Кіріспе
Space Moose – 1989 жылдың 3 қазаны мен 1999 жыл аралығында Альберта университетінің студенттік газеті The Gateway-де жарияланған канадалық андеграунд комиксі. Комикс жолақтарының басым бөлігін университет студенті Адам Трэшер салған. Мансаптық себептерге байланысты көптеген мұрағаттар авторды оның пост-өндірістік псевдонімімен – "Мустафа Аль Хабиб" деп атайды. Macleans Canada журналы Space Moose комиксінің "әдейі түрде қоздыратын" екенін айтты. Элен Шоук, "Мен сол жерде болдым: Альберта университетінің түлектері туралы ғасырлық тарих, 1906–2006" кітабының авторы, Space Moose комиксінің "қауымдастықтардан христиандыққа және семіздікке дейін, сексуалдық ұсыныстардан расизмге дейін ешқандай тақырыпты қамтымай қалмағанын" мәлімдеді. Комикс асимметриялық көздері мен Star Trek формасы бар, антропоморфты, нигилистік бұғы Space Moose-тың оқиғаларын баяндайды, ол кездесетін барлық мінез-құлық нормаларын және қоғамдық тыйымдарды бұзады. Оның бөлмедестері Марло Смефнер, Билли Бионикалық Борсық және Шашсыз Еркек көбінесе оның іс-әрекеттеріне серіктес немесе құрбан болады. Macleans Canada журналы Space Moose комиксінің "Канада университет тарихындағы ең танымал комикс кейіпкері" екенін жазды. Көптеген комикс жолақтары Space Moose веб-сайтында қолжетімді болды.
Space Moose is a Canadian underground comic strip that appeared in the University of Alberta's student newspaper, The Gateway, between October 3, 1989, and 1999. Almost all of the strips were penned by Adam Thrasher, a student at the university. For career related reasons, many archives refer to the author by his post production pen name "Mustafa Al Habib". Macleans Canada said that Space Moose "was deliberately provocative". Ellen Schoek, the author of I Was There: A Century of Alumni Stories about the University of Alberta, 1906–2006, said that Space Moose "left no subject unscathed, from fraternities to Christianity and obesity, from sexual proclivities to racism". The strip follows the adventures of Space Moose, an anthropomorphic, nihilistic moose with asymmetrical eyes and a Star Trek uniform, as he violates every behavioral norm and societal taboo he can find. His roommates Marlo Smefner, Billy the Bionic Badger, and Bald Dwarf are often the accomplices or victims of his actions. Macleans Canada said that Space Moose was "probably the most famous comic strip character in Canadian university history". Most strips were available on the Space Moose web site.
Тарих
Трэшердің айтуынша, ол Space Moose-ты достарын күлдіру үшін Эдмонтондағы Росс Шепард орта мектебінде оқыған кезінде суретке түсіре бастаған. Space Moose комиксінің тұңғыш нұсқасы 1989 жылғы 3 қазанда The Gateway журналында жарық көрді. 1991 жылы Трэшер Альберта университетінен шығып, Эдмонтондағы Норт-Уэстерн коммуналды компаниясында жұмыс істеді; компанияда төрт ай жұмыс істеген кезінде ол Space Moose комикстерін шығарған жоқ, ал мектеп газетінде Space Moose орнына Колби Кристоспен алмастырды, ол Трэшердің досы Колби Кош туралы комикс. Трэшер университетке оралғанда, Колби Кристос орнын Space Moose басты, ол қайтадан жалғасты. Трэшер және Дональд Р. "Дон" Хусеро "Colby Christ meets Space Moose" атты сериялардың аралықтағы көпір болған комикстің авторы болды. 1997 жылы Space Moose Студенттер одағының президенті лауазымына үміткер болды және 1400 дауыспен үшінші орынды иеленді (екінші орынға үміткер Хоупс Харрисоннан тек 11 дауыс артта қалды). Бұл студенттер одағының ережелеріне өзгерістер енгізуге әкелді, бұл кез келген болашақ "әзіл" үміткерінің сайлауда жеңіске жетуіне кедергі келтіретін еді. Мультфильмнің танымалдылығы артуына байланысты, адамдар Space Moose-тің науқан плакаттарын коллекционерлік заттар ретінде алып кетті. 