Кіріспе

Грекияның қалалық партизандық ұйымы (1975–2002)

17 қарашадағы революциялық ұйым (Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη, Epanastatiki Organosi dekaefta Noemvri), сондай-ақ 17N немесе 17 қараша тобы деп белгілі, грек марксистік-лениндік қалалық партизандық ұйымы болды. 1975 жылы құрылып, Александрос Йотопулос басқарған 17N грек мемлекетіне, банктерге және кәсіпорындарға қарсы кең ауқымды қалалық партизандық науқан жүргізді. Ұйым 103 белгілі қарулы тонау, саяси өлтірулер мен жарылыс шабуылдары жасады, нәтижесінде 23 адам қаза тапты. Олар АҚШ-ты полковниктер режимін қолдағандығы үшін кінәлап, американдық, британдық және басқа да шетелдік дипломаттар мен әскери қызметкерлерді нысанаға алғанымен танымал. Олардың талаптарының ішінде Грекиядағы АҚШ базаларын тарату, Солтүстік Кипрден түрік әскерін шығару және Грекияның НАТО мен Еуропалық Одақтан шығуы болды. Терроризм энциклопедиясы оларды "25 жылдан астам уақыт бойы билік органдарынан жасырынып, берік, қауіпті және табысты топ" деп сипаттайды.

Шабуылдар

17Н-нің алғашқы шабуылы 1975 жылғы 23 желтоқсанда АҚШ Орталық барлау агенттігінің Афинадағы станция бастығы Ричард Уэлчке қарсы бағытталды. Уэлчті үйінің алдында, әйелі мен жүргізушісінің көз алдында үш шабуылшы атып өлтірді. 17Н-нің жауапкершілікті қайта-қайта жариялауы 1976 жылғы 25 желтоқсанға дейін назарсыз қалды, сонда Грекия қауіпсіздік полициясының бұрынғы барлау басшысы, саяси тұтқындарды азаптағаны үшін сотталған Эвангелос Маллиос өлтірілді, ал оқиға орнында 1975 жылғы Уэлчтің өлтірілуіне жауапкершілікті қабылдаған «шашыратылған парақшалар» қалдырылды. 17Н екі M1911 тапаншасын қолданды. ЦРУ станция бастығына жасалған алғашқы шабуылдан кейін, топ өз манифестін жариялау үшін ірі газеттерге жүгінуге тырысты. Олардың алғашқы жарияланымдары, Ричард Уэлчтің өлтірілуін мойындаған, алдымен Францияның Париж қаласындағы Libération газетіне жіберілді. Ол Жан-Поль Сартр кеңсесі арқылы Libération баспасына тапсырылды. Олардың талаптарының бірі – АҚШ-тың Грекиядан әскери базаларын алып тастауы болды. Грекия президенті Андреас Папандреу АҚШ-пен базалық келісімді жаңартқанда, 17Н «сатқындыққа» жауап ретінде АҚШ сержанты Роберт Джаддты өлтіруге тырысты, оның машинасы жол апатында тоқтағанда оған бес оқ атты. Шабуылдан кейін олар келесі хабарламаны жариялады: «Америкалық империалистер, халық сіздерді қаламайды! Базаларыңызды жинап, кете беріңдер!». Полиция 1998 жылғы сәуір айында американдық Citibank банкына қарсы шабуыл жасау үшін топ ұрланған танкқа қарсы ракета қолданды деген күдікке ілікті. Шабуыл зақым келтірді, бірақ жарақат алғандар жоқ, себебі ракета жарылмады. Ракета банк алдында, Кипсели ауданының орталық бөлігіндегі Дроссопулу көшесінде тұрған жеке көлік арқылы қашықтан басқарылды. 2000 жылғы 8 маусымда Афинаның Кифиссия қаласында жұмысына бара жатқанда британдық қорғаныс атташесі, бригадир Стивен Сондерс екі мотоциклмен келген адамдардың қолынан қаза тапты.

Сот

17N-ге қатысы бар деген күдікпен 19 адамның соты 2003 жылдың 3 наурызында Афинада басталды, Христос Ламбру Грек мемлекетінің бас прокуроры болды. 20 жылдық шектеу мерзіміне байланысты 1984 жылға дейін жасалған қылмыстар (ЦРУ станциясының бастығын өлтіру сияқты) сотта қарала алмады. 8 желтоқсанда айыпталушылардың он бесеуі, оның ішінде Джотопулос және Куфонтинас кінәлі деп танылды; ал қалған төрт айыпталушы дәлел жетіспеуіне байланысты ақталды. Кінәлілерге 2003 жылдың 17 желтоқсанында үкім шығарылды. Кінәлілердің барлығы да үкімге шағымданып, жоғарғы сотқа апелляциялады. 2007 жылдың 3 мамырында сот үкімдері күшінде қалды.

