Кіріспе

Лондондағы Ливерпуль жолы – Солтүстік Лондонның Ислингтон ауданындағы көше. Ол Ислингтон Хай-стрит пен Холлоуэй-роуд арасында жатыр, Барнсбери аумағы арқылы Аппер-стритпен шамамен қатар жүреді. Көшеде әдемі грузин үйлері мен викториялық виллалар көп, олардың көпшілігі ескерткіштер тізіміне енген. Жол бойында бірнеше паб, шағын кәсіпорындар мен мейрамханалар, сондай-ақ жасырын бақша алаңдары орналасқан. Көшенің көп бөлігі тұрғын үйлерден тұрады, ал оңтүстік, Энджел аймағында қарбалас сауда және бизнес орталығы бар.

Шатыр базар және Angel Central

Оның оңтүстік, Angel басында Ливерпуль жолы бұрынғы Pied Bull пабы тұрған жерде Islington High Street-тен бөлінеді. Солтүстікке қарай жылжығанда, көше Капелл базарынан, Angel Central сауда орталығынан және басқа дүкендер мен супермаркеттерден өтіп, Толпуддл көшесіне дейін жетеді. Осыдан әрі көшенің қалған 90 пайызы негізінен тұрғын үйлермен, арасында шағын кәсіпорындармен толған.

Патшалық ауыл шаруашылығы залы

Корольдік шаруашылық залы (алғашқыда Шаруашылық залы деп аталды) Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Лондонның басты көрме алаңы болды және оның сияқты ең ірі ғимарат еді, онда 50 000 адамға дейін сыйып отыратын. Ол 1862 жылы Смитфилд клубы Уильям Диксонның мал базарлары орналасқан жерде 32 000 фунт стерлингке салынды. Құрылысқа 1851 жылғы Ұлы көрме үшін салынған Кристалл сарай үлгі болып қызмет етті. Шаруашылық залының бастапқы мақсаты мен орналасуы Смитфилдке, ірі мал базарына жақын болуымен және Ливерпуль жолының малға арналған бағыт ретінде пайдаланылуымен байланысты болды. Залдың биіктігі 75 фут, ал иісті шыны шатыры 125 футқа созылған. Ол 1862 жылдың желтоқсанында өткен алғашқы жылдық Смитфилд көрмесі үшін салынды, бірақ кейін концерттер мен Корольдік турнир сияқты басқа да мақсаттар үшін танымал болды. Ең сәнді шара 1867 жылдың шілдесінде Англияға келген бельгиялық ерікті полктер үшін өткізілген әсем бал болды. "Агги" деген атпен танымал болған залде әскери турнирлер, жаяу жүру жарыстары, миссионерлік көрмелер, музыкалық концерттер, сүт көрмелері, кештер, есек және қоян көрмелері, діни жиналыстар, цирктер, иттер көрмелері, мотоциклдер мен велосипедтер көрмелері, сауда жәрмеңкелері және 1870 жылы бұқа күресі сияқты іс-шаралар өтті. 1884 жылы Королева Виктория мен Корольдік отбасының мүшелерінің жиі келуіне байланысты "Корольдік" префиксі қосылды. 1943 жылы, жақын орналасқан Маунт-Плезант пошталық кеңсесі бомбаланғаннан кейін, ғимарат Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде пайдалануға берілді және қайтадан жұртшылыққа ашылмады. Ол 1971 жылға дейін поштаны сұрыптау орталығы ретінде жұмыс істеді, содан кейін ұзақ жылдар бойы бос тұрып, тозып, ақырында 1980 жылдары негізгі залы Бизнес-дизайн орталығына айналдырылды. Ғимараттың қалған бөлігі бұзылып, негізгі кіреберіс Ливерпуль жолынан Үстіңгі көшеге көшірілді. Корольдік шаруашылық залы Питер Лавзидің 1970 жылғы "Wobble to Death" романында және оның BBC радиосының "Saturday Night Theatre" адаптациясында Виктория дәуіріндегі жаяу жүру жарысының орны ретінде бейнеленген. Ливерпуль жолы Лондондағы "биік тротуарлы" сирек көшелердің бірі болып есептеледі. Бұл 1860 жылдары сол кездегі жаңа Шаруашылық залына бару үшін жолды пайдаланған көптеген малдардың шашыратып тастауынан жаяу жүргіншілерді қорғау үшін салынған. Осының салдарынан, тротуар көшенің кейбір бөліктерінде жол бетінен жоғары орналасқан.

