Кіріспе
"Аннигиляция операциясы!" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Star Trek" (Жұлдызды жол) бірінші маусымының жиырма тоғызыншы және соңғы бөлімі. Стивен В. Карабацос жазған және Гершель Догерти түсірген бұл эпизод алғаш рет 1967 жылдың 13 сәуірінде көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" экипажы Федерация колониясының тұрғындарының, соның ішінде капитан Кёрктің інісі Сэм мен оның отбасының денесіне енген, мінез-құлқына әсер ететін паразиттерді жоюдың жолын табуға тиіс. Бұл эпизод вулкандық физиология туралы жаңа мәліметтерді ашады.
Сюжет
"Энтерпрайз" кемесі бірнеше планетаны зақымдаған, олардың өркениеттерінің құлдырауына себеп болған жаппай ақылсыздық толқынының ізімен келеді. Олар Деневаға, Федерация колониясына жақындайды, онда капитан Кирктің інісі Сэм, оның әйелі Аурелан және ұлы Питер орналасқан. Жүйеге кіргеннен кейін, олар жергілікті күнге құлауға асығысқан кемені тоқтатуға тырысады, пилоты кеме жойылғанға дейін "еркіндікке жеттім" деп айғайлайды. Деневаның бас қаласына түскен Кирк, бірінші офицер Спок, бас дәрігер доктор МакКой және күзет тобы қаланың тыныш екенін көреді. Найзағаймен қаруланған ер адамдар тобы десанттық топты ескертуге тырысады, содан кейін шабуылдайды. Кирк оларды естен шығарады, бірақ МакКой олардың миларының әлі де күшті түрде стимуляцияланып жатқанын анықтайды. Топ Кирктердің үйін табады; Сэм (Уильям Шатнер сомдады) қайтыс болған, ал Аурелан (Джоан Свифт) естен танғанға дейін ақылсыздық танытады, ал Питер (Крейг Хандли) комада жатыр. Кирк пен МакКой аман қалғандармен бірге "Энтерпрайзға" оралады, онда МакКой олардың шабуылдаушыларға ұқсас жағдайға тап болғанын біледі. МакКой оларға ауырсынуды басатын дәрі береді, ал Аурелан қысқа уақытқа есін жиып, Киркке планетадан планетаға таралып, басқалардың денелерін кеме жасау үшін пайдаланатын қорқынышты "нәрселер" туралы айтады. Кирк планетаға қайта оралып, Спокпен бірге осы нәрселерді іздейді. Олар бір ғимараттың қабырғалары мен төбесіне жабысқан бір жасушалы тіршілік иелерін табады. Жаратылыстар ұшып, адамдарға шабуылдауға тырысады; десант тобы олардың фазерлік оқтарға төзімді екенін анықтайды. Бір жаратылыс Кирк оны жұлып алуға үлкермей тұрып Спокқа тиеді, ал Спок ауырсынудан құлайды. Олар "Энтерпрайзға" оралады, ал МакКой жәндіктің Споктың омыртқа бағанасына тіндерін енгізгенін анықтайды; оны хирургиялық жолмен алу мүмкін емес. Спок есін жиғанда, кемені басқаруға тырысады, бірақ МакКой оны уақытында есін жинап, тыныштандырады. Кейінірек Спок Кирктен кешірім сұрайды және оның психикалық жаттығулары ауырсынуды бақылай алатынын, бірақ зерттеу үшін үлгі алу үшін жер бетіне қайта оралуы керектігін мәлімдейді. Кирк пен МакКой келіседі, ал Спок колонияға оралғаннан кейін жаратылысты есінен таныта алады. "Энтерпрайзға" оралған Спок пен Кирк жаратылыстардың бір-бірімен байланысқан санаға ие екенін анықтайды. Спок пен МакКой жаратылысты жоюға тырысқандары сәтсіз аяқталады. Кирк жоғары лауазымды қызметкерлердің кеңесін шақырып, жаратылыстар келесі мекенделген планетаға жеткенше шешім табу керектігін, онда миллионнан астам адам тұрады, және бұл шешім жандарды өлтірмейтін болуы керек екенін мәлімдейді. Кирк кеме пилотының күнге құлайтын сәтте "еркіндікке жеттім" дегенін еске алады және күннің қасиеттері жаратылыстарға зиян келтіруі мүмкін деп күдіктенеді. Олар көзге көрінетін жарықты жаратылыстарды жеңу құралы ретінде сынап көрмегенін түсінеді. Көзге шағылыстырылған жарықтың алғашқы сынағы науқас бөлмесіндегі үлгінің өліміне әкеледі. Содан кейін Спок көзге қорғанышсыз, күшті жарыққа түсуге келіседі, бұл ауруды жұқтырған жаратылысты өлтіруге болатынын дәлелдеу үшін. Сынақ сәтті болғанымен, Спок соқыр болып қалады. Алғашқы сынақтың талдауынан ультрафиолет сәулесі ғана жаратылысты өлтіруге жеткілікті екені анықталды. "Энтерпрайз" колонияны спутниктен таратылған ультрафиолет сәулесімен жауып, планетадағы жаратылыстарды өлтіріп, аман қалғандарды паразиттерден тазартады. "Энтерпрайз" орбитадан шығуға дайындалғанда, Спок оның вулкандық ішкі қабақтарының соқырлықтың алдын алғанын және ол қайтадан көре алатынын мәлімдейді.
