Кіріспе
Винсент ван Гогтың екі картинадан тұратын сериясы. «Доктор Гаше портреті» – голланд суретшісі Винсент ван Гогтың ең құрметті туындыларының бірі. Ол гомеопатия дәрігері және суретші доктор Пол Гашені бейнелейді. Ол бір ай ауруханада жатқаннан кейін, 1890 жылы Ван Гогтың інісі Тео суретшіге жаңа үй іздеді. Доктордың бұрынғы науқасы Камиль Писсарроның ұсынысымен, Тео Гашенің суретшілермен жұмыс істеуге деген қызығушылығын білді. Сөйтіп, Тео Винсентті Гашенің Овер-сюр-Уаз қаласындағы екінші үйіне жіберді. Винсент ван Гогтың Гашеге деген алғашқы әсері жағымсыз болды. Теоға жазған хатында ол: «Менің ойымша, доктор Гашеге ешқандай сенім артудың қажеті жоқ. Біріншіден, ол менің өзімнен де нашар, не болмаса, біздің жағдайымыз шамалас. Егер соқыр адам соқырды жетектесе, екеуі де орға құлап жатпай ма?» деді. Алайда, екі күннен кейін әпкесі Вильгельминаға жазған хатында: «Доктор Гашеде мен шынайы дос таптым, ол менің бауырым сияқты. Біз физикалық және рухани жағынан да өте ұқсаймыз» деп жазды. Гашемен бірге өткізген уақытында Ван Гог өте жемісті болды, жетпістен астам картина, соның ішінде Гашенің портреттерін жасады. Ван Гогтың ойлары Эжен Делакруаның есілгендер үйіндегі Торквато Тассоның суретіне бірнеше рет қайта оралды. Пауль Гогенмен бірге Монпельедегі Фабр мұражайында Альфред Брюястың коллекциясын көргеннен кейін, Ван Гог Теоға хат жазып, суреттен жасалған литографияның көшірмесін табуға болатынын сұрады. Үш жарым ай бұрын ол осы суретті өзі салмақшы болған портреттердің үлгісі ретінде қарастырған: «Бірақ бұл Эжен Делакруаның «Түрмедегі Тассо» және басқа да көптеген картиналарындағы нағыз адамды бейнелеуге тырысқан және жеткен нәрселерімен үйлесімді болуы керек. Портрет салу, модельдің ойын, жанын көрсете білу – менің ойымша, осылай болуы керек». Ван Гог 1890 жылы әпкесіне осы картина туралы жазды:
Portrait of Dr. Gachet is one of the most revered paintings by the Dutch artist Vincent van Gogh. It depicts Dr. Paul Gachet, a homeopathic doctor and artist He stayed in hospital for a month, Released in 1890, Van Gogh's brother Theo searched for a home for the artist. Upon the recommendation of Camille Pissarro, a former patient of the doctor who told Theo of Gachet's interests in working with artists, Theo sent Vincent to Gachet's second home in Auvers. Vincent van Gogh's first impression of Gachet was unfavorable. Writing to Theo he remarked: "I think that we must not count on Dr. Gachet at all. First of all, he is sicker than I am, I think, or shall we say just as much, so that's that. Now when one blind man leads another blind man, don't they both fall into the ditch?" However, in a letter dated two days later to their sister Wilhelmina, he relayed, "I have found a true friend in Dr. Gachet, something like another brother, so much do we resemble each other physically and also mentally." Van Gogh had a very prolific spell during his stay with Gachet, producing more than seventy paintings, including the portraits of Gachet. Van Gogh's thoughts returned several times to the painting by Eugène Delacroix of Torquato Tasso in the madhouse. After a visit with Paul Gauguin to Montpellier to see Alfred Bruyas's collection in the Musée Fabre, Van Gogh wrote to Theo, asking if he could find a copy of the lithograph after the painting. Three and a half months earlier, he had been thinking of the painting as an example of the sort of portraits he wanted to paint: "But it would be more in harmony with what Eugène Delacroix attempted and brought off in his Tasso in Prison, and many other pictures, representing a real man. Ah! portraiture, portraiture with the thought, the soul of the model in it, that is what I think must come." Van Gogh wrote to his sister in 1890 about the painting:
The portraits of Dr. Gachet were completed just six weeks before Van Gogh shot himself and died from his wounds.
Доктор Гашенің портреттері Ван Гог өзін-өзі атып, жараларынан қайтыс болғанға дейін алты апта бұрын аяқталды.
Portrait of Dr. Gachet is one of the most revered paintings by the Dutch artist Vincent van Gogh. It depicts Dr. Paul Gachet, a homeopathic doctor and artist He stayed in hospital for a month, Released in 1890, Van Gogh's brother Theo searched for a home for the artist. Upon the recommendation of Camille Pissarro, a former patient of the doctor who told Theo of Gachet's interests in working with artists, Theo sent Vincent to Gachet's second home in Auvers. Vincent van Gogh's first impression of Gachet was unfavorable. Writing to Theo he remarked: "I think that we must not count on Dr. Gachet at all. First of all, he is sicker than I am, I think, or shall we say just as much, so that's that. Now when one blind man leads another blind man, don't they both fall into the ditch?" However, in a letter dated two days later to their sister Wilhelmina, he relayed, "I have found a true friend in Dr. Gachet, something like another brother, so much do we resemble each other physically and also mentally." Van Gogh had a very prolific spell during his stay with Gachet, producing more than seventy paintings, including the portraits of Gachet. Van Gogh's thoughts returned several times to the painting by Eugène Delacroix of Torquato Tasso in the madhouse. After a visit with Paul Gauguin to Montpellier to see Alfred Bruyas's collection in the Musée Fabre, Van Gogh wrote to Theo, asking if he could find a copy of the lithograph after the painting. Three and a half months earlier, he had been thinking of the painting as an example of the sort of portraits he wanted to paint: "But it would be more in harmony with what Eugène Delacroix attempted and brought off in his Tasso in Prison, and many other pictures, representing a real man. Ah! portraiture, portraiture with the thought, the soul of the model in it, that is what I think must come." Van Gogh wrote to his sister in 1890 about the painting:
The portraits of Dr. Gachet were completed just six weeks before Van Gogh shot himself and died from his wounds.
