Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адриен Моннье (26 сәуір 1892 – 19 маусым 1955) – француз кітапханашысы, жазушы және баспагер, 1920-1930 жылдары Париждегі модернистік әдебиет ортасының ықпалды тұлғасы.
Adrienne Monnier (26 April 1892 – 19 June 1955) was a French bookseller, writer, and publisher, and an influential figure in the modernist writing scene in Paris in the 1920s and 1930s.
қалыптасу жылдары
Монье 1892 жылғы 26 сәуірде Парижде дүниеге келген. Оның әкесі Кловис Монье (1859–1944) – пошта жұмыскері (постир-амбулант), түнгі пойздарда транзиттік поштаны сұрыптаумен айналысқан. Оның анасы, Филиберт (құрметті аты Соллье, 1873–1944), әдебиет пен өнерге қызығушылық танытқан, көңілді мінезді әйел болған. Адриеннің кіші қарындасы Мари (1894–1976) – шебер кестеші және иллюстратор ретінде танымал болды. Анасы қыздарын кішкентай кезінен көп оқуға ынталандырды және оларды жиі театрға, операға және балетке алып жүретін. 1909 жылы 17 жасында Монье мұғалімдік біліктілік (brevet supérieur) дипломымен орта мектепті бітірді. Бірнеше айдан кейін, қыркүйекте, ол ресми түрде ағылшын тілін жақсарту үшін Лондонға көшті, бірақ шын мәнінде сыныптасы Сюзанн Бонньерге жақын болу үшін, оған "қатты ғашық болды". Монье үш ай бойы ау-пар болып жұмыс істеді, содан кейін алты ай бойы Истборн қаласында француз тілін оқытты. Кейіннен ол өзінің ағылшын тәжірибесі туралы «Лондонның естеліктері» («Souvenirs de Londres») деген кітап жазды. Францияға оралғаннан кейін Монье қысқа уақыт жеке мектепте сабақ берді, содан кейін стенография және машинка курсына жазылды. Осы біліммен қаруланған ол 1912 жылы әдеби және мәдени туындыларға маманданған «Университет де Анналь» (Université des Annales) баспасында хатшы болып жұмысқа орналасты. Монье жұмысын ұнатып жүргенімен, ол богемдік Сол жағалау мен оның авангардты әдеби ортасын артық көретін жазушылар мен журналистермен көп араласпады. 1913 жылдың қараша айында Моньедің әкесі Кловис жұмыста кезінде пойыз апатынан ауыр жарақат алды; ол өмір бойы ақсап жүрді. Ақы төленгеннен кейін, ол барлық ақшаны – 10 000 франкты – Моньеге кітап сату бизнесін ашуға көмектесу үшін берді.
Monnier was born in Paris on 26 April 1892. Her father, Clovis Monnier (1859–1944), was a postal worker (postier ambulant), sorting mail in transit on night trains. Her mother, Philiberte (née Sollier, 1873–1944), was "open minded" with an interest in literature and the arts. Adrienne's younger sister, Marie (1894–1976), would become known as a skillful embroiderer and illustrator. Their mother encouraged the sisters to read widely from an early age and frequently took them to the theatre, opera, and ballet. In 1909, aged 17, Monnier graduated from high school, with a teaching qualification (brevet supérieur). Within months, in September, she moved to London, officially to improve her English but in reality to be close to her classmate, Suzanne Bonnierre, with whom she was "very much in love". Monnier spent three months working as an au pair, before finding a job for six months teaching French in Eastbourne. She later wrote about her English experiences in Souvenirs de Londres ("Memories of London"). Back in France, Monnier taught briefly at a private school, before enrolling on a shorthand and typing course. Thus equipped, in 1912, she found work as a secretary at the Université des Annales, a Right Bank publishing house specialising in mainstream literary and cultural works. Although Monnier enjoyed the work, she had little in common with the writers and journalists with whom she came into contact, preferring the bohemian Left Bank and the avant garde literary world that it represented. In November 1913, Monnier's father, Clovis, was seriously injured in a train crash while at work; he was left with a lifelong limp. When the compensation came through, he gave all of it – 10,000 Francs – to Monnier, to help her set up in bookselling.
