Кіріспе

Советтер Одағында туған американдық музыкатанушы (1944 жылы туған)

Соломон Моисеевич Волков (Соломон Моисеевич Волков; 17 сәуір 1944 жылы туған) – ресейлік журналист және музыкатанушы. Ол 1976 жылы КСРО-дан эмиграциядан кейін 1979 жылы жарық көрген "Куәлік" (Testimony) атты еңбегімен әйгілі. Оның сөзінше, бұл кітап композитор Дмитрий Шостаковичтің естеліктерінен құрастырылған.

Өмір

Волков Ленинград қаласына жақын Уротеппада (орысша: Ура Тюбе, қазіргі Истаравшан), Тажик КСР-інің Ленинабад маңында (қазіргі Хужанд, Тәжікстан) дүниеге келген. Ол Ленинград консерваториясында скрипканы оқып, 1967 жылы үздік дипломмен бітірді. 1971 жылға дейін ол мұнда музыкатану бойынша аспирантурада оқуын жалғастырды. Сонымен қатар, ол Камералық операның тәжірибелік студиясының көркемдік жетекшісі болды. 1976 жылдың маусымында ол АҚШ-қа эмиграциялады. Бастапқыда ол Колумбия университетінің Ресей институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Қазір ол әйелі Марианнамен (Тийснекка) бірге Нью-Йорк қаласында тұрады, ол пианист және фотограф. Ол АҚШ азаматы болғаны хабарланды.

Сараптамалық тәжірибе

Оның негізгі мамандығы орыс және кеңестік музыканың тарихы мен эстетикасы, сондай-ақ музыкалық қабылдау және орындау психологиясы болды. Ол ғылыми және көпшілік журналдарда көптеген мақалалар жариялады және 1971 жылы "Ленинградтың жас композиторлары" атты кітап жазды. Шостаковичтің алды сөзімен жарық көрген бұл кітап жақсы қабылданыпты. АҚШ-қа қоныс аударғаннан бері ол The New York Times, The New Republic, Musical America, The Musical Quarterly және басқа да басылымдарға түрлі мақалалар жазды.

