1854 жылғы Граттан шайқасы: Сиу тайпасының АҚШ әскерлерін өлтіруі

Кіріспе

1854 жылы Сиу тайпасының қазіргі Вайоминг штатының Таррент округінде АҚШ сарбаздарын өлтіруі.

Граттан қырғыны, сондай-ақ Граттан шайқасы деп те аталады. Бизонның азаюы, өз кезегінде, жазықтықтағы американдық үндістер арасында аштық пен ашаршылыққа әкелді. 1853 жылы АҚШ-тың үнді агенттері «шейендер, арапахолар және сиулардың көпшілігі бизонның жетіспеуінен аштыққа ұшырады» деп мәлімдеді. 1854 жылдың тамыз айында шамамен 4000 сичангу және оглала 1851 жылғы шарттың талаптарына сәйкес Форт-Ларамидің шығысында орналасқан. 17 тамызда, жақын жердегі Орегон жолымен саяхаттап келе жатқан мормон Кристиан Дж. Ларсенге (даниялық иммигранттар тобының Ханс П. Олсен компаниясының дін қызметкері) тиесілі сиыр, миниконжу тайпасынан келген Биік Маңдайлы атты адамның қолынан қаза тапты. Ларсен оқиғаны күнделігінде аз ғана қысқаша жазып, былай деді: «Біз 'Форт-Ларамиге' жеткенге дейін үндістердің үлкен лагерінен өттік. Олар біздің ақсаған сиырымызды атқылап өлтірді, біз оларға етін бердік. Сондай-ақ Ханс Монсенге тиесілі бір сиырды атқылап өлтірді, ол жараланып біздің лагерімізге келді, біз оны сойып жедік». Кіші гарнизонның аға офицері лейтенант Хью Флеминг малдың жоғалуы туралы басшы Мато Вайухимен, сондай-ақ Жеңімпаз Аю ретінде белгілі болған ол кісімен сөйлесті. Лейтенант Флеминг 1851 жылғы шарттың талаптарына сәйкес осы мәселелерді жергілікті үнді агенті шешуі керек екенін білмеді немесе назарға алмады. Бұл жағдайда үнді агенті Джон Уитфилд болды, ол бірнеше күн ішінде өтемақы төлеуге болатын аннуитеттермен келуі тиіс еді. Күнгі әңгімелер нәтижесіз аяқталды. 1854 жылдың 19 тамызында АҚШ-тың 6-шы жаяу әскер полкінің екінші лейтенанты Джон Лоуренс Граттан, Вест-Пойнтті бітірген және полкте бос орын күтіп тұрған офицер, қарулы жасақпен бірге үнді лагеріне кіріп, Биік Маңдайлыны ұстап, бекініске қайтаруға бел буды. Граттан тәжірибесіз болды және лакота тайпасының жауынгерлік қабілетін жеңілсініп қарады. Бұл оның сиу тайпасымен алғашқы (және жалғыз) кездесуі болды. Кейінірек Ларамидегі бір командир: «Лейтенант Граттан осы бекеттен үндістермен шайқасуға ниетпен шықты және оны кез келген құнмен ұстауға шешім қабылдады» деп еске алды. Граттанның тобында сержант, капрал, 27 сарбаз және Лусьен Огюст есімді француз-үнді тіліндегі аудармашы болды; әскери күштерде қарудан басқа екі артиллериялық зеңбірек болды.

