Кіріспе

Жолиан және Григориан күнтізбесіндегі ақпан айы (Februarius, толық Mensis Februarius – «Februa айы») – Жолиан және Григориан күнтізбесіндегі ақпан айының пайда болуымен Рим күнтізбесіндегі ең қысқа ай. Соңынан ол ретімен екінші орынға ие болды, алдында Януарий («Янус айы», қаңтар) және Мартий («Марс айы», наурыз) орналасты. Римдіктердің ең көне күнтізбесінде, оны Римнің құлшыны бойынша негізін қалаушы Ромул енгізген деп есептелінеді, наурыз бірінші ай болған, ал күнтізбелік жылда барлығы он ай болған. Януарий және Февруарийді Римнің екінші патшасы Нума Помпилий қосып, бастапқыда жыл соңына орналастырған деп саналады. Римдіктердің қаңтар мен ақпанды жыл басына жылжытқан уақыты белгісіз. Февруарий – Юлиан күнтізбесіне дейінгі Рим күнтізбесіндегі күндері жұп санды, 28 күнді құрайтын жалғыз ай. Бұл математикалық тұрғыдан жылдың өзінде күндердің тақ санын қамтамасыз ету үшін қажет болды. Ежелгі дереккөздер Февруариус атауын *februum* сөзінен шығарған, ол ритуалдық тазару үшін қолданылатын затты білдіреді. Бұл айдағы көптеген мерекелер өлгендермен немесе жылдың аяқталуымен байланысты болды. *Parentalia* – ата-бабаларды құрметтеу және рухтарды ырыздандыру үшін өткізілген тоғыз күндік фестиваль, ал *Terminalia* – шекара тастарына қатысты рәсімдер жиынтығы, бұл, мүмкін, жылдың шекарасын нығайту мақсатын да білдірген.

Ауыл шаруашылығы жылында

Римдіктердің көптеген мейрамдары мен діни рәсімдері олардың ерте тарихындағы егіншілік өмір салтын көрсетеді. Варро өз шаруашылық туралы трактатында жылды сегіз кезеңге бөледі, көктем 7 ақпанда ресми түрде басталады, сол кезде Фавоний батыс желдің қолайлы соға бастайтыны және далаларды дайындау уақыты келгені деп есептелген. Астық далаларын арамшөптерден тазалау, жүзімдіктерге күтім жасау және ескі қамысты өртеу қажет еді. Кейбір ағаштарды қиюға және зәйтүн мен жеміс ағаштарына назар аударуға болады. Шаруашылық жазбаларының авторы Колумелла шөп жайылымдары мен астық егістіктері "тазартылады" (purguntur) дейді, бұл, әдетте, ескі қалдықтарды тазалаудың практикалық мағынасын және сонымен қатар діни рәсімдерді білдіреді. Осылайша, ақпан айының жұмыстары римдік мәдениетінде шаруашылық пен діннің тығыз байланысын көрсетеді. Шаруалардың күнтізбелеріне сәйкес, айдың қадағалаушы құдайы Нептун болды.