1997 жылы "Clobberin' Time" комиксіне байланысты дау туғаннан кейін комикс Альберта университетінің биомедициналық бөлім серверлерінен жеке серверлерге көшірілді. Трэшерге Эдмонтондағы Darkcore Networks веб-хосты, сондай-ақ Эдмонтондағы ең ірі интернет-провайдерлердің бірі OA Internet-тің еншілес компаниясы, комикстерін сол жерге орналастыруға шақырды. Трэшер жаңа веб-сайт құрды, онда "Clobberin' Time" сияқты 170-тен астам Space Moose комикстері орналасты. Сайтқа Microsoft компаниясының жарнамалық баннері енгізілген. Сондай-ақ, 1998 жылдың 10 қыркүйегіне дейін сайтқа 1997 жылдың қарашасынан бері 17 800 рет кіргені тіркелді. Веб-сайтта "Clobberin" деп аталатын, дау тудырған комикс туралы бөлім бар. Бұл бөлім оқырмандарды "Университет желісінен Space Moose-ті тыйым салған феминисттерге қарсы ашуланып, наразылық білдіруге" шақырды. Нәтижесінде Альберта университетінің кампус шіркеу қызметкерлері бірігіп айыптау хаттарын жариялады. Еті қарақшының содомияға ұшыраған Қар ақылды бейнелеген тағы бір Space Moose мультфильмі Slur панк журналында жарық көрді. Нәтижесінде A&B Sound Slur-дан жарнамасын алып тастады және журналға өз дүкендерінен тыйым салды. Трэшер 2000 жылы докторлық диссертациясын қорғауға тиіс еді. Кош "Оның докторлық диссертациясын аяқтау қажеттілігі 1999 жылы жарық көрген комикстердің өте аз болуын түсіндіреді" деді. Комикстің болуы көптеген кампустарда дау тудырды. Университет Space Moose-ты қосқан веб-серверлерді басқарады, сондықтан комиксті серверлерден алып тастау үшін шаралар қабылдады. Студенттер деканның міндетін атқарушы Бёртон Смит әкімдік Трэшерден комикстерді университет серверлерінен өз еркімен алып тастауын сұрағанын және егер ол мұны жасаса, өзінің университет компьютерлік есептік жазбасын пайдалануды жалғастыратынын айтты. Трэшер комиксін Эдмонтондағы жеке веб-серверге көшірді. Бұл дау бүкіл Канаданың БАҚ-тарында кеңінен жарияланды. "Мен жер асты карикатурашысымын, әрқашан бейтаныс болуға тырыстым" деді Трэшер. Автор университетке тәртіптік сот отырысына шақырылды. Университеттің тәртіптік бақылаушысы университет айыптарын қарады. Апелляциялық сот отырысында Трэшерге қарсы шағымданушы болған әйелдердің бесеуі куәлік берді. 1998 жылдың 2 қарашасында апелляциялық процесс аяқталды, университеттің Трэшерге қарсы айыптауларын жоққа шығаруымен. 1997 жылы Альберталық баяндамада "Space Moose - бұл карикатуралық скатология, зорлық-зомбылық, бұзылу, дінсіздік және тіпті педофилия фестивалі. Бұрын да мұндай жағдай болған, бірақ университет 5 жыл ішінде комиксті жоймаған, университет мекемелерінің, трекилердің, ақыл-ойлары нашарлардың және христиандардың мазасыздауына қарамастан. Тек бір ғана топ университетке цензура жасауға ықпал ете алады" делінген. Брайс Смит "Бұл жеккөрушілікке толы хабарды қайдан бастау керектігін білмейміз. Меніңше, ең қорқыныштысы - еркектердің әйелдерге қатысты зорлық-зомбылығының нақты көлемін мүлдем елемеу" деді. Университеттердің мінез-құлық кодексіне қатысты Грин мен Тримбл оны "Clobberin' Time" сияқты болашақ комикстерге тыйым салу үшін өзгерту қажет деп мәлімдеді. Трэшердің айтуынша, кодекс түсініксіз, тіпті ол университет қауымдастығының немесе университет мүшелерінің құқықтарын алып тастамайды. Трэшер кодексті түсіндіру үшін оны өзгерту керек деп мәлімдеді. URL-ді The Gateway-ге енгізу туралы Сэмперт редакторлар "бір уақытта цензуралаудың, сонымен қатар жарнамалаудың өте нашар жолын таңдады" деді. The Gateway редакторы Роуз Йеучук Space Moose комиксінің сол нөмірде жарық көргенін оқырман бұрынғы комиксті көрген болса ғана түсінетінін, сондықтан газет мекенжайды жариялағанын айтты.