The Grattan Massacre, also known as the Grattan Fight, The lack of bison, in turn, caused hunger and starvation among the Plains American Indians. By 1853, U. S. Indian Agents noted, "many of the Cheyennes, Arapahoes, and Sioux, in a starving condition, on account of the scanty supply of buffalo[.]" Late in summer of 1854, about 4,000 Sichangu and Oglala were camped east of Fort Laramie, in accordance with the terms of the Treaty of 1851. On August 17, a cow belonging to Mormon Christian J. Larsen (chaplain of the Hans P. Olsen Company of Danish immigrants) traveling on the nearby Oregon Trail, strayed and was killed by a visiting Miniconjou (Sioux) named High Forehead. Larsen barely noticed the incident in his journal, writing, "We passed a large encampment of Indians before we reached 'Fort Laramie'. They shot one of our cows, that was lame, and we let them have the meat. They also shot one, belonging to Hans Monsen, and it came into our camp, wounded, where we had it butchered." Lt. Hugh Fleming, the senior officer of the small garrison, consulted with the chief, Matȟó Wayúhi, also known as Conquering Bear, to discuss the loss of livestock. Lt. Fleming was either unaware, or chose to ignore that these matters were supposed to be handled by the local Indian agent according to the terms of the Treaty of 1851. The Indian agent in this case was John Whitfield, who was due to arrive within days with annuities with which restitution could be made. The day's talk ended in stalemate. On August 19, 1854, Second Lieutenant John Lawrence Grattan of the U. S. 6th Infantry Regiment, a recent graduate of West Point and supernumerary waiting for a vacancy in the regiment, led an armed detachment into the Indian encampment to take custody of High Forehead and bring him back to the fort. Grattan was inexperienced and described as contemptuous of the Lakotas' ability as warriors. This was his first (and only) encounter with the Sioux. A commander at Laramie later recalled, "There is no doubt that Lt. Grattan left this post with a desire to have a fight with the Indians, and that he had determined to take the man at all hazards." In Grattan's party were a sergeant, a corporal, 27 privates, and a French Indian interpreter named Lucien Auguste; the military forces had two artillery pieces in addition to arms.

Оқиғалар

Отряд лагерьге жеткен кезде, Аугуст жол бойы ішіп, қорқып мас болды, себебі кездесуден қаушады. Граттан оның бөтелкесін сындырып, оған сөккеніш айтты. Аугуст сиу тайпасына ұнамайтын еді, ол тек бұзық дакота тілінде сөйлейтін және басқа диалектілерді түсінбейтін. Лагерьге кіргенде, ол сиуларды мазақтап, олардың жауынгерлерін әйелдер деп атады, ал әскерлер сөйлесу үшін емес, оларды өлтіру үшін келгенін мәлімдеді. Жақын жердегі сауда бекетінің иесі Джеймс Бордо оқиғаны бақылап тұрды. Тарихшылардың есебуынша, лагерьде барлығы 4800 адамның ішінде 1200 шамасында жауынгер болған. Бордоның айтуынша, лейтенант Граттан қауіпті сезініп, жағдайды талқылау үшін саудагермен тоқтады. Бордо оған тікелей Жеңімпаз Аюмен сөйлесіп, мәселені оған қалдыруды кеңес берді. Граттан түсінгендей болып, лагерьге қарай жол тартты. Алдымен Жоғарғы Маңдайдың шатырына барып, АҚШ әскеріне бағынуға бұйрық берді. Жоғарғы Маңдай бірінші өлімін айтты. Граттан Жеңімпаз Аюға жүгініп, сиу тайпасының кінәлі адамды тұтқындап, тапсыруын талап етті. Жеңімпаз Аю келіссөздерге бармады, бірақ өтемақы ретінде сиырға жылқы ұсынды. Бордо хабарлағандай, аудармашы Аугуст сиуларды мазақтап, Жеңімпаз Аю мен Граттанның сөздерін толық немесе дұрыс аудармады, себебі олардың арасында шатасу туды. Жеңімпаз Аю саудагер Бордодан аудармашы болуын өтінді, өйткені сиу тайпасы оған және оның тіл білу қабілетіне сенді. Сиу тайпасы шақырған Бордо кездесу орнына келді, кейін ол жағдайдың бақылаудан шығып бара жатқанын көрді. Граттан Жеңімпаз Аюды қысымға алғанда, көптеген сиу жауынгерлері әскерлердің айналасын қоршап алды. Бордо сауда бекетіне қайтып, серіктестеріне қарулануға бұйрық берді, себебі төбелес басталуға айналып келеді. Әңгімені аяқтағаннан кейін, Граттан колоннасына қайта қарай бет алды. Нервке ішінбеген солдат мылтығынан оқ атып, бір сиуды жаралады. Жауынгерлер жебелерін атып, көшбасшылар жағдайды бақылауға алуға тырысты. Жеңімпаз Аю қаза тапты және тоғыз күннен кейін Ниобрара өзенінің жанында қайтыс болды. Сичангу сиу соғыскерлері, сол кезде тайпаларының болашақ соғыс басшысы болған Дақты Құйрық бастаған, Граттанды, оның 11 адамын және аудармашыны өлтірді. Шамамен 18 солдат қорғану үшін жартастарға жетіп, аяқпен кері шегінді, бірақ Оглала Сиу тайпасының болашақ соғыс басшысы Қызыл Бұлт бастаған жауынгерлер оларды қоршап алып, өлтірді. Граттанның бір сарбазы дереу қаза болмады, бірақ кейін жарақатынан қайтыс болды. Жеңімпаз Аю Лакота тайпасынан қаза тапқан жалғыз адам еді. Сиу тайпасы Бордоны сақтап қалды, себебі ол Сичангу сиу әйеліне үйленген және тайпалармен достық қарым-қатынаста болған.

