Кіріспе
1812 жылғы соғыс кезінде 1814 жылғы шайқас
Балтимор шайқасы (1814 жылдың 12-15 қыркүйегі) 1812 жылғы соғыста британ және американ әскерлері арасында өтті. Американдық әскерлер Балтимор (Мэриленд штаты) портының маңындағы теңіз және құрлық шабуылдарын тойтарды және басып кірген британ әскерлерінің командирін өлтірді. Британдықтар мен американдықтар алғаш рет Норт-Пойнт шайқасында кездесті. Американдықтар шегінгенмен, шайқас британдықтарға ауыр шығын келтірген, олардың ілгерілеуін тоқтатқан және Балтимордағы қорғаушыларға шабуылға дайындалуға мүмкіндік берген сәтті кешіктіру амалы болды. Корольдік теңіз күштерінің Балтимордың Мак-Генри фортын бомбалауына қарсы тұру Фрэнсис Скотт Киді "Мак-Генри фортының қорғанысы" атты өлең жазуға шабыттандырды, ол кейіннен АҚШ-тың ұлттық әнұраны болған "Жұлдызды ту" әнінің мәтініне айналды. Болашақ АҚШ президенті Джеймс Бьюкенен Балтиморды қорғауда қарапайым сарбаз ретінде қызмет етті.
Өмірбаян
1814 жылдың сәуір айына дейін Ұлыбритания Наполеон Франциясына қарсы соғыста болды, бұл Америкадағы британдық соғыс мақсаттарын шектеді. Осы аралықта британдықтар негізінен қорғаныс стратегиясын қолданды және Жоғарғы және Төменгі Канада провинцияларына жасалған американдық шабуылдарды тойтарды. 1813 жылы американдықтар Эри көлінде теңіз бақылауын алып, Онтарионың батыс бөлігін басып алды. Миссисипи аумағында, қазіргі заманғы Орталық Алабама аймағында генерал Эндрю Джексон 1814 жылы Атқайыр бұрылысындағы шайқаста крик тайпасының әскери күшін жойды. Ұлыбритания Франциямен соғыстан әскери күштерді алуға ықыласын білдірмесе де, теңізде теңіз үстемдігіне ие болды. Бермудада орналасқан Солтүстік Америка және Батыс Индия эскадрильясының кемелері Атлантикадағы американдық порттарды блокадалап, соғыс бойында американдық экономиканы құртты. Бастапқыда Нью-Йорк пен Жаңа Англиядағы қоғамдық пікір соғысқа қарсы болғандықтан солтүстік-шығыс порттары осы блокададан аман қалды. Корольдік теңіз флоты мен Корольдік теңіз жаяу әскерлері американдық жағалау аралдарын басып алып, Чесапик шығанағы маңындағы жағалау бойындағы шабуылдар үшін әскери күштерді түсірді, құлдыққа түскен афроамерикандықтарды коронаға қарсы шығуға және оларды Колониялық теңіз жаяу әскерлері корпусына қабылдауға шақырды. 1814 жылдың көктемінде Наполеон жеңілгеннен кейін британдықтар АҚШ-ты соғысқа дейінгі жағдайға келтіретін бейбіт келісімге келісуге мәжбүрлеу үшін күшті стратегияны қабылдады. Мыңдаған тәжірибелі британдық сарбаздар Британдық Солтүстік Америкаға жіберілді. Көбінесе қорғанысты нығайту үшін Канадаға жіберілді. Британдық армия, канадалық милиция және олардың Бірінші Ұлттар одақтастары американдық басқыншыларды АҚШ-қа кері қайтарды. Ұлы көлдерде теңіз бақылауы болмағандықтан, олар жабдықтау ала алмады, нәтижесінде британдықтар Шамплейн көлінің екінші шайқасында Платтсбургті басып алмады және АҚШ аумағынан шығып кетті. Майор-генерал Роберт Росс басқаратын бригада шілде айының басында Бермудадан әрекет ететін күштерге қосылу үшін бірнеше әскери кемелермен бірге жіберілді. Бірлескен күштер Атлант жағалауындағы шабуылдық рейдтер үшін пайдаланылатын болды, олар американдықтарды Канададан күштерді қайтаруға мәжбүрлеуге бағытталған. Кейбір тарихшылар олар ұзақ операциялар жүргізбеуге бұйрық алғандарын және жағалаудағы нысаналармен шектелгенін айтады. Алайда, британдықтар 1814 жылдың тамызынан 1815 жылдың ақпанына дейін Балтимор, Нью-Йорк, Шамплейн көлі және Гудзон өзені арқылы, сондай-ақ Нью-Орлеанда Американың ең ірі порттарын нысанаға алған үш ірі операцияны бастады. Осы үш экспедицияның әрқайсысында 10 000-нан астам британдық әскер болды, олардың көпшілігі жартылай арал соғысынан шыққан ең жақсы сарбаздар мен офицерлер болды, сондықтан олар тек шағын шабуылдық рейдтер емес еді. 1814 жылдың қыркүйегінде Ұлыбритания қазіргі Мэн штатының көп бөлігін басып алып, Жаңа Ирландияның патшалық колониясын қайта құрды. 