Кіріспе

Ағылшын заңгері, судья, жазушы және философ (1829–1894)

Сэр Джеймс Фитцджеймс Стивен, 1-ші баронет, KCSI (3 наурыз 1829 – 11 наурыз 1894) – ағылшын заңгері, судья, жазушы және философ. Джон Стюарт Миллдің ең белгілі сыншыларының бірі Стивен философия, заң реформасы және жазу саласында танымал болды.

Ерте өмір және білім, 18291854

Джеймс Фитцджеймс Стивен 1829 жылғы 3 наурызда Лондонның Кенсингтон-Гор аймағында, сэр Джеймс Стивен мен Джейн Кэтрин Венннің үшінші баласы және екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Стивен беделді отбасыдан шыққан. Оның әкесі, 1833 жылғы Құлдықтан Азат ету Актісінің авторы, Колониялар жөніндегі Мемлекеттік хатшының тұрақты орынбасары және Кембридж университетіндегі Заманауи тарих профессоры болды. Оның әкесі Джеймс Стивен мен ағасы Джордж Стивен екеуі де құлдыққа қарсы күрестің белді тұлғалары болды. Кіші інісі – автор және сыншы сэр Лесли Стивен, ал кіші қарындасы Каролина Стивен – қайырымдылықпен айналысқан және квакерлер туралы жазған адам. Ағасы Лесли Стивен арқылы ол Вирджиния Вульфтың туысы, сондай-ақ заңгер А. В. Дайсидің де туысы болды. Стивен алғашқы білімін жеті жасынан бастап Брайтон қаласындағы пастор Бенджамин Гест мектебінде алды, ал 1842 жылдан үш жыл бойы Итон колледжінде оқыды. Итон колледжі оған ұнамағандықтан, Стивен университетке дейінгі білімін аяқтау үшін екі жыл бойы Лондон Корольдік колледжінде оқыды. 1847 жылдың қазанында ол Кембридж университетінің Тринити колледжіне қабылданды. Ол өте дарынды болғанымен, 1851 жылы классика пәнінен ерекше көзге түспейтін бакалавр дәрежесін алды, өзінің айтуынша, ол "үйретуге ең қиын" адамдардың бірі болған. Дегенмен, ол Кембридж университетінің дебат клубында шебер дебатшы ретінде танымал болды. Ол сондай-ақ Кембридж апостолдарының құпия қоғамына сайланды, оны ұсынған Генри Мэн, жаңадан тағайындалған Азаматтық құқық профессоры, олардың мінездері әртүрлі болғанына қарамастан, өмір бойына дос болды. Апостолдардың отырыстарында ол кейін Либералдық партияның көшбасшысы болған Уильям Харкортпен жиі пікір таластырды, замандастары бұл пікірсайыстарды "құдайлардың нағыз шайқасы" деп сипаттады. Оның замандасы физик Джеймс Клерк Максвелл болды. Заңгерлік білімі жеткіліксіз екенін сезіне отырып, ол Лондон университетінде заңгерлік мамандық бойынша білім алды. Бұл сол кездегі әдеттен тыс қадам болды, және ол алғаш рет Джереми Бентамның еңбектерін зерттеді.

