Кіріспе

Гибридтік күріш тобы Африка үшін жаңа күріш (NERICA) – Африка күріш орталығы (AfricaRice) Африка күріш сорттарының өнімділігін арттыру мақсатында шығарған түрлер аралық гибридтік күріштің сорттық тобы. Батыс Африкадағы 240 миллион адамның тамақтануында күріш – негізгі энергия және белок көзі болғанымен, осы күріштің көп бөлігі импортталады. Күріш өндірісінде өзін-өзі қамтамасыз ету азық-түлік қауіпсіздігін жақсартады және Батыс Африканың экономикалық дамуына көмектеседі. Африкалық даму банкі, Жапония үкіметі және Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы қаржылаған NERICA жобасының нәтижелері 2008 жылы Африка дамуы жөніндегі төртінші Токио халықаралық конференциясында (TICAD IV) маңызды мәселе ретінде талқыланды. Африка күріш орталығының мәліметінше, соңғы бес жылда Гвинея, Нигерия, Мали, Бенин, Кот-д'Ивуар және Уганда сияқты бірнеше африкалық елде құрғақ жерлерге бейімделген күріштің жаңа сорттары 200 мың гектардан астам аумаққа таратылып, себілді. Бұл үлкен қадам болғанымен, күріштің өсіп келе жатқан сұранысын толық қанағаттандыруға жеткіліксіз болады деп күтілуде.

Африка және Азия күріштері

Африка күрішінің түрі Oryza glaberrima 3500 жылдан бері өсіріліп келеді және Африканың ортасына жақсы бейімделген. Африка күрішінің вегетациясы өте қарқынды, бұл арамшөптерді жабуға көмектеседі; сонымен қатар ол құрғақшылыққа, африкалық күріш галл мүжігі (Orseolia oryzivora) деген жәндік-зиянкеске, күріш сарғыш мозаика вирусына және күріш жарылыс ауруына төзімді. Дегенмен, Африка күрішінің өнімділігі салыстырмалы түрде төмен, себебі ол дәнді пісірген кезде жатып қалады немесе құлайды. Дәндер де шашырап, өнімді одан әрі азайтады. Африка күрішін өсіруді жоғары өнімді Азияның Oryza sativa сорттарын өсіру үшін тоқтатты. Азиялық сорттар Африка жағдайына нашар бейімделген, өйткені оларды өсіру үшін көп су қажет. Азия күріштерінің жартылай ергешкен фенотипіне байланысты арамшөптермен бәсекелесе алмайды және Африка жағдайында зиянкестер мен ауруларға осал.