Кіріспе

19 ғасырдағы ағылшын адвокаты және жазушысы Томас Джефферсон Хогг (24 мамыр 1792 – 27 тамыз 1862) – романтик ақын Перси Биш Шеллимен достығымен танымал британдық адвокат және жазушы. Хогг Дарем графтығында өскен, бірақ өмірінің көп бөлігін Лондонда өткізді. Ол мен Шелли Оксфорд университетінде оқып жүргенде танысып, Шелли қайтыс болғанға дейін жақын дос болып қалды. Оксфордта олар бірнеше әдеби жобалар бойынша бірлесіп жұмыс істеді, нәтижесінде «Атеизмнің қажеттілігі» атты мақала жарық көргеннен кейін екеуі де университеттен қуылды. Олар жақсы дос болып қалып, қарым-қатынастарында кейде Хоггтың Шеллиге романтикалық қатысы бар әйелдерге деген қызығушылығы керісінше әсер етті. Хогг адвокат болды және Перси Шелли қайтыс болғанға аз уақыт қалғанда оның жақын досы болған Джейн Уильямспен танысты. Джейн Хоггтың заңды әйелі болды және олардың екі баласы болды. Отбасы Лондонға қоныстанды, бірақ Хоггтың заңгерлік мансабы оны жиі үйден кетуге мәжбүр етті. Лондонда тұрғанда Хогг бірнеше белгілі жазушылармен танысты және өзінің әдеби еңбектерін жариялады. Ол өмірінің көп бөлігін грек әдебиетін зерттеумен өткізді және осы тақырыпта бірнеше мақала жариялады, соның ішінде «Британ энциклопедиясында» екі жазбасы бар. Оның жазған көркем әдебиеттерінің көп бөлігі жағымсыз пікірлерге ие болды. Оның ең танымал әдеби еңбегі – Перси Биш Шеллинің өмірі, ақынның аяқталмаған өмірбаяны. Кітап жақсы зерттелген және Шеллидің жастық шағын нақты бейнелейді, бірақ оны теріс жағынан көрсеткені үшін сынға ұшырады. Хогг Уиг саясаткерлерімен тығыз байланыста болды. Ол муниципалитеттер жөніндегі үкіметтік комиссияға тағайындалды және қайта қараушы адвокат болды. Оның заңгерлік мансабы орташа сәттілікке жетті, бірақ ол профессор немесе судья болу мақсатына жете алмағаны үшін көбінесе көңілі тоймады. Дегенмен, ол мұрагерлік және заңгерлік мансабынан түскен табыс арқасында отбасын қамтамасыз ете алды.

Ерте өмір

Томас Джефферсон Хогг – Джон мен Пруденция (құрметті аты Джонс) Хоггтың алты баласының ең үлкені еді. Джонның әкесі бай кәсіпкердің ұлы, ал Пруденцияның әкесі – Уэльс шіркеу қызметкері болған. Джон заңгерлік білім алғанмен, тұрақты түрде заңмен айналыспады. Оның орнына ол өз мүлкін басқаруға және бейбіт судья қызметін атқаруға уақытын жұмсады. Отбасы Стоктоннан 2 миль (3 км) қашықтықта орналасқан Нортон Хаус атты георгиандық сарайда тұрды. Жастығында Хогг көптеген кітаптар оқыды, соның ішінде «Жұмақтың жоғалғаны», «Тристрам Шенди» және «Джонсонның өмірі» кітаптары бар еді. Джон ұлына грек және латын тілдерін үйреткен. Әр жазда отбасы Сейтон Кэруде үй жалдап, Хогг онда жиі аң аулауға, балық аулауға және атпен серуендеуге шығар еді. Ол 12 жасқа келгенде Дарем мектебіне ауысты, бұл мектепке оның әкесі мен атасы да қатысқан.

