Рихард Пайпс: Американдық тарихшы және кеңес танушысы
Richard Pipes
Рихард Пайпс (1923-2018) – американдық тарихшы, Ресей және Кеңес тарихы бойынша сарапшы. CIA Team B тобының жетекшісі, 80-нен астам PhD бітірушіге жетекшілік еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық тарихшы (1923–2018)
American historian (1923–2018)
Ричард Эдгар Пайпс (Rikhard Pipets; Ryszard Pipes; 11 шілде 1923 – 17 мамыр 2018) – Ресей және Кеңес тарихы саласындағы маман американдық тарихшы. Пайпс Кеңес тарихы және сыртқы саясат мәселелері бойынша баспасөзде жиі сұхбат берді. Оның еңбектері Commentary, The New York Times және The Times Literary Supplement басылымдарында жарияланды. Гарвард университетінде Пайпс Ресей империясы және Революция тақырыбында үлкен курстар оқыды, сондай-ақ 80-нен астам аспирантқа докторлық диссертациясын қорғауға көмектесті. 1976 жылы ол Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) құрған "B" командасын жетектеді, бұл команда Кеңес Одағының әскери және саяси жетекшілерінің стратегиялық қабілеттерін және мақсаттарын талдады. Пайпс – американдық тарихшы Дэниел Пайпстің әкесі.
Richard Edgar Pipes ( Rikhard Pipets; Ryszard Pipes; July 11, 1923 – May 17, 2018) was an American historian who specialized in Russian and Soviet history. Pipes was a frequent interviewee in the press on the matters of Soviet history and foreign affairs. His writings also appear in Commentary, The New York Times, and The Times Literary Supplement. At Harvard University, Pipes taught large courses on Imperial Russia as well as the Russian Revolution and guided over 80 graduate students to their PhDs. In 1976, he headed Team B, a team of analysts organized by the Central Intelligence Agency (CIA) who analyzed the strategic capacities and goals of the Soviet military and political leadership. Pipes is the father of American historian Daniel Pipes.
Ерте өмір
Ричард Пайпс Польшаның Цезшин қаласында ассимиляцияланған еврей отбасында дүниеге келді (оның тегі бастапқыда неміс тілінде "Пипес" деп жазылған, бірақ айтылуы поляк тіліндегі "Пайпс" тілімен бірдей). Оның әкесі Марек Пайпс Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бизнесмен және поляк легионері болды. 1929 жылы Варшаваға көшіп кетер алдында ол Цезшиндегі Dea шоколад фабрикасының тең иесі болды. Пайпс сол кезде Михежда көшесіндегі Ахват Тора синагогасына қатысқан. Пайпс өзінің айтуынша, балалық және жастық шағында ол Кеңес Одағы туралы ешқашан ойламаған; оған ең көп әсер еткен мәдениет поляк және неміс мәдениеттері болды. 16 жасында Пайпс Польшаға шабуылдан кейін Гитлердің жеңіс сапары кезінде Варшавадағы Маршалковская көшесінде Гитлерді көрді. Пайпс отбасы 1939 жылдың қазан айында оккупацияланған Польшадан қашып, Италия арқылы жеті айдан кейін 1940 жылдың шілдесінде АҚШ-қа келді. Пайпс 1943 жылы АҚШ әуе корпусында қызмет етіп жүргенде АҚШ азаматы болды. Ол Маскингм колледжінде, Корнелл университетінде және Гарвард университетінде білім алды.