2 маусымда Бермудаға Канаданың генерал-губернаторы сэр Джордж Превосттың хаты нәтижесінде амбициялық рейд жоспарланды, ол май айында полковник Джон Кэмпбелл басшылығымен американдық күштердің Эри көлінің солтүстік жағалауындағы жеке мүлікті ойсыз жоюына жауап ретінде жаза алуға шақырды. Превост американдық әскерлердің Эри көлінің солтүстік жағалауындағы жеке мүлікті ойсыз жойғанының салдарынан, егер Америка Құрама Штаттарымен соғыс жалғаса берсе, сіз оны дұрыс деп тапсаңыз, жауды осындай қорқынышты әрекеттерді қайталаудан сақтайтын жазалау шараларын қолдануға көмектесе аласыз деді. Хатты Росс пен вице-адмирал сэр Александр Кокрейн қарастырды, ол сол жылдың басында сэр Джон Борлазе Уорренды Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясының бас қолбасшысы ретінде алмастырды. Кокрейннің кіші қолбасшысы, контр-адмирал Джордж Кокберн, өткен жылдан бері Чесапик шығанағындағы операцияларда эскадрильяның кемелеріне қолбасшылық етіп келді. 25 маусымда ол Кокрейнге хат жазып, қорғаныстың әлсіз екенін және бірнеше ірі қалалар шабуылға ұшырайтынын айтты. Кокрейн Балтимор, Вашингтон және Филадельфия қалаларына шабуыл жасауды ұсынды. 17 шілдеде Кокберн ұлттық астанаға шабуыл жасаудың салыстырмалы оңайлығы және "саяси әсері жоғары болуы мүмкін" болғандықтан Вашингтонды нысана ретінде ұсынды. 18 шілдеде Кокрейн Кокбернге "жаудың осындай қорқынышты әрекеттерді қайталауына жол бермеу үшін" "қол жеткізе алатын қалалар мен аудандарды жою және қирату" жөнінде бұйрық берді. Кокрейн нұсқауда: "АҚШ-тың қарусыз тұрғындарының өмірін ғана сақтаңыз" деді. Тамыз айында Бермудадағы кемелер Корольдік теңіз доктарынан және Сент-Джорджден шығып, американдық Атлант жағалауында әрекет ететін күштерге қосылды. АҚШ теңіз канонерлік кемелерінің флотилиясын жеңгеннен кейін, Росс басқаратын 4 370 адамнан тұратын әскери күш, Корольдік армиясы, Корольдік теңіз жаяу әскерлері және жағалаудағы қызметке жіберілген Корольдік теңіз флотының бөлімшелері Вирджинияға түсірілді. 23-і күні 1200 американдық күшті жеңгеннен кейін, 24-і күні олар 6400-қа жуық АҚШ армиясының сарбаздары, милиция, АҚШ теңіз жаяу әскерлері және АҚШ теңізшілерінен тұратын американдық күштің дайындалған қорғанысына шабуыл жасады. Блэденсбург шайқасында. Сандық артықшылықтың айқын болмауына қарамастан, стандартты әскери логика дайындалған қорғанысқа шабуыл жасау үшін үш есе артық күш қажет екенін және ауыр шығындарға ұшырау керектігін көрсетеді, британдық күштер американдық қорғаушыларды жеңіп, астанаға жол ашты. Президент Джеймс Мэдисон және бүкіл үкімет қаладан қашып, Мэриленд штатының Бруквилл қаласына кетті. 1814 жылдың 24 тамызында контр-адмирал Джордж Кокберн мен майор-генерал Роберт Росс басқаратын британдық әскер Вашингтонға кіріп, Вашингтонды өртеу кезінде 4500 "шайқасқа шыңдалған" әскермен қаланың басып алды. Росс басқаратын британдық әскер Ақ үй және АҚШ Капитолийі сияқты бірқатар мемлекеттік ғимараттарға өрт қойды. Екі ғимараттың ішкі және мазмұнына келген зиян кеңінен хабарланды. Британдық күштер кемелеріне қайтып келді. Британдықтар Вашингтонның суға қол жеткізуін кесіп, Вашингтоннан төмен ағысқа орналасқан Александрия және жоғары ағысқа орналасқан Джорджтаунның гүлденген порттарына қауіп төндіру үшін Потомак өзеніне флот жіберді. Флоттың пайда болуы американдық қорғаушыларды бір оқ атпастан Форт Уорбертоннан қашуға мәжбүр етті, ал қорғалмаған Александрия капитуляциялады. Британдықтар қалалық саудагерлерден жүз тоннадан астам тауарды тонады. Содан кейін олар Балтиморға назар аударды, онда олар әлсіреген американдықтарға күшті соққы беруді үміттенеді. Балтимор көлемді порт болды және британдықтардың кемелерін шабуылдаған көптеген каперлерге баспана берген деп есептеді. Британдықтар біріктірілген операцияны жоспарлады, Росс Солт-Пойнтта құрлықтық шабуылды бастады, ал вице-адмирал сэр Александр Кокрейн Балтимор портындағы қорғаныс орналысы болған Форт МакГенриге қамау салды. Балтимордың қорғанысы бұрыннан жоспарланған және штаттық милиция командирі, майор-генерал Сэмюэл Смит қадағалаған.
