Кіріспе

Канаданың Манитоба провинциясындағы Сент-Эндрюс қаласындағы тарихи форт. 1830 жылы Хадсон шығанағы компаниясы Ред өзенінің батыс жағалауында, бастапқы Форт-Гарриден (қазіргі Виннипег, Манитоба, Канада) солтүстікке қарай 32 шақырым жерде салған. Осы жерде Бірінші шартқа қол қойылды. 1826 жылы қатты су тасқыны Форт-Гарриді қиратты, соның салдарынан компанияның сол кездегі губернаторы Джордж Симпсон өзен бойындағы қауіпсіз жаңа орын іздеуге кірісті. Губернатор Симпсон Төменгі Форт-Гарриді оның биік орны мен Сент-Эндрюс шағылысуынан төменде орналасқандығына байланысты таңдады, бұл ауыр тері жинақтары мен Йорк қайықтарын тасымалдау қажеттігін жойлады. Дегенмен, форт жоспарланғандай әкімшілік орталыққа айналмады, себебі аймақтың көп бөлігі Форк маңында шоғырланған және жаңа фортта іс жүргізу үшін қосымша сапарлар жасауға наразылық білдірді. Осының нәтижесінде Жоғарғы Форт-Гарри бастапқы Форт-Гарри орнына жақын Форкста тастан қайта салынды.

XIX ғасырдың басы (18301850)

1830 жылы қамалдың алғашқы салынған ғимараттары – «жүнді қойма» (fur loft) болды, онда компанияның дүкені, кішкентай қойма және саудагердің кеңсесі орналасты. Сондай-ақ «Үлкен үй» (Big House) салынды, ол Гудзон Бэй компаниясының (HBC) губернаторының немесе басқа да жоғары лауазымды шенеуніктердің резиденциясы болды. Кейін қойма мен ерлер үйі (men's house) қосылды. Форттың ерекше қабырғалары 1840 жылдары аяқталды, оларға мұз қоймасы, оқ-дәрі қоймасы, нан пісіру үйі және қойма бастиондары салынды. Бұл қабырғалар әскери мақсатта емес, фортты жергілікті саудагерлер мен HBC офицерлерінің алдында маңызды әрі әсерлі етіп көрсету үшін салынды. Көптеген ғимараттар жақын жерден оңай алынатын әк тастан салынды. Бұл жерде Red River Frame (Ферма бастығының үйі) және жартылай ағаштан жасалған құрылыстың (colombage pierroté) (Ерлер үйі мен Үлкен үйге қосымша) тамаша үлгілері де бар. Төменгі форт аз мөлшерде тері саудасымен айналысса да, оның басты мақсаты – Қызыл өзенінің қонысы және айналасындағы кри, анишинаабе, метис және еуропалық (көбінесе Оркней шотландтары) тұрғындары үшін жабдықтау орталығы болу еді. Форттағы көптеген терілер басқа аудандардан әкелініп, фортта қайта жиналып, Йорк фабрикасы арқылы Англияға жіберілді. Пост шаруалар мен аңшылардан қажетті өндіріс тауарларын алып, оларды компанияның солтүстікке жасаған сапарларын қамтамасыз етуге пайдаланды. Кейде әскери шаралар қажет болатын жағдайлар туатын, және Төменгі Форт-Гарри операциялар базасы ретінде тамаша таңдау болды. 1846 жылы Орегон аймағы мен қазіргі Британдық Колумбия арасындағы шекара мәселесіне байланысты АҚШ-пен туындаған дауға байланысты британдық әскерлер (6-шы жаяу полкі) фортқа жіберілді. Алайда, кейбіреулер әскерді жіберу туралы өтініштің мақсаты жергілікті еркін саудагерлерді (HBC-ден басқа біреумен сауда жасау заңсыз болғандықтан) қорқыту болғанын айтады. Қалай болғанда да, әскерлер келгенге дейін (1846 ж.) басып алу қаупі бұрыннан жойылған еді. Әскерлер (ұсақ бұзылықтар жасап, мазалауға айналды) форттың қабырғаларын аяқтау жұмысына кірістірілді, олар 1848 жылы бітті.