By the time the detachment reached the encampment, Auguste was intoxicated from drinking along the way, as he feared the encounter. Grattan broke his bottle and scolded him. Auguste was not well liked by the Sioux; he spoke only broken Dakota and had little grasp of other dialects. As they entered the encampment, he began to taunt the Sioux, calling their warriors women, and saying the soldiers were not there to talk, but to kill them all. James Bordeaux, who owned the nearby trading post and observed the encounter, later recounted Auguste's comments. Historians estimate the encampment had some 1,200 warriors among the total 4,800 population. According to Bordeaux, Lt. Grattan began to realize the risk and stopped to discuss the situation with the trader. Bordeaux advised him to talk directly with Conquering Bear and let him handle the situation. Grattan seemed to understand and continued on into the encampment. Going first to the lodge of High Forehead, he ordered him to surrender to the US forces. High Forehead said he would die first. Grattan went to Conquering Bear, saying the Sioux should arrest the guilty party and turn him over. Conquering Bear refused but tried to negotiate, offering a horse as compensation for the cow. Bordeaux reportedly said the interpreter Auguste taunted the Sioux, and failed to fully or accurately translate Conquering Bear and Grattan's comments, as there seemed to be confusion between them. Conquering Bear asked for the trader Bordeaux to act as interpreter, as the Sioux trusted him and his language ability. Called by the Sioux, Bordeaux rode to the meeting place; later he said he could see the situation was out of hand. As Grattan pressed Conquering Bear, numerous Sioux warriors moved into flanking positions around the soldiers. Bordeaux returned to the trading post, where he told associates to arm themselves, as a fight was brewing. Ending the discussion, Grattan began walking back to his column. A nervous soldier fired his gun, shooting a Sioux. The warriors started shooting arrows while leaders tried to take control. Conquering Bear was mortally wounded and died nine days later near the Niobrara River. The Sichangu Sioux warriors, led by Spotted Tail, then a rising war chief within their people, quickly killed Grattan, 11 of his men, and the interpreter. A group of some 18 soldiers retreated on foot trying to reach some rocks for defense, but they were cut off and killed by overcoming warriors led by Red Cloud, a rising war chief within the Oglala Sioux. One of Grattan's soldiers survived the immediate situation but later died of his wounds. Conquering Bear was the only Lakota who was killed. The Sioux spared Bordeaux, both because he was married to a Sichangu Sioux woman and because he had a friendly relationship with the tribes.

