Кіріспе

Британдық комикстер тізімінен "Алекс" - Чарльз Пити мен Расселл Тейлордың британдық комиксі. Ол алғаш рет 1987 жылы қысқа ғұмырлы "London Daily News" газетінде жарияланды. Кейін сол жылы "The Independent" газетіне, ал 1992 жылы "The Daily Telegraph" газетіне көшті. Аудармасы неміс газеті "Financial Times Deutschland"-та жарық көрді. Ғасыр тоғызындысында ол бірнеше жыл бойы Голландияның бас қаржы газеті "Het Financieele Dagblad (FD)"-де голланд тіліне аударылып жарияланды. Комикс өзінің бұрылған сюжеттерімен өте танымал болғандықтан, "Telegraph" газетіне көшкен кезде бүкіл ел бойынша жарнамалық кампанияға ие болды. Комикс "нақты уақытта" өтеді, яғни уақыт өтеді және кейіпкерлер нағыз өмірдегідей қартайып, дамиды. Алекс пен Пенни комикстің басында үйленді және Кристофер есімді ұлдары болды, ол өсіп, мектепке барды, жұмыс тәжірибесін жинады және қазір колледжде оқып жатыр. Алекс пен Пеннидің өзі де енді орта жастағылар.

Стил және әзіл

Комикстің юморы Алекстің йоппи құндылықтары, консервативті саясат, сыртқы түріне құштарлығы, байлықты көрсету және халықаралық қаржы әлемінде үстемдік құруға бағытталған схемаларға байланысты сөз ойындары мен күтпеген аяқталулардан туындайды. Басты тақырып – Лондонның дәстүрлі қаржы ортасының ескі күндерін (құйылып ішілетін түскі ас, ішкі ақпаратты пайдалану, корпоративтік тойлар) қазіргі американдық ықпалдағы қаржы әлемімен (қайыршылық, заңға сәйкестік, корпоративтік тіл) салыстыру. Пити мен Тейлор Лондонның көптеген қаржы байланыстарымен тығыз жұмыс істейді, осылайша олардың комикстері қалада таралған соңғы құпиялар мен қауесеттерді дәл бейнелейді. Кейіпкерлердің қайсысының шабыт көзі болғаны туралы көптеген әңгімелер тарады. 2009 жылғы наурыз айында Алекстің бұрынғы әріптесінің бірі мұғалім болу үшін қаладан кетіп, бұл британдық үкіметтің мұғалімдерді даярлауға жұмсалатын уақытты қысқарту және "бұрын қалаға барып, бірақ қазір мұғалімдікке көбірек қызығушылық танытатын дарынды математиктерді" ынталандыру жоспарымен сәйкес келді. Комикстегі әзілдердің ең көп таралған түрі – кейіпкерлер арасындағы әңгіме, онда соңғы кадрда әңгіменің мәні оқырман күткендей емес екені анық болады, көбінесе басты кейіпкерлердің материалистік құндылықтары мен басымдықтарын көрсетеді. Мысалы, бір мейрамханада ұялып қалған Алекс, кешкі ас ісінетіні ұялы телефонына жауап бергені үшін мейрамхана меңгерушісінен кешірім сұрайды, бұл бұрынғыда жағымсыз жағдай тудыратын. Мейрамхана меңгерушісінің телефонға қатысты ережелер қазір өте либералды екенін айтуы Алекстің ұялуын басандатпайды, себебі оның алаңдауы – серігінің соңғы үлгідегі телефонды пайдаланбауынан туындаған, ал (оқырман ойлағандай) мейрамханада ұялы телефонмен сөйлесуден емес. Кездейсоқ пайда болатын тағы бір комикстер екі үлкен кадрдан тұрады, онда екі түрлі кейіпкер немесе екі түрлі жағдайдағы бір кейіпкер көрсетіледі, олар бірдей сөздерден тұратын монолог айтады, бірақ әр жағдайда мағынасы мүлдем басқаша болады. Рождество кезінде комикстер көбінесе фантастикалық кейіпкерлер мен жағдайларды қамтитын сюжеттерге ие болады, мысалы, "шетелдіктермен кездесу" (1990), Санта-Клаусқа сапар (2006, 2009) немесе Нарнияға саяхат (2005). 2013 жылы 15 бөлімнен тұратын сюжет жарық көрді, онда Алекс өзінің бастығы Сайрустың өзіне қол жұмсауынан кейін оның лауазымын иеленеді. Алайда, табиғаттан тыс келісім жағдайды "қалыпты" күйіне қайтарды. Әзілдердің күрделілігіне байланысты, жазушылар жаңа материал ойлап табу үшін комикстерді жиі тоқтатады (яғни екі немесе одан да көп апта бойы жарияланбайды).