Лондонның қызба ауруханасы

Old Royal Free Place және Old Royal Free Square бастапқыда Лондонның қызба ауруханасы болды, ал 1948 жылдан бастап Корольдік тегін аурухананың бөлімшесіне айналды. Лондонның қызба ауруханасы 1848 жылы Кингс-Крост станциясының Ұлы Солтүстік темір жолының терминалы үшін қажет болғандықтан, Кингс-Кросттағы бұрынғы орналасқан жерінен Ливерпуль жолындағы Кеттл Филдке көшірілді. Жергілікті халықтың қарсылығына қарамастан, Ливерпуль жолы қызба ауруханасы үшін жақсырақ орын деп есептелді, себебі ол қиыршық тасты төбеде, биік және жақсы кептірілген, сондай-ақ ауру тудыратын миазма немесе нашар ауадан таза болады деп саналды. Жаңа аурухананың архитекторы Чарльз Фаулер болды, ол Девон графының ықпалы арқасында тапсырыс алды. Бұл мәселе дау тудырды: дизайнды таңдау үшін конкурс өткізілді, және комитет Дэвид Мокаттаның жобасын ресми түрде мақұлдады, бірақ ол жоба тоқтатылып, Фаулер жұмысты аяқтауға шақырылды. Фаулер қызыл кірпіштен салынған, палладиан стиліндегі, екі қанатты колонналы қасбетті жобалады. Алдыңғы қасбет бүгінгі күнгідей бір қабатты колоннадалармен байланыстырылған үш блоктан тұратын болды. Орталық блок пен колоннадалар кеңселер, қоймалар және комитеттер отыратын бөлмелерге арналған. Викториандықтар бұл дизайнды 1849 жылдан бастап қабылданатын тиф және қызыл жегі ауруымен ауырғандардың палаталарын жасыру үшін пайдаланды. Артында "жоғары сапалы палаталар" орналасқан екі бөренелі блок болды, олар сол кездегі денсаулық сақтау саласындағы жаңа идеяларды қамтыды. 1862 жылы Чарльз Диккенс аурухананы "Лондондағы осы сияқты жалғыз ғана емес, сонымен қатар Еуропадағы ең жақсы аурухана" деп сипаттады. Аурухана Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбадан зақымданып, 1948 жылы Корольдік тегін аурухананың құрамына енді және 1975 жылы жабылды. 1990 жылдан бастап сақталған ғимараттар тұрғын үйлерге айналдырылды.