Оксфорд

1810 жылы Хогг әкесінің альма-матері – Оксфорд университетінің колледжіне оқуға түсті. Ол 1810 жылдың қазан айында Перси Биш Шеллимен танысып, дос болды. Хогг пен Шелли әдебиет және метафизика тақырыптарын жиі талқылады, дін мен Оксфорд қоғамына деген наразылық білдірді және еркін махаббат пен еркін ойлау идеяларында бірікті. Шеллидің әкесі бастапқыда ұлының Хоггтың идеяларының ықпалында қалғанынан қорқып, бірақ Хоггтың беделді отбасынан екенін білген соң, көңілі тынышты. 1810 жылдың соңында Хогг пен Шелли «маскарадты революциялық» өлеңдер жинағын, Маргарет Николсонның өлімнен кейінгі үзінділерін жазды және оны Николсонның өзіне жатқызды. Ол 1786 жылы Джордж III патшаны десерт пышағымен жарақаттауға тырысқан, ақыл-есі салмақсыз әйел еді. Олар «Ленора» атты романды да бірлесіп жазды, бірақ мұндай наразылық тудыратын туындыны басуға келісетін баспагер таба алмады. 1811 жылдың басында Шелли мен Хогг «Атеизмнің қажеттілігі» атты еңбегін жариялады, бұл Оксфорд билігін ашуландырды. Еңбек анонимді түрде жарияланғанымен, күдік көп ұзамай оларға түсті. Олар еңбектің авторларын мойындаудан не жоққа шығарудан бас тартты, нәтижесінде Оксфордтан қуылды.