in consequence of the late disgraceful conduct of the American troops in the wanton destruction of private property on the north shores of Lake Erie, in order that if the war with the United States continues you may, should you judge it advisable, assist in inflicting that measure of retaliation which shall deter the enemy from a repetition of similar outrages. The letter was considered by Ross and Vice Admiral Sir Alexander Cochrane, who had replaced Sir John Borlase Warren earlier that year as the Commander in Chief of the North America and West Indies Station of the Royal Navy, headquartered at Admiralty House in Bermuda, in planning how to use their forces. Cochrane's junior, Rear Admiral George Cockburn, had been commanding ships of the squadron in the operations on the Chesapeake Bay since the previous year. On 25 June he wrote to Cochrane stressing that the defenses there were weak, and he felt that several major cities were vulnerable to attack. Cochrane suggested attacking Baltimore, Washington and Philadelphia. On 17 July, Cockburn recommended Washington as the target, because of the comparative ease of attacking the national capital and "the greater political effect likely to result". On 18 July, Cochrane ordered Cockburn that to "deter the enemy from a repetition of similar outrages " You are hereby required and directed to "destroy and lay waste such towns and districts as you may find assailable". Cochrane instructed, "You will spare merely the lives of the unarmed inhabitants of the United States". In August, the vessels in Bermuda sailed from the Royal Naval Dockyard and St. George's to join those already operating along the American Atlantic coast. After defeating a US Navy gunboat flotilla, a military force totaling 4,370, composed of British Army, Royal Marines, and Royal Navy detachments for shore service, under Ross was landed in Virginia. After beating off an American force of 1,200 on the 23rd, on the 24th they attacked the prepared defenses of the main American force of roughly 6,400 US Army soldiers, militiamen, US Marines, and US Navy sailors in the Battle of Bladensburg. Despite the considerable disadvantage in numbers, standard military logic dictates that a three to one advantage is needed in carrying out an attack on prepared defenses, and sustaining heavy casualties, the British force routed the American defenders and cleared the path into the capital. President James Madison and the entire government fled the city, and went North, to the town of Brookeville, Maryland. On 24 August 1814, British troops led by Rear Admiral George Cockburn and Major General Robert Ross entered Washington and captured the city with a force of 4,500 "battle hardened" men, during the burning of Washington. British troops, commanded by Ross, set fire to a number of public buildings, including the White House and the United States Capitol. Extensive damage to the interiors and the contents of both were reported. The British forces returned to their ships. The British sent a fleet up the Potomac to cut off Washington's water access and threaten the prosperous ports of Alexandria, just downstream of Washington, and Georgetown, just upstream. The mere appearance of the fleet cowed American defenders into fleeing from Fort Warburton without firing a shot, and undefended Alexandria surrendered. The British spent several days looting hundreds of tons of merchandise from city merchants. They then turned their attention north to Baltimore, where they hoped to strike a powerful blow against the demoralized Americans. Baltimore was a busy port and was thought by the British to harbor many of the privateers who were raiding British shipping. The British planned a combined operation, with Ross launching a land attack at North Point, and Vice Admiral Sir Alexander Cochrane laying siege to Fort McHenry, which was the point defensive installation in Baltimore Harbor. Baltimore's defenses had been planned in advance and overseen by the state militia commander, Major General Samuel Smith.