Түрме

2014 жылдың қаңтар айының басында ұйымның түрмеде отырған көшбасшыларының бірі Христодулос Хирос түрмеден қашып кетті. 6 қаңтарда ол түрмеден шыққаннан кейін күн сайын полицияға тіркелу шарты бойынша полицияға бармады, бұл талапты ол 18 ай ішінде алты рет орындаған болатын. 2015 жылдың қаңтар айының басында оңтүстік Анавыссос ауданында велосипедпен келе жатқанда ұсталды. 2018 жылы топтың кәсіби кісі өлтірушісі деп саналатын Димитрис Куфонтинас түрме кеңесі оның мерзімінен бұрын босату туралы өтінішін мақұлдағаннан кейін, үлгілі мінез-құлқына сүйене отырып, Қордайлос түрмесінен төменгі қауіпсіздік деңгейі бар шаруашылық мекемесіне ауыстырылды.

2021 жылғы аштық ереуілі

2021 жылдың 8 қаңтарында 63 жасында Куфонтинас Домокос қаласындағы жоғары қауіпсіздікті түрмеге жіберілгеннен кейін, оны Коридаллос түрмесіне ауыстыруды талап етіп, аштық ұрысына кірісті. 22 ақпанда Ламия ауруханасының жансақтау бөлімінде жатып, Куфонтинас су мен медициналық көмек алудан бас тарта бастады, ал қолынан катетерді күшпен алып тастады. Бірнеше күннен кейін сот тұтқынға мәжбүрлеп тамақтандыру туралы бұйрық шығарды. Бұл практика көптеген адамдар, соның ішінде грек дәрігерлер одағы, тарапынан азаптау деп айыпталды. 5 наурызда Куфонтинасты бүйрек жетіспеушілігі салдарынан қайта тірілтуге тура келді. Куфонтинас 65 күннен кейін, 14 наурызда аштық ұрысын тоқтатты, бірақ оның талаптары орындалмады. Грекияның көптеген қалаларында көшеде демонстрациялар өтті, сондай-ақ Куфонтинасты қолдау мақсатында мүліктерге шабуылдар жасалды. Олардың ішінде президент Катерина Сакелларопулудың үйінің алдындағы демонстрация, Action 24 телеарнасына және Білім министрі Ники Керамеус кеңсесіне тиесілі ғимараттарға бірнеше топ наразылық білдірушілердің бояу мен заттармен жасаған вандализм актілері болды. Көптеген қоғамдық қайраткерлер Куфонтинасты қолдады, соның ішінде Podemos партиясының негізін қалаушысы Мигель Урбан және кинорежиссер Коста Гаврас. Көп жылдар бойы оңшыл «Жаңа демократия» партиясының жетекші саясаткерлері, сондай-ақ консервативті баспасөз премьер-министр Андреас Папандреуді «17 қараша» ұйымының артында тұрған бас әкімші деп жалған мәлімдеді. Мицотакис үкіметіндегі Сыртқы істер министрінің орынбасары болған Вирджиния Цудеру және журналист Джоргос Каратзаферис (кейіннен оңшыл «ЛАОС» партиясының негізін қалаушысы және жетекшісі) Грекиядағы терроризмді Грекияның Ұлттық қауіпсіздік қызметінің (Грекияның қауіпсіздік және барлау қызметі) Папандреушіл офицерлері бақылап отырғанын мәлімдеді және Костас Цимас (ЕЙП басшысы) мен полковник Алексакисті «17 қараша» ұйымының екі күдікті бақылаушысы деп атады. Алайда, «17 қараша» мүшелері тұтқындалғаннан кейін, террористік ұйым мен ПАСОК арасындағы жалғыз байланыс Дмитрий Куфонтинастың ПАМК (Panellinia Agonistiki Mathitiki Kinisi, Panhellenic Militant Pupil's Movement) мүшесі, ПАСОК-тың жауынгерлік жоғары мектеп оқушылары ұйымы және жас кезінде Андреас Папандреудің жанкүйері болғаны еді. Басқа авторлар да «17 қараша» шетелдік құпия қызметтердің құралы болуы мүмкін деген пікір білдірді. 2005 жылдың желтоқсанында Клеантис Гривас «To Proto Thema» грек жексенбілік газетінде «Қой терісі» деп аталатын «Гладио» ұйымының грек бөлімшесін, НАТО-ның суық соғыс кезіндегі жасырын әскери ұйымын, 1975 жылы Уэлчтің және 2000 жылы Саундерстің қастандықтарында айыптады. АҚШ Мемлекеттік департаменті бұған жауап беріп, «екі қастандыққа да «17 қараша» грек террористік ұйымы жауапты» деді, сондай-ақ Гривастың басты дәлелі Вестморленд далалық нұсқаулығы екенін, бірақ Мемлекеттік департамент пен Конгресс тергеуі оны кеңестік жасалма деп жоққа шығарғанын мәлімдеді. Мемлекеттік департамент сондай-ақ Ричард Уэлч ісінде «Гривас ЦРУ-ны өзінің жоғары лауазымды шенеунігінің біреуін өлтіруге қатысқан деп айыптайтыны» және Грекия үкіметінің 1988 жылы «жасырын» желінің таратылғаны туралы мәлімдемелерін атап өтті.