Нью-Йорк

Оксфордтан шыққаннан кейін Хогг заңгерлік тәжірибе алу үшін Йоркке жіберілді. Тимоти Шелли қуылғандығын білгенде қатты ашуланды, бірақ Джон Хогг ұлын тәрбиелеуді немесе Перси Шеллимен араласуға тыйым салуды ойламады. Евангелистік мәсіхші болған Пруденция Хогг ұлының атеизмді насихаттап жүргенін білгенде, қатты таңғалды. Ол ұлының вегетариан болғанын білгенде, одан да ашуланды, бұл шешімді ол Шеллидің бүлдіруші ықпалына байланысты деп санайды. Хогг Йорк қаласында тасымалдаушы кеңсесінде жұмыс тапты. Перси Шели бастапқыда оған баруды жоспарлаған, бірақ 1811 жылдың көктемінде Харриет Вестбрук есімді жас әйелге ғашық болғаннан кейін жоспарларын өзгертті. Шели әрқашан неке институтына қарсы болған, бірақ ол Гарриетті қатты жақсы көретін және егер олар үйленбесе, ол оны тастап кетеді деп қорқатын. Хогг Шеллиге бірнеше рет үйлену Харриеттің мүддесіне сай екенін айтты. Шелли ақырында көндіріліп, Харриетпен бірге Эдинбургке қашып кетеді. Сол күзде Хог Эдинбургтегі ерлі-зайыптыларға барып қайтты, ол өте ұнады. Хогг көп ұзамай Харриетке қатты қызығады және Перси жалғыздықта жазуды сұраған кезде онымен жалғыз уақыт өткізеді. Хогг ақырында Харриетке өзінің оған деген сезімдері туралы айтты, бірақ ол оны сыпайылықпен қабылдамады және оның көз алдында моральдық тақырыптар бар романдарды дауыстап оқи бастады. Алты аптадан кейін Хогг Йорктегі тасымалдаушы кеңсесіне қайта оралды, ал Шеллилер оны сол қаладағы үйіне ертіп баруды шешті. 1811 жылдың қазан айында Перси Лондонға әкесі мен ағасы арасындағы дауды реттеу үшін кетеді. Харриет Хоггпен бірге қалды, ол көп ұзамай оған қарсы сәтті емес романтикалық қадамдар жасады. Харриеттің анасы Хогг пен оның қызы бірге тұрғанын біліп, Харриеттің әпкесін олармен бірге тұруға жіберді. Харриет Перси Шелиге қайтып келгенде Хоггтың өзіне қалай қарағаны туралы шағымданады; Перси ренжіді, бірақ соған қарамастан Хоггпен достық қарым-қатынаста болды. Үйдестерінің қайғысына ұшыраған Перси Шелли кенеттен Харриет пен оның әпкесімен Йорктан кетуге шешім қабылдады. Кейін Хог оған ашулы хаттар жіберіп, өзін қалай ұстағаны туралы шағымданады. Шелли өзінің жауаптарында әлі де еркін махаббатты бағалайтынын, бірақ Харриетті тыныштандыратындығын айтты. Хогг пен Шелли келесі екі ай ішінде көптеген эмоционалды хаттар алмасты, бірақ бір жыл бойы қарым-қатынас жасамады. 1811 жылы Хогг "Принц Алекси Хайматофтың естеліктері" атты роман жазды. Ол оны аты-жөнін білдірмей жариялады, оны ханзада Хайматофтың өтініші бойынша Джон Браун деген адам латын тілінен аударған деп мәлімдеді. Кітап көп сатылмады. Кейінгі сыншылар Хайматоф пен Перси Шеллидің ұқсастығын атап өтті. Шелли 1814 жылы "The Critical Review" журналында басылып шыққан кітапқа оң пікір жазды, бірақ ол авторды "әдепсіз күйеулік" деп сынға алды, бұл, әрине, Хоггтың Гарриетті азғыру әрекетіне жасырын сілтеме болды. 1813 жылы Хогг Лондонға келгеннен кейін Шеллилермен татуласты. Олар Уэльске және Ирландияға сапарға шыққаннан кейін де байланыста болды. 1814 жылдың сәуірінде Хогг Перси Шеллиді көңілдету үшін Ирландияға барды, ол хатында жағымсыз рухтарға шағымданған болатын. Шеллилер Хоггтың соңғы хатын ол сапарға шыққанға дейін қабылдамады және ол келгенге дейін Дублиннен кетіп қалды. Оларды таба алмай, үйіне қайтты. Шели көп ұзамай Лондонға да оралды. 1814 жылдың жазында Хогг Перси Шеллимен Уильям Годвинге барған кезде Мэри Уолстонкрафт Годвинмен алғаш рет кездесті. Көп ұзамай Хогг Шелидің Хариетті тастап, Мэримен бірге Еуропаға қашып кеткенін естіді. Олар сол жылы қайтып оралды, ал Хогг 1814 жылдың қарашасында Мэримен танысты. Бастапқыда ол оған салқын қараса да, көп ұзамай Мэри оның жиі келгенін ұната бастады. Хогг Мэри Шеллиге қатты қызығады, ал Перси оған деген сезімдерін білгенде, ол екеуін де еркін махаббаттың көрінісі ретінде роман жасауға шақырды. Мэри де ерікті махаббатты бағалайтын және жүкті болғанын білгенге дейін бұл идеяға ашық болған. Шеллилер 1815 жылдың жазында Виндзорға көшіп келді. Хогг жұмыс жүктемесі рұқсат еткен кезде оларға баратын. Олар 1816 жылы мамыр айында Англиядан қайтадан континенттік Еуропаға кетті, ал Хогг олардың оралғаннан кейін өзінің сапарларын жалғастырды, бірақ ол бұдан былай оларға бұрынғыдай жақын емес еді. Бұл оның Мэримен болған ыңғайсыздығына байланысты болды, ол Франкенштейнді жазуды аяқтау үшін оның күш-жігеріне алаңдайтын. Перси мен Хогг Мэриді бірнеше рет операға бірге баруына көндірді. Перси Ш�...

