Ирландиядағы Клара қаласының тарихы мен халқы

Кіріспе

Оффли округіне жататын қала, Ирландия.

Тарихи тұрғындар саны:
|1821|1174
|1831|1149
|1841|1357
|1851|996
|1861|915
|1871|832
|1881|956
|1891|1092
|1901|1111
|1911|1096
|1926|1726
|1936|1590
|1946|1635
|1951|1684
|1956|2628
|1961|2477
|1966|2424
|1971|2156
|1981|2596
|1986|2736
|1991|2505
|1996|2464
|2002|2704
|2006|3001
|2011|3242
|2016|3336
|2022|3403
Ескерме: Бұл қала Оффли округіндегі Бросна өзенінің жағасында орналасқан. Ирландияның орталық аймағындағы ең ірі қалалардың 10-ы. 2022 жылғы халық санауы бойынша қалада 3403 адам тұрады. Қалада мектептер, Лаоис және Оффли білім беру және оқыту кеңесінің филиалы, кітапхана, дәрігерлік кабинет, медициналық орталық, дәріханалар, денсаулық сақтау орталығы, отбасылық ресурс орталығы, дүкендер, пошта бөлімі, несие одағы, шаштараз және сұлулық салондары, шаштараздар, автогараждар, пабтар, дәмханалар, ойын алаңы, қоғамдық жүзу бассейні, гольф клубы, GAA клубы және Клара Бөгетінің келушілер орталығы бар. Қалада полиция (Гарда) станциясы және өрт сөндіру станциясы орналасқан, ал Мидлендс аймақтық ауруханасы Талламор қаласынан шамамен он бір шақырым қашықтықта орналасқан.

География

Клара Оффли округінің солтүстігінде, Уэстмит округінің шекарасына жақын, Талламордан солтүстік-батысқа қарай 12 шақырым жерде R420 аймақтық жолында орналасқан. Клара батпағы Клара қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 2,5 шақырым қашықтықта жатыр. Жазық жерге (Clóirtheach сөзінің мағынасы – жазық немесе тегіс жер) орналасқан қала, іс жүзінде шағын ауылдармен қоршалған қалалық орталық. Қала Шаннон өзенімен, оның салаларының бірі – Бросна өзені арқылы байланысқан. Клара – бұрын Килкурси барониясы және Килбрайд приходы деп белгілі болған аймақтың қазіргі атауы. Клараның ең ерте картасы 1838 жылғы ординарлық карталаудан (Ordnance Survey) шыққан.

Ерте тарих

Қазіргі қала 18-шы ғасырдың ортасында квакерлермен құрылған, бірақ бұл жерде одан бұрын да адамдар қоныстанғанының іздері бар. Ескір Риадада орналасқан, бұл Ирландияның шығыс және батыс жағалауларын байланыстырған ежелгі жол, қала төңірегіндегі ауылдарда көптеген сақина тәрізді бекіністер табылады, бұл ертедегі қоныс саяхатшылар үшін аялдама болған болуы мүмкін. Қаланың сыртында, Килбрайдта 12-шы ғасырға жататын монастырьдың қалдықтары діни ортаның болғанын көрсетеді. Дәстүр бойынша, бұл монастырь Кильдарлық Әйгер Бригида (шамамен 525 жылы қайтыс болған) құрған және қасиетті Колм Силь (Колумба) құрған Дурроу аббаттығымен ежелгі жол арқылы байланысты. Әйгер Бригиданың алғашқы монастыры, оның діни жолына кіргеннен кейін көп ұзамай салынған, ағаштан тұрғызылып, орталық шіркеуді қоршаған бірнеше ғимараттардан құралған. Бұл ғимараттар 12-шы ғасырда тас құрылыстармен алмастырылды. Алғашқы приход Әйгер Бригиданың атымен аталып, Килбрайд (Cill Bhride: Бригида шіркеуі) деп белгіленді. Монастырьдан алыс емес, төбенің (Чапел төбесі) етегінде ежелгі шіркеудің қираған қалдықтарын табуға болады, бұл бастапқы приход шіркеуі болуы мүмкін.

