Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Боливиялық тарихшы, саясаткер және кәсіподақ жетекшісі (1942–2021)
Bolivian historian, politician, and trade unionist (1942–2021)
Фелипе Квиспе Хуанка "Маллку" (кечуа тілінде: "құсқанақ"), (22 тамыз 1942 – 19 қаңтар 2021) – боливиялық тарихшы және саяси қайраткер. Ол Пачакути үнді қозғалысын (MIP) басқарды және Боливияның еңбекші шаруалар кәсіподақтарының біріккен конфедерациясының (CSUTCB) бас хатшысы болды.
Felipe Quispe Huanca "Mallku" (Quechua language: "condor"), (22 August 1942 – 19 January 2021) was a Bolivian historian and political leader. He headed the Pachakuti Indigenous Movement (MIP) and was general secretary of the United Union Confederation of Working Peasants of Bolivia (CSUTCB).
Өмірбаян
Куиспе 1979 жылы Тупак Катари үнді қозғалысын, ал 1990 жылы Тупак Катари партизандық армиясын құрды. Оның құрметті аты Малку, ол халықты қоршап, қорғайтын таулардың рухын білдіреді, сондықтан да өмірдің бастауы болып саналады. "Малку" географиялық тұрғыдан да, иерархиялық тұрғыдан да "шың" деген мағынаны береді. 1984 жылы ол үкіметке қарсы қарулы көтеріліс әрекеті сәтсіз аяқталған Тупак Катари партизандық армиясын ұйымдастырушылардың бірі болды. Куиспе 1992 жылғы 19 тамызда қозғалысқа қатысқандығы үшін тұтқындалды. Куиспе Боливияның аймара халқы басым аймақтарында "Колласую" деп аталатын Тавантинсую республикасын құруға жұмыстанды. Куиспе неолибералдық Вашингтон консенсусына қарсы болды, сондай-ақ АҚШ бастаған коканы жою жоспарларына да қарсы тұрды, оны аймара мәдениетінің маңызды бөлігін жояды деп есептеді. Ол Боливиядағы газ соғысына белсенді қатысты. Куиспе 2005 жылғы президенттік сайлауда сәтсіз науқан жүргізді, онда MAS (Movimiento al socialismo) қозғалысының көшбасшысы, Боливияның үнді миссионері Эво Моралес жеңіске жетті. Куиспе Моралес үкіметін сынап, оны "үнді бетіндегі неолиберализм" деп сипаттады. Куиспе 2021 жылғы 19 қаңтарда Эль-Альто қаласында жүрек тоқтауынан қайтыс болды.
Quispe founded the Tupak Katari Indian Movement in 1979 and the Tupak Katari Guerrilla Army in 1990. His honorific name, Mallku, refers to the spirit of the mountains that surround and protect the People, and therefore is the source of life. "Mallku" means "peak" both in geography and in hierarchy. In 1984, he was one of the leading organisers of the Tupac Katari Guerrilla Army, a failed armed insurrection against the government. Quispe was arrested for his involvement in the movement on August 19, 1992. Quispe has worked for the establishment of a Tawantinsuyu republic — which would take the name "Collasuyu" — in the Aymara majority regions of Bolivia. Quispe was a staunch opponent of the neoliberal Washington consensus, and was also strongly against U. S. led schemes toward coca eradication, which he sees as destroying a critical part of Aymara culture. He was involved heavily in the Bolivian Gas War. Quispe ran a failed campaign in the 2005 presidential elections, which saw the victory of indigenous Evo Morales, leader of MAS (Movimiento al socialismo). Quispe was a vocal critic of Morales' government, characterising it as representing "neoliberalism with an Indian face". Quispe died on 19 January 2021 in El Alto from cardiac arrest.