Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия қой тұқымы
New Zealand breed of sheep
Купворт – Жаңа Зеландиядағы заманауи қой тұқымы. Ол 1956-1968 жылдар аралығында Оңтүстік аралдың Кентербери аймағындағы Линкольн колледжінің ғалымдары Жаңа Зеландия романы еділдері мен Бордер Лестер қошқарларын шағылыстыру арқылы шығарылды. Қазір Жаңа Зеландияда ең көп кездесетін екінші қой тұқымы болып табылады және Австралияға, Еуропаның кейбір елдеріне және АҚШ-қа экспортталады.
The Coopworth is a modern New Zealand breed of sheep. It was developed by researchers at Lincoln College in the Canterbury region of the South Island between about 1956 and 1968, the result of cross breeding of New Zealand Romney ewes and Border Leicester rams. It has become the second most numerous sheep breed in New Zealand, and has been exported to Australia, some European countries, and the United States.
Тарих
Купворт тұқымы 1956 және 1968 жылдар аралығында Оңтүстік аралдың Кентербери аймағындағы Крайстчерч маңындағы Линкольн колледжінде (қазіргі Линкольн университеті) Иан Куп басқаратын зерттеушілер тобымен жасалды. Жобаның мақсаты – еділдігін немесе қойдың тоқтылау пайызын арттыру. Осы мақсатта Жаңа Зеландияның Ромни қойлары Бордер Лестер қошқарларымен шағылыстырылды; Бордер Лестер сол кезде Жаңа Зеландиядағы ең өнімді тұқым болып саналды. Келесі буындар қатаң өнімділік тіркеуіне сүйене отырып, сұрыптау арқылы өсірілді, оған фертильділік, аналық қасиеттері, өсу қарқыны және жүнінің салмағы сияқты факторлар қарастырылды. Нәтижелер тез оңай табылды – шамамен төртінші буынға келген кезде, гибридтік желі тікелей Ромни-Бордер Лестер шағылысуынан жақсырақ деп есептелді, соңғысы гетерозис артықшылығына қарамастан. 1968 жылы селекционерлердің кеңесінен кейін Жаңа Зеландияның Купворт қой қоғамы құрылды. Купворт тұқымы көп ұзамай кеңінен таралды. 1984 жылға қарай ол Жаңа Зеландияда Ромниден кейін екінші орынды иеленді, ұлттық мал басының шамамен 20% құрады және Ромнилердің шамамен жартысын құрады; 2000 жылы ол жалпы популяцияның шамамен 10% құрады, ал Ромни шамамен 60% құрады. Ол көп ұзамай Австралияға (1975 жылдан бастап), АҚШ-қа (1970 жылдан бастап) және кейбір Еуропа елдеріне экспортталды.
The Coopworth was developed between about 1956 and 1968 at Lincoln College (now Lincoln University), near Christchurch in the Canterbury region of the South Island by researchers under Ian Coop. The aim of the project was to increase the prolificacy or lambing percentage of ewes. To this end, New Zealand Romney ewes were put to Border Leicester rams; the Border Leicester was at that time the most prolific breed in New Zealand. Successive generations were then selectively bred based on strict performance recording for factors including fertility, maternal qualities, rate of growth and fleece weight. Results came fast – by about the fourth generation the cross bred line was thought better than a direct Romney–Border Leicester cross, despite the benefit of heterosis in the latter. A breed association, the Coopworth Sheep Society of New Zealand, was formed in 1968 after a meeting of breeders. The Coopworth soon became widespread. By 1984 it was the second most numerous breed in New Zealand after the Romney, constituting almost 20% of the national flock and almost half the number of Romneys; in 2000 it represented about 10% of the whole population, while the Romney made up almost 60%. It was soon exported to Australia (from 1975), to the United States (from 1970) and to some European countries.
Сипаттамалары
Coopworth Romney-ге ұқсайды, бірақ одан ірілеу. Орташа өлшемде: ересе қойдың салмағы шамамен 55 кг, қошқарлардың салмағы 50–70 кг аралығында болады. Мүйізсіз, ақ бетті және ақ жүнді; беті мен аяқтары жүнсіз. Бұл жазық далалық қой, таулы жерге қарағанда жақсартылған жазық далалық жайылымдарға көбірек бейімделген. Woodlands Coopworth – Coopworth тұқылының ішіндегі бір түрі, X хромосомасына байланысты генмен ерекшеленеді, ол овуляцияны шамамен 40%-ға арттырып, осылайша өнімділікті жоғарылатады.
The Coopworth looks much like the Romney, but is rather larger. It is of medium size: mature ewes weigh about 55 kg, rams some 50–70 kg. It is polled, white faced and white woolled; the face and legs are free of wool. It is a lowland sheep, more suited to improved lowland pasture than to hill country. The Woodlands Coopworth is a strain within the Coopworth breed, characterised by an X linked gene which increases ovulation by about 40%, and so contributes to greater fecundity.
Қолдану
Купворт қойы еті мен жұны үшін өсіріледі. Жұнның салмағы шамамен 5 кг, түйме ұзындығы 200–230 мм аралығында, ал талшықтың диаметрі шамамен 35 мкм (Брэдфорд санаты 48/46s). Бұл жүн киім, қолмен иіру және кілем тоқуға қолданылады.
The Coopworth is reared for both meat and wool. Fleeces weigh about 5 kg; staple length is in the range 200–230 mm, with a fibre diameter of about 35 μm (Bradford count 48/46s). The wool is used for clothing, for hand spinning, and in carpet blends.