Қасиетті Үштік шіркеуі

Ислингтон өзінің көптеген (шамамен 30) саябақ алаңдарымен танымал, ал Ливерпуль жолы бірнешеуіне жақын орналасқан, олардың ішінде Клаудесли, Гибсон, Милнер, Лонсдейл, Барнсбери және Арундел алаңдары бар. Алаңдар негізінен 19 ғасырдың басында салынды, олар айналасындағы үйлердің бай тұрғындарынан жоғары жалдау ақысын алуды ақтау үшін тартымды және сәнді мүмкіндік ретінде құрылыс жоспарларына енгізілген. Клаудесли алаңы Ливерпуль жолының 141 және 143 нөмірлері арасынан қол жетімді, сол жерден Қасиетті Үштік шіркеуі көрінеді. Клаудесли алаңы 1826–1829 жылдары салынған Барнсбери алаңдарының ең алғашқысы болды. Орталық бөлігін жас Чарльз Барри Кембридждегі Кингс колледжінің капелласын үлгі етіп, жаңадан сәндікке ие болған тікбұрышты стильде салған Қасиетті Үштік шіркеуі алып жатыр. 1517 жылы қайтыс болған Ричард Клаудслиді еске алу үшін әдемі суреттелген терезе орнатылған. Ол шіркеу салынған "Тасты дала" (содан жақын жердегі Стоунфилд көшесінің аты шыққан) деп аталатын жерді аудандық қауымға мұра қалдырды және оның жанына жыл сайын отыз реквием жұмасы оқылуын өтінді. Ол өсиетімен Ньюгейт, Корольдік тақ, Маршалси түрмелеріндегі және Бедлам психиатриялық ауруханасындағы тұтқындарға шөп беруге, кедейлерге әрқайсысы 6 шиллинг 8 пенниге бағаланған көйлектерге және басқа да мүліктік жарналарға қаражат бөлді. Бұл жарналар әлі де Клаудсли қайырымдылық қоры арқылы басқарылады. Шіркеу 1960 жылдары пайдасыз деп жарияланды және 1980 жылға дейін бос тұрды, содан кейін Нигериялық Пятидесятниктер қауымы, Мәсіхтің Аспан шіркеуі оны жалға алды. 2018 жылы иелігі Лондон епархиясына қайтарылды.

Ислингтон жұмыс үйі

Ислингтон жұмыс үйі бұрын Ливерпуль жолынан тыс жерде орналасқан. 1729 жылдан бері жақын маңда жұмыс үйі қызмет етіп келді, бірақ 1777 жылы алғашқы арнайы салынған ғимарат "Кат Глоат Лейн" деп аталған жолдың жанындағы кең аумақта, қазір Барнсбери көшесінің батыс жағында, Ливерпуль жолымен қиылысатын жерде бой көтерді. 1872 жылы ол жұмыс үйі ретінде тоқтатылды, ғимараттар бұзылып, оның орнына аудандық көмек көрсету кеңсесі, еңбек бюросы және шешекке қарсы вакцинация орталығынан тұратын жаңа блок салынды. Ливерпуль жолының 281 нөміріндегі 1872 жылы салынған ерекше асимметриялық мұнаралы ғимарат 1969 жылға дейін туу, өлім және неке тіркеу кеңсесі ретінде пайдаланылды. Қазірде барлық сақталған ғимараттар тұрғын үйлерге айналдырылды. Алғашқы Ливерпуль жолының бағыты қазіргі Лонсдейл Плейс арқылы Барнсбери көшесінен өтті. 1842 жылы топограф Сэмюэл Льюис былай деп жазды: "[Ливерпуль] жолы, бұрын оңтүстіктен жұмыс үйінің алдына дейін түзу бағытта өтіп, содан кейін Барнсбери көшесінің басына қарай шығысқа бұрылған, 1796 жылы қазіргі бағытына өзгертілді; осы өзгеріс арқасында жиі апаттарға себеп болатын екі қауіпті бұрылыс жойылды".

Колледждің айқасы

220 және 222 Ливерпуль жолы арасында қысқа жол Колледж Кроссқа жетеді. Осы жерде 1825 жылдан 1915 жылға дейін қазіргі Саттон үйлері тұрған жерде Шіркеу Миссионерлік колледжі орналасқан. Колледж Шіркеу Миссионерлік Қоғамымен 18 ғасырдағы үлкен ботаникалық бақтың орнында салынған.

Томас Кубитт үйлері

№ 230–254 Ливерпуль жолы, бұрынғы Манчестер террасасының (шамамен 1827 ж.) бір бөлігі және Колледж Кроссқа тікелей жапсарлас орналасқан, бұл аймақтағы Томас Кубитт салған санаулы құрылыстардың бірі, оның сегменттік аркалы терезелері бар.