Балалар

1827 жылы көктемде Джейн жүкті болды және Хоггтың үйіне көшіп келді. Лондондықтардың жақын достарынан басқа, олардың үйленбегенін білгендер азаз еді. Хоггтың отбасы оның үйленуді жоспарлап отырғаны туралы естіген еді және кімді әйел еткенін білуге асыққан. Олар оның Джейнмен одақ құру жоспарларын естігеннен кейін қатты ренжіді. Оның анасы Джейнді әлеуметтік ортада миссис Хогг ретінде таныстыруға келмейтін, осылайша оның оларға ешқашан бармауына мүмкіндік берді. Хогг Джейнмен қарым-қатынасы туралы отбасына хабарлағаннан кейін жеті жыл бойы Даремдегі үйіне бармады. Олардың одағы туралы хабар Дурхамға тарады, Хогг өзінің беделіне келтірілген зияннан кейін біраз уақытқа заңгерлік қызметтен бас тартты. Олардың бірнеше достары олардың одағын қолдады. Мэри Шелли олардың үйлесімін ерекше мақұлдады, тіпті бұрын Хоггтың Джейнмен өткізген уақытына қызғанған болатын. 1827 жылы қарашада олардың тұңғыш қызы Мэри Пруденция Хогг дүниеге келді. Оның ата-анасы жаңалықты жарияламай тырысты, себебі ол олар бірге тұра бастағаннан кейін көп ұзамай туған еді. Мэри Пруденция 1829 жылы мамыр айында қайтыс болды. 1836 жылы Джейн екінші қызы Пруденцияны дүниеге әкелді, ал Мэри Шелли оның тәрбиешісі болып таңдалды. Бірақ, Хоггтың Мэри Шеллимен достығы бірнеше жылдан кейін, ол 1839 жылы Перси Шеллидің «Каралева Маб» романын қайта басып шығарғанда бұзылды. Хогг оның бұрынғы арнауын Хариет Шеллиге қалдырғаны үшін оны кінәлады, және олар бірнеше жыл бойы қарым-қатынас жасаған жоқ.

Заңгерлік мансап және стипендия

Хогг грек әдебиетін зерттеуді жалғастырды және гректер туралы кейбір пікірлерін радикалды Вестминстер рецензиясында жариялай алды. Ол бұл мүмкіндікті Тори басылымы Quarterly Review-де гректерге қатысты жағдайды сынға алу үшін пайдаланды. Бұл мақала Хоггтың консервативті заңгер әріптестерінің арасында келіспеушілік тудырды. Оның заңгерлік мансабының алға басуына Джейнмен некелесуі кедергі келтіргендіктен, Хог саяси байланысы бар танысынан заңгерлік қызметке тағайындалуға үміттенді. Бұл бірден мүмкін емес еді, өйткені Виг партиясы оппозицияда болды, бірақ 1827 жылдың жазында Генри Брогам Хоггқа жаңадан құрылған Лондон университет колледжінде азаматтық құқық профессоры ретінде болашақ лауазымға уәде берді. Хогг дайындық бойынша оқу курсына түсті, бірақ қаржы жетіспеушілігіне байланысты профессорлық лауазым құрылмады. Бұл сәтсіздік Хоггты қатты ренжітті және ол бұл туралы өте қатал болды. 