Таңбалар тізімі

Алекс Мастерли (24 ақпан 1960 жылы туған) – комикстің басты кейіпкері. Ол Лондонның Доклендс аймағында жұмыс істейтін тәжірибелі инвестициялық банкир. Алекс жеке мәртебесіне ерекше мән береді, жұмысын екінші орынға, ал отбасын үшінші орынға қояды. Әлеуметтік жағдайына деген құштарлығы оған соңғы кәсіби гаджеттерге ие болуды талап етеді, соның ішінде BlackBerry және 3G ұялы телефоны. Ол үшін ең маңыздысы – байлығын баршаға көрсету. Алекс көбінесе Мегабанкте Руперт Стерлингтің басшылығымен жұмыс істейді, бірақ бұрын Хардкасл мырзаның корпоративтік стратегия басшысы болып жұмыс істеген. 2019 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында консерваторлық партиядан парламент депутаты болды. Пенни Мастерли (қыздығында Райт) – Алекстің ұзақ жылдар бойы күйренген әйелі. Олар комикстің басында үйленді және Кристофер есімді бір ұлы бар. Пенни Алекстің қамқорлығымен ұсынылған сәнді өмір салтын ұнатады, бірақ Алекстің мәртебеге және жұмысына деген құмарлығына төзімділігі шектеулі. Олар аз уақыт бірге болады және жақын емес. Алекс Пенниге бірнеше рет қиянат жасаған, соның ішінде 1991 жылы хатшысы Вендимен ұзаққа созылған қарым-қатынас, ал 1998 жылы іскерлік сапарда әріптесімен бір түндік қарым-қатынас. 2006 жылы Алекс клиенті Кэролинмен махаббатқа түсті. Пенни Алекстің хатшысымен болған оқиғасынан кейін ажырасуға жақын болды және басқа жағдайларда да оны тастап кетуді ойлады. 2009 жылдың жазында Пенни жұмыстан босату кеңесшісі болып жұмыс істеді – бұл Алексті ренжітті, өйткені ол әйелі жұмыс істесе, оның жұмыстан айырылғанын ойлауы мүмкін деп қорқады. 2013 жылы Пеннидің қайырымдылық секторындағы жұмысы оны компанияның тәуелсіз директоры лауазымына шақыруға әкелді. Оның әйелдігіне байланысты корпоративтік әлемде жылдам дамуы Алекстің мәртебесі мен өзіне сенуіне нұқсан келтіре бастады. Кристофер Мастерли (11 қыркүйек 1989 жылы туған) – Алекстің ұлы. Бастапқыда Кристофер әкесіне ұқсас болды, мәртебеге және бизнеске деген қызығушылығы да осындай еді. Алекс Кристоферді көбінесе өзінің табысының символы ретінде қарастырады және оны мәртебеге ұмтылудың құрбаны етеді. Алғашында элиталық жеке мектепте білім алғанмен, 2004 жылы қалалық құлдырау кезінде, Алекс жұмыссыз болғанда мектептен шығарылды және заттарын қара пластикалық қапқа салып алып кетуге мәжбүр болды – бұл жағдай қалалық брокерлерге жиі кездеседі және оның әкесімен ұйымдастырылды. 2009 жылы Кристофер сурет салу мамандығын оқуға колледжге түсті, бұл Алексті қатты ренжітті. Кристофер қазір жұмыссыз және ата-анасымен бірге тұрады. Клайв Рид – Алекстің әріптесі, тіпті 2004 жылдың маусымынан 2005 жылдың қазанына дейін Алекстің басшысы (кейін ол Руперттің жанына өтті, бірақ отставкаға кете алмады, сондықтан төмендеуге мәжбүр болды). Жақында ол өзінің ұзақ жылдар бойы сүйіктісі және кейін әйелі Бриджитпен бірге өмір сүрді. Оксфордты бітірген Клайв Алекстен барлық жағынан төмен тұрады. Ол әлеуметтік дағдылары жеткіліксіз, көп жағдайда жұрт алдында ұятқа қалдыратын қателіктер жасайды. Ол кәсіби дағдылары да жеткіліксіз, көбінесе нашар қаржылық инвестициялар жасайды немесе өзінің бағыныстыларын басқара алмайды. Алекс Клайвпен бірге болуды ұнатады, өйткені ол өзінің артықшылығын көрсетуге көптеген мүмкіндіктер береді. Клайв сондай-ақ өте әлсіз, және кез келген жанжал немесе қиындық жағдайларынан тез қашады. Осыған қарамастан, Клайв әйелдерге құштар және орташа табысқа қол жеткізді. Атап айтқанда, Клайв Бриджитке үйленген кезде америкалық әріптесі Рутпен ұзақ уақыт бойы кінәлі қарым-қатынаста болды. Сондай-ақ, Клайв өзінің мансабын және сәнді өмір салтын сақтап қалу үшін жеткілікті кәсіби табысқа ие. 2008 жылдың тамызында Клайв жұмыстан босатылды, Алекс бұл туралы білген, бірақ ол бәсекеде жеңіп алды. Алайда ол банк Клайв Ридті қате жұмыстан шығарғанын білген соң, көп ұзамай қайтып келді. Бриджет Манн – Клайвтің бұрынғы әйелі. Пэннидің жағымды болмысынан айырмашылығы, Бриджеттің саналы және садистік мінезі бар. Ол Клайвтің қандай әлсіз адам екенін әшкерелеуге мүмкіндік табады. Бұл, Клайвтің қандай да бір жолмен қамтамасыз ете алатын сәнді өмір салтымен бірге, оның онымен бірге болуының басты себебі болған сияқты. 