Кіріспе
Қытайда пайда болған төрт ойыншыға арналған дәстүрлі ойын – Маджонг төрт ойыншыға арналған салттық ойын. Маджонгта ойыншылар өздерінің плиткаларынан құралған қолы үшін ұпай жинап, содан кейін ұпай айырмашылығына және маджонг алған (қолды жеңген) ойыншыға байланысты бір-біріне төлем жасайды. Ойыншылар ұпайдың ақшалай құнын өзара келіседі. Көптеген нұсқаларда ұпайсыз қолдар (мандарин тілінде 推倒胡 tui dao hu, кантон тілінде 雞糊 gai wu) мүмкін болғанымен, көптеген нұсқаларда раундты жеңу үшін қолдың белгілі бір ұпайға ие болуы қажет. Маджонгтың негізгі ойын қағидалары көбінесе бірдей болса да, нұсқалардың арасындағы ең маңызды айырмашылық – ұпай жүйесі. Ойын сияқты, жеңіске жету тәсілі мен жеңімпаз қолына негізделген жалпы ұпай жүйесі бар, одан қытай және жапондық (басқа да көрнекті жүйелер арасында) жүйелер өздерінің негізін алады. Американдық маджонгтың ұпай ережелері көбінесе өте әртүрлі болады (сондай-ақ). Қытайлық нұсқаларындағы ұпай жүйелері арасындағы үлкен айырмашылықтарға байланысты, ойыншылар тобы ойын басталмас бұрын нақты ұпай ережелері туралы келісуі керек, осылайша ойын барысында туындауы мүмкін дауларды болдырмауға болады. Ойын қағидаларына ұқсас, халықаралық ұпай стандартын құруға көптеген әрекеттер жасалды, бірақ олардың көпшілігі кеңінен қабылданбады.
Scoring in Mahjong, a game for four players that originated in China, involves the players obtaining points for their hand of tiles, then paying each other based on the differences in their score and who obtained mahjong (won the hand). The points are given a monetary value agreed by the players. Although in many variations scoreless hands (推倒胡 tui dao hu in Mandarin, 雞糊 gai wu in Cantonese) are possible, many require that hands be of some point value in order to win the round. While the basic gameplay is more or less the same throughout mahjong, the most significant divergence between variations lies in the scoring systems. Like the gameplay, there is a generalized system of scoring, based on the method of winning and the winning hand, from which Chinese and Japanese (among notable systems) base their roots. American mahjong generally has wildly divergent scoring rules (as well
Because of the large differences between the various scoring systems (especially for Chinese variants), groups of players will often need to agree on particular scoring rules before a game to eliminate possible disputes during the game. As with the gameplay, many attempts have been made to create an international scoring standard, but most are not widely accepted.
Гонконгтың ұпай жинауы
Дәстүрлі Гонконг балл жүйесі немесе кантондық балл жүйесінде, қолданылатын критерийлердің шектеулі санына байланысты, баллдар көбінесе төмен болады. Жалпы балл түзетушілері қолданылады (жоғарыда қараңыз), ал ұпайды аудару функциясы кесімді функция болып табылады: ұпайсыз қолдарға белгілі бір сома беріледі, ал әрбір ұпай үшін балл екі есеге арттырылады (яғни, экспоненциалды функция). Нөлдік ұпайлар жиі кездесетіндіктен, ойыншылар көбінесе жеңіске жеткен қолдың белгілі бір ұпай санына ие болуы керек деген қосымша талаппен ойнайды, әдетте бірден бес ұпай аралығында, ал үш ұпай ең көп таралған.
Шанхайлық ұпай
Шанхай нұсқасындағы баллдық жүйе, балл есептеу критерийлерінің көп болуы және сирек кездесетін, мысалы, он үш терминал сияқты қолдарға артық балл қойылуы себепті жоғары. Осы артық баллдық жүйеге байланысты, Шанхай нұсқасында ең төменгі балл мөлшері болады.
Сингапурлық ұпай
Сингапурлық есептеу жүйесі қытай классикалық жүйесіне ұқсас, бірақ онда қолданылатын түрлі плиткалар жиынтығын ескереді. Стандартты төлемдерге қатысты өзгерістер де қолданылады, алайда дилер де екі есе төлеуге және алуға тиіс болатын нұсқалар да бар.