Еңбек жолының алғашқы жылдары, 18541869

Кембриджді тастағаннан кейін Стивен заңгерлік мансапты таңдады, әйтсе де әкесі діни қызметкер болуын тілеген. 1854 жылғы қаңтарда ол Иннер Темплде адвокаттыққа қабылданды және Мидленд аймағында қызмет етті. Өзінің кәсіби жетістіктерін кейінірек бағалағанда, ол осындай оқып-үйренуінің нәтижесінде емес, оның арқасында ғана орташа табысқа қол жеткізген адвокат және еңбегімен көзге түскен судья болғанын айтты. Бастығы болып жұмыс істеген жылдарында ол журналист ретінде табыс тауып, оны кішігірім тәжірибесімен толықтырды. 1855 жылы құрылған "Saturday Review" журналына үлес қосты. Ол Мэн, Харкорт, Г. С. Венаблз, Чарльз Боуэн, Э. А. Фримен, Голдвин Смит және тағы басқалармен бірге болды. Стивеннің жарық көрген алғашқы және соңғы кітаптары "Saturday Review" журналындағы мақалаларының ішінен таңдалып алынған еңбектері болды ("Essays by a Barrister", 1862, автор аты жасырылған; "Horae sabbaticae", 1892). Бұл жинақтарда 17 ғасырдан бастап, негізінен ағылшын публицистері мен теологтарын зерттеудің нәтижелері жинақталған. Ол өзінің эсселерін әуесқойдың бос уақытында жазған жай ғана туындылар деп ешқашан мәлімдемеген, бірақ олар жақсы қабылданды. 1858 жылдан 1861 жылға дейін Стивен халыққа білім беру жөніндегі патшалық комиссияның хатшысы болып қызмет етті, оның ұсыныстары дереу орындалды. 1859 жылы ол Ньюарк қаласының тіркеушісі болып тағайындалды. 1863 жылы "Англияның қылмыстық заңнамасына жалпы шолу" атты еңбегін жариялады. Бұл Уильям Блэкстондан бері ағылшын заңдары мен әділеттілігінің принциптерін әдеби тілде түсіндіруге жасалған алғашқы әрекет болды және ол үлкен сәттілікке ие болды. 1865 жылы "Pall Mall Gazette" газетінің құрылуы Стивенге жаңа әдеби мүмкіндіктер берді. Ол судья болғанға дейін үлес қосуын жалғастырды. Стивеннің адвокаттық тәжірибесі тұрақсыз болды, бірақ ол екі маңызды істе қатысты. 1861-62 жылдары ол Арч сотында пастор Роуленд Уильямсты ереске қарсы сәтсіз қорғады, бірақ ақырында ол Таяу кеңестің сот комитетінде ақталды. 1865-66 жылдары Стивен (Эдвард Джеймс КВ-мен бірге) Ямайка комитеті тарапынан қызмет етті, ол Ямайка губернаторы Эдвард Эйрді 1865 жылғы Морант шығанағындағы көтерілісті басу кезіндегі шектен шығулары үшін соттауға тырысты. Олар Эйр мен оның офицерлерін Англияның қылмыстық заңын бұзғаны үшін айыптады, олардың кейбіреулері өлім жазасын көздейтін қылмыс еді. 1867 жылдың басында Стивен Ямайка комитеті тарапынан Александр Аберкромби Нельсон мен Герберт Брэндті соттауға шақырылды, олар Джордж Уильям Гордонды өлім жазасына кескен әскери сотта отырған еді, бірақ үлкен қазылар алқасы айыптаманы қабылдаудан бас тартты. Содан кейін ол Эйрді соттауға шақырылды: іс басталғанда Стивен бақылаушыларды таң қалдырды, өйткені ол Эйрді төтенше жағдайда қаһармандықпен әрекет еткен батыл адам деп мақтады. Эйр босатылды және Стивен Ямайка комитетімен келіспей қалды. Оның комитет мүшесі болған Джон Стюарт Миллмен достығы бұзылды. Стивен Миллдің "сезімтал либерализмін" сынады, британ үкіметінің билікке бағынбаған халықтардың анархияға түсуіне жол бермеу үшін күш қолдануы дұрыс екенін айтты. Осы уақытта Стивеннің заңгерлік мансабы қарқынды дамыды, ал 1868 жылы ол сол жылы тағайындалған он бес кеңесшінің бірі болды. Алайда, ол 1869 жылғы қаңтарда, өзінің бұрынғы қарсыласы Уильям Харкорттың пайдасына Халықаралық құқық профессоры қызметіне ие болмағанда, кері соққыға ұшырады.

Стивен Үндістанда, 18691872

Стивеннің мансабындағы шешуші кезең 1869 жылдың жазында болды, ол Үндістандағы вице-корольдің атқарушы кеңесінің заң жөніндегі мүшесі қызметін қабылдады. Оның тағайындалуы оның досы Генри Мэннің ұсынысымен жасалды, ол оның тікелей ізашары болды. Ол 1869 жылдың желтоқсан айында Үндістанға келді. Үндістанда болған кезінде Стивен он екі заң мен тағы сегіз нормативтік актіні әзірледі, олардың көпшілігі бүгінге дейін қолданылып келеді. Мэннің жан-жақты қабілеттерінің арқасында Үндістан үкіметі шамамен жиырма жылға созылған жүйелі заң шығару кезеңіне енді. Стивеннің міндеті – осы жұмысты жалғастырып, заң жобаларын заң шығару кеңесі арқылы өткізу болды. 1872 жылғы Туысқандық неке туралы заң Мэн мен Стивеннің терең ой-сарабының нәтижесі болды. Үндістандық шарттар туралы заң Англияда білімді комиссиямен жасалған, ал жоба 1872 жылы заңға айналғанға дейін Стивеннің қолынан өтті және маңызды өзгерістер енгізілді.

Үндістандық дәлелдеу туралы заң

Сол жылы қабылданған Үндістанның дәлелдеу туралы заңы, толығымен Стивеннің жеке еңбегі, Үндістанның барлық тұрғындары үшін, кастасына, әлеуметтік жағдайына немесе дініне қарамастан, дәлелдеу ережелерін біркелкі етті. Заң жобаларын дайындаумен қатар, Стивен осы кезеңде өз бөлімінің ағымдағы басқару мәселелерімен де айналысып, вице-король кеңесінің жалпы отырыстарына белсенді қатысты. Оның Үндістандағы соңғы ресми ісі – әділеттілік жүйесін басқару туралы ескертпе жариялау болды, ол әлі толыққанды іске асырылмаған реформаларға бағыт көрсетті және Британдық Үндістанның сот жүйесін түсінуге ниеттенген әркім үшін құнды құрал болып табылады.

