Кіріспе
Tytus Aureliusz Chałubiński (29 желтоқсан 1820, Радом – 4 қараша 1889, Закопане) – поляк дәрігері, табиғаттанушы және Польша Татра қоғамын құрушылардың бірі. Оның табиғи тарих бойынша жинақталған үлгілері қазір Закопанедегі Татра таулары мұражайында сақтаулы.
Tytus Aureliusz Chałubiński (29 December 1820, Radom – 4 November 1889, Zakopane) was a Polish physician, naturalist, and co founder of the Polish Tatra Society. His collections of natural history specimens are now held in the Tatra Mountains Museum in Zakopane.
Өмір және жұмыс
Чалубиньский Радомда (кейбір өмірбаяндар оны атасы тұрған Биалограй деп көрсетеді) судья Шимонның ұлы болып дүниеге келді. Анасы Теодосия Вноровский әулетінен шыққан. Ол 1838 жылдан бастап Вильнюста медицина оқыды, ал ондағы медицина мектебін Джеджей Снядецкий (1768-1838) құрған, оның физиологиялық химия жөніндегі еңбектері үлкен әсер еткен. Мектеп 1840 жылы жабылды, сондай-ақ сол жылы анасы барлық мүлкін жоғалтып, өзіне қол жұмсады. Ол Дорпатқа көшіп, өсімдіктерде жыныстық көбею туралы диссертация қорғады және Вюрцбург университетінде медициналық білімін аяқтады. Варшаваға оралғаннан кейін Фердинанд Дворцачек (1804-1877) басқаратын Евангелиелік аурухананың клиникасында тәжірибе жинады, оның клиникалық әдістері де оған әсер етті. 1863 жылғы поляк көтерілісі Чалубиньскийдің тәжірибесіне кедергі келтірді, ал 1873 жылы орыстандыру саясатымен оның қызметі тоқтатылды. Содан кейін ол ботаника және минералогиямен айналысып, Татра тауларында көп уақыт өткізді. Ол Закопане аймағын насихаттауға көмектесті. Көптеген ерекше түрлерге жататын мүк, балдыр және басқа да өсімдіктерді жинады. 1874 жылы терапиялық көрсеткіштерді анықтау жөніндегі кітабы жарық көрді. Ол ауруды қалыпты тепе-теңдіктің бұзылуы деп есептеді және емдеу мен денсаулыққа қатысты холистикалық (жалпылама) көзқарас іздеді. Әрбір науқастың ерекше екенін ескеріп, дәрігердің барлық симптомдарды мұқият қарастырып, ең маңыздысынан бастап емдеу керектігін айтты. Чалубиньский Татра тауларындағы Закопанеде туберкулезге қарсы санаторийлер ашты. Варшавадағы Медициналық-хирургия академиясының профессоры және бас мектептің директоры болды.
Жеке өмір
Шалубинскидің ұлы Людвик Шалубински, поляк альпинисі және химиялық инженер болды. Оның немересі Аниля Чалубиньска – поляк географы, геологы және университет профессоры болды.