Кіріспе

Жылдың күні

29 ақпан – жыл сайынғы күн, яғни "көбіс жыл күні". Бұл Юлиан және Григориан күнтізбесінде көбіс жылдарды жасау үшін мерзімді түрде қосылатын күндік санау. Бұл күндік санау Юлиан және Григориан күнтізбесіндегі көбіс жылдың 60-шы күні. Көбіс жылдың соңына дейін 306 күн қалды. Бұл көбіс жылдарында ақпанның соңғы күні, Швецияда 1712 жылдан басқа жағдайларда. Сонымен қатар, бұл Солтүстік жарты шардың метеорологиялық қысының соңғы күні және көбіс жылдарында Оңтүстік жарты шардың метеорологиялық жазының соңғы күні. Григориан күнтізбесінде, әлемнің көп бөлігінде қолданылатын стандартты азаматтық күнтізбесінде, 29 ақпан әр төрт жылға бір рет қосылады, егер жыл 100-ға бөлінетін болса, бірақ 400-ге бөлінбесе, онда көбіс жыл емес. Мысалы, 1900 жыл көбіс жыл болмады, ал 2000 жыл көбіс жыл болды. Юлиан күнтізбесі – 1923 жылдан бері діни күнтізбе – әр төртінші жылы 29 ақпанды қамтиды, ешқандай ерекшеліксіз. Осылайша, 1900 жылдан бері Юлиан күнтізбесіндегі 29 ақпан Григориан күнтізбесіндегі 29 ақпаннан 13 күнге кешіккен, және бұл 2100 жылға дейін жалғасады. 29 ақпанды пайдалану туралы конвенция 15 ғасырға дейін кеңінен қабылданбады; Юлиан жарлығынан бастап 16 ғасырға дейін (ресми түрде) 24 ақпан екі еселенді.

1600 жылға дейінгі

888 жылы Париж графы Одо Компиеньде Сенс архиепискобы Вальтер қолмен Батыс Франция (Франция) патшасы болып таж кигізіледі. 1504 жылы Кристофер Колумб сол түні болған ай тұтылуы туралы білімін пайдаланып, Ямайка жергілікті тұрғындарын оған жабдықтармен көмектесуге көндіреді.

1601 1900

1644 ж. Абель Тасманның Тынық мұхиты бойынша екінші саяқаты Батавиядан үш кемемен қолбасшылық етумен басталады. 1704 ж. Анн патшайымының соғысында француз әскерлері мен жергілікті американдықтар Массачусетс шығанағындағы Дирфилд қаласына шабуыл жасап, 56 ауыл тұрғынын өлтіріп, 100-ден астам адамды тұтқынға алады. 1712 ж. Швецияда 29 ақпаннан кейін 30 ақпан күні туып, швед күнтізбесін жойып, Юлиан күнтізбесіне қайта оралу мақсатында жасалды. 1720 ж. Швеция королевасы Ульрика Элеонора, 24 наурызда король Фредерик I аталған күйеуінің пайдасына тақтан бас тарды. 1768 ж. Польша ақсүйектері Бар конфедерациясын құрды. 1796 ж. АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы Джей шарты күшіне еніп, екі ел арасында он жылдық бейбіт саудаға жағдай жасады. 1892 ж. Флорида штатындағы Санкт-Петербург қаласы құрылды.