Richard Pipes was born in Cieszyn, Poland to an assimilated Jewish family (whose name had originally been spelled "Piepes" in German spelling, which in pronunciation is the same as the Polish spelling "Pipes" His father Marek Pipes was a businessman and a Polish legionnaire during World War I. He was a co owner of the chocolate factory Dea in Cieszyn, before he moved to Warsaw in 1929. During the time Pipes attended the Synagoga Ahawat Tora w Cieszynie in Michejda Street. By Pipes's own account, during his childhood and youth, he never thought about the Soviet Union; the major cultural influences on him were Polish and German. When he was age 16, Pipes saw Adolf Hitler at Marszałkowska Street in Warsaw during Hitler's victory tour after the Invasion of Poland. The Pipes family fled occupied Poland in October 1939 and arrived in the United States in July 1940, after seven months passing through Italy. Pipes became a naturalized citizen of the United States in 1943 while serving in the United States Army Air Corps. He was educated at Muskingum College, Cornell University, and Harvard University.
Мансап
Пайпс 1958 жылдан 1996 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Гарвард университетінде сабақ берді. 1968-1973 жылдары Гарвардтың Ресей зерттеу орталығының директоры болды, ал кейін Гарвард университетінің тарих ғылымының зейнеткер профессор-эмиритусы атанды. 1962 жылы Ленинград мемлекеттік университетінде орыс зияткерлік тарихы бойынша лекция оқыды. 1973-1978 жылдары Стэнфорд зерттеу институтында аға кеңесші қызметін атқарды. 1970 жылдары Вашингтон сенаторы Генри М. Джексонға кеңесші болды. 1981 және 1982 жылдары Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің мүшесі болып, президент Рональд Рейганның басшылығымен Шығыс Еуропа және Кеңес істері жөніндегі директор лауазымын иеленді. Ол сондай-ақ Ұлттар жұмыс тобын басқарды. Пайпс 1977 жылдан 1992 жылға дейін қазіргі қауіп туралы комитет мүшесі болды және Сыртқы қатынастар кеңесіне кірді. Ол екі рет Билдерберг жиналысына қатысып, екеуінде де лекция берді.
Pipes taught at Harvard University from 1958 until his retirement in 1996. He was the director of Harvard's Russian Research Center from 1968 to 1973 and later Baird Professor Emeritus of History at Harvard University. In 1962 he delivered a series of lectures on Russian intellectual history at Leningrad State University. He acted as senior consultant at the Stanford Research Institute from 1973 to 1978. During the 1970s, he was an advisor to Washington Senator Henry M. Jackson. In 1981 and 1982 he served as a member of the National Security Council, holding the post of Director of East European and Soviet Affairs under President Ronald Reagan. He also became head of the Nationalities Working Group. Pipes was a member of the Committee on the Present Danger from 1977 until 1992 and belonged to the Council of Foreign Relations. He also attended two Bilderberg Meetings, at both of which he lectured.
Б тобы
Пайпс 1976 жылы азаматтық сарапшылар мен зейнеткер әскери шенеуніктерден құралған B тобының басшысы болды, және бұл топ президенттің Сыртқы барлау кеңесінің (PFIAB) ұсынысымен, сол кездегі ЦРУ директоры Джордж Буш тарапынан мақұлданды. Топтың мақсаты – кеңестік стратегиялық ниеттерді талдау болды, бірақ олар оларды дұрыс түсінбеді. "B" тобы сынап-талапқа түсті. Халықаралық қатынастар жөніндегі журналист Фред Каплан "B тобы дерлік барлық мәселеде қателік жасады" деп жазады. Пайпс тобы 1976 жылы Кеңес Одағының "ірі және дамитын жалпы ұлттық өнімге" ие екенін мәлімдеді, сондай-ақ КСРО-ның экономикалық дағдарыстың қорғанысына кедергі келтіретіні туралы ЦРУ-дың сенімі – КСРО-ның алдамшылығы екенін айтты. Бір ЦРУ қызметкері "B" тобын "құбыжық сот" деп атады. Пайпс "B" тобының дәлелдерін "әлсіз" деп сипаттады. Пайпс айтуынша, "B тобының мақсаты – дәлелдерді қарастырып, кеңестік стратегия біздің стратегиямыздан, яғни Өзара Кепілді Жою (MAD) стратегиясынан өзгеше екенін анықтау болды. Қазір бұл толығымен дәлелденді". 1986 жылы Пайпс "B" тобы қорғаныс саласындағы нақты бағалаулар жасауға үлес қосты деп мәлімдеді. 1981 жылғы наурыз айында "жасырын" сұхбатта Пайпс Рейтер агенттігіне "Совет басшылары коммунистік жүйесін Батысқа ұмтылғандай бейбіт түрде өзгертуге немесе соғысқа баруға мәжбүр болады. Басқа амал жоқ, және бұл екі жаққа да қауіпті. Жаңарудың кезеңі аяқталды" деді. Сұхбатта Пайпс Батыс Германияның Сыртқы істер министрі Ханс Дитрих Геншердің орыстардың ықпалына бейім екенін де айтты. Кейіннен Пайпс Рейтер агенттігімен сөйлескен ресми тұлға екені белгілі болды. Бұл Пайпс жұмысына қауіп келтірді. Ақ үй және "ашуланған" Сыртқы істер министрлігі Пайпс пікірін жоққа шығарып мәлімдеме жасады.
