Кіріспе

Панеллендік азаттық қозғалысы (Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα), сондай-ақ PAK (ΠΑΚ) аббревиатурасымен белгілі, 1967–1974 жылдардағы Грекияның әскери үкіметіне қарсы күрес жүргізген көптеген диктатураға қарсы ұйымдардың бірі болды. Ол 1968 жылы Швецияда эмиграцияда болған Андреас Папандреумен құрылды.

Тарих

ПАК әскери режимге қарсылық білдіру және Грекиядағы саяси жағдай туралы хабардар ету мақсатында әлемді аралады. Оның Швециядағы науқаны ерекше табысты болды. 1968 жылғы 28 ақпанда Папандреу грек иммигранттары клубында (Σύλλογος Ελλήνων Μεταναστών) танымал сөз сөйледі. Кейіннен «Оқулық және ішкі саяси желі» атты манифест жарық көрді. Грекиядағы ПАК-тың жетекшісі Яннис Алеврас болды. Оның Швециядағы науқаны ерекше табысты болды. ПАК сондай-ақ Грекияның шетелдік державаларға, атап айтқанда АҚШ-қа тәуелділігін қатаң сынға алды. Оның мақсаты – «Грекияны социалистік трансформациялау» ниетімен «радикалды өзгерістерді» іске асыру болды. ПАК ай сайын «ПАК жаңалықтарын» шығарып, оқырмандарға саяси іс-қимылдары туралы ақпарат беріп, ПАК мүшелерінің сот процесі туралы жаңалықтарды жеткізіп, Андреас Папандреудің сөздері мен мақалаларын жариялап тұрды. Ол грек және ағылшын тілдерінде шығарылды. 1971 жылғы мамыр айында Афинада бомба жасап, орналастырды деген айыппен ПАК мүшелері деп саналатын 8 жас жігіт қамауға алынды. 1972 жылғы 24 ақпанда Андреас Папандреу «Империализм тақырыбындағы симпозиумда» ПАК-тың күресіп жатқан болашағы туралы сөйледі, ол: «Грекияға еркіндік келгенше Панэллиндік Азаттық қозғалысына толық берілгенмін. Осы мақсатқа жеткеннен кейін біз адам құқықтары құрметтелген және азаматтардың маңызды шешімдерге қатысу құқығы бар социалистік қоғамды құрамыз» деді. 1972 жылғы 23 сәуірде грек хунтасының 5 жылдығына орай Папандреу және ПАК-тың басқа мүшелері Нью-Йорктегі режимге қарсы үлкен митингіге/наразылық акциясына қатысты. Митингте сөз сөйлегендердің қатарында экономист және саяси белсенді Дэниел Эллсберг, Мелина Меркури, Елени Казанцаки және Йоргос Вурнас болды. Карло Леви, сенатор Джордж Макговерн және Вассос Лиссаридес ынтымақтастық туралы мәлімдемелер жасады. Барбара Дейн Микис Теодоракистің әндерін орындады. Бұдан әрі, ПАК-тың мақсаты Грекияда демократиялық қарсылықтың орталығы болу еді. Ол полковниктер диктатурасының күшінен кетуін ғана емес, сонымен қатар «еркін, прогрессивті және ұлттық егемендікті қамтамасыз ететін» Грекияны қолдады. Ол «өз күресінің кез келген кезеңінде ешқандай компромиске бармайды және толық демократиялық жеңіске жету үшін күреседі» деп мәлімдеді. Хунта құлағаннан кейін ПАК-тың көптеген мүшелері Папандреудің Панэллиндік социалистік қозғалысы (ПАСОК) партиясының белгілі бір мүшелеріне айналды.