Сэмюэл Льюис Траст Хоббингс және Лейкок Грин

Самуэль Льюис Траст тұрғын үйлері және іргелес Лейкок Грин (бұрынғы Ливерпуль ғимараттарының орны) бұрынғы Лейкок фермасында орналасқан. "Лейкок фермасы және малға арналған ордалар" 1720 жылға дейін пайда болған. 1777 жылы қайтыс болған Чарльз Лейкок кіші, "падишалықтағы ең ірі қаз тұқымын өсіруші және көтерек құстар сатушылардың бірі" болған. 1834 жылы қайтыс болған Ричард Лейкок, елдегі ең ірі сүт зауыттарының бірінің иесі және заманындағы ең бай сүт фермерлерінің бірі болды. 500 акрдан астам жер Ливерпуль жолы мен Жоғарғы көше маңында, оңтүстікке қарай қазіргі Ислингтон Парк көшесіне дейін (бұрын Кеттл Лэйн деп аталған) созылған. Смитфилдке айдап әкелінген мал көбінесе мал ордаларында тамақтанып, түнде демалатын, бұл ордалар оның есімімен аталған көшеде 1890 жылдарға дейін сақталған. Оның ордалары жабық болғандықтан, Ливерпуль жолындағы көптеген ордалардан тиімдірек болды. 1882 жылы Improved Industrial Dwellings Co. Ltd. компаниясы Хайбери стансасы жолының батыс жағындағы ферма жерінің бір бөлігінде Ливерпуль ғимараттары деп аталған төрт үлгілі тұрғын үйді салды. Бұл ғимараттар 1990 жылы бұзылып, орнына Лейкок Грин деп аталған қоғамдық саябақ салынды. Самуэль Льюис – бай қаржыгер және меценат, ол кедейлерге баспана беру мақсатында қайырымдылық қорын құру үшін 670 000 фунт стерлинг мүлік қалдырды. Самуэль Льюис Траст 1901 жылы құрылды, ал Ливерпуль жолындағы Самуэль Льюис Траст тұрғын үйлері Лондонның сегіз тұрғын үй жобасының біріншісі болды. 323 тұрғын үйден тұратын кешен 1910 жылдың 4 сәуірінде ашылды және Wallis and Sons Ltd компаниясымен 101 000 фунт стерлингке салынды. Ғимараттарды С.С. Джозеф және Смит жобалаған. Олар араларында ағаштар бар, бес қатарлық блоктардан тұрады, соның ішінде ерекше пішінді, тік кесілген платандар мен тас төселген алаңдардағы шағын арал бақтары бар. Николаус Певснер бұл кешенді "1900 жылдар шамасындағы жұмысшылар класының тұрғын үйлерінде байқалған жоспарлау және адамгершілік көріністің жақсаруының Ислингтондағы ең жақсы мысалы" деп сипаттады. Әрбір пәтерде көмір сақтауға арналған қойма және ас үйде ағаш жамылғысы астында ванна болды. 2001 жылы Траст өзінің жүз жылдық мерейтойын тойлап, Southern Housing Group деп атауын өзгертті.

Магдалина шіркеуі мен бақтары

Сент-Мария Магдалина шіркеуі Ливерпуль жолы мен Холлоуэй жолының арасындағы бақтарда орналасқан. Ол 1814 жылы Уильям Уикингстің жобасы бойынша, Үстіңгі көшедегі Сент-Мэри шіркеуіне қарастығы шатырша ретінде салынған. Таңдалған жерде шіркеудің де, шіркеу қорымы мен жерлеу орнының да орналасуына жеткілікті кеңістік болды. Бірақ оның соңғы құны, £32,636, тым жоғары болғандықтан, тергеу комиссиясы құрылды. Комиссия нақты келісімшарт болмағандықтан қаражаттың көп бөлігі ысырап болғанын анықтады. Шіркеудің дизайны көп мақтауға ие болған жоқ. 1894 жылы ол дербес шіркеу мәртебесін алды, ал қазір ол Үміт шіркеуінің Ислингтон қауымдастығының бір бөлігі болып табылады. Актриса Джейн Расселл 1954 жылғы қарашада «Джентльмендер блондинкаларға үйленеді» фильмін түсіріп жатқанда шіркеуде бірнеше құлшылыққа қатысты. Шіркеу бақтары – бұл шіркеудің бұрынғы зираты. 19 ғасырдың соңында жердің жерлеу үшін пайдалы өмірі аяқталуға жақын келгенде, парламент актісі қабылдалып, ескеру бақтарын қоғамдық саябаққа айналдыруға рұқсат берілді. Көптеген қабірлер мен ескерткіштер алынып тасталды, жер аумағы кеңейтіліп, ресми роза бақтары салынды.