Кітап достарының үйі
1915 жылы 15 қарашада Моннье Париждің VI округінде, 7 rue de l'Odéon мекенжайында "La Maison des Amis des Livres" атты кітап дүкені мен кітапханасын ашты. Ол Францияда өз кітап дүкенін ашқан алғашқы әйелдердің бірі болды. Әйелдер кейде отбасылық кітап дүкендерінде көмектесетін, ал жесірлер күйеулерінің кітап сату немесе баспа ісін жалғастыратын, бірақ француз әйелінің тәуелсіз түрде кітап сатушы ретінде жұмыс істеуі сирек кездесетін жағдай еді. Дегенмен, бұрын мұғалім және әдеби хатшы болып жұмыс істеген Моннье әдебиет әлемін өте жақсы көріп, кітап сатуды өзінің кәсібі етіп қалыптастыруға бекінді. Ол шектеулі қаржымен, көптеген кітап сатушылар жұмыстарын тастап, әскерге кеткен кезде жаңа кітап дүкеніне шын қажеттілік болған кезде дүкенін ашты. Оның абыройы артқан сайын, Монньеден оның жолын қуп, кітап сатушы болуды армандаған басқа әйелдер де кеңес сұрады.
On 15 November 1915, Monnier opened her bookshop and lending library, "La Maison des Amis des Livres" at 7 rue de l'Odéon, Paris VI. She was among the first women in France to found her own bookstore. While women sometimes assisted in a family bookstore, and widows occasionally took over their husband's bookselling or publishing business, it was unusual for a French woman to independently set herself up as a bookseller. Nonetheless Monnier, who had worked as a teacher and as a literary secretary, loved the world of literature and was determined to make bookselling her career. With limited capital she opened her shop at a time when there was a genuine need for a new bookstore, since many booksellers had left their work to join the armed forces. As her reputation spread, Monnier's advice was sought out by other women who hoped to follow her example and become booksellers.
Одеония
Монни 1919 жылы Сильвия Бич ағылшын тілінде "Шекспир және компания" деп аталатын кітап дүкенін ашқанда, оған кеңес беріп, қолдау көрсетті. 1920 жылдары Бич пен Монниге тиесілі дүкендер Латын кварталының ортасында, Одеон көшесінде бір-бірінің қарамағысында орналасқан. Екі кітап дүкені де француз, британдық және американдық жазушылардың бас қосатын жеріне айналды. Оқылымдар ұйымдастырып, авторлар мен оқырмандар арасындағы еркін әңгімелесуді ынталандыру арқылы екі әйел кітап сату ісіне достық қарым-қатынас пен мәдени алмасуға көмектесетін үй атмосферасы мен қонақжайлылықты әкелді.
Monnier offered advice and encouragement to Sylvia Beach when Beach founded an English language bookstore called Shakespeare and Company in 1919. During the 1920s, the shops owned by Beach and Monnier were located across from each other on the rue de l'Odéon in the heart of the Latin Quarter. Both bookstores became gathering places for French, British, and American writers. By sponsoring readings and encouraging informal conversations among authors and readers, the two women brought to bookselling a domesticity and hospitality that encouraged friendship as well as cultural exchange.
"Ақ күміс кемесі"
1925 жылдың маусым айында Моннье, Бичтің моральдық және әдеби қолдауымен, француз тіліндегі "Le Navire d'Argent" ("Күміс кеме") журналын жариялады, оның әдеби редакторы Жан Превост болды. Аты Париж қаласының гербінде бейнеленген күміс желкенді кемеден алынған журналдың бір саны 5 франк тұрады, ал он екі айлық жазылымға 50 франк төленді. Қаржылық тұрғыдан сәтті болмаса да, ол 1920-ші жылдардағы әдеби өмірдің маңызды бөлігі болды және бірнеше жазушының мансабын бастауға көмектескен "үлкен еуропалық шам" болды. Әдетте, әр саны жүз беттен тұратын журнал "тілі французша, бірақ рухы халықаралық" болды және оның дүкеніне жиі келетін жазушылар тобына көп сіңді. Бірінші санында Т. С. Элиоттың "Ж. Альфред Пруфрокқа арналған махаббат әні" (1925 жылдың мамыр айы) поэмасының француз тіліндегі аудармасы (Моннье мен Бич бірлесіп дайындаған) жарияланды. Басқа да сандарда Джеймс Джойстің "Финнеганс Уэйк" романының бір бөлігінің алғашқы нұсқасы (1925 жылдың қазаны); Антуан де Сент-Экзюперидің "Авиатор" повесінің қысқартылған нұсқасы (1926 жылдың сәуірі, соңғы сандардың бірі) жарық көрді. Бір саны (1926 жылдың наурызы) американдық жазушыларға (Уолт Уитман, Уильям Карлос Уильямс және Э. Э. Каммингс сияқты) арналды. Сондай-ақ ол француз тіліндегі аудиторияға Эрнест Хемингуэйді алғаш рет аударма арқылы таныстырды. Моннье өзі анасының бойжеткен кезіндегі тегі бойынша J M Sollier псевдонімімен жазды. Он екі саннан кейін Моннье "Navire d’Argent" журналын тоқтатты, себебі бұл жұмыс пен шығындар оның күшіне жетпеді. Шығындарын өтеу үшін Моннье 400 кітаптан тұратын жеке кітапханасын аукционға сатты, олардың көпшілігі авторларының өзі қол қойған кітаптар еді. Он жылдан кейін Моннье "Gazette des Amis des Livres" журналын жариялады, ол 1938 жылдың қаңтарынан 1940 жылдың мамырына дейін жарық көрді.