1831 жылы оның инаугурация кезінде айтатын дәріс жарияланды. Хог, сондай-ақ, Шығыс Үндістан компаниясында жұмыс істейтін досы Томас Лав Пикоктің оны сол жердегі лауазымға ұсынуына үміттенген. Хоггтың үрейленуі үшін Пикок оған көмектеспеді, бірақ бірнеше жылдан кейін Пикок Хоггтың өгей ұлына компанияда жұмысқа орналасуға көмектесті. Хогг 1833 жылы "The New Monthly Magazine" журналында Оксфордта Шелли туралы естеліктерін жариялады. Мақала тапсырылғаннан кейін үлкен редакцияланған, бұл оны қатты ашуландырды. Алайда редакциялау тиімді болды және көптеген рецензенттер дайын өнімге қатты таң қалды. Ол сондай-ақ "Эдинбург ревью" журналына мақалалар жазды. Бір ерекше мақала Бартольд Георг Нибурдың Römische Geschichte атты еңбегінің бірінші томын қарастырған болатын. Эдинбург рецензиясының редакторы Маквей Нейпир екінші томды қарастыру үшін басқа жазушыны таңдады, бұл Хоггты ашуландырды. Генри Брогам Уиг партиясының сайлаудағы жеңісінен кейін Ұлыбританияның лорд-канцлері болды. 1833 жылы ол Хоггты қалалық корпорацияларды тексеруге арналған патша комиссиясында табысты лауазымға тағайындады. Хогг 1835 жылғы муниципальді корпорациялар туралы заңның қатал сыншысы болды; ол комиссия мүшелерінің көпшілігіне қарағанда әлдеқайда саналы және идеологиялық көзқарасты ұстанады және көптеген адамдар оны ерекше консервативті виг деп санайды. Оның тапсырмасы бойынша жұмыс істегендіктен, ол ұзақ уақыт үйден алыстады. Ол Хоггтың кез келген уақытта тастап кетуіне ерікті екенін білген, өйткені олар заңды түрде үйленген жоқ. Тағайындалғаннан кейін Хогг жеті жыл бойы болмағаннан кейін, ақыры, Нортон үйіне барды, бірақ оның отбасы Джейнмен қарым-қатынасы туралы пікірін өзгерткен жоқ. Комиссиядағы қызметі аяқталғаннан кейін Хогг солтүстік Англияда заңгерлік қызметті жалғастырды, онда оның ағасы Джон да жуырда заңгерлік қызметті бастады. Көп ұзамай Джон ағасына ренжіді, өйткені ол отбасымен қарым-қатынасын карьерасын дамытуға пайдаланғысы келді. Хогг 1838 жылы Нортумберленд пен Бервиктің ревизиялаушы адвокаты лауазымына ие болды. Бұл үшін ол жылына екі рет Солтүстік Англияға сапар шегеді. Джейн бұл сапарларға жиі наразылық білдірсе, Хогг солтүстікке баруды ұнататын. Ол заңгерлік мамандығы арқылы судьялық қызметке орналасамын деп үміттенген еді, бірақ ол ұятқа қалды. 1841 жылы Хогг Норманның басып алуы кезінде Лондонда орын алған тарихи роман "Балалық шақтың кейбір естеліктері" деп аталады. Ол оның тарауларын Эдвард Булвердің Айлық хроникасында бөліп жариялады. Кітап сыншылар тарапынан жақсы қабылданбады, олар оның дискурсивті табиғаты мен кейіпкерлердің нашар дамуына шағымданды; Уильям Макеписс Такерри әсіресе сынға алды. Алайда Хогг грек ғалымы ретінде беделге ие болды және Британ энциклопедиясына үлес қосты; ол жетінші басылымдағы "Әліппе" және "Ежелгіліктер" жазбаларының авторы болды.

