Галаррви Юнупингу: Австралияның түпкі тұрғындарының қозғалысының көшбасшысы
Galarrwuy Yunupingu
Галаррвүй Юнупингу (1948-2023) – Австралия аборигендерінің белгілі белсендісі, құқық қорғаушысы және 1978 ж. Австралияның жыл адамы. Жер құқығы үшін күресті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық абориген белсендісі (1948–2023)
Aboriginal Australian activist (1948–2023)
Галаррвуй Юнупингу (30 маусым 1948 – 3 сәуір 2023), сондай-ақ Джеймс Галаррвуй Юнупингу және доктор Юнупингу деп те белгілі, Австралияның абориген қауымдастығының жетекшісі болған белсенді. Өмірінің барысында аборигендердің жер құқықтары үшін күресті. Ол Солтүстік территориядағы Арнем аймағынан шыққан Гуматж руының Йолнгу адамы еді. 1978 жылы «Жылдың австралиялық азаматы» атағын алды.
Galarrwuy Yunupingu (30 June 1948 – 3 April 2023), also known as James Galarrwuy Yunupingu and Dr Yunupingu, was an Indigenous Australian activist who was a leader in the Aboriginal Australian community. He was involved in Indigenous land rights throughout his career. He was a Yolngu man of the Gumatj clan, from Arnhem Land in the Northern Territory. He was the 1978 Australian of the Year.
Ерте өмір және білім
Галаррвуй Юнупингу 1948 жылдың 30 маусымында Йиркаланың жанындағы Мелвилл шығанағында дүниеге келді. Ол Йолнгу халқының Гуматж руының мүшесі болған. Оның әкесі Мунгуррау Юнупингу белгілі суретші және руының басшысы еді. Ағаларының арасында Йотху Йинди тобының жетекші әншісі, оның інісі Мандавуй Юнупингу, сондай-ақ Ньяпапа Юнупингу және Нэнси Геймала Юнупингу сияқты бірнеше суретші әпкелері болды. Ол өсіп келе жас шағында Йиркаладағы миссионерлік мектепке барып, екі жыл бойы Брисбендегі методисттік Библия колледжінде оқыды. 1967 жылы Гоувке қайтып келді, ол әкесінің сурет салуға көмектескен. 1960 жылдардың соңында ол Гоув жер дауының тарихи, бірақ сәтсіз болған ісіне қатысқандығы үшін ұлттық назарға ілікті. Бұл сот процесі Австралияның жергілікті халқының дәстүрлі жерлерді пайдалану құқығына қарсы шыққан алғашқы ісі болды. Ол Солтүстік территория мен Австралиядағы аборигендердің көрнекті көшбасшысы және күшті дауысы болды, көптеген адамдардың құрметі мен сыйлылығын қамсыды. 1975 жылы Юнупингу Солтүстік жер кеңесіне (СЖК) қосылды, ол 1976 жылғы Жер құқығы туралы заңға сәйкес жер иелері мен аборигендердің мүддесін қорғау үшін тағайындалған орган. Ол 1977 жылдан 1980 жылға дейін СЖК төрағасы болды, ал 1983 жылға дейін қайтадан төраға болып сайланды. Ол тау-кен және үкіметтік органдармен көптеген келіссөздер жүргізді. Бұл "Барунга мәлімдемесі" деп аталды. Хоук 1990 жылға дейін аборигендер мен басқа австралиялықтар арасында келісімге қол жеткізуді көздегенін мәлімдеді. 1991 жылдың маусым айында Юнупингудің кіші інісі Мандавуй Юнупингу жетекші әншісі болған Йотху Йинди тобы Барунга мәлімдемесін еске алу үшін "Келісім" атты хит әнін жазып, шығарды. Ағалар мен топ аборигендер мен федералды үкімет арасындағы келісімге жетудегі үлкен қиындықтарды көрсеткісі келді. СЖК төрағасы ретінде Юнупингу Гагуджу халқының тау-кен және үкіметтік органдармен келіссөздер жүргізуіне жетекшілік етті. Юнупингу кен өндірісіне қарсы болмаса да, егер ол дәстүрлі жер иелерінің талаптарына сәйкес жүргізілсе, аборигендердің әл-ауқат тұзағынан шығу жолы деп санайтын. Бұл экономикалық пайданың әділ бөлінуін және жерге, сондай-ақ қасиетті орындарға құрмет көрсетуді қамтиды. Ол: "Біз өз жеріміз туралы өз шешімдерімізді қабылдау құқығы үшін күресуді жалғастырамыз", - деді. 2005 жылдың маусым айында "The Weekend Australian" газеті оның ұлы мен басқа туыстары берген ақпаратқа сүйене отырып, Юнупингу отбасы мен қауымдастық мүшелері арасында Гуматж қауымдастығына төленген кен пайдасының бөлінуіне қанағаттанбаушылық бар екенін хабарлады. 2007 жылы Юнупингу жергілікті халықтың кедейлігін азайту үшін шаралар қабылдау қажеттігі туралы айтты. Ол Ховард үкіметінің Солтүстік территориядағы төтенше жағдайға жауап ретінде жариялаған "Интервенция" шараларына қатысты: "Интервенция – толыққанды емес процесс, оның нәтижелеріне қатысты баға беру үшін әлі ерте". 2009 жылы ол үкіметтің жеткілікті тұрғын үймен қамтамасыз ете алмауына қарсы шықты. 2009 жылдың басында ол Йиркаланың жанында тұрып, қауымның ақсақалы және жоғары дәрежелі рәсімдерді орындаушы ретіндегі қызметін жалғастырды. Ол әлі де көптеген комитеттер мен ұйымдарда лауазымдарды иеленді, онда ол өзінің бай тәжірибесімен бөлісіп, өз халқының мүдделерін қолдады. Юнупингу 2015 жылы құрылған Референдум кеңесінің мүшесі болды, ол 2017 жылы "Жүректен шыққан Улуру" мәлімдемесін қабылдауға әкелді.