Салдары

Ашулы жауынгерлер "түн бойы тонап-жорық жасап, басқа ақтарға шабуыл жасауға ант берді". Кейіннен сарбаздардың денелері эксгумацияланды (жерден шығарылды) және Форт Макферсон ұлттық зиратына қайта жерленді, онда олардың есіне ақ мәрмәрден ескерткіш орнатылды. Граттанның денесі кейіннен Канзастағы Форт-Ливенворт ұлттық зиратына көшіріліп, қайта жерленді. Оқиға болған жерден шамамен жарты шақырымдай жерде тарихи белгі орнатылды. АҚШ баспасөз бұл оқиғаны "Граттан қырғыны" деп атады. Есептерде көбінесе АҚШ сарбаздарының оқиғаны бастауы, келісімде қарастырылғандай, мәселені үнді агентіне шешуге тапсырмау және бас қолбасшыны жеңіп алушы аюды артынан атқандары ескерілмеді. Ұрыс туралы хабар Соғыс министрлігіне жеткен соң, шенеуніктер Сиуларды жазалау үшін қарсы шаралар жоспарлай бастады. Соғыс министрі Джефферсон Дэвис бұл оқиғаны "алдын ала жасалған жоспардың нәтижесі" деп сипаттады. Полковник Уильям С. Харни 1855 жылдың сәуір айында Парижден шақырылып, Форт-Керниге жіберілді, онда ол 600 сарбаздан тұратын жасақты жинады, олар 6-шы жаяу әскер, 10-шы жаяу әскер, 4-ші артиллерия және оның өзінің 2-ші АҚШ драгундарынан құралды. Оның құрамында генерал-лейтенант Филип Сент-Джордж Кук басқарған төрт атты рота және майор Альбемарл Кейдидің басшылығындағы бес жаяу әскер ротасы болды. Олар 1855 жылдың 24 тамызында Сиуларды іздеп, кек алу үшін жолға шықты. Харни: "Аллаға ант етеймін, мен шайқас үшінмін, бейбітшілік үшін емес" деген сөзді айтқан. Үндістер бюросының Томас С. Твисс армияның күшін далаға жібергенін ескерткен соң, Платт өзенінің солтүстігінде орналасқан Лакотаның жартысы қорғану үшін "дос" ретінде Форт Ларамиге барып жасырды. Екінші жартысы, көбінесе Жеңімпаз Аюдың ізбасары Кішкентай Күн күркірі басқарды, қашып кетті. Олар өзін бейбіт адамдар деп есептеді, бірақ Харнидің күшпен келгенін білді. Олар әскер іздеген жауынгерлерді жасыруды жалғастырды. Харни олармен 1855 жылдың 3 қыркүйегінде Аш-Холлоу шайқасында (Блювотер-Крик шайқасы деп те аталады) шайқасты. АҚШ сарбаздары 86 Сичангу Сиуін өлтірді, олардың жартысы әйелдер мен балалар, қазіргі Гарден округінде, Небраска штатында. The New York Times және басқа газеттер шайқасты көптеген әйелдер мен балалар өлтірілгендіктен қырғын деп сипаттады. 230 адамнан тұратын ауыл жаяу әскердің шабуылы мен атты әскердің тосқауылдық күшінің арасында қалды. Сичангудың бас әскери қолбасшысы Дақты Құйрық қарусыз және келіссөздерге қатысқан кезде таң қалды; ол төрт рет ауыр жарақат алды және екі оқ оның кеудесінен өтті, бірақ ол 13 "ұзын пышақты" өлтірді немесе жарақаттады. Харни Форт-Ларамиге 70 тұтқынмен, олардың көпшілігі әйелдер мен балалармен, соның ішінде Дақты Құйрықтың анасы, әйелі және үш баласы, сондай-ақ Темір Қабықтың (Maza Pangeska) әйелімен оралды. Сичангу әйелдері мен балаларын босату үшін Харни Граттан шайқасының басшыларын және Дақты Құйрықты, Қызыл Жапырақты (Ваба Ша), Ұзын Шыңды (Ику Ханска) және бірнеше күннен кейін Тұрақты Елік (Хехака Нажин) және Қызыл Қауырсынды (Вияка Ша) жеткізуді талап етті. 25 қазанда экспедиция іздеген үш жауынгер берілді, бір жыл бойы Форт Ливенвортта ұсталды (онда бірнеше айдан кейін оның әйелі оған жетті), және босатылды. Харни тайпаларға 1856 жылдың наурыз айында Форт-Пьердегі келісім кеңесіне өкілдерін жіберуді бұйырды, онда Соғыс департаментінің талаптарына сәйкес келісімге қол қойылды. Твисс келісімді бұзуға тырысты, ал Харни оны қызметінен алып тастады, бірақ оған билік болмады; Үндістер істері жөніндегі комиссар Джордж В. Манипенни Сенатқа келісімді қабылдамау үшін үгіт-насихат жасады, және Твисс қайтадан қызметке орналастырылды. Харнидің Лакотаға қарсы әрекеттері оларды шамамен он жылға тоқтатып тұрды. АҚШ көп ұзамай Американдық Азамат соғысына қатысты, және Ұлы жазықтарда соғысу үшін жеткілікті ресурстары болмады. Гриске сияқты тарихшылар Ұлы жазықтардағы келесі ширек ғасырлық үзіліссіз соғыстың бастауы Граттан қырғыны болды деп санайды. Басқалары көптеген факторларды, әсіресе АҚШ-тың Сиу территориясы болған жерлерді бақылауға деген құштарлығын, соғысты болдырмауға себеп болды деп санайды. Сонымен қатар, Қызыл Бұлт отыз адамның қаза тапқан шайқаста болғанын мойындады.