1901 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1908 жылы Джеймс Мэдисон университеті Гаррисонбургте, Вирджиния штатында, АҚШ-та Вирджиния Бас Ассамблеясының шешімімен әйелдерге арналған мемлекеттік нормалық және өндірістік мектеп ретінде құрылды. 1912 жылы Тандилдегі "Piedra Movediza" (Қозғалмалы тас) құлап, сынып қалды. 1916 жылы Токелау Ұлыбританияның құрамына қосылды. 1916 жылы Оңтүстік Каролина штатында фабрика, завод және кен жұмысшыларының жұмысқа қабылдау ең жас шегі 12 жастан 14 жасқа дейін көтерілді. 1920 жылы Чехословакия Ұлттық Ассамблеясы Конституцияны қабылдады. 1936 жылы Токиодағы 26 ақпан оқиғасы аяқталды. 1940 жылы "Желмен бірге кеткендер" фильміндегі "Мами" рөлін сомдағаны үшін Хэтти МакДэниел "Оскар" сыйлығын алған алғашқы афроамерикандық болды. 1940 жылы Финляндия Қысқы соғыс аясында бейбіт келіссөздерді бастады. 1940 жылы Калифорния штатының Беркли қаласында өткен салтанатты шарада физик Эрнест Лоуренс 1939 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығын Сан-Францискодағы Швецияның бас консулынан алды. 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста американдық генерал Дуглас Макартур басқарған "Брюэр" операциясы аясында Адмиралтейлік аралдарға шабуыл жасалды. 1960 жылы Марокконың жағалау аймағында болған 5.7 балдық жер сілкінісінің интенсивтігі Х (Extreme) деңгейіне жетіп, Ағадир қаласын қиратты, нәтижесінде 12 000 адам қаза тауып, тағы 12 000-ға жуық адам жарақат алды. 1964 жылы "British Eagle International Airlines" әуе компаниясының 802/6 рейсі Австрияның Тукс Альпы тауларындағы Гланджезер тауына құлап, борттағы 75 адамның барлығы қаза тапты. 1972 жылы Оңтүстік Корея Вьетнам соғысындағы Никсонның вьетнамизация саясатының аясында Вьетнамнан 48 000 әскерінің 11 000-ін шығарды. 1980 жылы Хартфорд Уэйлерс клубының ойыншысы Горди Хоу НХЛ тарихында 800-ші голын соғып, жаңа рекорд жасады. 1984 жылы Пьер Трудо Либералдық партияның басшысы және Канада Премьер-министрі қызметінен кетіп қалатынын жариялады. 1988 жылы Оңтүстік Африка архиепископы Десмонд Туту Кейптаунда апартеидке қарсы өткен бес күндік демонстрация кезінде 100-ге жуық дін қызметкерімен бірге тұтқындалды. 1988 жылы Свенд Робинсон Канада Парламентінің Төменгі палатасының алғашқы мүшесі болып, өзінің гомосексуал екенін ашық айтты. 1992 жылы Босния және Герцеговинада босниялық тәуелсіздікті анықтау мақсатында референдум басталды. 1996 жылы "Faucett Perú" әуе компаниясының 251 рейсі Анд тауларына құлап, барлық 123 жолаушы мен экипаж мүшесі қаза тапты. 1996 жылы Сараево қаласының қоршауы ресми түрде аяқталды. 2000 жылы Чечендер Улус Керт маңындағы күзет бекетіне шабуыл жасап, Екінші Чечен соғысы кезінде 84 ресейлік әскери қызметкерін қаза қылды. 2004 жылы Жан Бертран Аристид төңкерілгеннен кейін Гаити президенті қызметінен алынды. 2008 жылы Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі принц Гарриді Ауғанстанға сапарынан қайтарды, себебі оның сапары туралы ақпарат шетелдік БАҚ-қа тарап кеткен. 2008 жылы Миша Дефонсека "Миша: Холокост жылдарындағы естеліктер" атты мемуарларын өтірік айтып жазғанын мойындады, онда ол Холокост кезінде орман ішінде қасқырлармен бірге өмір сүргенін айтқан. 2012 жылы Солтүстік Корея АҚШ-тан азық-түлік көмегін алу үшін уран байытуды, ядролық және ұзақ қашықтықтағы зымыран сынақтарын тоқтатуға келісті. 2016 жылы Дияла провинциясының Микдаддия қаласында шииттердің жерлеу рәсімі кезінде ИМИ тобының жасаған қанаушылық шабуылынан кем дегенде 40 адам қаза тауып, 58 адам жарақат алды. 2020 жылы Венесуэланың Баркисимето қаласында өткен наразылық акциясы кезінде үкімет тарапынан қолдау көрсетілген топтар Хуан Гуайдо, Венесуэланың даулы президенті және Ұлттық Ассамблея спикері мен оның жақтастарына оқ атып, бес адамды жарақаттады. 2020 жылы АҚШ пен Талибан Ауғанстанға бейбітшілік орнату мақсатында Доха келісіміне қол қойды. 2020 жылы 2020 жылғы Малайзиядағы саяси дағдарыс кезінде Мухиддин Ясин Малайзияның 8-ші премьер-министрі болып тағайындалды. 2024 жылы Газа секторындағы Палестина аумағында, Газа қаласының батысындағы Аль Набульси айналмасындағы әл Рашид көшесінде "Астық қазасы" (немесе "Аль Рашид қазасы") болды. Израиль күштерінің Израиль-Хамас соғысы кезінде гуманитарлық көмек күтіп тұрған палестиналықтарға оқ атуынан 100-ден астам палестиналық қаза тауып, 750-ден астам адам жарақат алды.