Солтүстік нүкте
Британдықтар 5000 әскерден тұратын күшті Балтиморға қарай аттандырды, және 12 қыркүйекте қаладан шамамен 8 шақырым қашықтықта болған Норт-Пойнт шайқасында күшті қарсылыққа тап болды. Қаланың қорғанысын Мэриленд милициясының офицері, генерал-майор Сэмюэл Смит жалпы басқаруға алды. Ол генерал Джон Стрикердің басшылығымен шамамен 3000 саяқты күшті британдықтармен кездесу үшін жіберді. Генерал Стрикердің міндеті – британдықтардың басып кіруін тоқтатып, генерал-майор Смит Балтимордағы қорғанысты аяқтау үшін уақыт ұзарту болды. Британдықтардың құрлықтағы әскерін Росс басқарды, ол американдық қорғаныстың екінші кезегінде американдық мергеннің қолынан қаза тапты. 5-ші Мэриленд ополчениесінің капитан Айсквиттің мылтық ротасынан Дэниел Уэллс немесе Генри Маккомас осы оқиғаға қатысқан болуы мүмкін, және екеуі де одан көп ұзамай қайтыс болды. Росс қаза болғаннан кейін британдық армияға полковник Артур Брук басшылық етті. Америкалықтар Балтимордың негізгі қорғанысына қарай ұйымдасқан түрде шегіне бастады, онда британдықтардың шабуылын күтіп отырды.
Хэмпстед төбесі
Роджерс бастионы, сонымен қатар Шепард бастионы деп те аталады, Хэмпстед төбесінде орналасқан және қазір Паттерсон паркінің құрамына кіреді. Ол 3 мильге созылған қорғаныс қабырғаларының орталық бөлігі болды, бұл қабырғалар Кантон портынан басталып, солтүстікке қарай Белаир жолына дейін созылды және Балтимордың шығыс жағын британдықтардан қорғау үшін қазылған. Редутты АҚШ Әскери-теңіз күштерінің коммодоры Джон Роджерс құрастырып, басқарды, ал генерал Смит жалпы қорғаныс желісіне жетекшілік етті. 13 қыркүйекте таңертең, Норт-Пойнт шайқасынан кейін, шамамен 4300 британдық әскер Солтүстік Пойнт жолымен солтүстікке қарай, содан кейін Филадельфия жолымен (қазіргі Мэриленд штатының 7-жолы) Балтиморға бет алды. АҚШ әскерлері қаланың төңірегіндегі негізгі қорғаныс шебіне кері шегінуге мәжбүр болды. Британдық командир, полковник Артур Брук, өзінің жаңа штабын Суррей фермасындағы Стеррет үйінде орналастырды, ол қазір Армистед Гарденс деп аталады және Хэмпстед төбесінен шығыс-солтүстік-шығысқа қарай шамамен екі шақырым қашықтықта жатыр. Британдықтар Балтимордың ішкі қорғанысын тестілеуге кіріскенде, американдық қорғаныс шебі 100 зеңбірек және 10 000-нан астам қатарлы әскермен қорғалды, оның ішінде генерал-офицерлер Стрикер мен Виндер басқаратын екі резервтік жаяу әскер полкі, сондай-ақ бірнеше мың жергілікті ополченниктер мен жалдамалы сарбаздар болды. Қорғаныс күштері британдықтар күткеннен әлдеқайда мықты болды. Форт МакГенридегі американдық қорғаушылар британдық теңіз күштерін тоқтата білді, бірақ бірнеше кеме артиллериялық қолдау көрсетуге үлкерді. Британдықтар сыртқы қорғанысты басып алғаннан кейін, ішкі қорғаныс ең маңызды міндетке айналды. Британдық жаяу әскерлері олардың қаншалықты жақсы қорғалғанын күтпегендіктен, алғашқы шабуыл сәтсіз аяқталды. Алайда Бруктың әскерлері американдықтардың оң жақтан орналасқан позицияларын айналып өтіп, басып алды. Төменгі шендегі офицерлермен кеңескеннен кейін, Брук британдықтардың фортқа тікелей шабуыл жасаудың орнына оқ жаудыруы керек деп шешті және 14 қыркүйек күні таңғы сағат 3:00-де британдық әскерлерге кемелерге қайтуға бұйрық берді.