2013 жылы Клайв пен Бриджит бірнеше жыл бойы сәтсіз IVF әрекеттерінен кейін егіздер жұбын дүниеге әкелді; бірақ екі жылдан кейін Клайв Бриджитті өзінің американдық бастығы Сайруспен бірге төсекте тапты. Кейіннен ол Клайвті үйінен қуды және 2018 жылдың желтоқсанында ажырасуға талап қойды. Руперт Стерлинг – зейнеткер банкирдің жоғары лауазымды қызметкері. Көп жылдар бойы ол Алекс пен Клайвтың басшысы болды, зейнетке шығар алдында Мегабанктегі жетекші директор болып қызмет етті. Ол мен Алекс мәртебе мен сыртқы түріне қатысты бір-бірімен келіседі. Бұл Руперттің Алексті бірнеше рет жұмыстан шығаруына кедеріс болмады, бірақ ол ұзаққа соқпады. Руперт бір кезде қаржылық алаяздық үшін сотталып, түрмеге жабылды; бұл оның өмір салтына көп әсер етпеді: оның әйелі бару күні келгенде күйеуі отырыста екенін естіді. Грег Мастерли – Алекстің інісі және тілші. Екі бауырдың арасында өзара сыйластық пен құрмет жоқ сияқты. Олардың егде жастағы ата-аналары зейнеткерлікте өмір сүреді. Сэр Стюарт Хардкасл – өндіріс компаниясының стереотиптік солтүстік басшысы. Хардкасл Мегабанкты көптеген қаржылық жұмыстары үшін пайдаланады. Дөңгелек және қарапайым, ол Алекстің қымбат және жарқыраған қалалық әдеттеріне төзімділігіне таңғалады. Алекс шамамен 2002 жылы қалалық құлдырау кезінде Хардкасл үшін жұмыс істеді, бірақ Лондондағы және Аскоттағы ләззаттарды алу үшін Хардкаслдың солтүстіктегі кеңселерінен қашуға барлық мүмкіндікті пайдаланды. Бұрын әрқашан Хардкасл мырза деп белгілі болған ол 2013 жылғы Патшайымның туған күні құрметіне рыцарь атағын алды. Винс – Мегабанктегі дилингтік едендегі ақша брокері. «Шығыс Лондондағы кедей бала» типін бейнелейтін Винс ақ шорты киеді, кокни ұйқас тілінде сөйлейді («флейта» = костюм, «джем банкасы» = машина) және Глиндборн мен Корольдік операдағы мәдениет пен этикеттің жоғары тұрған тұстарын білмейді. Кристиан – Еуропалық жас маман, мансап бағасында өсіп келе жатқан. Кейде «Еуропалық қоқыс» деп сипатталғанмен, ол шындығында бай француз отбасының білімді және мәдениетті мүшесі. Ол «англо» мәдениетін жек көреді және оның орнына Алекстің әзілдерінің нысаны болады. Ол бірнеше тілде сөйлейді, бұл қалған қызметкерлерге қызықсыз көрінеді, әсіресе ол және басқа шетелдік жұмыскер ағылшын крикет командасының нашар ойыны туралы ашық түрде сөйлейтін кезде. Кристиан Brexit туралы референдумнан бұрын комиксте көрінбеді және оның қазіргі жағдайы белгісіз. Джейн 1996 жылы Алекстің бөлім басшысы болды. Шешімді және шебер тұлға, ол онымен алғашқы кездесуде-ақ оған қызықты. Оның Алекске деген шынайы құмарлығы болды және олардың арасында қысқа махаббат оқиғасы болды. Бұл оның «тақтамен толық және ашық талқылаудан кейін» жұмысынан кеткенімен аяқталды. Оның соңғы әрекеті барлық қызметкерлеріне олар көрсеткен «мейірімділік, жылу, құрмет, жеке қолдау, ынталандыру, адалдық, қонақжайлылық және достық» үшін алғыс айтқан түнгі электрондық хат жіберу болды, содан кейін бәрінің бекер екенін, өйткені біреу олардың бонустарын анықтайтынын мәлімдеді. Рут – Клайвтың америкалық сүйіктісі, соңғы кезде көрінбейді. Бұрынғы инвестициялық банкир және ерте жылдары жиі кездесетін кейіпкер, ол әйел әріптестерімен қалалық әйелдерге қатысты шағымданатын комикстерде пайда болатын. Шелли – Мегабанктегі адам ресурстарын басқару директоры. Басқа қызметкерлер келіп-кетсе де, оның тағайындалуы тұрақты сияқты. Ол 2002 жылы Руперт Стерлингтің сүйіктісі болды. Венди Таннер – Алекстің хатшысы және оның сүйіктісі болған. Оның әйелі Пенни бұл туралы білгенде олар ажырасуға жақын болды, бірақ кейін татуласты. Алекс Вендимен болашақ жоқ екенін шешті және оның тәжірибелік мерзімі аяқталуға жақын болғандықтан, кеңсе қызметкерлерін жұмыстан босату қиын екенін сезінді.

