Кіріспе

Динозаврлардың жіктелуі 1842 жылы сэр Ричард Оуэн Игуанодон, Мегалозавр және Гилеозаврды "Сауриялық бауырымен жорғалаушылардың ерекше тайпасы немесе кіші тобына" қосып, оларға "Динозаврлар" деген ат берген кезде басталды. 1887 және 1888 жылдары Гарри Сили динозаврларды жамбас құрылысына сүйене отырып, Saurischia және Ornithischia екі орденге бөлді. Бұл жіктемелер динозаврлардың таксономиясындағы бірнеше маңызды өзгерістерге қарамастан, өте тұрақты болып шықты. Ең ірі өзгеріс 1950 жылдары энтомолог Вилли Хеннингтің жұмысынан бастау алды, ол қазіргі заманғы кладистикаға дамыды. Қазба қалдықтары ғана белгілі мысалдар үшін, жануарлардың әртүрлі топтары (кладтар) арасындағы эволюциялық байланыстарды анықтау үшін белгілерді мұқият талдау өте пайдалы болды. 1990 жылдары компьютерлік кладистика жетілген кезде палеонтологтар бұл жүйені кеңінен қабылдаған алғашқы зоологтардың қатарында болды. Динозаврлардың бір-бірімен байланысын зерттеу және осы сала бойынша жүргізілген жұмыстар, сондай-ақ бұрынғыда белгісіз болған таксондар арасындағы қатынастарды анықтаған жаңа жаңалықтардың арқасында 2000 жылдардың ортасынан бастап тұрақты жіктемеге қол жеткізілді. Кладистика палеонтология мамандары арасында басымдыққа ие жіктеу жүйесі болғанымен, Линней жүйесі де әлі қолданыста, әсіресе көпшілікке таратуға арналған еңбектерде.

Бентонның жіктелуі

Динозавр палеонтологтарының көпшілігі дәстүрлі, реттік Линней таксономиясынан бас тартып, реттік емес филогенетикалық жүйелерді қолдануға ұсыныс жасаған, ал құрметті бакалаврлық оқулық осыған қарамастан дәстүрлі реттік жүйені сақтайды. Оқулық эволюциялық байланыстарды көрсету үшін құрылымдалған (кладограммаға ұқсас), бірақ Линней таксономиясында қолданылатын дәстүрлі санаттарды да сақтайды. Классификация 2000 жылғы екінші басылымнан бері жаңа зерттеулерді ескере отырып жаңартылды, бірақ негізінен консервативті болып қала береді. Майкл Бентон барлық динозаврларды Амниота сериясы, Сауропсида класы, Диапсида подклассы, Архозавроморфа инфраклассы, Архозаурия бөлімі, Авеметатарсалия тармағы, Орнитодира инфратармағы және Динозаурия суперқатарына жатқызады. Динозаврлар екі дәстүрлі қатарға бөлінеді: Сауришия және Орнитишия. Тірі мүшелері жоқ таксондарды көрсету үшін қысқаша белгі (†) қолданылады.

Weishampel/Dodson/Osmólska сыныптамасы

Бұл мәтін "Динозаврлар" кітабының екінші басылымына негізделген, онда 1990 жылы жарық көрген кезде сала мамандарының ең толық жинағы болған мақалалар топтастырылған. Екінші басылым осы еңбекті жаңартып, түзетті. Төмендегі кладограмма және филогенетикалық анықтамалар эволюциялық байланыстардың қазіргі түсінігін көрсетеді. Белгілі бір таксондардан кейін жақшадағы таксондар мен символдар осы байланыстарды анықтайды. Таксондар арасындағы плюс белгісі ("+") берілген таксонның түйінге негізделген клады екенін көрсетеді, ол "қосылған" таксондардың соңғы ортақ ата-тегінен шыққан барлық ұрпақтарын қамтиды деп анықталады. Үлкен белгісі (">") берілген таксонның тамырға негізделген таксон екенін көрсетеді, ол "кіші" таксонның ата-тегі емес, ортақ ата-тегін бөлісетін барлық организмдерді қамтиды.

2018 жылғы Cau

Құстардың дене құрылысының кезең-кезеңімен эволюциясы туралы мақаласында Кау (2018) экономдық талдауда герреразаврлар тобының таксондары, Сауроподоморфтар және даулы Орнитоскелидалар арасындағы көп тармақтылықты анықтады. Бірақ, Байес талдауы Динозаврлар мен Герреразаврлардың туыс екенін әлсіз, ал Сауроподоморфтар мен Орнитоскелидалардың екіге бөлінуін күшті қолдады, төменде көрсетілгендей: