Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калий сульфаты (АҚШ) немесе калий сульфаты (Ұлыбритания), сондай-ақ калий сульфаты (SOP), арканит немесе ежелгі атауымен күкіртті калий, K2SO4 формуласы бар бейорганикалық қосылыс, ақ түсті, суда еритін қатты зат. Ол көбінесе тыңайтқыштарда қолданылады, калий мен күкірттің екі еселенген көзін ұсынады.
Potassium sulfate (US) or potassium sulphate (UK), also called sulphate of potash (SOP), arcanite, or archaically potash of sulfur, is the inorganic compound with formula K2SO4, a white water soluble solid. It is commonly used in fertilizers, providing both potassium and sulfur.
Құрылымы мен қасиеттері
Екі кристалдық түр белгілі. Орторомбикалық β K2SO4 – кең таралған түрі, бірақ 583 °C-тан жоғары температурада α K2SO4 түріне өтеді. Натрий сульфатынан айырмашылығы, ол гидрат түзбейді. Тұз қос жақты алты қырлы пирамидалар түрінде кристалданады, бұл ромбылық жіктемеге жатады. Олар мөлдір, өте қатты және ащы-тұзды дәмге ие. Тұз суда ериді, бірақ калий гидроксидінің (салыстырмалы тығыздығы 1.35) ерітіндісінде немесе абсолютті этанолда ерімейді.
Two crystalline forms are known. Orthorhombic β K2SO4 is the common form, but it converts to α K2SO4 above 583 °C. It does not form a hydrate, unlike sodium sulfate. The salt crystallizes as double six sided pyramids, classified as rhombic. They are transparent, very hard and have a bitter, salty taste. The salt is soluble in water, but insoluble in solutions of potassium hydroxide (sp. gr. 1.35), or in absolute ethanol.
Қолданылуы
Калий сульфатының басты қолданылуы тыңайтқыш ретінде. K2SO4 құрамында кейбір өсімдіктерге зиян келтіретін хлоридтер жоқ. Сондықтан, калий сульфаты темекі және кейбір жемістер мен көкөністер сияқты осы өсімдіктер үшін артықшылықты таңдау болып табылады. Егер топыраққа суарған су арқылы хлорид жиналса, сезімтал емес өсімдіктерге де оптималды өсу үшін калий сульфаты қажет болуы мүмкін. Шикі тұз кейде шыны жасауға да қолданылады. Калий сульфаты артиллериялық оқ-дәрілерде жарылыс күшін азайтушы ретінде де қолданылады. Ол оқтан шығатын жарық, жарылыс және қысымды төмендетеді. Ол содалық тазалауға ұқсас, бірақ одан қаттырақ және суда жақсы еритін альтернативті тазалау құралы ретінде де қолданылады. Калий сульфаты пиротехникада калий нитратымен бірге қолданылса, күлгін түсті жалын тудырады. 20-шы ғасырдың басында калий сульфатының 5% ерітіндісі масаларды қуып шығару үшін қолданылған.
The dominant use of potassium sulfate is as a fertilizer. K2SO4 does not contain chloride, which can be harmful to some crops. Potassium sulfate is preferred for these crops, which include tobacco and some fruits and vegetables. Crops that are less sensitive may still require potassium sulfate for optimal growth if the soil accumulates chloride from irrigation water. The crude salt is also used occasionally in the manufacture of glass. Potassium sulfate is also used as a flash reducer in artillery propellant charges. It reduces muzzle flash, flareback and blast overpressure. It is sometimes used as an alternative blast media similar to soda in soda blasting as it is harder and similarly water soluble. Potassium sulfate can also be used in pyrotechnics in combination with potassium nitrate to generate a purple flame. A 5% solution of potassium sulfate was used in the beginning of the 20th century as a topical mosquito repellent.
Қышқылдану
Калий гидросульфаты (немесе калий бисульфаты), KHSO4, K2SO4-ті күкірт қышқылымен реакцияға түсіру арқылы оңай өндіріледі. Ол 197 °C (387 °F) температурада балқитын ромб пішіндес кристалдар құрайды. 0 °C (32 °F) температурада судың үш бөлігінде ерігіш. Ерітіндісі, K2SO4 және H2SO4 екі туысқан қосылысы бірікпеген күйде қатар тұрғандай әрекет етеді; этанолдың артық мөлшері нормаль сульфатты (аздаған бисульфатпен) және қышқылдың артық бөлігін шөгіндіреді. Бірнеше жүз градусқа дейін қыздырылған құрғақ тұздың қасиеттері де осыған ұқсас; ол силикаттар, титанаттар және т.б. заттарға күкірт қышқылының қайнау температурасынан жоғары қыздырылғандағы әсерімен ұқсас әсер етеді. Сондықтан ол аналитикалық химияда ыдыратушы зат ретінде жиі қолданылады. Сульфатты құрайтын басқа тұздар туралы ақпаратты сульфат бетінен қараңыз.
Potassium hydrogen sulfate (also known as potassium bisulfate), KHSO4, is readily produced by reacting K2SO4 with sulfuric acid. It forms rhombic pyramids, which melt at 197 °C (387 °F). It dissolves in three parts of water at 0 °C (32 °F). The solution behaves much as if its two congeners, K2SO4 and H2SO4, were present side by side of each other uncombined; an excess of ethanol the precipitates normal sulfate (with little bisulfate) with excess acid remaining. The behavior of the fused dry salt is similar when heated to several hundred degrees; it acts on silicates, titanates, etc., the same way as sulfuric acid that is heated beyond its natural boiling point does. Hence it is frequently used in analytical chemistry as a disintegrating agent. For information about other salts that contain sulfate, see sulfate.