Galarrwuy Yunupingu was born at Melville Bay, near Yirrkala, on 30 June 1948, and was a member of the Gumatj clan of the Yolngu people. His father, Mungurrawuy Yunupingu, was a well known artist and leader of his clan; siblings included lead singer of Yothu Yindi, his brother Mandawuy Yunupingu; and several artist sisters, including Nyapanyapa Yunupingu and Nancy Gaymala Yunupingu. He attended the Mission School at Yirrkala in his formative years, and moved to Brisbane to study at the Methodist Bible College for two years, returning to Gove in 1967. which his father helped to paint. He came to national attention in the late 1960s for his role in the landmark, but unsuccessful Gove Land Rights Case. This legal action was the first by Indigenous Australians to challenge mining companies' rights to exploit traditional lands. He became a prominent leader and strong voice on behalf of Aboriginal people in the Northern Territory and Australia, gaining the respect and admiration from many. In 1975, Yunupingu joined the Northern Land Council (NLC), the authority appointed under the Aboriginal Land Rights Act 1976 to represent traditional Aboriginal landowners and Aboriginal people. He was chairman of the NLC from 1977 to 1980, an executive member until 1983 when he was re elected as chairman. He has led a number of negotiations with mining and government bodies. painted on a sheet of composite wood. This became known as the "Barunga Statement". Hawke responded by saying that he wished to conclude a treaty between Aboriginal and other Australians by 1990. In June 1991 the Aboriginal band, Yothu Yindi, whose lead singer was Yunupingu's younger brother Mandawuy Yunupingu, wrote and released the hit song "Treaty" to commemorate the Barunga statement. The brothers and the band wanted to highlight the lack of progress on the treaty between Aboriginal peoples and the federal government. As chair of the NLC, Yunupingu led the Gagudju people in negotiations with mining and government bodies. Not opposed to mining in principle, Yunupingu saw it as a way for Aboriginal people to escape the welfare trap if it is conducted on the traditional owners' terms. These include a fair distribution of the economic benefits and respect for the land and specific sacred sites. He said: "We will continue to fight for the right to make our own decisions about our own land". In June 2005 The Weekend Australian, based on information provided by his son and other relatives, reported that there was some discontent among the Yunupingu family and other community members about the distribution of mining royalties paid to the Gumatj Association. In 2007 Yunupingu spoke about the need for action in reducing Indigenous poverty. In reference to the Howard government's Northern Territory National Emergency Response, known as "The Intervention", he said "The intervention was an incomplete process about which he would reserve his judgement until he knew what was working and what wasn't". In 2009 he spoke out against the inability of the government to provide adequate housing. As of early 2009, he continued to live near Yirrkala, fulfilling his role as a senior ceremonial leader and community elder. He still held numerous positions on committees and organisations where he was able to share his wide experience with other Australians and promote the aspirations of his people. Yunupingu was a member of the Referendum Council set up in 2015, which led to the Uluru Statement from the Heart in 2017.
Музыка
Юнупингу музыканы өте жақсы көріп, інісінің "Йотху Йинди" тобына бағыт-бағдар беруге көмектесетін, кейде топтың әндерінің дәстүрлі бөліктерін орындап берді. Ол сонымен қатар олардың альбомдық обложкаларын да суреттеді.
Yunupingu loved music and helped to guide his brother's band, Yothu Yindi, sometimes singing traditional elements of the band's songs. He also painted their album covers.
