Кіріспе

Бункрана – Ирландияның Донегал графтығындағы қала. Ол Инишовен түбегіндегі Луг Свиллидің жанында, Дерридің солтүстік-батысында және Леттеркеннидің солтүстігінде орналасқан. 2022 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 6971 адамды құрайды. 1601 жылы О'Доэртидің бекінісі Конор МакГаррет О'Доэрти тұрған екі қабатты шағын қамал ретінде сипатталған. 1602 жылы үшінші қабат салынды және Хью Бой О'Доэрти оны Инчке келуі күтілген испандық әскери көмек үшін база ретінде жаңартып, күшейтті. 1718 жылы Джордж Вон Бункрана қамалын салдырды, ол Инишовенде салынған алғашқы ірі сарайлардың бірі болды. Оны салу үшін О'Доэрти бекінісін қоршаған қорғаныс қабырғасынан тас алынды. Бұл қамал Бункрананың бастапқы орнында салынды, ол бекіністің көлеңкесінде өсті. Вон қаланы қазіргі орнына көшірді, қазіргі басты көшені салып, өзен Крана арқылы өзінің қамалына жетектейтін алты аркалы тас көпір – Касл көпірін (Castle Bridge) тұрғызды. 1798 жылғы көтеріліс кезінде Теобальд Вулф Тоун Донегал жағалауындағы британдық-француздық теңіз шайқасынан кейін тұтқындалып, Дерриге, содан кейін Дублинге жеткізілгенге дейін Бункрана қамалында ұсталды. 1812 жылдың 18 мамырында Исаак Тодд Донегал маркизінің қорқоры атынан Бункрананың барлық қаласын, сондай-ақ Таллидиш, Адараван және Баллимакери жерлерін сатып алды. Оның жүректері қамалдарды мұраға алды және кейін Торнтон Тоддс (Thornton Todds) деп аталды. Қамал бүгінгі күні жеке тұрғын үй ретінде сақталған. Қамалдың алдында Сэр Каир О'Доэртиге арналған ескерткіш тас және Вулф Тоунға арналған тақта орнатылған. Бункранадағы ең көне сақталған тұрғын үйлердің бірі – Вэстбрук Хаус (Westbrook House) деп аталатын грузин стиліндегі үй, ол қала орталығынан солтүстікке қарай Суан паркіне (Swan Park) кіреберісінде орналасқан. Үйді 1807 жылы судья Уилсон салды, ол сонымен қатар үйге және Суан паркіне кіреберіске апаратын бір аркалы тас көпірді (Уилсонның көпірі деп аталады) салды.

19 ғасыр

Қала көбінесе айналасындағы аймақтардағы наразылықтардың ортасы болды, себебі ауыл шаруалары шығарылып тастауға және жалдау ақысының өсуіне қарсылық көрсетті. 1834 жылы жергілікті тұрғындар жер иелерінің агенттерін аумақтан қуғысы келген кезде тәртіпсіздіктер басталды. Бункранадағы шіркеу есіктерінде "Капитан Райт" атты адам жеке агенттердің есімдерін жариялап, олар ауданда қалуын жалғастырса, өлімге ұшырауы мүмкін екені туралы ескертті. Бұл наразылық Дублин сарайындағы басшылықты Бункрана, Клонмани және Карнданаг қалаларына әскер орналастыруға мәжбүр етті. Протестанттар мен католиктер арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды және кейде зорлық-зомбылыққа әкелді. 1833 жылдың қараша айында қауымдық шиеленіс күшейді. Жергілікті протестанттардың үйлеріне шабуыл жасалып, терезелері қиратылды. 19 ғасырдың екінші жартысында қалада маңызды туризм саласы дамыды. Туристер, әсіресе Дерриден, Лондондерри және Лоуг Свилли темір жолы арқылы қалаға келе алды.

