Кіріспе
Винсент ван Гогтың суреттер сериясы. «Ирис» – голланд суретшісі Винсент ван Гогтың ирис гүлдерін бейнелеген бірнеше суреттерінің бірі және 1890 жылы қайтыс болғанға дейінгі соңғы жылы Францияның Сент-Реми-де-Прованс қаласындағы Сент-Пол-де-Маузоль психиатриялық емханасында салған суреттер сериясының бөлігі. Ван Гог 1889 жылдың мамыр айында емханаға түскеннен кейін бір ай ішінде, аурухана бағында табиғаттан шабыт алып «Ирис» суретін салуды бастады. Оның кейінгі туындыларындағыдей жоғары кернеу бұл суретте байқалмайды. Ол сурет салуды «менің ауруымның нөсер өткізгіші» деп атады, себебі сурет салу арқылы өзін естен шығудан сақтай алатынына сенді. Бұл картина, сол заманғы басқа суретшілердің туындылары сияқты, көптеген жапондық укиё-э гравюраларының ықпалында болды. Ортақ белгілері – айқын контурлар, ерекше бұрыштар, соның ішінде жақыннан бейнелеу және жарық түсуіне қарай көлемі өзгермейтін тегіс түстер. Сурет жұмсақтық пен жеңілдікке толы. «Ирис» – қайғысыз, өмірге құштар картина. Ол бұл суретті зерттеу жұмысы деп есептегендіктен, оның эскиздері сақталмаған, бірақ Ван Гогтың інісі Тео оны жақсы бағалап, 1889 жылдың қыркүйегінде «Тәуелсіз суретшілер қоғамының» жылдық көрмесіне ұсынды. Ол Винсентке көрме туралы былай деп жазды: «Ол алыстан көзге түседі. «Ирис» – ауа мен өмірге толы әдемі зерттеу». Бұл картина оның ең танымал туындыларының бірі.
Irises is one of several paintings of irises by the Dutch artist Vincent van Gogh, and one of a series of paintings he made at the Saint Paul de Mausole asylum in Saint Rémy de Provence, France, in the last year before his death in 1890. Van Gogh started painting Irises within a month of entering the asylum, in May 1889, working from nature in the hospital garden. There is a lack of the high tension which is seen in his later works. He called painting "the lightning conductor for my illness" because he felt that he could keep himself from going insane by continuing to paint. The painting was probably influenced by Japanese ukiyo e woodblock prints like many of his works and those by other artists of the time. The similarities occur with strong outlines, unusual angles, including close up views, and also flattish local color (not modeled according to the fall of light). The painting is full of softness and lightness. Irises is full of life without tragedy. He considered this painting a study, which is probably why there are no known drawings for it, although Theo, Van Gogh's brother, thought better of it and quickly submitted it to the annual exhibition of the Société des Artistes Indépendants in September 1889, together with Starry Night Over the Rhone. He wrote to Vincent of the exhibition: "[It] strikes the eye from afar. The Irises are a beautiful study full of air and life." The painting is one of his most renowned works.
Шығу тегі
Бірінші иесі – Жулиен "Пьер" Тангуй, бояу ұнтақтаған және сурет сатушы, оның портретін Ван Гог үш рет салған. 1892 жылы Тангуй «Ирис» картинасын Ван Гогтың алғашқы қолдаушыларының бірі болған өнер сыншысы және анархист Октав Мирбоға сатты. Мирбо оған 300 франк төледі, кейін оны «Аспанда» романында сюжет ретінде пайдаланды. 1987 жылы бұл картина ең қымбат картина болып танылды, бұл рекорд екі жарым жыл бойы сақталды. Содан кейін ол Алан Бондқа 53,9 миллион АҚШ долларына сатылды, бірақ Бондтың оны төлеуге жеткілікті ақшасы болмады. «Ирис» кейін 1990 жылы Лос-Анджелестегі Дж. Пол Гетти мұражайына қайта сатылды. Қазіргі уақытта (2022 жылғы мәлімет бойынша) «Ирис» инфляцияға түзетілген ең қымбат сатылған картиналар тізімінде отыз бірінші орында, ал инфляцияның әсерін ескермесе, 102-ші орында тұр.