Pipes was head of the 1976 Team B, composed of civilian experts and retired military officers and agreed to by then CIA director George H. W. Bush at the urging of the president's Foreign Intelligence Advisory Board (PFIAB) as a competitive analysis exercise. and misinterpreted Soviet strategic intentions. Team B faced criticism. The international relations journalist Fred Kaplan writes that Team B "turns out to have been wrong on nearly every point." Pipes's group insisted that the Soviet Union, as of 1976, maintained "a large and expanding Gross National Product," and argued that the CIA belief that economic chaos hindered the USSR's defenses was a ruse on the part of the USSR. One CIA employee called Team B "a kangaroo court". Pipes called Team B's evidence "soft." According to Pipes, "Team B was appointed to look at the evidence and to see if we could conclude that the actual Soviet strategy is different from ours, i. e. the strategy of Mutual Assured Destruction (MAD). It has now been demonstrated totally that it was". In 1986, Pipes maintained that Team B contributed to creating more realistic defense estimates. In what was meant to be an "off the record" interview, Pipes told Reuters in March 1981 that "Soviet leaders would have to choose between peacefully changing their Communist system in the direction followed by the West or going to war. There is no other alternative and it could go either wayDétente is dead." Pipes also stated in the interview that Foreign Minister Hans Dietrich Genscher of West Germany was susceptible to pressure from the Russians. It was learned independently that Pipes was the official who spoke to Reuters. This potentially jeopardized Pipes' job. The White House and the "incensed" State Department issued statements repudiating Pipes' comments.
Ресей тарихы туралы жазбалар
Пайпс Ресей тарихы туралы көптеген кітаптар жазды, соның ішінде «Ресей ескі режимде» (1974), «Ресей төңкерісі» (1990) және «Ресей большевиктер режимі кезінде» (1994) кітаптарын, сондай-ақ совет тарихы және сыртқы істер мәселелері бойынша баспасөзде жиі сұхбат берді. Оның жазбалары Commentary, The New York Times және The Times Literary Supplement басылымдарында да жарияланды. Гарвардта ол Ресей империясы және Ресей төңкерісі тақырыбында үлкен курстар оқыды және 80-нен астам аспирантқа докторлық диссертацияларын қорғауға көмектесті. Пайпс Кеңес Одағының пайда болуының бастауын 15 ғасырдағы Московияның ерекше жолын ұстанғанымен байланыстырғаны үшін белгілі, бұл Ресейдегі «ерекше жол» теориясының бір түрі. Пайпс пікірінше, Московия Еуропадағы басқа мемлекеттерден жеке меншік ұғымының болмауымен ерекшеленді, барлық мүлік Ұлы князьдың/царьтың меншігі деп есептелді. Пайпс бұл ерекше жолдың (мүмкін монғолдық ықпалмен) Ресейдің батыс өркениетінің құндылықтарынан түбегейлі өзгеше автократиялық мемлекетке айналуын қамтамасыз еткенін айтты. Пайпс Ресей империясының «патримониалдық» жүйесі Ресей басшылары 19 ғасырда жаңғыртуға тырысқан кезде, Ресей қоғамының негізгі «патримониалдық» құрылымын өзгертпестен, ыдырауға бастағанын дәлелдеді. Пайпс пікірінше, Ресей ғасырлар