Құрамы
Ван Гог Гашеттің оң жақ иығын қызыл үстелге тіреп, қолын басына қойып салған. Үстелде екі сары кітап және күлгін түсті шипалы шөп – түлкіқұйрық орналасқан. Суреттегі түлкіқұйрық – жүрек ауруларын емдеу үшін дигиталис алынатын өсімдік, бұл, мүмкін, Гашеттің дәрігер ретіндегі белгісі. Уоллес Гашеттің ультрамарин көк жейдесін, ақшыл көк түспен боялған төбелердің фонында, "шаршаған, сұрғылт бет-әлпетін және адамның қайғысын, мейірімділігін көрсететін мөлдір көк көздерін" ерекшелеп көрсететінін сипаттады. Ол сондай-ақ: "Менің автопортретім де шамамен осылай жасалған, бірақ көк түсі – Мидидің әдемі көк түсі, ал киімдер ақшыл лилак түсті", – деп жазды. 1939 жылдың тамызында Кенигс картиналарды Парижден Нью-Йорктегі Кнодлер галереясына тасымалдады. Зигфрид Крамарский 1939 жылдың қарашасында Лиссабонға қашып, 1940 жылдың қаңтарында Нью-Йоркке келді. Картиналар Крамарскийдің қамқорлығына өтті, ол оларды көбінесе Метрополитен өнер мұражайына беретін. Содан кейін ол әлемдегі ең қымбат картинаға айналды, Daishowa Paper Manufacturing Co. компаниясының құрметті төрағасы Рёэй Сайто оған 82,5 миллион АҚШ доллары төледі (75 миллион доллар плюс 10 пайыз сатып алу комиссиясы). Екі күннен кейін Сайто Ренуардың «Мулен де ла Галетте биі» картинасын Sotheby’s аукционында шамамен 78,1 миллион долларға сатып алды. 75 жастағы жапон бизнесмені, өлімінен кейін Ван Гогтың картинасын өртеуге келісетінін мәлімдеді. Кейін ол картинаны Жапон үкіметіне немесе мұражайға беруді қарастыратынын айтса да, 1996 жылы қайтыс болғаннан бері картинаның нақты орналасқан жері мен иесі туралы ешқандай ақпарат жарияланбады. 2007 жылғы хабарламалар картина он жыл бұрын Австрияда туған инвестициялық қор менеджері Вольфганг Флеттльге сатылғанын көрсетті. Флеттль, өз кезегінде, қаржылық қиындықтарға байланысты картинаны әлі белгісіз тұлғаларға сатуға мәжбүр болды деген хабар бар.
Екінші нұсқа
Портреттің екінші нұсқасы Гашеге тиесілі болған. 1950 жылдардың басында, оның пост-импрессионизм суреттерінен құралған жеке коллекциясының қалған бөлігімен бірге, ол Франция Республикасына оның мұрагерлерімен қалдырылды. Екінші нұсқаның нақтылығы бірнеше факторға байланысты жиі күмәндануға түсті. 1890 жылғы 3 маусымда Теоға жазған хатында Винсент портреттегі жұмысынан айта келіп, онда "сары кітап және күлгін гүлді нақылгүл" бар екенін жазды. Вильгельминаға жіберілген келесі хатта "сары роман және нақылгүл гүлдері" туралы да айтылған. Бұған қоса, кейбір сыншылар Ван Гогтың Ауверде болған кезінде пайда болған көптеген туындыларын – жетпіс күнде шамамен сексен жұмысты – атап өтіп, олардың бәрін өзі салғанын күмәндандырды. Көрмеге дейін музей Ван Гог, Сезанн және Гашелердің әрқайсысынан сегіз жұмыстың инфрақызыл, ультракөк сәуле және химиялық талдауын салыстыру үшін тапсырды. Зерттеулер Ван Гогтың суреттеріндегі пигменттердің Гаше көшірмелерінен өзгеше ақиқаттануын көрсетті.
Этшілеу
Гашемен эфирлеу өнеріне танысқан Ван Гог 1890 жылы доктор Гаше портретін жасаған. Гаше мен Ван Гог Францияның оңтүстігіне арналған суреттер сериясын жасауды жоспарлады, бірақ ол жоба іске аспады. Бұл Ван Гог жасаған жалғыз эфирленген сурет, ол «L'homme à la pipe» (Пипасы бар адам) деген атпен де белгілі. Ван Гогтың інісі Тео, суреттің көшірмесін алғаннан кейін, оны «нағыз суретшінің гравирасы. Орындалуында ешқандай әсемдеу жоқ, металға салынған сызба» деп атады. Бұл поза Ван Гогтың Орсе мұражайында сақталған «Доктор Гаше портреті» картинасындағыдан өзгеше. Канаданың Ұлттық галереясы «Сызықтың толқын тәрізді ағысы Ван Гогтың кейінгі стильінің экспрессивті ерекшелігіне тән» деген қорытынды жасады. Ұлттық галереядағы көшірме доктор Гашеттің ұлы Пол Гаше кішісі жасаған, Ван Гогтың өлімінен кейін басылған 60 суреттің бірінен алынған. Суреттің төменгі жиегінде Гашеттің коллекционерлік мөртабасы бар.