Денсаулық және қайтыс болу
2010 жылдың қаңтар айында ол Нхулунбуйдағы банкте құлап түскеннен кейін ауруханада жатты. 2016 жылдың соңында оған бүйрек трансплантациясы жасалды. Юнупингу ұзақ ауырып, 2023 жылдың 3 сәуірінде 74 жасында Солтүстік территорияда қайтыс болды. Йоту Йинди қоры оны "ұлттың алып есімі" деп сипаттады. Оның төрт әйелінен екісі, 12 баласы, оның ішінде қызы Бинмила және көптеген немерелері мен шөберелері бар еді. Бинмила қол қойған, оның өлімі туралы хабарлайтын мәлімдемесі және Юнупингудың дәстүрлі ән орындайтын жазбасы "Йотху Йинди" қорының веб-сайтына жарияланды. Мәлімдемеде оны тек "Юнупингу" деп атауды және тек ұсынылған суреттерді пайдалануды сұрады. Сондай-ақ, былай делінді: "Біз оны Йолңу және Австралиядағы аборигендер үшін көрсеткен қатал басшылығы мен күші үшін еске аламыз. Ол әрқашан біздің заңдарымыз бойынша өмір сүрді. Юнупингу өмірінің бар сағатын өз жерінде, халқының бильма (клапстиктер), йидаки (диджериду) және маникай (қасиетті ән) мен дуланг (қасиетті суреттер) дыбыстарымен қоршалған күйде өткізді. Ол біздің жерімізде дүниеге келді, өмірінің бар сағатын біздің жерімізде өмір сүрді және өмірінің еңбегі қауіпсіз екенін біліп, біздің жерімізде бейбіт қайтыс болды."
In January 2010 he spent time in hospital after collapsing in a bank in Nhulunbuy. In late 2016, he had a kidney transplant. Yunupingu died in the Northern Territory on 3 April 2023, at age 74, after a long illness. The Yothu Yindi Foundation described him as "a giant of the nation". He was survived by two of his four wives, 12 children, including daughter Binmila, and many grand and great grandchildren. A statement signed by Binmila announcing his death, along with a recording of Yunupingu leading traditional song, was posted on the Yothu Yindi Foundation website, saying that ceremonies would be conducted in North Eastern Arnhem Land in coming weeks. It requested that only the name Yunupingu be used to refer to him, and only the images provided should be used. The statement included the words:We remember him for his fierce leadership, and total strength for Yolŋu and for Aboriginal people throughout Australia. He lived by our laws always. Yunupiŋu lived his entire life on his land, surrounded by the sound of bilma (clapsticks), yidaki (didgeridoo) and the manikay (sacred song) and dhulang (sacred designs) of our people. He was born on our land, he lived all his life on our land and he died on our land secure in the knowledge that his life's work was secure.
Тану
1978 жылы Юнупингу Рейнджер уран кенісі туралы келісім бойынша жүргізген келіссөздері үшін «Жылдың австралиялық азаматы» атағымен марапатталды. 1985 жылы Австралия күнінің құрметіне Джеймс Галаррвуй Юнупингу абориген қауымына қызметтері үшін Австралия орденінің мүшесі (AM) атанды, ол қоғамдағы көшбасшылар ретінде «орнатып берген стандарттары мен үлгілері арқасында ортамызға зор әсер ететіндер» деп есептелді. 2015 жылы Гарма фестивалінде Мельбурн университеті оған құрметті заң докторы (LL. D.) дәрежесін берді. Университеттің проректоры, профессор Маргарет Шейл мәлімдеме жасап, Юнупингуге құрметті заң докторы атағын берудің мақсаты – оның түпкілікті халықтардың құқықтары үшін жасаған еңбегінің маңыздылығын мойындап, құрметтеу екенін айтты. Юнупингу Том Кальма мен Ловитя О’Донахьюмен бірге 1967 жылғы референдумның 50 жылдығына орай Австралия Посты басып шығарған «Түпкілікті көшбасшылар» сериясынан 2017 жылғы «Легендалар» еске алу маркасында бейнеленген үш түпкілікті австралиялықтың бірі болды.
In 1978 Yunupingu was named Australian of the Year for his negotiations on the Ranger uranium mine agreement. In the Australia Day Honours in 1985, James Galarrwuy Yunupingu was made a Member of the Order of Australia (AM) for his services to the Aboriginal community. as leaders in society "considered to have a great influence over our environment because of the standards and examples they set". In 2015, at the Garma Festival, he was honoured by the University of Melbourne with an Honorary Doctor of Laws (LL. D.). In a statement, Professor Margaret Sheil, Provost at the University of Melbourne, said the Honorary Doctor of Laws award to Yunupingu was to recognise and celebrate the significance of his work for Indigenous rights. Yunupingu was one of three Indigenous Australians, along with Tom Calma and Lowitja O'Donoghue, honoured by Australia Post in the 2017 Legends Commemorative Stamp "Indigenous leaders" series to mark the 50th anniversary of the 1967 referendum.