Даму
Space Moose бастапқыда Thrasher досы Пол Дидрихтің көңіл көтеруі үшін жасалған. Дидрих "ғарыш шұңқыры" деген атты таңдады. "Мен бұл нәрсені күлкілі кейіпкерге тән барлық ерекшеліктермен – бір жақты көздермен, аузынан шығып тұрған тістермен және мүйіздермен салып шығардым", – деді Трэшер. Бастапқыда Space Moose Thrasher, оның досы Джейсон Капалка және фармация студенті Дональд Р. "Дон" Хусероудың бірлескен жобасы болды. Хусероу бір Space Moose суретін салғаннан кейін, жобадан шығып, кеңесші ретінде қала берді. Бірінші жыл бойы Трэшер досы Джейсон Капалкамен жұмыс істеді. Бірінші жылдан кейін Трэшер суреттерді өзі жасады. Бастапқыда Трэшер комикстерді жасау үшін анасының кеңсесінен материалдарды пайдаланды. Комикстер дами келе, ол қара Sanford Uniball қаламын қолдана бастады. Суретші өте қатты қорғасынмен, мысалы 5H, жеңіл эскиздер жасады. Қағаз әдеттегідей ақталған қағаз болды. Сонымен қатар, Трэшер портативті сурет салу тақтасын және Т-тәңірге (T square) қолданды. Трэшер: "Менің карикатураларым көбінесе оқырманды қорқынышты, жеңілсіз және түзелмейтін нәрселер туралы ойлауға мәжбүр етеді. Егер мен осыған қол жеткізсем, екі ғана реакция болуы мүмкін: ашу немесе күлкі. Мен соңғысына ұмтылып, алғашқысына төзімдімін". Трэшер өзінің шабыт көзі ретінде Скотт Адамсты ("Дилберт" авторы), Мэтт Гренингті ("Симпсон" авторы) және Гэри Ларсонды ("Алыс жақта" авторы) атады. Колби Кош "олар осындай өткір карикатурашылардың өркендеуіне мүмкіндік беру үшін шешімдерді қабылдағанына қуаныштымын" деді. Трэшер: "Мен өскен кезде газеттегі комикстер тым тәтті болып көрінетін". Трэшер Family Circus, Marmaduke және Ziggy комикстерін "жағымсыз" деп есептеді. Space Moose комиксінің бірінші жылы Эдмонтон қаласындағы хабарландыру тақтасы жүйесіне қатысушыларға қатысты көптеген түсініксіз сілтемелерді қамтыды. Кош: "Сондықтан олардың көп бөлігі түсініксіз. Олар университет газетіне белгілі бір себептермен жарияланған әзілдер. Сапаны бақылау сол кезде де қиын болды, қазір де қиын". Кош былай деді: "Адам Space Moose комиксінің 1989–90 жылғы эпизодтарын елемеуді жөн көреді. Джейсон Капалканың әзілдерін ескеретін болсақ, "Space Moose" комиксінің нағыз бастамасы – 1990–91 жылғы "Кальвин және Слобобс" комиксі". Бастапқыда Space Moose-тың шашы болған. 1993 жылы Трэшер шашты алып тастады, өйткені кейіпкер шашы жоқ күйде жақсырақ көрінеді деп ойлады. Трэшер: "Кейде шаш пайдалы болады, мысалы, "Жазғы кеңестер" комиксінде ол оны сұлу көріну үшін артқа қарай тарайды, немесе "Ерекше ғарыш шұңқыры" комиксінде оның жалағы оттай көрініп, суретке қарқындылық қосады". Комиксте "ара" сөзі жиі кездеседі, кейде дамуы бұзылған ер адам бейнеленеді. Бұл Трэшердің Даун синдромы бар баламен мектеп автобусында бірге жүрген кездегі тәжірибесіне негізделген. Бала жиі үнсіз ән айтатын, кейін Трэшер оның "ара" сөзін әртүрлі дыбыстар мен интонациялармен айтуға тырысқанын білді. Бұл жаңалықтан кейін Трэшер осы сөзді сөздік қорына енгізуге шешім қабылдады, әртүрлі интонациялар әртүрлі мағыналарды білдіреді.