Даму және индустрияландыру

Саяси тұрғыдан алғанда, бұл аймақта үстемдік құрған отбасы – Sinnach O'Catharniagh (Fox O'Carney) руы болды; олар Muinter Tadgain (Tadgain халқы) деп аталды. О'Катарниягхтар Теффияның (Уэстмиф графтығындағы аймақ) княздары еді. Олардың қамалының қираған қалдықтары, Лехинш қамалы, қала орталығынан бір шақырымдай жердегі Килкурси төбесінде орналасқан. МакОули отбасы да Килкурси барониясымен байланысты. Қала маңындағы төбелерде қалың тастар кездеседі, олар Реформациядан кейінгі қуғын-сүргін кезінде католиктердің құпия түрде ғибадат етуіне жағдай жасады. Фокс отбасы 1650 жылдарға дейін аймақтың көп бөлігіне иелік етті. 1640 жылдары бас әмірші Хьюберт Фокстың көтеріліске қатысуынан кейін, ол ағылшын билігіне қарсы болған көтерілістерді басу үшін Ирландияға келген пуритан Оливер Кромвельге қарсы католик мүдделерін қорғады. Қызығы, 1599 жылы Фокс әкесі, сондай-ақ Хьюберт, Тоғыз жылдық соғыстан кейін өзінің иеліктерінің толық жойылуын болдырмау үшін ағылшын тәжімен «тапсыру және қайтару» келісіміне қол қойды: жерлер аға Фоксқа адалдығын мойындағандығы үшін қайтарылды. Алайда, кіші Хьюберт отбасының дәстүрлі адалдығын сақтауды жөн көрді. Кромвель жеңіске жетті, Фокс жерлерін жоғалтты, олар Кромвельдің әскері Сэмюэл Растқа берілді. Ол өз кезегінде аймақты екі отбасыға – Армстронгтар мен Баготтарға сатты. Армстронгтар қалада қоныстанды және ақырында, зығыр фабрикасын қоса алғанда, бірнеше өнеркәсіптер құрды. Эндрю Армстронг (1727–1802) 1770 жылдары қаланың батыс жағында неоклассикалық стильдегі Клара үйін салды. Армстронг отбасының бір мүшесі, Эндрюдің сіңлісі Джон Армстронг, 1752 жылы Менорканың губернаторы және арал тарихының авторы болды. Эндрю Армстронг 1802 жылы қайтыс болды, ал мүлігі Кокс отбасына сатылды. 1825 жылы Гудбоди отбасы Маунтмелликтен Клараға көшіп келіп, қалаға өнеркәсіп енгізді, олар J & L F Goodbody деген атпен сауда жасады. Олар Эрри мен Чарльзтаундағы ұн диірмендерін сатып алып, Бросна өзенін пайдаланып, өздерінің фабрикаларын қуатпен қамтамасыз етті. 1864 жылы Гудбодилер Клашаунда джут фабрикасын ашты. Бұл джут Үндістаннан әкелінетін, ал одан жасалған қаптар бүкіл әлемге экспортталатын. 20-ғасырдың соңғы онжылдықтарында фабрикалар құлдырады, соңғы Goodbody фабрикасы 1984 жылы жабылды. Отбасы Клара халқына бірнеше салаларда жұмыспен қамту мүмкіндігін берді: фабрикада жұмыс, үй шаруашылығы және шаруашылық. Қаладағы басқа өнеркәсіптер: ұн диірмендері, дистилляция зауыттары, сыра қайнатушылық, темекі, сабын, шам және киім-кешек өндірісі, сондай-ақ азық-түлік өңдеу компаниялары. 19-ғасырдың соңында және 20-ғасырдың көп бөлігінде қаланың гүлденуі бірқатар құрылыс жобаларына әкелді. Қала мен айналасындағы ауылдарда Гудбоди отбасының әртүрлі мүшелері өздерінің үйлерін салған бірнеше сәнді үйлер бар. 1829 жылы католиктердің эмансипациясының нәтижесінде қала шетінде, Чарльзтаунда үлкен католик шіркеуі салынды, бірақ ол тым кішкентай болып шықты және 1880 жылдары, қазіргі Санкт-Бригида шіркеуі, басты алаңның бір жағында қала орталығында неоготикалық шіркеу салынды: шіркеуде Санкт-Бригиданың реликвиясы сақталған. Қала тұрғындарының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін екі діни орден қауымдастықтар мен мектептер құрды: Францискан бауырлары 1821 жылы, ал Мейірімділік әпкелері бірнеше жылдан кейін келді. Қаладағы басқа діни ғимараттар: Ирландия шіркеуінің (Англикан қауымы) шіркеуі, ол әділдік алаңына қарайды, және енді пайдаланылмайтын Достар үйі (Квекерлер). Қала гүлденген сайын, әлеуметтік өмір де жанданды, қалада бірқатар мәдени және спорттық бірлестіктер құрылды.

