Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дональд Ньютон Уилбер (14 қараша 1907, Висконсин – 2 ақпан 1997, Принстон, Нью-Джерси), американдық жазушы және тыңшы. Уилбер, MI6 агенті Норман Дарбиширмен бірге, MI6 пен ЦРУ-дың "Аякс операциясы" (немесе британдықтар оны "Бут операциясы" деп атады) жобасының екі маңызды архитекторларының бірі болды – бұл Иран премьер-министрі Мохаммад Моссадектің үкіметін құлатуға бағытталған, сәтті аяқталған жоспар. Бұл жоспар Иранның демократиялық сайланған тұңғыш премьер-министрін генерал Фазлулла Захедимен алмастырды; үкімет қайтадан биліктен шеттетілген Мохаммад Реза Шах Пахлавидің қолына көшті, ол төңкерілгенге қолдау көрсеткен болатын. Уилбер Стратегиялық қызметтер кеңсесінде (OSS) АҚШ барлау офицері қызметін атқарды және елдер арасындағы билік күресіне белсенді қатысты, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ирандағы АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы бәсекелестік кезінде. Ирандағы төңкерісті ұйымдастырғаннан өзге, Уилбер бос уақытында Иран, Ауғанстан және Шри-Ланка туралы тарих, саяхаттар мен эсселер жазды. Ол ежелгі Парсының сарқасы саналды.
Donald Newton Wilber (November 14, 1907, Wisconsin – February 2, 1997, Princeton, New Jersey), American writer and spy. Wilber, along with MI6 agent Norman Darbyshire was one of the two principal architects of the MI6 CIA project "Operation Ajax" (or "Operation Boot" as it was called by the British), a successful plot to overthrow the government of Iranian Prime Minister Mohammad Mossadeq. The plot replaced Iran's first democratically elected Prime Minister with General Fazlollah Zahedi; the government fell back into the hands of its disempowered Mohammad Reza Shah Pahlavi, who had supported the coup. Wilber served as a United States intelligence officer with the Office of Strategic Services (OSS), and was an active participant in the power struggles of nations, especially during the rivalry between the United States and the Soviet Union in Iran after World War II. In addition to orchestrating the coup in Iran, in his spare time, Wilber wrote histories, travelogues and commentaries on Iran, Afghanistan and Sri Lanka. He was considered an authority on ancient Persia.
Өмірбаян
Уилбер ежелгі және қазіргі Таяу Шығысты зерттеді. Ол 1929 жылы бакалавр, ал 1949 жылы магистр және доктор ғылымының дәрежесін Принстон университетінен алды, онда ол сәулет тарихы бойынша докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы студент болды. 1939 жылы Уилбер Маргарет Паттерсон Суррге үйленді; олардың Сара Уилбер Коэн және Маргарет Ньютон Уилбер деген екі қызы болды, кейін ол Валентина Маргарет Уилбер деп атын өзгертті. Оның "Иран, өткені мен бүгіні" атты кітабы тоғыз басылымда жарық көрді. Уилбер шығыс кілемдерін жинады және көп жыл бойы Принстон кілем қоғамының президенті болды. Ол Таяу Шығыста қырық жыл өмір сүрді. Оның естеліктері, мемлекеттік төңкерістегі рөлін ішінара баяндайды, "Таяу Шығыстағы оқиғалар: саяхаттар мен араласулар" деп аталады.
Wilber studied the ancient and modern Middle East. He received his A. B. (1929), M. F. A., and Ph. D. (1949) from Princeton University, where he was the first student to receive a doctorate in architectural history. In 1939 Wilber married Margaret Patterson Surre; they had two daughters, Sara Wilber Cohen and Margaret Newton Wilber, who later changed her name to Valentine Margaret Wilber. His book, Iran, Past and Present, was published in nine editions. Wilber collected oriental rugs and was president of the Princeton Rug Society for many years. He spent forty years in the Middle East. His memoir, which partially recounts his role in the coup, is Adventures in the Middle East: Excursions and Incursions.