Кіріспе
Кэтрин Бартон (1679–1739) – ағылшын үй шаруасымен айналысқан әйел. Ол ғалым Исаак Ньютонның үй шаруасын басқарған. Ньютонның гравитация жөніндегі еңбегіне алма шабыттанды деген әңгіменің бастауы оған байланысты делінеді, ал оның қағаздары оның өлімінен кейін оған жеткен. Оның ақын және мемлекет қайраткері Чарльз Монтегюдің күйеуі болғаны және кейін саясаткер Джон Кондуитке үйленгені туралы әңгімелер тараған.
Catherine Barton (1679–1739) was an English homemaker who oversaw the running of the household of her uncle, scientist Isaac Newton. She was reputed to be the source of the story of the apple inspiring Newton's work on gravity, and his papers came to her on his death. She was rumoured to have been the mistress of the poet and statesman Charles Montagu and later married politician John Conduitt.
Ерте өмір
Бартон Роберт Бартон мен оның екінші әйелі Ханна Смиттың екінші қызы, Исаак Ньютонның әпкесі болған. Ол 1679 жылдың 25 қарашасында Нортгемптонширдегі Бригсток ауылында крещениеден өтті.
Бартонның әлеуметтік тобы
Бартонды бірнеше ер адам әдемі, өткір тілді және ақылды деп атады. Ол керемет әңгімеші ретінде танымал болды және Джонатан Свифт пен Вольтер сияқты белгілі тұлғалардың құрметіне бөенді. Оның әйелі де оны жақсы көретін; Ньютонның қызылшаға шалдыққандығы туралы ерекше жылы хатының бір бөлігі сақталған: "Келесі хатыңызда бетіңіздің қалай екенін және қызуыңыздың басылып бара жатыр ма, жоқ па, хабарлаңыз. Мүмкін, сиырдың жылы сүті оны жеңілдетуге көмектеседі. Сіздің сүйікті әйеліңіз, Ис. Ньютон." 1696 жылдың сәуір айында оның әйелі Ньютон Лондонға монетахананың басшысы болу үшін көшкеннен кейін, ол да онымен бірге тұруға көшті. Бартон Ньютон мен алма туралы әңгіменің бастауы болды делінеді, себебі ол осы оқиғаны Вольтерге айтқан, ол кейіннен 1727 жылғы Эпикалық поэзия туралы эссесінде осы туралы жазды. Вольтер Ньютонның Корольдік монетаханаға тағайындалуы Бартонның Чарльз Монтегюмен болған қарым-қатынасының нәтижесі деп болжады. Алайда, Исаактың Чарльз Монтегюдің демеушілігімен тағайындалғаны рас болғанымен, бұл Бартонның ықпалынан болды деген пікір күмәнді: Кэтрин Бартон Монтегюмен кездесуге дейін емес, кейін Лондонға келді.
Чарльз Монтегюмен қарым-қатынасы
Бартон 1698 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Чарльз Монтегюдің үй шаруасы болып жұмыс істеді. Олардың қарым-қатынасы жыныстық сипатта болғандығы туралы көптеген қаңқулар тарады және баспа беттерінде жасырын айыптаулар пайда болды. Деларивье Манлидің 1710 жылғы естеліктерінде Бартонды бейнелейтін Бартика атты кейіпкер келтірілді. 1715 жылдың мамыр айында Монтегю, сол кездегі Галифакс графы, өкпе қабынуынан қайтыс болды. Оның өсиеті екі қосымшадан тұрды: біріншісі, 1706 жылғы 12 сәуірде, Бартонға 3000 фунт стерлинг және барлық әшекейлерін қалдырды; екіншісі, 1713 жылғы 1 ақпанда, оған тағы 5000 фунт стерлинг, сондай-ақ Буши паркінің басқару құқығы мен Суррейдегі Апскорт поместьесін Буши Лоджасын жөндеу үшін қалдырды. Алайда, 30 тамызда ол бірінші қосымшаны күштен шығарып, өсиеттің орындаушысы, оның жүрегі туысы Джордж Монтегюге, оның мұрасына қатысты дау туғызбауын өтінді. Монтегю бұл сыйлықтарды «оның кісілігіне деген шынайы махаббатымның, құрметімнің және ізгілігімнің белгісі ретінде, сондай-ақ оның сөйлесуінен алған қуанышым мен бақытым үшін шағын сыйлық ретінде» деп жазды. Галифакстың ресми өмірі Бартонды онымен жыныстық қатынаста болған деген айыптаулардан қорғады, былай деді: «Бұл ханым жас, әдемі және көңілді болғандықтан, кінә тағуға бейім адамдар оған лайық емес үкім шығарды, өйткені ол қатаң ар-ұяты бар және ізгі әйел болды; және ол оның иелігіне әр жағынан да ұнамды болса да, бұл асыл графтың оған деген құрметі, оның ақыл-ойы мен ең жоғары түсінігіне деген үлкен құрметінен туындады». Бартон Кондуиттен 1721 жылы туған бір қызы болды.
Кейінгі өмірі
Бартон Винчестердің жанындағы Кранбери паркінде Кондуитпен бірге тұрды. Ол Ньютонның өмірінің соңында оны қабылдады, және ол 1727 жылы қайтыс болғанға дейін оның үйінде тұрды. Ньютонның өлімінен кейін оның құжаттары Бартонның қамқорлығында болды, содан кейін 1936 жылға дейін оның отбасынан мұрагерлікпен берілді, одан кейін Sotheby's аукционында сатылды. Кондуит 1737 жылдың 23 мамырында қайтыс болды; Кэтрин 1739 жылы қайтыс болды және оның інісі мен күйеуімен бірге Вестминстер аббаттығына жерленді. Олардың жалғыз қызы және мұрагері Кэтрин Джон Уоллопқа, Лаймингтон виконтына, Портсмуттың бірінші графының үлкен ұлына тұрмысқа шықты, ал олардың ұлы Джон Уоллоп Портсмуттың екінші графы болды.
Көркем шығармаларда
Шығармадағы Бартон Нейл Стивенсонның "Әлем жүйесі" романында шағын рөлде ойнайды, бұл Стивенсоннің Барокко циклының соңғы бөлімі. Ол сонымен қатар Филип Керрдің "Қара материя: сэр Исаак Ньютонның жеке өмірі" романында да кейіпкер болады.