Куәлік туралы дау

Волковтың "Күдік" (орысша: Свидетельство) атты кітабы 1979 жылдың қазанында жарық көрді. "Күдіктің" нақтылығына қатысты мәселелер Малкольм Х. Браунның "Шостакович ісі" (2004) кітабында, ал естеліктердің және олардың нақтылығының қорғанысы Аллан Б. Хо мен Дмитрий Феофановтың "Шостакович қайта қарастырылды" (1998) кітабында баяндалған. Соңғы авторлар "Шостакович соғыстары" атты 220 беттік жауапты да жазды, ол Браунның "Шостакович ісіне" арналған. Кейбіреулер кітаптың нақтылығын Шостаковичтің ұлы Максимнің кітаптың дұрыстығы туралы пікірінің өзгеруімен байланыстырды. 1981 жылы Батысқа қоныс аударғаннан кейін, ол Sunday Times газетіне бұл кітаптың "оның емес, әкесі туралы" екенін айтты. Алайда, 1986 жылдың 27 қыркүйегінде BBC телеарнасында композитор Майкл Берклимен болған сұхбатында Максим: "Рас. Негізі дұрыс." деді. Американдық ғалым Лорел Э. Фэй Максимнің сол кездегі жағдайды және Кеңес үкіметі тұсында композитор ретінде өмір сүруді дұрыс бағалағанын айтса да, Шостаковичтің жеке портреті "үлкен қателікпен бейнеленген" деп мәлімдеді. Дмитрий Феофановқа 1997 жылы Максим бірнеше рет: "Мен "Күдік" пен Волковты қолдаймын" деді. Максим 2005 жылы естеліктердің чех тіліндегі басылымын таныстыру кешінде арнайы қонақ болды және 2006 жылы әпкесі Галинамен бірге Волковтың "Шостакович пен Сталин" кітабының екінші орыс тіліндегі басылымына кіріспе жазды, онда былай делінген: "Өмірін өз көзімен көрген Шостаковичтің балалары ретінде біз Соломон Волковқа оның тамаша еңбегі үшін, оның шындығы қазіргі және болашақ ұрпақтарға ұмытылмас әкеміздің қиын тағдырын жақсырақ түсінуге және оның музыкасын жақсырақ сезінуге көмектесетініне терең ризашылық білдіреміз." Шостаковичтің жесірі кітапқа кейінірек күмәнді пікір білдірді: "Волков Дмитрихті үш немесе төрт рет көрді. Ол отбасымен жақын дос болған емес, мысалы, бізбен бірге тамақтанған емес. Ол Дмитрихтен мұндай қалың кітапқа жеткілікті материалды қалай жинағанын түсінбеймін." "Күдіктің" сыншылары бұл кітаптың нақтылығына күмән тудырады. Алайда, Волковтың Дмитрий Шостаковичпен 15 жылдық кәсіби қарым-қатынасы болды. Бұл қарым-қатынас 1960 жылы Волков Шостаковичтің 8-ші скрипкалық квартетіне рецензия жазғанда басталды, ал Шостакович 1971 жылы Волковтың "Ленинградтың жас композиторлары" кітабына алғысөз жазды. Сонымен қатар, Ирина Шостакович "Күдік" кітабын жоққа шығаратын Шостакович отбасының жалғыз мүшесі. Ұлы Максим мен қызы Галина оны қолдайды. 1984 жылы Брюссельдегі Фламанд классикалық радиосына (KlaRa) берген сұхбатында Юрий Аронович Римде Волковтың қолжазбасын бірінші көргенін еске алды. Ол: "Мен бұл кітапта көп нәрсе болуы мүмкін деймін" деді. Бірақ ол бір қателік бар екенін айтты: Волков Шостаковичтің Прокофьевті құрметтемегенін және керісінше деп жазды. Бұл рас емес ("stimmt nicht"). Волков өзіне және "Күдік" кітабына қатысты сынға жауап беруге құлықсыз болса да, 1999 жылдың 15 ақпанында ол Владимир Ашкенази, Аллан Б. Хо және Дмитрий Феофановпен бірге Мэннс музыка колледжінде өткен ашық форумда естеліктер туралы сұрақтарға жауап берді. Өкінішке орай, оның басты сыншыларының ешқайсысы бұл сессияға қатыспады. Волков Хо мен Феофановтың кітаптарына үлес қосты. Оның 30 түрлі тілге аударылуына қарамастан, орыс тіліндегі түпнұсқасы ешқашан басылмады, бұл сыншылардың пікірін тудырды: Волков оны орыс тілінде жариялаудан қорқады, өйткені "Дмитрий Дмитриевичтің тірі дауысын бір рет естіген кез келген адам оның жалған екенін бірден түсінеді." Алайда, "Күдік" кітабының авторлық құқығы Волковтың американдық баспасына тиесілі, және "Күдік" кітабының орыс тіліндегі басылымын рұқсат ету немесе тыйым салу Волковтың құзырында емес. Сонымен қатар, Максим мен Галина Шостаковичтер және басқа да көптеген адамдар орыс тіліндегі түпнұсқаның көшірмелерін оқып, кітаптың нақты екеніне сенді. 1995 жылы Феофановпен сұхбаттасқанда Галина: "Мен Волковтың жанкүйерімін. Онда (естеліктерде) жалғандық жоқ. Әрине, сөйлеу стилі Шостаковичтің, ғана емес сөздерді таңдауы, сонымен қатар оларды біріктіру тәсілі." деді.

Басқа жұмыстар

Оның басқа кітаптарына Санкт-Петербург: Мәдени тарих (1995), Шостакович пен Сталин: Ұлы композитор мен қатыгез диктатор арасындағы ерекше қарым-қатынас (2004), Сиқырлы хор: Толстойдан Солженицынге дейінгі орыс мәдениетінің тарихы (2008) және Романов байлығы: патшалар тұсындағы орыс жазушылары мен суретшілері (2011) кіреді. Ресейде Соломон Волков Иосиф Бродскиймен 1998 жылы жинақталған және жарияланған әңгімелерімен де белгілі. Ол басқа да көрнекті тұлғалармен естеліктер жинағын жариялаған, соның ішінде Баланчиннің Чайковскийі: Баланчинмен оның өмірі, балет және музыкасы туралы сұхбаттар (1985) және Ресейден Батысқа: Натан Милштейннің музыкалық естеліктері мен ойлары (1990). 2013 жылы Волков Ресей телеарнасының үздік уақытында көрсетілген "Евтушенкомен диалогтар" атты үш сағаттық фильмде сұхбаттасушы болды. 2014 жылы Волков Евтушенкомен түсірген фильмінен кейін әлемдік деңгейде танымал орыс скрипкашысы және дирижері Владимир Спиваков туралы "Владимир Спиваковпен диалогтар" атты фильм түсірді. Фильмге қоса, Волков осы атпен кітап жазды.