Мак-Хенри бекінісі
Форт Мак-Хенриде майор Джордж Армистедтің басқаруымен 1000-ге жуық сарбаз британдық теңіз шабуылын күтіп отырды. Олардың қорғанысын Балтимор портының жанындағы кіреберісте американдық сауда кемелерін батыру арқылы күшейтті, бұл британдық кемелердің өтуін одан әрі қиындатуға бағытталған шара болды. Шабуыл 13 қыркүйекте басталды, британдық флот, шамамен он тоғыз кемеден тұратын, конгревтік ракеталармен (HMS Erebus ракеталық кемесінен) және минометтік снарядтармен (Terror, Volcano, Meteor, Devastation және Aetna бомбалау кемелерінен) фортты атқылай бастады. Бастапқы атыс алмасудан кейін британдық флот Форт Мак-Хенридің артиллериясының қашықтығынан тысқары шегінді және келесі 25 сағат бойы американдық бекіністерін бомбалауды жалғастырды. Фортқа 1500-1800 зеңбірек доптары атылса да, шайқасқа дейін аяқталған жаңа нығайту жұмыстарының арқасында зақым аз болды. Түн құрғаннан кейін Кокрейн форттың қорғанысына бағытталған порттың ашылуынан алшақ, форттың батысындағы жағалауға шағын қайықтармен қонуға бұйрық берді. Ол десант тобы Форт Мак-Хенриді айналып өтіп, Смит әскерін қаланың шығыс жағындағы британдық бас шабуылдан аударып тастауды үміттенеді. Бұл британдықтарға жарты сағаттай уақыт беріп, оларға қайта-қайта оқ атуға мүмкіндік жасады. 14 қыркүйек күні таңертең жергілікті ту жасаушы Мэри Пикерсгилл және оның 13 жасар қызы бір жыл бұрын тіккен үлкен американдық ту Форт Мак-Хенридің үстіне көтерілді, бұл шайқас кезінде желбіреген ескі тудың орнына қойылды. Бұл оқиғаға британдық мергендердің оң жақ фланкіндегі шағын тобы жауап берді, олар әрқайсысы бір рет аспанға оқ атты және американдықтарды мазақтап, өздері де жағалауға қайтып кетті. Алғашқыда тарихшылар үлкен «Жұлдызды-жолақты» ту британдықтарды мазақтау үшін көтерілгенін айтқан, бірақ бұл дұрыс емес. Үлкен ту әр таңертеңгілікте, 14 қыркүйек күні таңертеңгідей, добуыл беру үшін қолданылатын. Брук Балтимор маңындағы американдық позицияларына шабуыл жасамауға ескерілген, егер фортта 2000 адамнан кем болса. Оның бұйрығына сәйкес, Брук өз позицияларынан шегініп, флотқа қайтып келді, ол Нью-Орлеанға бет алды.