20 ғасыр

1905 жылдың қазанында Бункрана Донегал округінде электр қуатын алған алғашқы қала болды. Электр қуаты Swan Mill-де өндірілді, ол 1954 жылдың қыркүйегіне дейін қалаға электрмен қамтамасыз етуді жалғастырды, содан кейін Бункрана ESB ауылдық электрлендіру жобасына қосылды. Бункрана 1972 жылы көпшіліктің назарына ілікті, «Мотормен» операциясынан кейін Дерриден келген көптеген Уақытша Ирландия Республикалық Армияның мүшелері осы қалада паналады. 1991 жылы жергілікті Sinn Féin кеңесшісі Эдди Фуллертонды Ольстер қорғаныс қауымдастығының (UDA) лоялист жауынгерлері өлтірді. Бір айдан кейін көрсетілген деректі фильмде Корольдік Ольстер полициясының қызметкерлері Фуллертонға қатысты құпия ақпаратты UDA жауынгерлеріне жібергені айтылды, бұл оның өліміне себеп болды деген жорамал бар. 2016 жылдың наурыз айында Бункрана тағы да көпшіліктің назарына түсті, бір отбасының бес мүшесі Бункрана пирсінен Суили көлінің суына түскен көлігінен қаза тапты. Көлікті жүргізіп бара жатқан Шон МакГротти қызын терезеден сыртқа шығарып, көмекке жүзіп келген жандарға тапсырды, нәтижесінде 4 айлық сәби ғана аман қалды. 2017 жылдың 23 қарашасында өткен сот отырысында МакГроттидің «абайсыздық салдарынан» қайтыс болғаны анықталды, себебі жасалған сараптама нәтижесінде оның алкогольге қарсы шегінен үш есе көп алкоголь ішкені анықталды.

Жергілікті

Бункрана қалалық кеңесі қаланың жергілікті билігі болды және аймақта кең ауқымды қызметтер ұсынды. Бұл қызметтер жоспарлау бақылауынан, әлеуметтік тұрғын үйлерді ұсынудан, жолдарды күтіп ұстаудан және жақсартудан, сондай-ақ саябақтарды, жағажайларды және қоғамдық ашық кеңістіктерді күтіп ұстауды қамтыды. 2014 жылғы жергілікті басқару реформасы заңы күшіне енгеннен кейін қалалық кеңес 2014 жылдың маусым айында таратылды. Оның функцияларын 2014 жылы Донегал округі кеңесі қабылдады. Бункрана Инишовен муниципалды округінің құрамында орналасқан, ол Донегал округі кеңесіне кеңесшілерді сайлайды.

Ұлттық

Бункрана 2016 жылдан бері Донегал (Дейл округі) құрамына кіреді. Бұрын ол Dáil Éireann-нің Донегал Солтүстік-шығыс сайлау округінің бөлігі болған.

География

Бункрана Донегал графтығының солтүстігіндегі Суилли көлінің шығыс жағалауында орналасқан. Қаланың басты қалалық бөлігі солтүстіктегі Крана өзені мен оңтүстіктегі Милл өзені арасында жатыр. Басты көше шамамен солтүстік-оңтүстік бағытта созылып, Базар алаңымен Жоғарғы және Төменгі Басты көшеге бөлінеді. Басты көшеде бір бағытты қозғалыс жүйесі қолданылады. Крана өзені үстінен төрт көпір салынған: Касл көпірі (Бункрана қамалына көлікпен және Суан паркіне жаяу жолмен кіруге мүмкіндік береді), Вестбрук көпірі (ресми атауы – Уилсон көпірі), жаңа Кокхилл көпірі (2018 жылы ресми түрде ашылды) және ескі Кокхилл көпірі (қазір жаяу жүргіншілерге арналған көпір). Милл өзені, қаланың оңтүстігінде, екі көпірмен кесіледі: Виктория көпірі (жергілікті жұртшылықта Темір көпір деп белгілі), ол қалаға кірудің басты жолы, және Милл көпірі, ол Милл Брей көшесінің соңында, қаланың оңтүстік жағында орналасқан.

Геология

Негізгі тау жыныстарының құрамына Фахан тақтасы кіреді. Милл өзенінің аңғары Culdaff әктасынан тұратын тар жолақпен ағып өтеді, өзеннің оңтүстік жағалауындағы метадолериттің қабаты теңіз жағасынан ішке қарай созылады. Құмды қиыршық тас және конгломераттар тау жыныстарын жабады. Бұл геологиялық құрылым төменгі карбон кезеңінде қалыптасқан. Аймақтың жергілікті топырақтары шалшық топырақтарынан және құрамында балшық пен құмды балшықтар бар подзолды топырақтардан тұрады, олардың тереңдігі шамалыдан орташаға дейін өзгереді.