XIX ғасырдың ортасы (18511884)

Форт 1860 жылдары өнеркәсіптік орталыққа айналды және онда ұн диірмені, пилорама, балқыма және сыра зауыты сияқты бірнеше ғимараттар болды. 1870 жылы Қызыл өзен көтерілісі басталғанда Луи Риль Жоғарғы Форт-Гарриді басып алды, ал Квебек атқыштары төменгі фортты алды. Төменгі Форт-Гарриде ешқашан соғыс немесе ұрыс болған емес, өйткені бұл бейбіт елді мекен болды. 1871 жылғы 3 тамызда Батыс Канададағы алғашқы шарт федералды үкімет пен Оджибуэй (Солто) және Батпақты Кри тайпаларының жеті басшысы арасында Төменгі Форт-Гарриде жасалды. Үндістан шарты №1 қазіргі Манитобаның бір бөлігін құрайтын жерді берді. Шарттың мақсаты еуропалық иммигранттардың бейбіт түрде қоныстануын қамтамасыз ету, сонымен қатар алғашқы халықтарды жермен, ресурстарға қол жеткізу және олардың тіршілік етуі үшін қажетті басқа да нәрселермен қамтамасыз ету болды. Шарт жасалғаннан кейін екі тарап оның мағынасы туралы келіспей қалды. Үндістан шарты №1, Батыс Канададағы 10 келесі нөмірленген шарттардың үлгісі, Канаданың тарихи орындары мен ескерткіштері тақтасымен еске алынады. Солтүстік-Батыс атты полициясының мүшелерін оқыту 1873–1874 жылдардың қысында фортта өтті. 1873–1874 жылдардағы Солтүстік-Батыс атты полициясының көптеген қызметкерлері 1870 жылғы көтеріліс кезінде де сол жерде болған, соның ішінде инспектор Джеймс Ф. МакЛеод, ол бұрынғы кезінде Төменгі Форт-Гарриде Мэри Древермен танысқан. 1873 жылғы 22 қазанда алғашқы контингент атты полиция Төменгі Форт-Гарриге келді, ал 3 қарашада олар ант беріп, оқуды бастады. Суық қыс бұрғылау мен атқа мінуге үйренумен өтті. Парад алаңы бетон сияқты қатты мұзға айналған еді, және жаңадан келген сарбаз күтпеген жерден аттан құлағанда ол өте қатал болды. Келесі маусымда олар комиссар Г. А. Френч пен басқа бөлімдердің келуіне дайындықпен айналысты және оларды Форт-Дюфференде қарсы алуға аттанды. Форт қайтадан Канада милициясына берілді.

Жақындағы тарих (1885 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Форт сонымен қатар түрме, психиатриялық аурухана (1885–1886), HBC резиденциясы және гольф алаңы / моторлы ел клубы (1911–1963) ретінде пайдаланылды. Психиатриялық аурухананың ең танымал тұрғындарының бірі – Хонере Жаксон, Луи Риелдің хатшысы, ол Солтүстік-Батыс көтерілісінен кейін ақыл-есінен жаңылып, мемлекетке опасыздық жасады деп танылды. HBC фортты 1951 жылға дейін меншіктенді, содан кейін ол федералдық үкіметке берілді. 1958 жылы бұл орын Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және 2011 жылы «Канада тарихы» журналы оны елдегі үздік 10 Ұлттық тарихи ескерткіштің бірі деп атады. Мамыр және қыркүйек айлары аралығында костюмді түсіндірушілер 1850 жылдардың басында Эден Колвилл HBC-нің ішкі губернаторы болып, фортта тұрған кезде Lower Fort Garry-дегі өмірді қайта жаңғыртады. Түпнұсқа ғимараттар мен қабырғалар, тәжірибелік іс-шаралар, сондай-ақ сол дәуірге тән жиһаздар келушілердің әсерін күшейтеді.