Сахналық ойын

Алекс Пити мен Тейлордың сахналық пьесасына айналдырылды және 2007 жылдың қазан айында Лондонның «Артс» театрында қойылды. Роберт Батерст бас рөлді бір актерлік көрсетімде ойнады, оған басқа кейіпкерлердің және түрлі орындардың анимациялық бейнелері көмектесті. Сюжет Алекстің жеке және кәсіби өмірінің дағдарысқа ұшырауы төңірегінде өрбиді: әйелі Пенни оны тастап кетеді және оның тұрақты тапсырыс берушісі мистер Хардкаслмен жасалған мәміле бұзылу қаупіне тап болады. Өзіне тән циникалық амалдарымен Алекс екі жағдайды да өз пайдасына бұрып, жеңіске жетеді. Батерст Алексті халықаралық турға алып шықты, ол 2008 жылдың қыркүйегінде Австралияның Мельбурн қаласынан басталып, желтоқсанда Лондонда аяқталды. Тур барысында Батерсттің бейімделген фильмде Алекс рөлін қайта ойнайтыны жарияланды, оны «BreakThru Films» тәуелсіз киностудиясы дамытып жатыр. Фильм толыққанды ойынды фильм/анимация гибриді болады. Алғашқы жарияланғаннан бері қосымша ақпарат жарияланбады, бірақ трейлер бар, ол қандайда бір түрінде фильмнің түсірілгенін көрсетеді.

Радионы бейімдеу

Батерст 2010 жылы Classic FM радиосында он апталық эпизодтармен таратылған Алекстің радио нұсқасындағы рөлін қайта ойнады. Бағдарламада Алекстің актер дауысымен сомдалған ойдан туған кейіпкер екендігі жасырылды және Орсон Уэллстің «Дүниежүзілік соғыс» радио хабарламасында болғандай, көптеген тыңдаушылар ұлттық радиодағы даулы пікірлерін білдіріп жатқан нағыз банкирді тыңдап отыр деп ойлады (2007-2008 жылдардағы қаржылық дағдарыс өршіп тұрған кезде банкирлер қоғамда жақтырылмаған тұлғалар еді). 2011 жылы бұл бағдарлама Media Week сыйлығы мен Sony сыйлығын «Үздік брендтік контент» номинациясы бойынша жеңіп алды.

Дау

2017 жылы мультсериалда трансгендерлік кейіпкер – Стефани енгізілді. Ол ескі мектептің, орта жастағы, әйел болып өту процесіндегі, бірақ бұрынғы басымдықтарын сақтап қалуға тырысқан басшы еді. Бұл кейіпкер гендерлік теңсіздіктерге назар аудару мақсатымен жасалды. Алайда, «The New Zealand Herald» газеті кейбір оқырмандардың шағымдарынан кейін 2019 жылдың 11 сәуірінде комикстен Алексті алып тастады. Стефани содан бері комиксте пайда болған жоқ.