Көлік

Бункрана темір жол станциясы 1864 жылдың 9 қыркүйегінде ашылып, 1948 жылдың 6 қыркүйегінде жолаушылар тасымалы үшін жабылып, 1953 жылдың 10 тамызында толық жабылды. Ең жақын темір жол стансасы Солтүстік Ирландия темір жолдарымен басқарылады және Лондондерри темір жол стансасынан Колерайн арқылы Белфаст орталық темір жол стансасына және Белфаст Ұлы Виктория көшесі темір жол стансасына қатынайды. Белфаст-Дерри темір жолының стратегиялық маңызы зор, оны көбірек пойыздарды қамтамасыз ету және жылдам қызмет көрсету үшін трасса және сигнализация сияқты тұрақты жолдарды жақсарту мақсатында жаңарту қажет. Бункрана R238 аймақтық жолы арқылы ұлттық жол желісінің қалған бөлігімен байланысты. Бұл жол оны Леттеркенни мен Деррині байланыстыратын N13 ұлттық басты жолына (шекарадан өткеннен кейін A2 болады) жалғастырады. Қала Инишовенге қақпа ретінде қарастырылады және шамамен 100 мильдік "Инишовен 100" маршрутында орналасқан, бұл маршрут аралдың айналасындағы түрлі көрікті жерлерден өтеді. TFI Local Link 242 (Redcastle/Buncrana), 252 (Burt/Buncrana), 995 (Muff/Buncrana) және 995A (Illies/Buncrana) бағыттары қалаға қызмет көрсетеді. Жергілікті McGonagle Bus and Coach автобус компаниясы Дерриден Бункранаға және кері бағытта сағат сайын автобус қызметін ұсынады. Компания 2014 жылдың сәуірінде Lough Swilly Buses компаниясы қызметін тоқтатқаннан кейін маршрутты өз мойнына алды. Автобустар әр сағат сайын, сағаттан кейін он минут сайын жүреді. Қалаға қызмет көрсететін екі бағыт – 951 (Малин/Карнданог/Леттеркенни) және 956 (Кокхилл/Бункрана/Дерри).

Демография

Бункрана Салыстырмалы 2011 жылғы Ирландия санағыБункранаДонегал округіИрландия РеспубликасыЖалпы халық саны6,839161,1374,581,269 Шетелде туған28.8%22.1%16.9%Ақ немесе ақ ирландтық86.5%90.6%84.5%Қара немесе қара ирландтық0.3%0.6%1.4%Азия немесе Азиялық ирландтық0.6%0.8%1.9%Рим католиктері90.9%85.4%84.3%Дінсіз4.1%3.2%5.9%Ирланд тілінде сөйлеу қабілеті30.0%38.4%40.6%Жоғары білім (NFQ деңгейі 7 немесе одан жоғары) 19.0%18.2%20.5% 2022 жылғы санақтың нәтижелері Бункрана халқының санын 6,971-ге жеткізіп, оның тарихи ең жоғары көрсеткіші екенін көрсетті. Лисфаннон жағажайы, «Көк ту» белгісіне ие жағажай, қаланың оңтүстігіндегі Лох Свилли жағалауында орналасқан және жергілікті тұрғындар мен Дерриден келетін күндізгі саяхатшылар үшін танымал демалыс орны болып табылады.

Спорт

Бункранада футбол, гэльдік футбол, герлинг, жеңіл атлетика және су спорты сияқты көптеген спорт клубтары бар. Бункрана маңындағы футбол клубтарына «Бункрана Хартс» ФК, «Кокхилл Селтик» ФК және «Иллис Селтик» жатады. «Бункрана Хартс» және «Иллис Селтик» Инишовен футбол лигасыда ойнаса, «Кокхилл Селтик» Ольстердің жоғары лигасыда ойнайды. Гэльдік футбол да Бункранада кең таралған спорт түрі, клуб 8 жастан бастап ересектерге дейінгі командаларға қызмет көрсетеді. Олар өз алаңдарындағы ойындарын Скарвейде өткізеді, команда жасы бойынша өте табысты, соңғы бірнеше маусымда кем дегенде екі Инишовен титулын жеңіп алды және 2000 жылдан бері төрт облыстық чемпионатта жеңіске жетті, соңғы екі маусымда 14 жасқа дейінгілердің финалына шықты, ал өткен маусымда 15 жасқа дейінгілер де финалға жетті. Бункрана гольф клубы Ирландиядағы ең көне 9 шұңқырлы линк алаңына ие.

Мәдениет

Бункранадағы үш ғимарат Қорғалатын ғимараттар тізіліміне енгізілген, атап айтқанда, «Дрифт Инн» (бұрынғы Бункрана теміржол станциясы), Бункрана қамалы және «Лебедь» диірмені.

