Кіріспе

АҚШ-тың USS Odax (SS 484) Тенч классына жататын суасты қайығы, АҚШ Теңіз күштерінің одax аталған жалғыз кемесі болды. Одакс – Scaridae тұқымдасына жататын, жарқын қызыл және жасыл түсті тропикалық балықтың аты.

Құрылыс және іске қосу

Одакс кемесінің шассисі 1944 жылдың 4 желтоқсанында Мэн штатындағы Портсмут теңіз кеме жасаушылығында салынды. Ол 1945 жылдың 10 сәуірінде Род-Айленд штатының конгрессмені Джон Э. Фогартидің әйелі Луиза Фогартиның қолдауымен суға түсірілді және 1945 жылдың 11 шілдесінде қолданысқа берілді.

1940 жылдар

Портсмут, Нью-Гэмпширден сынақтан өткен соң, "Одакс" 1945 жылдың 19 қыркүйегінде Кубадағы Гуантанамо шығанағы әскери-теңіз базасына Флоттық оқу тобына қызмет көрсету үшін бағытталды. 1945 жылдың 30 қазанында Флорида штатының Ки-Уэст қаласына Флоттық сонар мектебіне қызмет етуге кетті және 1946 жылдың қыркүйегіне дейін операциялық оқулар жүргізді. 1946 жылдың қыркүйегінде, жоғары жылдамдықты субмаринаны соғыстан кейінгі зерттеу жұмысының аясында, "Одакс" кемесі Үлкен Су Астындағы Қозғалту Қуаты Бағдарламасы (GUPPY) бойынша субмаринаға түрлендіруге таңдалды және Портсмут әскери-теңіз кеме жасау орнына қайтарылды. 1947 жылдың тамыз айында GUPPY субмариналарының алғашқысы ретінде түрлендіруді аяқтағаннан кейін, ол кең көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін Ки-Уэстке бағытталды.

1950 жылдар

1951 жылдың тамызында «Одакс» қайтадан Портсмут теңіз кемежайына модернизацияға келді. Басты өзгеріс – шнорхельді орнату және GUPPY II типті суасты қайығы ретінде қайта жіктелу болды. Ол 1952 жылдың көктемінде өткен ірі конвой жаттығуларында алғаш рет шнорхелін тактикалық тұрғыдан пайдаланды. 1952 жылдан 1955 жылға дейін «Одакс» Ки-Уэсттегі Оперативтік даму күштеріне және Флот сонар мектебіне, сондай-ақ Гуантанамо шығанағындағы Флот оқу тобына қызметтер көрсетті. 1956 жылы Чарльстон теңіз кеме жасау зауытында жаңа, жетілдірілген конструкциялы жабдықтарды алды және желтоқсан айында Солтүстік Атлантикаға, британдық флотпен бірлесіп жұмыс істеу үшін аттанды. 1957 жылғы келесі операциялардың ішінде Оперативтік даму күштеріне қызмет көрсету және су асты соғысының ең соңғы тактикасын меңгерген суасты кемешілерін оқыту болды. 1958 жылдың қыркүйегінде «Одакс» Жерорта теңізіне Алтыншы флот құрамында сапарға шықты. Бұл сапар барысында Араб теңізінде өткен Бағдад пактісінің жаттығуына қатысу үшін Суэц каналын басып өтті. Үйге оралғаннан кейін «Одакс» 1959 жылдың ақпанында үй портын өзгертіп, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына көшті. Ол 1960 жылдың басында осы жерден Солтүстік Атлантикаға «Кедергі патруліне» қайта оралды.

1960 жылдар

Одакс 1960 жылы тамыз айында Charleston, South Carolina қаласынан Оңтүстік Америкаға UNITAS жаттығуы барысында Оңтүстік Америка елдерінің әскери-теңіз күштерімен бірлескен жаттығулар өткізу үшін аттанды. Желтоқсан айында Чарльстонға оралып, жергілікті операцияларды жалғастырды. 1961-1964 жылдар аралығында Odax Чарльстоннан оқу операцияларын жүргізді, арасында күрделі жөндеу және жаңғырту жұмыстары жүргізілді. 1964 жылдың тамызында ол Оңтүстік Америкаға қайта оралып, континентті айналып өтіп, бірлескен операцияларға қатысты және желтоқсанда Чарльстонға қайтты. 1965-1967 жылдар аралығында Odax Чарльстоннан жұмыс істеді. 1967 жылдың мамырында Одакс Солтүстік Еуропаға жол тартты. Чарльстонға оралғаннан кейін 1967 қаржы жылы үшін "E" ұрыс тиімділігі белгісімен марапатталды. 1967 жылдың қазанында жағалаудағы операцияларды қайта бастады. 1967 жылдың қазан және қараша айларында Odax Кубадағы Гуантанамо шығанағындағы Флоттық оқу тобына 8 апта бойы қызмет көрсетті. 1968 жылдың ақпан айында Odax Charleston Naval Shipyard кемежайына күрделі жөндеуге кіріп, қыркүйекте аяқталғаннан кейін Чарльстон аймағында жұмыс істеді. 1969 жылдың қаңтарында Одакс Кариб теңізіндегі флоттық операцияларға қатысты. 1969 жылдың наурызында Одакс НАТО операциялары үшін Жерорта теңізіне орналасты. 1969 жылдың тамызында Одакс Чарльстон аймағында оқу операцияларын жүргізді.

1970-ші жылдар және Бразилия әскери-теңіз күштеріне ауысу

1970 жылдың мамыр айында «Одакс» Чарльстоннан Солтүстік Еуропаға НАТО-ның бес айлық жаттығуына аттанды. Осы кезде, Норвегия теңізінде су астында жүзген кезде, «Одакс» кемесінің базалық порты Флорида штатының Ки-Уэст қаласына ауысқандығын білді. 1970 жылдың желтоқсан айында «Одакс» Солтүстік Еуропадағы НАТО операцияларына қатысқандығы үшін Әскери-теңіз күштерінің мақтау грамотасымен марапатталды. Кеме сонымен қатар екінші «E» жауынгерлік тиімділік белгісіне ие болды. 1971 жылы «Одакс» жаңа SQS 26 сонар жүйесінің кең ауқымды сынақтарына қатысты. Жыл басында кеме Марди Гра мерекесі үшін Нью-Орлеанға сапар шекті және жарнама мақсатында Миссисипи өзеніне суға батып, назар аудартты. 1971 жылдың тамызында «Одакс» АҚШ және НАТО-ның оқу-жаттығуларына қызмет көрсету үшін Кубаның Гуантанамо шығанағына барды. 1972 жылдың ақпан айында «Одакс» Марди Гра кезінде Нью-Орлеан қаласының орталығында Миссисипи өзеніне суға батып, тағы да жарнамалық қызмет көрсетті. 1972 жылдың наурыз және сәуір айларында «Одакс» өзінің соңғы әскери міндеті ретінде жеті апталық тәуелсіз сапарда Шығыс Атлантикада НАТО-ға қызмет етті. 1972 жылдың 8 шілдесінде «Одакс» Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен шығарылып, Бразилияға берілді. Бразилия теңіз флотына «Рио-де-Жанейро» (S 13) ретінде қосылған ол 1978 жылы қызметтен босатылды және 1981 жылы бөлшектелді.