In June 1925, Monnier, with Beach's moral and literary support, launched a French language review, Le Navire d'Argent (The Silver Ship), with Jean Prévost as literary editor. Taking its name from the silver sailing ship, which appears in Paris's coat of arms, it cost 5 Fr per issue, or 50 Fr for a twelve month subscription. Although financially unsuccessful, it was an important part of the literary scene of the Twenties and was "a great European light", helping launch several writers' careers. Typically, about a hundred pages per issue, it was "French in language, but international in spirit" and drew heavily on the circle of writers frequenting her shop. The first edition contained a French language translation (prepared jointly by Monnier and Beach) of T. S. Eliot's poem, The Love Song of J. Alfred Prufrock (May 1925). Other issues included an early draft of part of James Joyce's Finnegans Wake (Oct 1925); and an abridged version of Antoine de Saint Exupéry's novella, The Aviator, in the penultimate (April 1926) edition. One edition (March 1926) was devoted to American writers (including Walt Whitman, William Carlos Williams and E. E. Cummings). It also first introduced Ernest Hemingway in translation to French audiences. Monnier herself contributed under the pseudonym J M Sollier, based on her mother's maiden name. After twelve issues, Monnier abandoned the Navire d’Argent, as the effort and the cost was more than she could manage. To cover her losses, Monnier auctioned her personal collection of 400 books, many inscribed to her by their authors. A decade later, Monnier launched a successor periodical, the Gazette des Amis des Livres, which ran from January 1938 until May 1940.
Кейінгі жылдар
Бич өзінің дүкенін неміс оккупациясы кезінде жапса да, Моннье дүкені ашық болып қалды және париждік оқырмандарға кітаптармен және рухани қолдаумен қамтамасыз етуді жалғастырды. Соғыстан кейін он жыл бойы Моннье эссеші, аудармашы және кітап сатушы ретінде жұмыс істеді. Денсаулығы нашарлаған Монньеге 1954 жылдың қыркүйегінде Мениер ауруы диагнозы қойылды, бұл ішкі құлақтың бұзылысы, ол тепе-теңдік пен есту қабілетіне әсер етеді. Ол сонымен қатар, сандыраққа да шалдықты. 1955 жылдың 19 маусымында ол ұйқы таблеткаларын көп мөлшерде ішіп, өз өмірін өз қолымен аяқтады.
Although Beach closed her store during the German Occupation, Monnier's remained open and continued to provide books and solace to Parisian readers. For ten years after the war Monnier continued her work as an essayist, translator and bookseller. Plagued by ill health, Monnier was diagnosed in September 1954 with Ménière's disease, a disorder of the inner ear which affects balance and hearing. She also suffered from delusions. On 19 June 1955, she died by suicide by taking an overdose of sleeping pills.
Шығармалары
"Газеттер", Галимар, Париж, 1960 жыл. "Ла Фигюр", Рене Жульярд, Париж, 1923 жыл. "Ле Вертю", Рене Жульярд, Париж, 1926 жыл. "Фаблео", Рене Жульярд, Париж, 1932 жыл. "Лондон әңгімелері", Меркюр де Франс, Париж, 1957 жыл. "Одеон көшесі", Альбин Мишель, Париж, 1960 жыл.
Les Gazettes, Gallimard, Paris, 1960. La Figure, René Julliard, Paris, 1923. Les Vertus, René Julliard, Paris, 1926. Fableaux, René Julliard, Paris, 1932. Souvenirs de Londres, Mercure de France, Paris, 1957. Rue de l'Odéon, Albin Michel, Paris, 1960.