Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық тарихшы және марксист (1907–1967)
Polish historian and Marxist (1907–1967)
Исаак Дойчер (Izaak Deutscher; 3 сәуір 1907 – 19 тамыз 1967) – Екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын Ұлыбританияға көшіп кеткен польшалық марксистік жазушы, журналист және саяси белсенді. Ол Леон Троцкий мен Иосиф Сталиннің өмірбаянын жазушы және кеңес істеріне сарапшы ретінде белгілі. Оның Троцкий туралы үш томдық өмірбаяны 1960-1970 жылдары британдық Жаңа солшылдардың арасында зор ықпалға ие болды.
Isaac Deutscher (Izaak Deutscher; 3 April 1907 – 19 August 1967) was a Polish Marxist writer, journalist and political activist who moved to the United Kingdom before the outbreak of World War II. He is best known as a biographer of Leon Trotsky and Joseph Stalin and as a commentator on Soviet affairs. His three volume biography of Trotsky was highly influential among the British New Left in the 1960s and 1970s.
Польшадағы коммунистік өмір
Дойчер Австрия-Венгрия империясының Галисия аймағындағы (қазіргі Польшаның оңтүстігінде) Хранов қаласында діни қағидаларын сақтайтын яһуди отбасында дүниеге келді. Ол хасидтік раввиннің шәкірті болды және Тора мен Талмудты зерттеуде дарынды жас ретінде танылды. 1918 жылы Австрия-Венгрия империясы құлағаннан кейін болған үш қырғынды бастан өткерді. Бірақ бар-мицваға келген кезде ол дінінен бас тарды. Ол Йом Кипур күні қасиетті (цáдик) адамның қабірінде кашер емес тағам жеп, "Құдайды сынап көрді". Ешқандай өзгеріс болмағандықтан, ол атеист болды. Дойчер алғаш рет он алты жасында поляк әдеби басылымдарында өлеңдерін жариялағанда ақын ретінде көзге түсті. Оның идиш және поляк тілдеріндегі өлеңдері еврей және поляк мистикасы, тарихы және мифологиясы туралы болды, ол поляк және идиш мәдениеттері арасындағы қақтығысты баяулатуға тырысты. Сондай-ақ, ол еврей, латын, неміс және идиш тілдерінен поляк тіліне поэзия аударды. Дойчер Краковтағы Ягеллон университетінде әдебиет, тарих және философияны сырттай оқыды. 1931 жылы ол Кеңес Одағына саяхат жасап, бірінші бесжылдық жоспар аясындағы экономикалық жағдаймен танысты. Мәскеу және Минск университеттері оған социализм тарихы және марксистік теориядан профессорлық қызмет ұсынды, бірақ ол ұсыныстан бас тартып Польшаға оралды.
Deutscher was born in Chrzanów, a town in the Galicia region of the Austro Hungarian Empire (now in southern Poland), into a family of religiously observant Jews. He studied with a Hasidic rebbe and was acclaimed as a prodigy in the study of the Torah and the Talmud. He lived through three pogroms in 1918 that followed the collapse of the Austro Hungarian empire. By the time of his bar mitzvah, however, he had lost his faith. He "tested God" by eating non kosher food at the grave of a tzadik (holy person) on Yom Kippur. When nothing happened, he became an atheist. Deutscher first attracted notice as a poet, when he began publishing poems in Polish literary periodicals at the age of sixteen. His verse, in Yiddish and Polish, concerned Jewish and Polish mysticism, history and mythology, and he attempted to bridge the gulf between the Polish and Yiddish cultures. He also translated poetry from Hebrew, Latin, German, and Yiddish into Polish. Deutscher studied literature, history, and philosophy as an extramural student at the Jagiellonian University in Kraków. In 1931 he toured the Soviet Union, seeing the economic conditions under the first Five Year Plan. The University of Moscow and the University of Minsk offered him posts as professor of history of socialism and of Marxist theory, but he declined the offers and returned to Poland.
Ұлыбританияға көшіп келу және журналистика (19391947)
1939 жылғы сәуірде Дойчер Польшадан Лондонға поляк еврей газетінің тілшісі ретінде кетті. Ол он төрт жыл бойы сол газетте корректор болып жұмыс істеген. 1939 жылғы қыркүйекте Германия Польшаға шабуыл жасады және Дойчердің газетпен байланысы үзілді. Ол өзіндік күштерімен ағылшын тілін үйреніп, ағылшын журналдарына мақалалар жаза бастады. Көп ұзамай ол жетекші апталық The Economist журналының тұрақты тілшісі атанды. Ол Троцкийшіл революциялық жұмысшылар лигасына қосылды. 1940 жылы ол Шотландиядағы поляк армиясына қатысты, бірақ қауіпті бүлікші деп танылып, ұсталды. 1942 жылы босатылғаннан кейін The Economist журналының штатына кіріп, кеңес мәселелері мен әскери саладағы сарапшысы, сондай-ақ Еуропадағы бас тілшісі болды. Ол The Observer журналында "Peregrine" псевдонімімен Еуропа бойынша тілшілік қызмет атқарды. 1946-1947 жылдары журналистиканы тастап, кітап жазуға кірісті.