Англияға оралу, 18721879

Стивен негізінен отбасылық себептермен 1872 жылдың көктемінде Англияға оралды. Саяхат барысында ол "Еркіндік, теңдік, бауырластық" (1873–1874) кітабына негіз болған бірқатар мақалалар жазды, бұл кітап Джон Стюарт Миллдің неоутилитаризміне қарсы наразылық білдірді. Осы шамада Лесли Стивен ағасының ой-өрісіне Томас Карлайлтың ықпалын байқады. Бұл Стивеннің Джон Стюарт Миллдің "Еркіндік туралы" эссесіндегі тезисіне қарсы күшті шабуылында көрінді, ол мораль мен дін мүддесі үшін заңдық мәжбүрлеу, қысым және шектеуді қолдады. Стивен былай деді: "Кез келген заңның құрамдас бөлігі – күш". Стивен 1894 жылдың 11 наурызында Ипсвич қаласының жанындағы Red House Park зейнеткерлер үйінде созылмалы бүйрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды және Лондонның Кенсал Грин зиратында жерленді. Оның әйелі одан кейін тірі қалды.

Құрметтер

Стивен 1877 жылғы қаңтарда Үндістан жұлдызы орденінің (KCSI) кавалер-командоры атағымен марапатталды. 1891 жылғы 29 маусымда, қызметтен кеткеннен кейін жақын арада, ол Лондон графтығындағы Сент-Мэри Эбботт, Кенсингтон приходындағы Де-Вер бақшаларының бароны атанды. Ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, сондай-ақ 1888 жылы Франция институтының корреспондент мүшесі болып сайланды. Ол Оксфорд университетінен (1878) және Эдинбург университетінен (1884) құрметті доктор дәрежесін алды, ал 1885 жылы Кембридж университетінің Троица колледжінің құрметті стипендиаты болып сайланды.

Шығармалары

Адвокат жазған эсселер. Лондон: Эльдер және компания, 1862 жыл. Англияның қылмыстық құқығына жалпы шолу. Лондон: Макмиллан және компания, 1890 (1-басылым, 1863 жыл). Үндістан дәлелдеу заңы (1872 жылғы I): Сот дәлелдеу принциптеріне кіріспемен. Лондон: Макмиллан және компания, 1872 жыл. "Азаттық, теңдік, бауырластық". Нью-Йорк: Холт және Уильямс, 1873 (2-басылым), 1874 жыл. Англияның қылмыстық құқығының тарихы, 2-том, 3-том. Лондон: Макмиллан және компания, 1883 жыл. Нункомардың тарихы және сэр Илайджа Импейдің импичменті, 2-том. Лондон: Макмиллан және компания, 1885 жыл. Horae Sabbaticae: Сенбілік шолуға жарияланған мақалалардың қайта басылымы. Бірінші серия. Лондон: Макмиллан және компания, 1892 жыл. Horae Sabbaticae: Сенбілік шолуға жарияланған мақалалардың қайта басылымы. Екінші серия. Лондон: Макмиллан және компания, 1892 жыл. Horae Sabbaticae: Сенбілік шолуға жарияланған мақалалардың қайта басылымы. Үшінші серия. Лондон: Макмиллан және компания, 1892 жыл.

Таңдалған мақалалар

"Жауапкершілік және ақыл-ой қабілеті", Ұлттық әлеуметтік ғылымдарды дамыту қауымдастығының еңбектері, 1865 ж. "Индия және Англиядағы кодификация", The Fortnightly Review, Vol. XVIII, 1872 ж. "Парламенттік үкімет", 2-бөлім, "Қазіргі заманғы шолу", Т. XXIII, 1873 жылғы желтоқсан / 1874 жылғы мамыр. "Цезаризм және ультрамонтанизм", 2-бөлім, "Қазіргі заманғы шолу", Т. XXIII, 1873 жылғы желтоқсан / 1874 жылғы мамыр. "Қажетті шындық", "Қазіргі заманғы шолу", Т. XXV, 1874 жылғы желтоқсан / 1875 жылғы мамыр. "Діни көзқарастарды білдіруге қатысты Англия заңдары", "The Contemporary Review", Vol. XXV, 1874 жылғы желтоқсан / 1875 жылғы мамыр. "Глэдстон мырза және сэр Джордж Льюис пікірлер мәселесіндегі билік туралы", "ХІХ ғасыр", 1877 жылғы наурыз / шілде. "Жеке кәсіпкерлік арқылы заңды жақсарту", "ХІХ ғасыр", Т. II, 1877 жылғы тамыз / желтоқсан. "Қылмыстық заңды реформалау жөніндегі ұсыныстар", "The Nineteenth Century", Vol. II, 1877 жылғы тамыз / желтоқсан. "Діни сенімнің төмендеуінің моральға тигізетін әсері". "Заманауи симпозиум", Rose Belford Publishing Co., 1878 ж. "Құмар ойын және заң", "ХІХ ғасыр", Т. XXX, 1891 жылғы шілде / желтоқсан. "13-шы ғасырдан 18-шы ғасырға дейінгі қылмыстық іс жүргізу". "Англо-американдық құқықтық тарих" таңдамалы еңбектері, Т. II, Little, Brown & Company, 1908 жыл.

Түрлі-түрлі

"Индия және Англиядағы кодификация", Заңға түзетулер қоғамының 1872 жылғы сессиясының ашылу лекциясы, Заң журналы, I том, Жаңа серия, 1872 жыл.