бойы таңдаған бұл ерекше бағыт 1917 жылғы революцияға Ресейді ерекше сезімтал етті. Пайпс Ресей империясының соңғы кезеңіндегі радикалдық интеллигенцияның құндылықтарын фанатизм және шындықты қабылдауға бейімсіздік деп сынады. Пайпс Кеңес Одағының экспансионистік, тоталитарлық мемлекет екенін және әлемді жаулап алуға ұмтылғанын баса көрсетті. Ол сондай-ақ, сол кездегі Кеңес Одағының көптеген дәстүрлі тарихтарына қарамастан, Қазан төңкерісі жалпыхалықтық көтеріліс емес, халықтың аз бөлігінің, радикалды зиялылардың таңдамалы тобының жетекшілігімен, көпшілікке жалған ұрандармен таңылған төңкеріс болды деген тезисімен де танымал. Олар кейіннен төзімсіз және қатыгез болған бірпартиялық диктатураны орнатты. 1992 жылы Пайпс Ресей Конституциялық сотында Кеңес Одағы Коммунистік партиясының ісін қарау кезінде сарапшы куәгер ретінде тартты.
Pipes wrote many books on Russian history, including Russia under the Old Regime (1974), The Russian Revolution (1990), and Russia Under the Bolshevik Regime (1994), and was a frequent interviewee in the press on the matters of Soviet history and foreign affairs. His writings also appear in Commentary, The New York Times, and The Times Literary Supplement. At Harvard, he taught large courses on Imperial Russia as well as the Russian Revolution and guided over 80 graduate students to their PhDs. Pipes is known for arguing that the origins of the Soviet Union can be traced to the separate path taken by 15th century Muscovy, in a Russian version of the Sonderweg thesis. In Pipes' opinion, Muscovy differed from every other State in Europe in that it had no concept of private property, and that everything was regarded as the property of the Grand Duke/Tsar. In Pipes' view, this separate path undertaken by Russia (possibly under Mongol influence) ensured that Russia would be an autocratic state with values fundamentally dissimilar from those of Western civilization. Pipes argued that this "patrimonialism" of Imperial Russia started to break down when Russian leaders attempted to modernize in the 19th century, without seeking to change the basic "patrimonial" structure of Russian society. In Pipes's opinion, this separate course undertaken by Russia over the centuries made Russia uniquely open to revolution in 1917. Pipes strongly criticized the values of the radical intelligentsia of late Imperial Russia for what he sees as their fanaticism and inability to accept reality. Pipes stressed that the Soviet Union was an expansionist, totalitarian state bent on world conquest. He is also known for the thesis that, contrary to many traditional histories of the Soviet Union at the time, the October Revolution was, rather than a popular general uprising, a coup under false slogans foisted upon the majority of the Russians by a tiny segment of the population driven by a select group of radical intellectuals, who subsequently established a one party dictatorship that was intolerant and repressive from the start. In 1992, Pipes served as an expert witness in the Constitutional Court of Russia's trial of the Communist Party of the Soviet Union.
