Кіріспе

USS Irex (SS 482) – Америка Құрама Штаттарының теңіз күштерінің «irex» деп аталатын, карангidae тұқымдасына жататын теңіз балығының құрметіне берілген жалғыз кемесі болды.

Құрылыс және іске қосу

Irex кемесінің қадасы 1944 жылдың 2 қазанында Мэн штатының Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме жасаушылығында салынды. Ол 1945 жылдың 26 қаңтарында Луизиана штатының сенаторы Эллендердің жұбайы, Ален Дж. Эллендердің қолдауымен суға түсіріліп, 1945 жылдың 14 мамырында құрамына қабылданды.

1945-1956 жылдар

Нью-Лондон, Коннектикут аймағында сынақтан өткеннен кейін, «Ирекс» Панама каналы арқылы Тынық мұхитына бағытталды. Ол Канал аймағында болған кезде соғыс аяқталды. «Ирекс» Флорида штатының Ки-Уэст қаласына жіберілді, онда ол 4-ші суасты кемелер эскадрильясына қосылды. Ол жылдың қалған бөлігін сол жерде және Гуантанамо шығанағында жаттығулар өткізумен өткізді. 1946 жылдың желтоқсанына қарай Әскери-теңіз күштері заманауи телескопиялық шнорхель (дизельдік қуатпен жұмыс істейтін суасты кемелерін ұзақ уақыт бойы су астында жүруге мүмкіндік беретін құрылғы) үшін жоспарларды аяқтады, және «Ирекс» осы жабдықты орнату және сынау үшін Портсмутқа жіберілді. 1947 жылдың шілдесінен 1948 жылдың ақпанына дейін ол жаңа құрылғысын бағалап, Нью-Лондондағы 8-ші суасты кемелер эскадрильясына қосылды, соның арқасында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы операциялық шнорхельдік суасты кемесі болды. Келесі үш жыл бойы «Ирекс» Нью-Лондон мен Вирджиния шығанақтарында жаттықты. 1951 жылдың мамырында ол Солтүстік Атлантикада патрульдік міндеттерге тағайындалды, ал тамызда Ки-Уэст пен Кубадан операцияларды бастады. Күзде Нью-Лондонға оралған «Ирекс» Нью-Англия және Кариб теңізінде маңызды жаттығуларын 1953 жылдың 26 қазанына дейін жалғастырды, содан кейін Жерорта теңізіне 6-шы флотқа қосылу үшін бағытталды. 1954 жылдың 3 ақпанында Нью-Лондонға оралған «Ирекс» келесі екі жыл бойы Шығыс жағалауында және Кариб теңізінде жұмысын жалғастырды. 1956 жылы «Ирекс» тағы да 6-шы флоттың бөлімшелерімен бірге Жерорта теңізіне жөнелтілді. 1956 жылдың шілдесінде Суэц каналын ұлттықтандырумен аяқталған Таяу Шығыстағы дағдарыс және Египет пен Франция, Израиль және Ұлыбритания күштері арасындағы қарулы қақтығыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Америка саясатын қолдау үшін ерте әрекет етті. Ақпан айында Қызыл теңізде және Израиль-Египет шекарасында патрульдер орнатылды, бұл дағдарыстың бейбіт шешілуіне Американың қызығушылығын білдірудің бір жолы болды. Нью-Лондонға оралғаннан кейін, ол өз жұмысын жалғастырды және сонымен қатар суасты кемелерін оқытушы студенттер үшін оқу кемесі ретінде де қызмет етті.

1957-1971 жылдар

1957 жылдың басында Irex флоттық жаттығуларға қатысып, оқу қайығы ретінде қызмет етті. Шілдеде ол Филадельфия кеме құрылыс-жөндеу зауытына кірді, онда жаңа үлгідегі пластик желкен орнатылды. Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған басқару мұнарасының орнына орнатылған пластик желкен жеңіл, биік және тұрақтандырғыш ретінде қызмет етті. Жерорта теңізіне бір рет (13 қыркүйек – 20 желтоқсан, 1958) сапар жасағаннан және Бермуда мен Галифакс (Жаңа Шотландия) қалаларына оқу рейстерінен басқа, Irex келесі бір жарым жыл бойы Нью-Лондоннан операцияларын жалғастырды. 1960 жылдың басында ол Солтүстік Атлантикада флоттық жаттығуларға қатысып, 3 наурызда үйіне оралды. Нью-Лондоннан жасалған операциялардан кейін, 1 тамыз 1961 жылы Irex Жерорта теңізіндегі Алтыншы флотпен су асты кемелеріне қарсы күрес жаттығуларына қатысты. Ол қараша айында Нью-Лондонға оралды, Бермудаға оңтүстікке, ал Нью-Йорк пен Бостон (Массачусетс) қалаларына солтүстікке бағыт алып, Нью-Лондон су асты кеме мектебінің резервтегі және штаттық қызметкерлерін оқытты. 1963 жылғы қаңтар-наурыз айларында ол Пуэрто-Рико және Виргин аралдарынан қысқы операцияларды жүргізді, содан кейін Нью-Лондонда жаттығуды қайта бастамас бұрын Филадельфия кеме құрылыс-жөндеу зауытында күрделі жөндеуден өтті. 1964 жылғы қазанда ол тағы да Жерорта теңізіне аттанды, бұл сапарда Алтыншы флотпен бірге Суэц каналы арқылы Қызыл теңіз бен Араб теңізінде CENTO жаттығуларына қатысты. 1965 жылғы қаңтардың ортасында ол су асты кемелеріне қарсы күрес тактикасын жетілдіруге көмектесу үшін үйіне оралды, АҚШ-Канада әскери жаттығуларына қатысты, содан кейін 1965 жылғы қарашада Нью-Лондонға оралды және 1967 жылға дейін жергілікті жаттығуларын жалғастырды. Irex 1969 жылғы 17 қарашада Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен шығарылып, металл тескілеуге сатылып, 1971 жылғы 13 қыркүйекте бөлшектелді.