Кейіпкерлер
Space Moose Ғарыш шұңқыры – асимметриялық көздері мен «Жұлдызды жол» (Star Trek) формасы бар антропоморфты, нигилистік шұңқыр, ол кездесетін барлық мінез-құлық нормаларын және қоғамдық табуларды бұзады. Ол Олмак планетасының тумасы, Жерге жіберілді және Канададағы Моуз отбасы тәрбиеледі. Шұңқыр Альберта университетіне түсуді жөн көрді. Трэшер: «Төрт жылдан кейін, зоология мамандығын алып, Ғарыш шұңқыры балалық арманын орындап, Мерлин Перкинстің X буынының нұсқасына айналды» деді. Ғарыш шұңқыры туралы жиі қойылатын сұрақтарда (FAQ) оның сексуалды бағдары туралы сұралғанда Трэшер: «Менің жеке пікірімше, Ғарыш шұңқырына тек заңсыз секс ұнайды. Ғайып секс табуға айналғандықтан (және оның көптеген достары еркек болғандықтан), ол көбінесе осыған бейім. Дегенмен, ол тек гомосексуал емес, себебі ол Мирандаға [ ] қызығушылық танытады және әйелдермен қарым-қатынас жасау туралы қиялдайды [ ].» Трэшер түсіндіргендей, Ғарыш шұңқыры «ең жақсы секс – бұл қате немесе орынсыз деп есептелетін секс. Мүмкін пе?» деп санайды. Трэшердің досы Колби Кош оның пікірінше, «Ғарыш шұңқыры негізінен гетеросексуал, бірақ ол хаос тудыру үшін кез келген нәрсеге барады» деді. Кош түсіндірді: «Кішкентай қыздар оған сауда орталықтарында спонтанды түрде эрекция тудырады [сақ. "Семіздікке қарсы құтқару"], бірақ ол адамдарды ашуландыру үшін өз қабырғаларына тесіктер ашады [сақ. "Тесіктер"]. Оның анусқа құмарлығы бар екені анық (ани?), бірақ көптеген гетеросексуалдар да солай ойлайды. Әрине, ол адам да емес, тіпті жерлік те емес. «Миссексуал» – мен көрген ең жақсы анықтама». 1997 жылы Трэшер Ғарыш шұңқырының сексуалды бағдары туралы ғаламторда сауалнама жүргізді. Респонденттердің 42%-ы оны «анықтау мүмкін емес» деп тапты. 24%-ы «бисексуал» деді. 3%-ы Ғарыш шұңқыры «гомосексуал» және «асексуал» екенін айтты. Ғарыш шұңқырының «Жұлдызды жол» формасы әртүрлі комикстерде әртүрлі түстерде болды. Трэшер: «Түсін бояушылар тіпті Ғарыш шұңқырының нақты түсіне келісе алмайды және Ғарыш шұңқырына ешқашан ресми «Жұлдызды флот» шені берілмегендіктен, болжамдар еркін жүргізілуі мүмкін». Марло Смефнер Трэшер: «Ғарыш шұңқырының серіктерінің ішінде Марло ең қалыптысы» және «Жақсы тәрбие алған Марло, Ғарыштың іздеу және жою философиясына келіспейді және мүмкіндігінше мүйіздінің нигилистік әрекеттерін тоқтатуға тырысады. Олардың арасындағы антагонизмге қарамастан, Ғарыш шұңқыры Марлода өзінің бір бөлігін көреді» деді. Трэшер Марлоны 1994 жылы таныстырды. Бастапқыда Трэшер Марлоның бір реттік кейіпкер болуын жоспарлаған, бірақ кейін ол комикстің «түзу» кейіпкері ретінде әрекет ете алатынын түсінді. Бірнеше комментатор Трэшерден Марло оны бейнелеуі керек пе деп сұрады. Кош түсіндірді: «Бұл Адамның Ғарыш шұңқырының өмірге деген көзқарасын жиі жоққа шығаруынан болуы мүмкін». Трэшер Марлоның өзінің бейнесі емес екенін айтты. Билли – бионикалық барс Билли, бал барс, Альберта университетінде инженерлік бағдарламаға қатысқан кезде Ғарыш шұңқырымен танысты. Трэшердің айтуынша, Билли «бірқатар операцияларға ұшырап, ақырында барлық қаңқа бұлшық еттерін жетілдірілген кремнийлі полимерлік сервоактуаторлармен алмастырды, осылайша ол әлемдегі ең күшті кеміргішке айналды». Кош Ғарыш шұңқыры туралы жиі қойылатын сұрақтарда (FAQ) Трэшердің барстардың кеміргіштер емес екенін білгенін атап өтті. Альберта университетінде оқыған кішкентай адам, Шашсыз еркек әртүрлі әлеуметтік-экономикалық топтар үшін тең құқықтар шерулерін жиі ұйымдастырады.