Кіріспе

Британдық жазушы және ақын (1816–1902)
ақын

Филипп Джеймс Бейли (22 сәуір 1816 – 6 қыркүйек 1902) – ағылшын спазмодикалық ақыны, ең белгілі туындысы – «Фест» поэмасы.

Өмір

Бейли 1816 жылғы 22 сәуірде Нотинггемде Томас Бейлидің бірінші әйелі Мэри Тейлордан туған жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Лорд Байронның поэзиясымен тәрбиеленді. Нотинггемде білім алған ол классикалық пәндерді унитариандық пастор Бенджамин Карпентерден оқыды. 15 жасында Глазго университетіне қабылданды. Пресвитериандық пастор болу идеясынан бас тартып, 1833 жылы Лондондағы заңгер кеңсесінде заң оқуын бастады. 1834 жылғы 26 сәуірде Линкольн Иннге қабылданды және 1840 жылғы 7 мамырда адвокаттыққа шақырылды, бірақ ешқашан заңмен айналыспады. 1836 жылы Бейли жазу үшін Нотинггемге жақын Олд-Басфордтағы әкесінің үйіне көшті. 1856 жылы әдеби еңбегі үшін мемлекеттік зейнетақы алды. 1864 жылы Джерсиге көшіп, саяхаттады. 1876 жылы Англияға оралып, алдымен Ильфракомбке жақын Лиде, ал 1885 жылы Блэкхитте қоныстанды. Соңында ол Нотингемге қайтып келді. Бейли 1902 жылғы 6 қыркүйекте грипптен қайтыс болды. Ол Нотингемдегі Рок (сонымен қатар Шіркеу) зиратында, Нотингемдегі Сент-Эндрю шіркеуінде өткен қызметтен кейін жерленді.

Шығармалары

Бейли көбінесе бір ғана көлемді поэмасы – «Фестус» арқылы танымал, ол алғаш рет 1839 жылы анонимді түрде жарияланды, содан кейін 1845 жылы екінші басылыммен кеңейтілді. Теология мен философияның кең ауқымды панорамы болған бұл поэма он екі бөлімнен тұратын Құдай мен адам арасындағы қарым-қатынасты бейнелеуге және «сенім мен ақылдың біріктірілген жақсы хабарына» негіз салуға тырысты. «Фестус» поэмасының жанкүйерлерінің арасында Теннисон да болды. Генри Уодсворт Лонгфеллоу 1851 жылы жарық көрген «Алтын аңыз» шығармасында оған еліктеді. Бейли өзінің көзқарасын «омнист» деген жаңа сөзбен сипаттады. Маргарет Фуллер бұл туындыға құмар болды, бірақ сын көзбен қарады. Бейлидің «Перуіштелер әлемі» (1850), «Мистик» (1855), «Заман» (1858) және «Жалпы ән» (1867) атты келесі өлеңдері сәтсіздікке ұшырады. Кейін автор олардың үлкен бөліктерін «Фестустың» кейінгі басылымдарына қосты, ол соңғы басылымы 1889 жылы жарық көргенде 40 000 жолдан асты. Бір кезде оның шығармалары өте танымал болды, оның «қиялының күші» (Элизабет Барретт Браунинг) үшін жоғары бағаланды, бірақ Бейлидің әкесі саналған Спазмодикалық мектептің басқа туындылары сияқты, қазір көбінесе оқылмайды. 2021 жылы Эдинбург университетінің баспасы Миша Виллетт редакциялаған «Фестустың» сындық басылымын жариялады.