In April 1939, Deutscher left Poland for London as a correspondent for a Polish Jewish newspaper for which he had worked as a proof reader for fourteen years. Germany invaded Poland in September 1939 and Deutscher's connection with his newspaper was severed. He taught himself English and began writing for English magazines. He was soon a regular correspondent for the leading weekly The Economist. He joined the Trotskyist Revolutionary Workers League. In 1940, he joined the Polish Army in Scotland, but was interned as a dangerous subversive. Released in 1942, he joined the staff of The Economist and became its expert on Soviet affairs and military issues, and its chief European correspondent. He also wrote for The Observer as a roving European correspondent under the pen name "Peregrine". He left journalism in 1946–47 to write books.
Биограф және академик (19471967)
Дойчер өзінің алғашқы маңызды еңбегі "Сталин, саяси өмірбаяны" кітабын 1949 жылы жариялады. Ол кітапта Сталинге Кеңес Одағында социализмнің бір түрін құрғаны үшін лайықты деп есептегенін көрсетті, тіпті бұл, Дойчердің пікірінше, Владимир Ленин мен Леон Троцкийдің көзқарастарының бұрмалануы болғанмен де. Сталиннің өмірбаяны Дойчерді Кеңес істері және Ресей революциясы саласындағы жетекші сарапшыға айналдырды. Одан кейін ол өзінің ең амбициозды жұмысын жасады – Троцкийдің үш томдық өмірбаяны: "Қаруланған Пайғамбар" (1954), "Қарусыз Пайғамбар" (1959) және "Шеттетілген Пайғамбар" (1963). Бұл кітаптар Гарвард университетіндегі Троцкий мұрағатында жасалған терең зерттеулерге негізделген. Үшінші томдағы материалдың көп бөлігі бұрын белгісіз болды, себебі Троцкийдің әйелі Наталья Седова Дойчерге мұрағаттың жабық бөліміне қол жеткізуге рұқсат берді. Дойчер өзінің сериясын Ленин туралы зерттеумен аяқтауды жоспарлаған, бірақ "Лениннің өмірі" Дойчер қайтыс болған кезде толыққанды аяқталмады, бұл жағдай саяси себептермен университеттегі қызметке орналасудан бас тартуына байланысты болды. Кейіннен белгілі болғандай, Исайя Берлин, Дойчердің академиялық біліктілігін бағауды сұраған адам, кандидаттың терең коммунистік көзқарастарына байланысты оның жоғарылауына қарсылық көрсетті. 1960 жылдары Вьетнам соғысымен байланысты солшыл көңіл-күйдің күшеюі Дойчерді Ұлыбритания мен АҚШ университеттерінде танымал тұлғаға айналдырды. Осы кезде Дойчер дәстүрлі троцкизмнен қол үзді, бірақ ол ешқашан Троцкийді жамандаған жоқ және марксистік идеалдарынан айнымады. 1965 жылы Дойчер Калифорния университетінде (Беркли) Вьетнам туралы алғашқы "Оқыту" жиынына қатысты, онда мыңдаған студенттер оның "Қысқы соғысқа" қатысты айыптауларын тыңдады.
Deutscher published his first major work, Stalin, A Political Biography in 1949. In the book he gave Stalin what he saw as his due for building a form of socialism in the Soviet Union, even if it was, in Deutscher's view, a perversion of the vision of , Vladimir Lenin and Leon Trotsky. The Stalin biography made Deutscher a leading authority on Soviet affairs and the Russian Revolution. He followed it up with his most ambitious work, a three volume biography of Trotsky: The Prophet Armed (1954), The Prophet Unarmed (1959) and The Prophet Outcast (1963). These books were based on detailed research into the Trotsky Archives at Harvard University. Much of the material contained in the third volume was previously unknown, since Trotsky's widow, Natalia Sedova, gave Deutscher access to the closed section of the archives. Deutscher planned to conclude his series with a study of Lenin, but The Life of Lenin remained incomplete at the time of Deutscher's death, partly due to a politically motivated denial of a university position to him. As later revealed, Isaiah Berlin, who was asked to evaluate the academic credentials of Deutscher, argued against such a promotion because of the profoundly pro communist militancy of the candidate. In the 1960s, the upsurge of left wing sentiment that accompanied the Vietnam War made Deutscher a popular figure on university campuses in both Britain and the United States. By this time Deutscher had broken with conventional Trotskyism, although he never repudiated Trotsky himself and remained a committed Marxist. In 1965, Deutscher took part in the first "Teach In" on Vietnam at the University of California, Berkeley, where thousands of students listened to his indictment of the Cold War.