Кіріспе

Биологиялық органның созылу қабілеті – қуыс органның (құмыраның) көлемін арттырып, трансмуралды қысымға қарай кеңеюге немесе сыртқы күшпен созылғанда немесе қысқанда бастапқы пішініне қайтуға қарсы тұру қабілеті. Бұл "эластансқа" кері шама, демек, эластанс – қуыс органның созылу немесе қысу күші алынғаннан кейін бастапқы пішініне қайту бейімділігінің өлшемі.

Артериялық сәйкестік

М.П. Спенсер мен А.Б. Денисонның артериялық сәйкестікке (С) берген классикалық анықтамасы – артериялық қан қысымының (ΔP) белгілі бір өзгеруіне байланысты артериялық қан көлемінің (ΔV) өзгеруі. Олар бұл туралы 1963 жылы «Физиология нұсқаулығында» «Жыныс тамырлары жүйесіндегі пульсациялық ағын» деген жұмысында жазған. Сондықтан, C = ΔV/ΔP. Артериялық сәйкестік – көкірек аортасы сияқты ірі артериялардың серпімділігінің көрсеткіші. Артериялық сәйкестік – маңызды жүрек-қан тамырлары қауіп факторы. Сәйкестік жас ұлғайғанда және менопауза кезінде төмендейді. Артериялық сәйкестік ультрадыбыспен қысым (каротид артериясы) және көлем (аортаға шығу) арақатынасы ретінде өлшенеді. Қарапайым тілмен айтқанда, сәйкестік – контейнердің бұзылмай қысымға немесе күшке төзу дәрежесі. Ол артериялық қатаюдың көрсеткіші ретінде қолданылады. Жас өсуімен және систолалық қан қысымының (СҚҚ) жоғарылауымен артериялық сәйкестік төмендейді. Эндотелиялық дисфункция артериялық сәйкестіктің төмендеуіне (артериялық қатаюдың күшеюіне) әкеледі, әсіресе кіші артерияларда. Бұл гипертониясы бар науқастарға тән. Дегенмен, бұл клиникалық гипертония пайда болғанға дейін қалыпты қан қысымы бар науқастарда да байқалуы мүмкін. Артериялық сәйкестіктің төмендеуі диабетпен ауыратын науқастарда және темекі шегушілерде де кездеседі. Бұл – қан қысымын одан әрі көтеріп, атеросклерозды (артериялардың қатаюын) күшейтетін және жүрек-қан тамырлары қаупін арттыратын жаман шеңбердің бір бөлігі. Артериялық сәйкестікті өлшеуге бірнеше әдіс бар. Олардың көпшілігі инвазивті және клиникалық жағдайларға сәйкес келмейді. Импульстік контур талдауы – артериялық серпімділікті оңай өлшеуге және жүрек-қан тамырлары оқиғаларына тәуекел топтарындағы науқастарды анықтауға мүмкіндік беретін инвазивті емес әдіс.