Өндіріс
Сценарийді Стивен В. Карабацос жазды, бастапқыда "Операция: Қырып салу" деп аталды. Аурелан – Картан есімді еркекке ғашық болған Деневан әйелі еді. Деневан күніне кемемен ұшқан – осы салқын ашылу сахнасындағы Картан болатын. Ауреланның әкесі де телеспекльде маңызды кейіпкер болды, ал екі колонист "Деневан нейрондық паразитімен" зарарланбады. Керісінше, олар доктор МакКой мен мистер Спокқа жарықтың паразиттерді қалай жоятынын зерттеуге көмектесті. Сценарийдің бастапқы нұсқасы Энтерпрайз экипажының жарық көмегімен паразиттерді жоюмен аяқталмады. Оның орнына, кеме шетелдіктердің туған жерін анықтап, ондағы орталық басқарушы "миды" жояды. Автор Джеймс Блиш эпизодты басып шығару үшін бейімдегенде осы сценарий жобасын пайдаланды, ал бұл аяқталу "Жою операциясы!" тарауында "Жұлдыз жолы 2" антологиясында жарияланды. Бұл серияның алғашқы режиссерлік жұмысы болды, оны Гершель Догерти жүзеге асырды. Догерти кейін үшінші маусымдағы "Қырқалқып тұрған перде" эпизодын да түсірді. Бұл сонымен қатар бала актер Крейг Хандлидің "Жұлдыз жолында" алғашқы пайда болуы болды, ол Питер Кирк рөлін ойнады. Ол үшінші маусымдағы "Және балалар жетекшілік етеді" эпизодында Томми Старнстың рөлін де сомдады. Түсірілім екі жерде өтті. Энтерпрайз экспедициясы жер бетіне түскен сахна Калифорния штатының Редондо-Бич қаласындағы TRW кампусында түсірілді. Сэм Кирк зертханасының кіреберісі – Space Park ғарыш паркіндегі S ғимаратындағы кафетерий. Сэм Кирк зертханасының сыртындағы ақ тіреулер Лос-Анджелес штатындағы Калифорния университетінің Шенберг залында орналасқан. Эпизод 1967 жылдың 13 сәуірінде көрсетілді және ол серияның бірінші маусымындағы соңғы эпизод болды. Бір сахна эпизодқа енбеді. Бұл сахна оқиғаның соңында болды, онда Питер Кирк (командалық бөлімнің формасын киген) капитан креслосында отырып, оның ағасы Джеймс Т. Кирк оны Деневаға Сэм Кирктің зерттеу серігі және досымен бірге тұруға рұқсат етуге келіседі. Сахна түсірілгенімен, уақыт шектеулеріне байланысты монтаждалды. Бұл актер Хандлиді аяқталған эпизодта сөзсіз қалдырды; Питер Кирк кейіпкері бүкіл шоуды ессіз күйде өткізеді. Сондай-ақ, бұл эпизодта Питердің тағдыры туралы ешқандай түсінік берілмеді.
Қабылдау
The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "B+" бағасын берді, оны "кей жерлерде аздап қиын" деп сипаттады, бірақ әйтпесе шетелдік қауіпті және Нимойдың актерлік шеберлігін жоғары бағалады. 2016 жылы TVLine бұл эпизодты Star Trek тарихындағы ең керемет жиырма сәттің бірі деп санайды, Spock-қа жасалған шабуылдың қорқынышты әсерін ерекше атап өтеді.
Танымал мәдениетте
Американың альтернативті рок тобы Galaxie 500, 1990 жылы шыққан This Is Our Music альбомына осы эпизод туралы ән жазды. Ән "Spook" деп аталды, бірақ топ "Spock" атауын құпия түрде қолданды, себебі әннің мәтіні осы эпизодтағы Споктың соқырлығына сілтеме жасады: Рок-топ Powerman 5000 осы эпизодтан Ауреланның "Олар келді, нәрселер! ҚОРҚЫНШТЫ нәрселер!" деген сөзін "Public Menace, Freak, Human Fly" әнінің басына үлгі етіп алды, бұл олардың Mega!! Kung Fu Radio альбомының бірінші трегі.
Rock band Powerman 5000 sampled Aurelan's line, "They came Things ! HORRIBLE things!" from this episode for the beginning of their song, "Public Menace, Freak, Human Fly," the first track on their Mega!! Kung Fu Radio album.