Қоңыр тамақ шақшығы (Riparia paludicola) – Африкада кең таралған, шақшықтар тұқымдасына жататын кішкентай құс. Сипаттамасы, латынша аты және тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қоңыр тамақ мартині немесе қоңыр құм мартині (Riparia paludicola) – қызылқұйрықтар тұқымдасына (Hirundinidae) жататын, Африкада кең таралған кішкентай сайрақ. Бұрын ол сұр тамақ мартині (Riparia chinensis) және Мадагаскар мартині (Riparia cowani) бір түр деп есептелген.
The brown throated martin or brown throated sand martin (Riparia paludicola) is a small passerine bird in the swallow family, Hirundinidae, that is widely distributed across Africa. It was formerly regarded as conspecific with the grey throated martin (Riparia chinensis) and the Madagascar martin (Riparia cowani).
Таксономия
Қоңыр тамақ мартині 1817 жылы француз орнитологы Луи Пьер Вьейо ресми түрде сипаттады. Ол оны Hirundo туысына жатқызып, Hirundo paludicola деген екі атауын берді. Paludicola сөзі латын тілінен аударғанда "батпақты мекендейтін" деген мағынаны білдіреді (palus, paludis – "батпақ", cola – "мекендейтін" деген сөздерден құралған). Вьейо 1806 жылы Франсуа Левалянт сипаттап, суреттеген Оңтүстік Африкадан келген "L'hirondelle à front roux" суретіне сүйенді. Қазіргі кезде қоңыр тамақ мартині 1817 жылы неміс натуралисі Иоганн Рейнхольд Форстер ұсынған Riparia туысына жататын алты мартиннің бірі болып саналады. Бұрын ол сұр тамақ мартинімен (Riparia chinensis) және Мадагаскар мартинімен (Riparia cowani) бір түр деп есептелген. Алты түршесі танылған:
R. p. mauritanica (Meade Waldo, 1901) – Батыс Марокко
R. p. minor (Cabanis, 1851) – Сенегал және Гамбиядан солтүстік Эфиопияға дейін
R. p. schoensis Reichenow, 1920 – Орталық Эфиопия
R. p. newtoni Bannerman, 1937 – Солтүстік-шығыс Нигерия және Батыс Камерун
R. p. ducis Reichenow, 1908 – Шығыс ДР Конго, Уганда, Кения және солтүстік, орталық Танзания
R. p. paludicola (Vieillot, 1817) – Анголадан оңтүстік Танзанияға дейін және Оңтүстік Африкаға дейін.
The brown throated martin was formally described in 1817 by the French ornithologist Louis Pierre Vieillot. He placed it in the genus Hirundo and coined the binomial name Hirundo paludicola. The specific epithet paludicola is Latin meaning "marsh dweller" (from palus, paludis meaning "swamp" and cola meaning "dweller". Vieillot based his account on "L'hirondelle à front roux" from South Africa that had been described and illustrated in 1806 by François Levaillant. The brown throated martin is now one of six martins placed in the genus Riparia that was introduced in 1817 by the German naturalist Johann Reinhold Forster. It was formerly considered to be conspecific with the grey throated martin (Riparia chinensis) and the Madagascar martin (Riparia cowani). Six subspecies are recognised. R. p. mauritanica (Meade Waldo, 1901) – west Morocco
R. p. minor (Cabanis, 1851) – Senegal and Gambia to north Ethiopia
R. p. schoensis Reichenow, 1920 – central Ethiopia
R. p. newtoni Bannerman, 1937 – northeast Nigeria and west Cameroon
R. p. ducis Reichenow, 1908 – east DRCongo, Uganda, Kenya and north, central Tanzania
R. p. paludicola (Vieillot, 1817) – Angola to south Tanzania and south to South Africa
Сипаттама
12 см ұзындығы бар қоңыр кеуделі мартиннің жоны қоңыр, ал төменгі жағы ақ немесе ақшыл қоңыр. Онда құм мартинде болатын кеудесіндегі тар қоңыр жолақ жоқ; мұраты қара, аяқтары қоңыр. Еркек және ұрғашылары бір-біріне ұқсас, бірақ жас құстардың қыртысы мен қанаттарындағы қауырсындарының ұштары ақшыл. Қоңыр кеуделі мартиннің сайрауы құстар ұшқанда үздіксіз естіледі, ал олар ұялағаннан кейін әңгімелескендей шуға айналады. Сонымен қатар, дабыл дабыл да бар.
The 12 cm long brown throated martin is brown above and white or pale brown below. It lacks the narrow brown band on the breast shown by the sand martin; the bill is black and the legs are brown. Sexes are similar, but the young have pale tips to the feathers on the rump and wings. The twittering song of the brown throated martin is continuous when the birds are on the wing, and becomes a conversational undertone after they have settled in the roost. There is also a harsh alarm call.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Африкада кеңінен таралған. Бұл жартылай көшпелі түр, кейбір популяциялары маусымдық қозғалыстар жасайды. Оның түрлік атауы – paludicola, осыдан-ақ оның сумен тығыз байланысты екенін көруге болады.
It has a wide range in Africa. It is a partially migratory species, with some populations making seasonal movements. It is usually associated closely with water as its specific epithet paludicola suggests.
Мінез-құлық
Оның қоңыр арқасы, кішкентай мөлшері және жылдам, тіксік қозғалыстағы ұшуы қоңыр тамақ мартинін көптеген қарлығаштардан бірден ажыратады. Ол ең көп ұқсайтыны – құм мартині, Riparia riparia, оның солтүстік туысы.
Its brown back, small size and quicker, jerkier flight separate the brown throated martin at once from most other members of the swallow family. It is most similar to the sand martin, Riparia riparia , which is its northern counterpart.
Өсіру
Қоңыр кеуделі мартин ұя салу кезінде отар түзіп тіршілік етеді, көптеген жұптар қолда бар кеңістікке қарай біріне-бірі жақын көбейеді. Ұялары құмды жартастарға қазылған 30-60 см ұзындықтағы туннельдердің соңында орналасады. Ал нағыз ұя – бұл туннельдің соңындағы кеңістікте сабан мен қауырсыннан құралған төсеніш. Әдетте, екі-төрт ақ жұмыртқа туады, оларды екі ата-анасы да күтіп бағады.
The brown throated martin is colonial in its nesting habits, with many pairs breeding close together, according to available space. The nests are at the end of tunnels of 30 to 60 cm in length, bored in sandbanks. The actual nest is a litter of straw and feathers in a chamber at the end of the burrow. Two to four white eggs are the normal clutch, and are incubated by both parents.
Тамақ және азықтандыру
Бұл түрдің тағамы кішкентай жәндіктерден – көбінесе шыбызбалар мен дернәсілдері суда дамыған басқа да шыбыршықтардан құралады.
The food of this species consists of small insects, mostly gnats and other flies whose early stages are aquatic.