Отбасылық қақтығыстар

1843 жылы Хогг Джейннің күйеуі Джон Эдвард Джонсонның шантажына ұшырады. Джонсон журналист Барнард Грегориге Джейннің некелік жағдайы туралы мәлімет берді. Грегори жақын арада ол туралы «Сатирик» журналында мақала жариялады, бірақ маңызды қателік жіберді. Грегори Беверли парламентінің депутаты Джеймс Хогтың әйелі заңды түрде басқа біреуге үйленгенін мәлімдеді, бұл Джеймс Хогты Грегориге қарсы қылмыстық іс қозғауға итермеледі. Джонсон қателік туралы білгеннен кейін дереу із-түссіз жоғалып кетті. Грегори жала жабу айыбымен сотталды және қысқа мерзімге түрмеге қамалды. Түрмеден босатылғаннан кейін ол Хоггтың құқықтық жағдайына нұқсан келтіруі мүмкін түзету дайындады. Хогг Ли Хантқа жүгінді, ол Грегориді жариялаудан бас тартуға көндірді. Джон Эдвард Джонсон 1840 жылы қайтыс болды, бұл Джейннің некелік жағдайына байланысты ешқашан шантажға ұшырамайтынын қамтамасыз етті. Хогг пен Джейн енді үйленуге мүмкіндік алғанмен, жағдайларын жария етуден сақтану үшін үйленбеуді жөн көрді. Хоггтың анасы Пруденция 1839 жылы қайтыс болды. Әкесінің өсиетіне сәйкес, анасы қайтыс болғаннан кейін Томас Джефферсон Хогг ағасының Нортон Хаустың үлесін сатып алу құқығына ие болды. Үйді күтіп ұстауға кететін шығындар мен Джейнге қатысты туындауы мүмкін қиындықтарға байланысты ол оны сатып алмауға шешім қабылдады. Оның орнына ол ағасына үлесін сатып алуға рұқсат берді, бұл екеуі арасында бағасы мен сату мерзіміне қатысты жанжалға әкеп соқты. Ақырында олар барлық мәселені шешіп, сауда аяқталғаннан кейін қарым-қатынастары жақсарды. Содан кейін Хогг пен оның отбасы көбінесе тыныш және тұрақты өмір сүрді. Кейде қаржылық қиындықтар туындаса да, олар ас дайындаушы мен үй қызметшісін ұстауға мүмкіндік алды. Хогг балаларымен бірге уақыт өткізуді ұнататын және олардың біліміне ерекше мән беретін. Ол қызы Пруденцияға грек және латын тілдерін үйретті, бірақ оны «білімді әйел» болудан тыйым салды. Хогг сондай-ақ Джейнге грек тілін үйренуге көндіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Джейннің жүрегіндегі туысы Генри Кливленд әскерден шыққаннан кейін олардың үйіне көшіп келді. Хогг Генриді отбасының бір мүшесі ретінде қабылдады. Хоггтың өмірінде бақша шаруашылығы әрқашан хобби болған, және қарт жасында ол көбінесе Джейнмен бірге бақшасын күтіп баптаумен айналысты. Отбасының тыныштығы Хоггтың әйелінің қызы Джейн Розалиндтың Ли Ханттың ұлы Генри Хантпен махаббатқа түскенімен бұзылды. Генридің тұрақты жұмысы болмады, бұл Томас пен Джейннің олардың одағының дұрыс екендігіне күмән келтірді. Хогг өгей қызымен бұл мәселені талқылағанда өте сақтықпен әрекет етті, Перси Шеллиге Тимоти Шеллидің бірнеше жыл бұрын көрсеткен қатыгездігін қайталамауға тырысты, бірақ Мэри Шелли Хоггтің тым пассивті ұстанымда болғанын ойлады. Томас пен Джейн Джейн Розалиндті Францияға жіберуге шешім қабылдады, бірақ ол көп ұзамай қайтып оралып, Хантқа үйленді.

Перси Биш Шеллидің өмірі

1857 жылы Сер Перси Шелли, 3-ші баронет, ақынның жалғыз тірі қалған баласы, Хоггты 30 жылдан астам бұрын қайтыс болған әкесінің өмірбаян жазуға шақырды. «Перси Биш Шеллинің өмірі» атты алғашқы екі том 1858 жылы жарық көрді, бірақ сыншылар тарапынан жақсы қабылданылмады. Бұл кітап оның бұрынғы мақаласымен салыстырғанда жақсы өңделмеген еді, және көптеген адамдар оның Шелли мен оның туындылары туралы «Оксфордтағы Шелли» мақаласындағыдай терең ойлар мен түсініктерді қамтымайды деп ойлады. Шелли отбасы Шеллинің бейнесін дұрыс көрсетпегендігіне қатты ашуланды; олар Шеллинің қолжазбаларын қайтаруды талап етті және одан әрі томдарды жариялауға тыйым салатын сот шешіміне қол жеткізді.

Өлім

Кейінгі өмірінде Хогг подаградан зардап шекті, бұл оны көптеген қызметтерін тоқтатуға мәжбүр етті. Ол 1862 жылы 70 жасында ұйқыда қайтыс болды. Оның інісі Джон "Жігіттер журналына" өте жағымды некролог жазды. Хогг 17 000 фунт стерлингтен тұратын мүлік (қазіргі шақта шамамен £) қалдырды, оның көп бөлігі қызына берілді, бірақ Джейнге де қарауылдық жасалды. Оның інісіне кітаптар жинағы мұра болып өтті. Оның сол кезде жетістікке жеткен әпкелеріне тек номиналды сомалар ғана қалды. Хогг Кенсал Грин зиратына жерленді, ал Джейн 22 жылдан кейін оның қасына жерленді.