Кіріспе

Боржоми қаласы – Грузияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі курортты қала, Тбилисиден 165 км қашықтықта орналасқан. 2024 жылғы мәлімет бойынша, халқы 11 173 адамды құрайды. Қала Самцхе-Жавахетия аймағының муниципалитеттерінің бірі болып табылады және аймақтың солтүстік-батыс бөлігінде, көркем Боржоми шатқалында, Боржоми-Харагаули ұлттық паркінің шығыс жиегінде жатыр. Бұл қала минералды су өнеркәсібімен (Грузияның ең ірі экспорт тауары), Ликаныдағы Романовтардың жазғы сарайымен және Дүниежүзілік табиғат қорының Боржоми-Харагаули ұлттық паркімен әйгілі. Боржоми минералды суы бұрынғы КСРО құрамына кірген елдерде кеңінен танымал; минералды суды құтыға салу аймақ үшін маңызды табыс көзі болып табылады. Аймақтың минералды бұлақтарының емдік қасиеттері бар деп есептелетіндіктен, денсаулығымен мәселесі бар адамдар жиі барады. Боржомиде сонымен қатар Кавказдағы ең ірі экологиялық бағытталған ойын-сауық паркі орналасқан.

Тарих

Орта ғасырларда қазіргі Боржоми аумағы Тори провинциясының құрамына кірген. Бұл аймақ Грузияның батыс, шығыс және оңтүстік облыстарына қарайтын жолдардың стратегиялық торабын қорғаған бірнеше бекіністермен қамтылған. Үш маңызды қамал – «Гогия», «Петра» және «Сали» – қазір де қалаға жақын төбелерден көрініс береді. 16 ғасырдан 19 ғасырға дейін аймақ Авалишвили әулетіне тиесілі болды, бірақ Османлы шапқыншылығы салдарынан халық саны азайып қалды. Ресейдің Грузияны аннексиялауынан кейін Боржоми аумағы қайта жандана бастады. «Боржоми» топонимі алғаш рет 1810 жылдары жазылған. Қала мен оның төңірегі Ресей әскери билігіне бағынды. Боржомиге 1820 жылдары әскерлер орналаса бастады. 1830 жылдары ғимараттар мен моншалар салына бастады. 1840 жылдардың басында Кавказ вице-патшасы Евгений Головин қызын емдеуге алып келген кезде, суды әскери биліктен азаматтық билікке беру процесін жеделдетті. Жергілікті ландшафт пен минералды суларына ғашы болған вице-патша Михаил Воронцов Боржомды жазғы резиденциясы етіп, жаңа саябақтармен көркейтті. Жылы климаты, минералды сулары мен ормандары Боржомды аристократияның сүйікті жазғы курорты етіп, «Кавказдің маржаны» деген атаққа ие етті. 1860 жылдары жаңа қонақүйлер салынды және минералды сулар басқармасы құрылды. 1871 жылы Боржоми патшалық отбасының мүшесі, Кавказ вице-патшасы болған Ұлы князь Михаил Николаевичке сыйға берілді. 1890 жылдары Михаилдың ұлы Николай Боржомидің батыс жағындағы Ликаниде саябақ пен сарай салдырды. Минералды сулар кең көлемде экспорттала бастады. Қала ресейлік көшпенділердің көптеп келуі арқасында өсті, ал 1901 жылы орыс халқының саны (2031) тұңғыш рет грузин халқының санын (1424) басып өтті. 1921 жылы Қызыл Армияның Грузияға басып кіргенінен кейін Кеңес үкіметі барлық аристократиялық үйлерді тәркілеп, оларды коммунистік партия элитасының демалыс орнына айналдырды. 1968 жылдың 18 сәуірінде болған су тасқынынан көп зиян келгеніне қарамастан, Боржоми Кеңес дәуірі бойы дамып келе берді. Кеңес одағынан кейінгі саяси және экономикалық дағдарыс аймақтың дамуына бәкіл болды, бірақ ол ішкі туризм үшін танымал бағыт болып қала берді. 2000 жылдары туризм мен муниципалдық инфрақұрылымға мемлекеттік және жеке инвестициялардың артуы Боржомидің он жылдық құлдыраудан қалпына келуіне көмектесті. Боржоми, Бакурианимен бірге, Грузия 2005 жылдың 22 маусымында 2014 жылғы Қысқы Олимпиадаға үміткер қала деп жарияланды, бірақ 2006 жылдың 22 маусымында Халықаралық Олимпиада комитеті оны кандидат ретінде қараудан бас тартты.

Курорт

Боржоми – бальнеологиялық және климаттық курорт. Кеңес кезінде ол одақтық курорт мәртебесіне ие болған. Боржомидің жер бедері мен микроклиматының ерекшеліктеріне байланысты, онда бірнеше аудан бар, олардың ішінде Ликани, Папа және Плато емделу үшін ерекше қолайлы. Курорттың негізгі емдеу факторы – ішуге және бальнеологиялық процедураларға қолданылатын минералды су. Боржомиде климаттық терапия, сазды емдеу және тағы да басқа емдеу түрлері де бар. Климаттық терапия үшін ең жақсы уақыт – маусым мен қазан айлары. Медициналық көрсеткіштер: асқазан-ішек жолының, бауыр және өт жолдарының созылмалы аурулары, зат алмасу бұзылыстары, жүрек-қан тамыр жүйесінің кейбір аурулары. Емделу маусымы жыл бойы жалғасады.

Боржоми-Харагаули ұлттық паркі

Боржоми Қарағаулы ұлттық паркі әкімшілігі, кеңселер, шағын қонақ үй және келушілермен байланыс орталығы Боржоми қаласындағы Месхети көшесі, 23-үй мекендеген. Жалпы ауданы 85,083 гектарды құрайды, бұл Грузияның аумағының 1 пайызынан асады. Боржоми-Харагаули қорғалатын аймағына Боржоми, Харагаули, Ахалцихе, Адигени, Хашури және Бағдати аудандары кіреді. Боржоми мен Харагаулиде ұлттық парктің әкімшілік және келушілер орталықтары орналасқан. Боржоми қатаң табиғи қорығы, Боржоми-Харагаули ұлттық паркі, Неджви басқарылатын қорығы және Годердзи тас ағаштарының табиғи ескерткіші – парктің әкімшілігі басқаратын қорғалатын аумақтар. Боржоми-Харагаули ұлттық паркінің туристік маршруттарында жаяу серуендеу, атпен саяхаттау, велосипедпен жүру, қарға тоңбалы аяқ киімдермен жүру, мәдени және танымдық турлар ұсынылады. Маршруттардың биіктігі 400-ден 2642 метрге дейін жетеді. Бұл маршруттар туристерге арналған паналау орындарымен, демалыс алаңдарымен және кемпингтермен жабдықталған.