Politically the family which had dominion over the area was the Sinnach O'Catharniagh (Fox O'Carney) clan; they were referred to as the Muinter Tadgain (people of Tadgain). The O'Catharniagh were princes of Teffia (an area in County Westmeath). The ruins of their castle, Lehinch Castle, are to be found on a hill in Kilcoursey, less than a mile from the town centre. The McAuley family are also associated with the Barony of Kilcoursey. Mass rocks are also to be found in the hills outside the town, having provided secret places for Catholics to worship during the persecution which followed the Reformation. The Fox family owned much of the district up until the 1650s. Following the involvement of the Chieftain, Hubert Fox in a rebellion in the 1640s – he was defending Catholic interests against the Puritan Oliver Cromwell who came to Ireland to suppress uprisings against English rule. Ironically, in 1599, Fox's father, also Hubert, had signed an agreement of "surrender and regrant" with the English crown to avoid the complete destruction of his estates following the Nine Years' War: the lands were returned to Fox senior in recognition of his fealty. Hubert junior, however, was not so inclined, preferring to stand by the family's traditional allegiance. Cromwell proved victorious and Fox lost his lands which were given to Samuel Rust, a Cromwellian soldier. He, in turn, sold the district to two families – the Armstrongs and the Bagots. The Armstrongs settled in the town and would eventually establish industries, including a linen factory. Andrew Armstrong (1727–1802) built the neo classical Clara House on the west side of the town in the 1770s. One member of the Armstrong family, John Armstrong, uncle of Andrew, was Governor of Menorca and author of a history of the island in 1752. Andrew Armstrong died in 1802 and the estates were sold to the Cox family. In 1825, the Goodbody family moved to Clara from Mountmellick and introduced industry into the town, trading under the name of J & L F Goodbody. Buying flour mills at Erry and Charlestown, they developed the river Brosna and used it to harness power for their factories. In 1864 the Goodbodys started a jute factory at Clashawaun. The jute was imported from India and the resulting bags were exported worldwide. In the last decades of the 20th century, the factories declined and the last Goodbody factory closed in 1984. The family had provided the people of Clara with employment in a number of areas: factory work, domestic service and farming. Other industries in the town included flour mills, distilleries, a brewery, manufacturers of tobacco, soap, candles, and clothes together with food processing companies. At the end of the 19th century and for much of the 20th century, the town's prosperity led to a number of building projects. There are several stately houses in the town and surrounding countryside as the various members of the Goodbody family set up their households. Thanks to Catholic Emancipation in 1829 a more prominent Catholic church was built on the outskirts of the town in Charlestown, but this proved too small and in the 1880s the parish, now St Brigid's Parish, built a neo gothic church in the centre of the town on one side of the main square: a relic of St Brigid is preserved in the church. To cater for the needs of the townspeople, two religious orders founded communities and schools: the Franciscan Brothers arrived in 1821 and the Sisters of Mercy some years later. Other religious buildings in the town consist of St Brigid's parish church for the Church of Ireland community (Anglican Communion) looking down over the fair green and the Friends' Meeting Hall (Quaker) which is no longer in use. As the town prospered so did social life, and a number of cultural and sporting associations were founded in the town.

Нил Моллой әкесінің қайтыс болуы

Ниалл Моллой (14 сәуір 1933 – 8 шілде 1985) – Рихард пен Тереза Флинннің үйі, Оффли округі, Кларадағы Килкурси үйінде түсініксіз жағдайда қаза тапқан католик священнигі. Гарда Сиохана келген кезде Флинннің жатын бөлмесінде зорлық белгілері байқалды және кілемде үлкен қан дағы табылды. Священник Флинндердің қызы Мориннің үйлену тойынан кейін бір күні қайтыс болды. Флинн адам өлтіру және дене күйрету бойынша айыпталды, бірақ сотта судья, олардың отбасымен жақын дос, қазылар алқасына "күнәсіз" деп шешім шығаруға бағыт берді. 2011 жылы алғашқы мәйіт тіліп алудан қалған ми тінін медициналық сараптамадан өткізу кезінде священник алғашқы шабуылдан кейін алты сағатқа дейін тірі болғандығы және медициналық жәрдем уақтылы келгенде құтқарылуы мүмкін екендігі анықталды. Ол қайтыс болған кезде Роскоммон округіне қарасты Каслкут приходының священнигі болды.

Спорт

Клараның жергілікті GAA клубы 8 жастан бастап ересектер деңгейіне дейін гейл футбол және хёрлингпен айналысады. Кларада сондай-ақ футбол клубы мен жеңіл атлетика клубы да бар. Қалада екі жүзу бассейні, питч-энд-путт клубы және пауэрлифтинг клубы бар. Қала ішінде гольф алаңы бар, ал Esker Hills гольф клубы қала сыртында орналасқан. Сондай-ақ жергілікті ат спорты орталығы мен спорт орталығы да бар.

Арнайы қорғалатын аймақ

Қала орталығынан екі шақырым қашықтықта сирек кездесетін флорасы бар көтерілген батпақ – Clara Bog орналасқан. Ол ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу үшін қарастырылған. Clara Bog келушілер орталығы қалалық кітапхананың қасында орналасқан. Батпақтың айналасында салынған жол (Ballinough-тан, Tullamore жолынан қол жетімді) жергілікті жаяу жүргіншілердің арасында өте танымал, бірақ келушілер үшін көбінесе беймәлім. Бұл жол жаяу жүргіншілерге батпақтың бетімен қауіпсіз өтуге мүмкіндік береді. Кларадан 2 шақырым қашықтықта, Rahan бағытындағы негізгі жол бойында, әлдеқайда қысқарақ, бірақ оңай қол жетімді батпақ жолы да бар.