Қабылдау
Оның еңбектері академиялық қауымдастықта пікірталас тудырды, мысалы, "The Russian Review" және тағы бірнеше басылымдарда. Осы мектептің өкілдері Линн Виола мен Шила Фицпатрик Пайпс себеп-салдарлық факторлар ретінде зиялыларға тым шектеулі назар аударды деп жазады. Питер Кенез, Пайпстің бұрынғы докторанты, Пайпс Кеңес тарихын тек айыпталушының қылмыстық ниетін дәлелдеуге ұмтылған прокурор ретінде қарастырды, басқа ештеңеге мән бермеді, сондай-ақ Пайпсті "үлкен беделге ие" зерттеуші, бірақ антикоммунистік көзқарастары бар деп сипаттады. Басқа сыншылар Пайпс Владимир Лениннің айтылмаған болжамдары мен қорытындылары туралы ұзақ жазғанын, бірақ Лениннің нақты айтқандарын назарға алмағанын айтады. Александр Рабинович бір құжат Ленинды қаралау үшін Пайпстің ұзақ жылдар бойы жүргізіп келе жатқан күресіне қызмет ете алса, Пайпс оны егжей-тегжейлі талқылағанын, ал егер құжат Лениннің бейнесін жағымды жағынан көрсетсе, Пайпс оны ешқандай түсіндірмесіз қалдырғанын жазды. КСРО тарағаннан кейін Пайпс ревизионистерді статистикалық деректерді қолданып зерттеулерін бұрмалаумен, оқиғаларға қатысты алдын ала қалыптасқан идеологиялық түсіндіруді қолдаумен айыптады, бұл олардың зерттеу нәтижелерін "тақырыпты түсіну үшін оқылмайтын да, маңызсыз да" етіп, кеңестік террорды ақтауға және қарапайым немесе коммунистік адасқандар рөлінде әрекет етуге ұсыныс жасады. Сондай-ақ, олардың "төменнен тарихты зерттеу" әрекеті "Кеңес азаматтарының, негізінен, билікке құмарлықпен жетекшілік еткен тоталитарлық режимнің әлсіз құрбандары болғанын" жасырды деп мәлімдеді.
His writing has provoked discussions in the academic community, for example in The Russian Review among several others. Among members of this school, Lynne Viola and Sheila Fitzpatrick write that Pipes focused too narrowly on intellectuals as causal agents. Peter Kenez, a former PhD student of Pipes', argued that Pipes approached Soviet History as a prosecutor, intent solely on proving the criminal intent of the defendant, to the exclusion of anything else, and described Pipes as a researcher of "great reputation" but with passionate anti communist views. Other critics have written that Pipes wrote at length about what Pipes described as Vladimir Lenin's unspoken assumptions and conclusions while neglecting what Lenin actually said. Alexander Rabinowitch writes that whenever a document can serve Pipes' long standing crusade to demonize Lenin, Pipes commented on it at length; if the document allows Lenin to be seen in a less negative light, Pipes passed over it without comment. Following the demise of the USSR, Pipes charged the revisionists with skewing their research, by means of statistics, to support their preconceived ideological interpretation of events, which made the results of their research "as unreadable as they were irrelevant for the understanding of the subject," to provide intellectual cover for Soviet terror and acting as simpletons and/or communist dupes. He also stated that their attempt at "history from below" only obfuscated the fact that "Soviet citizens were the helpless victims of a totalitarian regime driven primarily by a lust for power."