Жапондықтардың ұпай жинауы
Жапондық балл жүйесі көптеген Mahjong бейне ойындарында қолданылатын жүйе. Осы нұсқада әр ойыншы бастапқы ұпай санымен бастайды. Көбінесе бұл сан 25 000 немесе 30 000 болады, бірақ кез келген келісілген бастапқы мән де қолданылуы мүмкін. Нақты тайплдармен ойнағанда, бұл әдетте төрт түрлі номиналдағы, созылған қытай доминосына ұқсас тізбекті штрихтармен көрсетіледі: 10 000, 5 000, 1 000 және 100. Ал онлайн ойындарда ұпайлар тікелей көрсетіледі.
Америкалық ұпай
1920-жылдардағы Бэбкок есептеу жүйесінің бір салдары, көптеген ойыншылар кішкентай құнды қолдардың орнына, шекті қолдарды жиі іздеуіне әкелді. Осының салдарынан, жиі кездесетін қолдар ақырында қолданудан шығарылды, және жеңудің жалғыз жолы – қолдар тізімінен қолды табу болды. Бүгінде американдық нұсқаларында ойыншылар әрбір қолға белгілі бір ұпай санын қойып, тек қана жеңіске жеткізе алатын қолдарды анықтайтын картаны пайдаланады. Бұл жүйені АҚШ-тағы маджонгтың екі ірі басқару органы – Ұлттық Маджонг Лигасы және Америка Маджонг Ассоциациясы қолданады, олар жыл сайын жаңа карталарды шығарып, жеңіске жеткізе алатын қолдарды анықтайды. Әдетте, әрбір картада ұпай критерийлері болады, олар ұпай карталарының шығарылған жылына сілтеме жасайды. Мысалы, 1985 жылғы ұпайлы қолдарда белгілі бір түстің бір, тоғыз, сегіз және бес комбинациясы болуы мүмкін.
Нысан шектері
Кейбір нұсқаларда белгілі бір қол үшін ұпай санының шегі болуы мүмкін – берілген қол үшін ұпайдың ең жоғарғы мөлшері. Көп жағдайда, егер шектер болса, бірнеше шек немесе шектерді еселеудің әртүрлі жолдары болуы мүмкін. Шектер болғанда, әдеттегі ұпай аудару функциясы экспоненциалды болады, яғни бірінші шекке дейінгі ұпайларға тұрақты балл беріледі, ал одан кейін келесі шектерге жеткенде ұпай көбейеді (көбінесе екі есеге). Тайваньдық жүйеде ұпай шектеулері қолданылмайды. Ұпай шектеуі көбінесе құмарлыққа түрту үшін жасалады: мысалы, егер алты және тоғыз ұпай ұпай шектеуі болса, жеті немесе сегіз ұпайлы қол алты ұпайлы қолмен бірдей бағаланады, бұл ойыншыларды тоғыз ұпайлы қолға ұмтылуға ынталандыруы мүмкін.
Жоғары қауіпті қайта тастаулар
Көптеген нұсқаларда қабырғаның көлемі азайып бара жатқан кезде "жоғары тәуекелді" деп есептелетін тастаулар үшін айыппұлдар да болуы мүмкін. Егер ойыншы жоғары тәуекелді тастаудан жеңіске жетсе немесе жоғары тәуекелді тастауды алғаннан кейін өзінен-өзі жеңіске жетсе, жоғары тәуекелді тастаған ойыншы(лар) жеңімпаздың ұпайларын төлеуге міндетті, ал қалған ойыншылар жазадан босатылады. Тастау қауіпті деп есептеледі, егер оны алғанға дейін жеткілікті ашық комбинациялар болса және сол тастау лимит қолын толықтыруға мүмкіндік беретіні анық болса. Кейбір ережелерде тастау жасаған ойыншы әрқашан төлейді. Осы жағдайда, тәуекелді тастауды алғаннан кейін өзінен-өзі жеңіске жеткен жағдайда айыппұл қолданылады. Бұл ережелердің мақсаты – лимит қолын толықтыруға ақымақтықпен мүмкіндік берген ойыншыны жазалау.