The enraged warriors "rampaged throughout the night, swearing to attack other whites." The soldiers' remains were later exhumed (unburied) and re interred at Fort McPherson National Cemetery, where a white marble monument was erected in their memory. Grattan's remains were moved later and reinterred to Fort Leavenworth National Cemetery in Kansas. A historical marker was later erected about one half mile from the site of the events. The U. S. press called the event the "Grattan Massacre." Accounts generally ignored the US soldiers' instigation of the event by their failures: first, to leave it up to the Indian agent to settle, as called for in the treaty; and second, shooting chief Conquering Bear in the back. When news of the fight reached the War Department, officials started planning retaliation to punish the Sioux. Secretary of War Jefferson Davis characterized the incident as "the result of a deliberately formed plan." Col. William S. Harney was recalled from Paris in April 1855 and sent to Fort Kearny, where he assembled a command of 600 troops, consisting of men from the 6th Infantry, 10th Infantry, 4th Artillery, and his own 2nd US Dragoons. In total, he had four mounted companies led by Lt. Col. Philip St. George Cooke and five companies of infantry under Major Albemarle Cady. They set out on August 24, 1855, to find the Sioux and exact retribution. Harney was quoted as saying, "By God, I'm for battle—no peace." Warned by Thomas S. Twiss of the Indian Bureau that the army had put a force in the field, half of the Lakota who were camped north of the Platte River went into Fort Laramie for protection as "friendlies". The other half, generally led by Conquering Bear's successor Little Thunder, remained at large. They considered themselves peaceful but knew that Harney was out with a force. They continued to harbor warriors sought by the army. Harney engaged them in the Battle of Ash Hollow (also known as the Battle of Bluewater Creek) on September 3, 1855. U. S. soldiers killed 86 Sichangu Sioux, half of them women and children, in present day Garden County, Nebraska. The New York Times and other newspapers recounted the battle as a massacre because so many women and children were killed. The village of 230 persons was caught between an assault by the infantry and a blocking force by the cavalry. Spotted Tail, principal war chief of the Sichangu, was surprised while unarmed and taking part in the parley; he was seriously wounded four times and two bullets passed through his chest, but still he killed or wounded 13 "long knives". Harney returned to Fort Laramie with 70 prisoners, most of them women and children, including Spotted Tail's mother, wife and three children, and the wife of Iron Shell (Maza Pangeska). To make the Sichangu Women and children free, Harney claimed the delivery of the leaders of Grattan Fight, and Spotted Tail, Red Leaf (Waba Sha), Long Chin (Iku Hanska) and, some days later, Standing Elk (Hehaka Najin) and Red Plume (Wiyaka Sha), went to Fort Pierre, esorted by Iron Shell and the whole Sichangu crowd. On October 25, the three warriors sought by the expedition surrendered, were held for a year at Fort Leavenworth (where Spotted Tail was reached by his wife several months later), and were released. Harney ordered the tribes to send representatives to a treaty council at Fort Pierre in March 1856, where a treaty was signed on terms dictated by the War Department. Twiss tried to undermine the treaty, and Harney had him removed from office, although he did not have the authority to do so; George W. Manypenny, Commissioner of Indian Affairs, successfully lobbied the Senate to reject the treaty, and Twiss was reinstated. Harney's actions against the Lakota restrained them for nearly ten years. The US was soon involved in the American Civil War, and did not have resources to fight on the Great Plains. Historians such as Griske believe the following nearly quarter century of intermittent warfare on the Great Plains was triggered by the Grattan massacre. Others suggest numerous factors, especially US desire for control of lands that were Sioux territory, that contributed to make warfare inevitable. In addition, Red Cloud admitted to having been present in the battle where thirty people died.