1600 жылға дейінгі

1468 – Папа Пауль III (1549 ж.ө.)
1528 – Альберт V, Бавария герцогы (1579 ж.ө.)
1528 – Доминго Банез, испан теологы (1604 ж.ө.)
1572 – Эдвард Сесил, 1-ші Уимблдон виконты (1638 ж.ө.)
1576 – Антонио Нери, флоренциялық дін қызметкері және шыны жасаушы (1614 ж.ө.)

1601 1900

1640 – Бенджамин Кич, Баптист уағыздаушысы және авторы, оның есімі Кичтің катехизисіне берілген (1704 ж.қ.)
1692 – Джон Байром, ағылшын ақыны және педагогы (1763 ж.қ.)
1724 – Ева Мари Вейгель, австриялық ағылшын бишісі (1822 ж.қ.)
1736 – Энн Ли, ағылшын-американдық діни көшбасшы, Шейкерлердің негізін қалаушы (1784 ж.қ.)
1792 – Джоачино Россини, итальян композиторы (1868 ж.қ.)
1812 – Джеймс Милн Уилсон, шотландтық австралиялық сарбаз және саясаткер, Тасманияның сегізінші премьер-министрі (1880 ж.қ.)
1828 – Эмелин Б. Уэллс, американдық журналист, ақын және белсенді (1921 ж.қ.)
1836 – Дики Пирс, американдық бейсболшы және менеджер (1908 ж.қ.)
1840 – Теодор Лебер, неміс офтальмологы (1917 ж.қ.)
1852 – Франк Гаван Даффи, ирланд австралиялық заңгер және судья, Австралияның төртінші бас судьясы (1936 ж.қ.)
1852 – Принц Джордж Максимилианович, Лейхтенбергтің 6-шы герцогы (1912 ж.қ.)
1860 – Герман Холлерит, американдық статистик және бизнесмен, Computing Tabulating Recording Company компаниясының негізін қалаушы (1929 ж.қ.)
1884 – Ричард С. Олдрич, американдық заңгер және саясаткер (1941 ж.қ.)
1892 – Аугуста Савидж, американдық мүсінші (1962 ж.қ.)
1896 – Мораржи Десаи, үнділік мемлекеттік қызметші және саясаткер, Үндістанның төртінші премьер-министрі (1995 ж.қ.)
1896 – Уильям А. Веллман, американдық актер, режиссер, сценарий авторы және продюсер (1975 ж.қ.)