Құрметтер
Пайпс көптеген наградалар мен құрметті атақтарға ие болды, оның ішінде: Грузия Республикасының құрметті консулы, Польша Білім академиясының шетелдік мүшесі (PAU), Польша Республикасының Еңбегі үшін командирлік кресті, Адельфи колледжінің құрметті докторлығы (DHL), Маскингем колледжінің құрметті заң ғылымдарының докторы (LLD), Силезия университетінің, Штецин университетінің және Варшава университетінің құрметті докторы. Тбилиси (Грузия) саяси зерттеулер мектебінің саяси ғылымдарының құрметті докторы. Норвегиялық Нобель бейбітшілік институтының жылдық көктемгі лекторы, Гарвард университетінің Уолтер Ченнинг Кэбот стипендиаты, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, Мінез-құлық ғылымдарының жоғары білікті зерттеулер орталығының стипендиаты, Гуггенхайм стипендиясы (екі рет), Америка ғылыми қоғамдар кеңесінің стипендиаты және Америка тарихшылар қауымдастығының Джордж Луис Биер сыйлығының иегері. Ол Американың сыртқы саясаты жөніндегі ұлттық комитетінің кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. Халықаралық барлау және қарсы барлау журналының редакциялық кеңесінде және басқа да бірнеше редакциялық кеңесте қызмет етті. 2007 жылы Ұлттық гуманитарлық медальдардың бірін алды, ал 2009 жылы Коммунизм құрбандары мемориалдық қорының Трумэн Рейган бостандық медалімен және Уильям мен Мэри заң мектебінің Бригхам Каннер меншік құқығы сыйлығымен марапатталды. 2010 жылы Пайпс Польша Сыртқы істер министрінің «Bene Merito» медалімен марапатталды. 2010 жылдан 2014 жылға дейін жыл сайынғы Валдай талқылау клубының жұмысына қатысты. Коммунизм құрбандарын еске алу қорының кеңесінің мүшесі болды.
Pipes had an extensive list of honors, including: Honorary Consul of the Republic of Georgia, Foreign Member of the Polish Academy of Learning (PAU), Commander's Cross of Merit of the Republic of Poland, Honorary DHL at Adelphi College, Honorary LLD at Muskingum College, Doctor Honoris Causa from the University of Silesia, Szczecin University, and the University of Warsaw. Honorary Doctor of Political Science from the Tbilisi (Georgia) School of Political Studies. Annual Spring Lecturer of the Norwegian Nobel Peace Institute, Walter Channing Cabot Fellow of Harvard University, Fellow of the American Academy of Arts and Sciences, Fellow of the Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences, Guggenheim Fellow (twice), Fellow of the American Council of Learned Societies and recipient of the George Louis Beer Prize of the American Historical Association. He was a member of the Board of Advisors of the National Committee on American Foreign Policy. He served on a number of editorial boards including that of the International Journal of Intelligence and CounterIntelligence. He received one of the 2007 National Humanities Medals and in 2009 he was awarded both the Truman Reagan Medal of Freedom by the Victims of Communism Memorial Foundation and the Brigham Kanner Property Rights Prize by the William & Mary Law School. In 2010, Pipes received the medal "Bene Merito" awarded by the Polish Minister of Foreign Affairs. From 2010 to 2014, he participated in the annual Valdai Discussion Club. He was a member of the advisory council of the Victims of Communism Memorial Foundation.
Жеке өмір
Пайпс 1946 жылы Ирен Эужениа Ротқа үйленді; жұптың екі баласы болды, Дэниел және Стивен. Олардың ұлы Дэниел Пайпс Таяу Шығыс мәселелерін зерттеуші. Пайпс 2018 жылдың 17 мамырында 94 жасында Массачусетс штатының Кембридж қаласында қайтыс болды. Фильмнен тыс – «Сақиналардың иесі: Патшаның оралуы». National Geographic, 2003 жыл. «Түнгі ойлардың күші: Қорқыныш саясатының қалыптасуы» (документалды мини-серия). 1-эпизод: «Бала, сыртта суық». Автор және режиссері – Адам Кертис. 2004 жыл.
Pipes married Irene Eugenia Roth in 1946; the couple had two children, Daniel and Steven. Their son Daniel Pipes is a scholar of Middle Eastern affairs. Pipes died in Cambridge, Massachusetts on May 17, 2018, at the age of 94. Beyond the Movie – The Lord of the Rings: Return of the King. National Geographic, 2003. The Power of Nightmares: The Rise of the Politics of Fear (documentary mini series). Episode 1: “Baby It’s Cold Outside”. Written and directed by Adam Curtis. 2004.