Салдары
Полковник Бруктің әскерлері кері шегінді, ал адмирал Кокрейннің флоты Нью-Орлеан шайқасында АҚШ-қа келесі (және соңғы) шабуылға дайындалу үшін қайта топтасуға кетті. Армистед жақын арада подполковник болып тағайындалды. Шайқасқа қатысуға қарсы дайындықтардың қиындығынан денсаулығы нашарлап, 38 жасында, шайқастан кейін үш жыл өткен соң қайтыс болды. Тұрақты армияның үш белсенді батальоны (1-4 Inf, 2-4 Inf және 3-4 Inf) Форт МакГенриде бомбалау кезінде болған ескі 36-шы және 38-ші жаяу әскер полкінің тарихын сақтайды. Солтүстік Пойнт шайқасында маңызды рөл атқарған 5-ші Мэриленд жаяу әскер полкінің тарихын Мэриленд армиясының Ұлттық гвардиясының 175-ші жаяу әскер полкі жалғастырады. Бұл шайқас Форт МакГенри ұлттық монументі мен тарихи қасиетті орнында еске алынады.
Жұлдызды байрақ
Америкалық заңгер және әуесқой ақын Фрэнсис Скотт Кей британдықтардың тұтқыны доктор Уильям Бинесті босату үшін гуманитарлық миссияда болды. Кей британдықтарға доктор Бинестің күтіміне ризашылық білдірген, жараланған британдық офицерлердің хаттарын көрсетті. Британдықтар Бинесті босатуға келісті, бірақ Кей мен Бинес Балтиморға шабуыл аяқталғанға дейін британдықтармен бірге қалуға мәжбүр болды. Кей бұл оқиғаны Патапско өзеніндегі бейтарап кемеден бақылады. 14-і күні таңертең Кей Форт МакГенридің үстінде американдық тудың желбірегенін көрді. Шабыттанған ол өзімен бірге алып жүрген хаттың артына өлең жолдарын жазып алды. Кейдің өлеңі, бастапқыда "Форт МакГенридің қорғанысы" деп аталды, Балтимор Америкалық газетінің үнпарақтарында жарияланды. Кейін Кейдің өлеңі Лондонның 18 ғасырдағы әуесқой музыканттар клубы – Анакреонтик қоғамының ресми әні болған "Аспандағы Анакреонға" атты британдық әннің әуеніне салынды. Ән ақырында "Жұлдызды ту" деп аталды. АҚШ Конгресі 1931 жылы оны АҚШ-тың ұлттық әнұраны деп жариялады.
Ақпарат көздері және қосымша оқу
Кроуфорд, Майкл Дж. (ред.) (2002). 1812 жылғы теңіз соғысы: құжатталған тарих, 3-том. Вашингтон: АҚШ Қорғаныс министрлігі. Джордж, Кристофер Т., Чесапик шығанағындағы қорқыныш: 1812 жылғы соғыс шығанақта, Шиппенсбург, Пэ.: White Mane, 2001. Хилдебранд, Дэвид К. "Екі жүз жылдық эссе: екі ұлттық әнұран ба? «Жұлдызды ту» және оның ұмытылған серігі «Балтимор шайқасы» 200 жылдығына арналған ойлар». American Music 32.3 (2014): 253–271. Онлайн.
Hildebrand, David K. "Bicentenary Essay: Two National Anthems? Some Reflections on the Two Hundredth Anniversary of 'The Star Spangled Banner' and its Forgotten Partner, 'The Battle of Baltimore'." American Music 32.3 (2014): 253–271. online
Липсон, Марк. Біз мақтанмен қарсы алған: Фрэнсис Скотт Ки, өмірбаяны, Нью-Йорк: Palgrave Macmillan, 2014. Липсон, Марк. "Flag: Американдық өмірбаяны", Нью-Йорк: Thomas Dunne Books, 2005. Марин, Уильям М. (1913). 1812–1815 жылдардағы Мэрилендке британдық шабуыл. Балтимор: Мэрилендтегі 1812 жылғы соғыс қоғамы.
Питч, Энтони С. Вашингтонның өртелуі, Аннаполис: Naval Institute Press, 2000. Шедс, Скотт С. Рокеттердің қызыл жарығы: 1814 жылғы Балтимордың теңіз қорғанысы (Tidewater Publishers, 1986). Уайтхорн, Джозеф А., Балтимор шайқасы 1814, Балтимор: Nautical & Aviation Publishing, 1997.