1601 1900

1604 – Джон Уитгифт, ағылшын архиепископы және академигі (ту. 1530)
1712 – Иоганн Конрад Пейер, швейцариялық анатомист (ту. 1653)
1744 – Джон Теофилус Дезагульерс, француз-ағылшын физигі және философ (ту. 1683)
1792 – Иоганн Андреас Штайн, неміс фортепиано жасаушысы (ту. 1728)
1820 – Иоганн Йоахим Эшенбург, неміс тарихшысы және сыншысы (ту. 1743)
1848 – Луи Франсуа Лежен, француз генералы, суретші және литограф (ту. 1775)
1856 – Огюст Шапделен, француз христиан миссионері (ту. 1814)
1868 – Баварияның Людвиг I (ту. 1786)
1880 – Джеймс Милн Уилсон, шотландтық австралиялық сарбаз және саясаткер, Тасманияның 8-ші премьер-министрі (ту. 1812)
1904 – Анри Жозеф Анастас Перротен, француз астрономы (ту. 1845)
1908 – Пат Гарретт, американдық шериф (ту. 1850)
1908 – Джон Хоуп, Линлитгоудың 1-ші маркизі, шотланд австралиялық саясаткер, Австралияның 1-ші генерал-губернаторы (ту. 1860)
1916 – Джон Нэнсон, ағылшын австралиялық журналист және саясаткер (ту. 1863)
1920 – Эрни Кортни, американдық бейсболшы (ту. 1875)
1924 – Фредерик Чаппл, австралиялық педагог (ту. 1845)
1928 – Адольф Аппиа, швейцариялық сәулетші және теоретик (ту. 1862)
1928 – Инна Кульбрит, американдық ақын және кітапханашы (ту. 1841)
1932 – Артур Миллс Ли, австралиялық энтомолог (ту. 1868)
1932 – Джузеппе Витали, итальяндық математик (ту. 1875)
1940 – Э. Ф. Бенсон, ағылшын археологы және жазушысы (ту. 1867)
1944 – Pehr Evind Svinhufvud, фин заңгері, судья және саясаткер, Финляндияның 3-ші президенті (ту. 1861)
1948 – Роберт Баррингтон Уорд, ағылшын заңгері және журналист (ту. 1891)
1952 – Сара Энн Джененс, австралиялық кәсіпкер (ту. 1865)
1956 – Эльпидио Кирино, филиппиндік заңгер және саясаткер, Филиппиннің 6-шы президенті (ту. 1890)
1960 – Мелвин Пурвис, американдық полиция қызметкері және ФБР агенті (ту. 1903)
1960 – Уолтер Юст, американдық журналист және жазушы (ту. 1894)
1964 – Франк Альбертсон, американдық актер және әнші (ту. 1909)
1968 – Торе Орьястер, норвегиялық ақын және педагог (ту. 1886)
1972 – Том Дэвис, американдық футболшы және жаттықтырушы (ту. 1896)
1976 – Флоренс П. Дуайер, американдық саясаткер (ту. 1902)
1980 – Игал Аллон, израильдік генерал және саясаткер, Израиль премьер-министрі (ту. 1918)
1980 – Гил Элвгрен, американдық суретші және иллюстратор (ту. 1914)
1984 – Людвик Старски, поляк сценарисі және әнші-күйші (ту. 1903)
1992 – Рут Питтер, ағылшын ақыны және жазушысы (ту. 1897)
1996 – Франк Дэниел, чехиялық америкалық режиссер, продюсер және сценарист (ту. 1926)
1996 – Уэс Фаррелл, американдық әнші-күйші және продюсер (ту. 1939)
1996 – Ральф Роу, американдық бейсболшы, жаттықтырушы және менеджер (ту. 1924)
2000 – Деннис Дэнелл, американдық гитарист (ту. 1961)
2004 – Кагамисато Киёдзи, жапондық сумо күресшісі, 42-ші Йокодзуна (ту. 1923)
2004 – Джером Лоуренс, американдық драматург және жазушы (ту. 1915)
2004 – Гарольд Бернард Сент-Джон, Барбадос заңгері және саясаткері, Барбадостың 3-ші премьер-министрі (ту. 1931)
2004 – Лори Уилмот, Оңтүстік Африкалық крикетші (ту. 1943)
2008 – Джанет Каган, американдық жазушы (ту. 1946)
2008 – Эрик Ортвад, даниялық суретші және иллюстратор (ту. 1917)
2008 – Акира Ямада, жапондық ғалым және философ (ту. 1922)
2012 – Дэви Джонс, ағылшын әншісі, гитарист және актер (ту. 1945)
2012 – Шелдон Молдофф, американдық иллюстратор (ту. 1920)
2012 – П. К. Нараяна Паникер, Үндістанның әлеуметтік көшбасшысы (ту. 1930)
2016 – Wenn V. Deramas, филиппиндік режиссер және сценарист (ту. 1966)
2016 – Гил Хилл, американдық полиция қызметкері, актер және саясаткер (ту. 1931)
2016 – Жозефин Нильссон, швед әншісі (ту. 1969)
2016 – Мүмтаз Қадри, пакистандық өлтіруші, өлім жазасына кесілді (ту. 1985)
2016 – Луиза Реннисон, ағылшын жазушысы (ту. 1951)
2020 – Дитер Лазер, неміс актері (ту. 1942)
2020 – Эва Секели, Венгрияның атақ-даңқ залы жүзушісі және 1952 жылғы Олимпиада чемпионы (ту. 1927)
2024 – Али Хасан Мвиньи, Танзанияның 2-ші президенті және Занзибардың 3-ші президенті (ту. 1925)
2024 – Брайан Малроуни, Канаданың 18-ші премьер-министрі (ту. 1939)