Кіріспе
Курд Ласвицтің 1897 жылғы "Екі планета" романы (Auf zwei Planeten, lit. On Two Planets, 1897) – Курд Лассвицтің Марста ақылды өмір бар деп болжайтын, ықпалды ғылыми фантастикалық романы. Ол алғаш рет 1897 жылы Felber баспасынан екі томдық қалың қаптамада жарық көрген; содан бері көптеген басылымдары жарық көрді, оның ішінде автордың ұлы Эрих Лассвицтің (Cassianeum, 1948) және Буркхардт Кигеланд пен Мартин Молитордың (Verlag Heinrich Scheffler, 1969) жасаған қысқартулары да бар. 1948 жылғы қысқарту, 1969 жылғы нұсқасынан алынған мәтіннің "қосымша бөліктерімен" бірге, Ханс Х. Рудник жасаған ағылшын тіліне алғашқы аударманың негізі болды, ол 1971 жылы Southern Illinois University Press баспасынан қалың қаптамада жарық көрді. 1976 жылы Popular Library баспасынан қағаздық нұсқасы шықты. Роман отарлау, өзара жойылғаннан кейінгі жағдай және өркениеттердің қақтығысы сияқты тақырыптарды қамтиды, бұл тақырыптар саясатқа енмес бұрын көптеген буын бұрын қарастырылған.
Two Planets (Auf zwei Planeten, lit. On Two Planets, 1897) is an influential science fiction novel postulating intelligent life on Mars by Kurd Lasswitz. It was first published in hardcover by Felber in two volumes in 1897; there have been many editions since, including abridgements by the author's son Erich Lasswitz (Cassianeum, 1948) and Burckhardt Kiegeland and Martin Molitor (Verlag Heinrich Scheffler, 1969). The 1948 abridgement, with "incidental parts" of the text taken from the 1969 version, was the basis of the first translation into English by Hans H. Rudnick, published in hardcover by Southern Illinois University Press in 1971. A paperback edition followed from Popular Library in 1976. The story covers topics like colonization, mutually assured destruction and clash of civilizations many generations before these topics came into politics.
Қорытынды
Арктикалық зерттеушілер тобы Солтүстік полюсті іздеп, сол жерде Марстың базасын табады. Марстықтар полярлық аймақта ғана жұмыс істей алады, себебі бұл климаттық талаптармен байланысты емес, олардың ғарыш кемелері Жердің басқа ендіктеріндегі айналысына шыдамайды. Олар Жердегі адамдарға барлық жағынан ұқсас, бірақ олардың көздері әлдеқайда үлкен, соның арқасында олар көбірек эмоцияларды көрсете алады. Жер тұрғындарына берген атаулары – "кішкентай көзділер". Ласвицтің марсиандары жоғары дамыған және бастапқыда бейбіт; олар зерттеушілердің біразын өздерімен бірге алып, каналдармен толып жатқан Марсқа сапар шегеді. Марстың қоғамы алғашқыда ағартылған, бейбіт және өте дамыған болып көрінеді, бірақ кейін зерттеушілер Жерді күн энергиясын өндіру үшін жаулап алу жоспары туралы біледі. Келесі жылдары Марс күш пен дипломатия арқылы Жердегі барлық маңызды үкіметтерді оңай бағындырып, баршаға бейбітшілік, білім және гүлденуді уәде етеді. Бұл жағдай Еуропаның үшінші дүние елдерін отарлауына ұқсай бастайды. 19-шы ғасырдың соңында Солтүстік Американың бір бөлігі халық тығыздығы төмен болғандықтан, көбінесе тәуелсіздігін сақтап қалады. Уақыт өте келе, Марстың отарлаушылары қарапайым халыққа қарауларында жоғары парасаттылық таныта бастайды, бұл көтеріліске және екі тараптан да жасалған қатыгездіктерге әкеледі. Технологиялық тұрғыдан кемістік танытқан Жер тұрғындарының жеңіске жету мүмкіндігі болмайды, олар көлеңкеде жұмыс істейтін, технологияларды ұрлайтын және әлемді Марсқа қарсы соңғы шабуылға біріктіретін ұйымдасқан планеталық жер асты қозғалысын құрады. Соңғы қақтығыста екі тараптың да қақтығысты жеңуге мүмкіндігі болмайды, себебі екі тараптың да қарсыластың инфрақұрылымын жоюға күші жетеді, бірақ қарсыластың әскерін жоюға емес. Ақырында, шартты бейбітшілікке келісіліп, адал әңгімелер басталады, бұл Жерге көбірек еркіндік береді, бірақ ол мәңгілікке өзгереді.
Марстың Лассвиц суреті
Лассвиц астроном Джованни Шиапареллидің Марс арналарын (канали) сипаттауына тығыз жақындады, тіпті Персиваль Лоуэллдің оларды ақылды тіршілік иелері салған нақты каналдар деп қарауына одан да жақын болды. Лассвицтің бейнелеуі сол дәуірдегі Марс планетасы туралы басқа ғылыми фантастикалық әңгімелерге қарағанда осы астрономдардың көзқарастарын көбірек көрсетеді, соның ішінде H.G. Уэллстің «Дүниелер соғысы», Эдвин Лестер Арнольдтың «Лейтенант Гулливар Джонс: Оның демалысы» және Эдгар Райс Берроуздың «Барсум» әңгімелері – бәрі де Лассвицтің кітабынан кейін жазылған.
Әдеби маңызы
Бұл роман сол кездегі Германияда кең таралған. Вернер фон Браун мен Уолтер Хоман бала кезінде оқыған осы романнан, Роберт Годдард "Әлемдер соғысы" кітабын оқығаннан шабыттанған. 1971 жылға дейін ағылшын тіліне аударма жасалмағанмен, Эверетт Ф. Блайлер оның Гюго Гернсбек арқылы американдық ғылыми-фантастикалық жанрға ықпал еткенін атап көрсетеді: "Гюго Гернсбек Лассвицтің еңбектерін жақсы білген болар, ал Гернсбектің технологиялық негіздемелі либерализм туралы теориялық көзқарасы және оның көптеген ғылыми ерекшеліктері Лассвицтің идеяларымен сабақтас".
Қабылдау
Теодор Стерджен 1971 жылғы аударманы "Нью-Йорк Таймс" газетіне шолу жасай келе, "Екі планета" романын "ерекше және қызықты... ескіше әңгімелерге, батырлыққа, ұяң махаббатқа және тамаша құрылғыларға толы" деп атады. Блайлер аударманың түпнұсқа мәтіннің 40% бөлігін жоғалтып, қатты қысқартылғанын айтты; аударманың сапасы жақсы болғанымен, ол қысқартуды "жаман кемсітушілік" деп сипаттады. Бұл егжей-тегжейлі жоғалту маңызды контекстті жойып, кейіпкерлердің ниеттерін және сюжеттік байланыстарды әлсіретеді.