Қасиетті Мария Магдалина академиясы

Сент-Мария Магдалина шіркеуінің салынуының үлкен артықшылығы – Ливерпуль жолының артында салынған жаңа приходтық мектеп болды. Ол 1815 жылы жарты акр жерге ашылып, 400 балаға қызмет көрсетті. Мекеме Мадрас жүйесі бойынша жұмыс істеді (содан жақын жердегі Мадрас аламының аты шықты), қабілетті оқушыларды мұғалімге «көмекшілер» ретінде пайдаланып, шығындарды азайтып, олар алған білімді басқа оқушыларға үйретті. 1940 жылғы 7-8 қазанда мектеп және оның төңірегі бомбадан қирады. 1954 жылы жаңа ғимарат ашылды, ол Англия шіркеуінің ерікті түрде қолдауымен жұмыс істейтін бастауыш мектеп, кіші және кіндік бөлімдері бар мектеп болды. Ғимарат 2007 жылы қайта жаңартылды, ал мектеп St Mary Magdalene Academy болып қайта құрылды, онда бастауыш мектеп пен жоғары сыныптар, соның ішінде алтыншы сынып та бар.

Сақиналық крест

Ливерпуль жолы Холлоуэй Роудта аяқталады, бұрын Ring Cross деп аталған қиылыста. 1811 жылы тарихшы Джон Нельсон былай деп жазды: "Арқа жолының аяқталатын жері – кең жолдың кең бөлігі, ұзақ уақыттан бері РИНГ КРОСС деп аталып келген, бұл аталған жерде Реформациядан бұрын тұрған айқаш белгі болғандықтан болуы мүмкін". Осы ауданда қылмыскерлердің тізгінмен байланып, көпшілікке көрсетілгені және тіпті дарға асылғандығы туралы әңгімелер бар.

Көлік

Ливерпуль жолы Лондон метросының Виктория желісінің және Ұлы Солтүстік желісінің Солтүстік Сити желісінің, сондай-ақ Лондондық электр пойыздарының (Overground) Шығыс және Солтүстік Лондон желілерінің бір бөлігін құрайтын теміржол желілерін кесіп өтеді. Теміржол желілері арқылы өтетін көпір N1 индексінен N7 индексіне өтуді көрсетеді. Ислингтондағы алғашқы трамвай 1871 жылы Солтүстік Метрополитен трамвай компаниясы тарапынан Нагс-Хедтен, Холлоуэй жолынан, Апел көшесі және Ливерпуль жолы арқылы, содан кейін Финсбери алаңына дейін ашылды. 1872 жылы ол Арчвей тавернасына және Финсбери паркіне дейін ұзартылды. Ливерпуль жолы "Лондонның трамвайлар қозғалысы жүрген ең аз кіріс әкелетін, ұзын көшесі болды", және қызмет 1913 жылы тоқтатылды. Содан бері бұл жолда трамвай мен автобус қызметі болған жоқ. 2003 жылы жолдағы қозғалысты баяулату шаралары енгізілді. 2019 жылы Хайбери бұрышының жоспары өзгергеннен кейін, Ливерпуль жолы мен басқа да жақын жерлердегі жолдарда жаңа жоспардан қашу үшін көліктердің саны күрт өсті, нәтижесінде шу мен ластану айтарлықтай артты. Тұрғындар Ислингтон кеңесінен жағдайды жақсарту шараларын қабылдауды сұрап отыр.