Музыка

Банкрананың музыкалық өмірін бірнеше жергілікті пабтар мен барлар қамтамасыз етеді, олар аптаның бірнеше кешінде тікелей музыка ұсынады. Олардың ішінде Roddens Bar, O Flaherty's және The Drift Inn бар, онда дәстүрлі, рок және кантри музыкасы орындалады. Жыл сайын 23 шілдеде қалада Банкрана музыка және өнер фестивалі өтеді. Банкрана музыка және өнер фестивалі бес жылдық үзілістен кейін 2010 жылы қайтадан қалаға оралды. Фестивальде The Coronas, The Undertones және Altan тобының сәтті өнер көрсетулері болды. Одан бері фестиваль жыл сайын өткізіліп келеді.

Медиа

Иншовен аймағына қызмет ететін екі негізгі жергілікті газет – «Инш Таймс» және «Иншовен Индипендент» газеттерінің кеңселері Бункранада орналасқан. Қала мен түбектегі жергілікті мәселелер «Дерри журналында» да жарысалады. Жергілікті радиостанция – «Хайленд радиосы», ол Леттеркенниде орналасқан. Бункрана жергілікті «Fanad» телеарнасынан «Saorview» телеарналар желісі арқылы барлық ирланд ұлттық теледидар және радио станцияларын қабылдайды. Дерриге жақын орналасқандықтан, 2012 жылғы цифрлық ауысуға дейін қала 1950 жылдардың ортасынан бастап Дерри немесе Лимавади телеарналарынан Ұлыбританияның бес негізгі телеарнасын қабылдауға мүмкіндік алған.

Таза қалалар

2012 жылы Бункрана ұлттық «Таза қалалар» конкурсында күміс медальді жеңіп алды. «Бункрана маяғын қалпына келтіру» жобасының жұмысы да «Мұра» сыйлығымен танылды.

Жастар үшін нысандар

Бункрана жастар клубы аптасына жеті күн жұмыс істейді және өнер, спорт, театр, музыка және компьютерлер сияқты түрлі қызметтер ұсынады. Олар сондай-ақ жазғы лагерьлер ұйымдастырып, баптау, жеке даму және құрдастарға білім берумен айналысады. Buncrana Youth Drop in бас көшедегі Plaza театрында орналасқан және әдетте кешкі сағат 7-ден 10-ға дейін ашық. Ол жастарға бильярд үстелі, интернетке қол жеткізу, теледидар, ойын консольдері және шағын дүкен сияқты қауіпсіз орын ұсынады. Сонымен қатар, семинарлар мен басқа да жастар жобаларын өткізеді. Бункрана жастар клубы мен Бункрана Drop in екеуі де Донегал жастар қызметімен байланысты. BreakOUT – Донегал округіндегі лесбиянка, гей, бисексуал және трансгендерлік (ЛГБТ) жастар ұйымы, және Бункранада жергілікті тобы бар. Топқа 14-тен 23 жасқа дейінгі жастар қабылданады. Топ Бункранадағы ЛГБТ мүдделерін қолдау үшін түрлі жобаларды жүзеге асырды. 2011 жылы гомофобияға қарсы оң пікірлер бас көшенің жаяу жолына салынды. Топ сенбі күндері сағат 19:00-ден 21:00-ге дейін Инишовен даму серіктестігі ғимаратында кездеседі.

Білім

Бункранада үш орта мектеп бар: Crana College, Донгель білім беру және оқыту кеңесі басқаратын кәсіптік білім беретін мектеп, Scoil Mhuire, Buncrana – CEIST (Ирландия католик мектептері трастының) қамқорлығындағы ерікті орта мектеп және Coláiste Chineal Eoghain (Туллиарван Миллдегі ирланд тіліндегі орта мектеп (Meanscoil)). Crana College 1925 жылы, Scoil Mhuire 1933 жылы, ал Coláiste Chineál Eoghain 2007 жылы құрылды. 2011 жылдың қыркүйегіне қарай, Crana College-де 540 тіркелген студент болды, ал Scoil Mhuire-де шамамен 700 студент оқыды. Қаланың төрт бастауыш мектебі бар: Scoil Íosagáin, Cockhill National School, St Mura's National School және Gaelscoil Bhun Cranncha. Бункрана қауымдық кітапханасы 2000 жылы жөнделген пресвитериан шіркеуінің ғимаратында ашылды. Ол 2001 жылғы «Қоғамдық кітапхана ғимараттары» сыйлығында жаңартылған, кеңейтілген немесе қайта жаңартылған кітапханалар арасындағы ең жақсы шағын кітапхана атанды.