Кіріспе
Боливия президенті 2003-2005 жылдары Колумбияның Олимпиадалық велоспортшысы Карлос Диего де Меса Гисберт (1953 жылдың 12 тамызында туған) – боливиялық тарихшы, журналист және саясаткер, 2003-2005 жылдары Боливияның 63-ші президенті қызметін атқарған. Тәуелсіз саясаткер ретінде ол 2002-2003 жылдары Гонсало Санчес де Лозада басшылығымен Боливияның 37-ші вице-президенті болды және 2014-2018 жылдары Халықаралық сотта Чилиге қарсы Боливияның талап дауы бойынша халықаралық өкілі болды. Революциялық солшыл фронт мүшесі, ол 2018 жылдан бері Боливиядағы ең ірі оппозициялық парламенттік тобы – Азаматтық бірлестіктің басшысы болып табылады. Ла-Пас қаласында туған Меса университетті бітіргеннен кейін 23 жылдық журналистік мансабын бастады. 1983 жылы «De Cerca» бағдарламасының жүргізушісі ретінде боливиялық саяси және мәдени өмірдің көрнекті тұлғаларымен сұхбаттасып, ұлттық даңққа ие болды. Оның үлкен беделі бұрынғы президент Гонсало Санчес де Лозаданы 2002 жылғы президенттік сайлауда оны өзінің кандидат ретінде шақыруға итерді. Месаның орталық солшыл көзқарастары Революциялық ұлтшыл қозғалысының (MNR) орталық оңшыл саясатына қайшы болғанымен, ол ұсынысты қабылдады және қызу бәсекелес сайлау кампаниясында тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Санчес де Лосада – Меса сайлауда жеңіске жетті және 6 тамызда Меса конституциялық мұрагерлік тізбегін қамтамасыз етуден басқа, көптеген ресми өкілеттіктерден айырылған, көбінесе рәсімдік кеңсеге кірді. Оның өкілеттігі басталғаннан кейін Санчес де Лосада мен Меса арасында қайшылықтар туды. 2003 жылдың қазан айында газ дауына байланысты шиеленіскен жағдай президент пен вице-президент арасындағы қарым-қатынастың үзілуіне әкелді, нәтижесінде соңғысы наразылық білдірушілер мен әскерилер арасындағы қақтығыстарда бірнеше адамның қаза болуынан кейін үкіметтен кетуін жариялады. Маңыздысы, Меса вице-президенттік лауазымынан кетпеуді шешті және Санчес де Лозаданың отставкасынан кейін президенттікке ие болды. Меса кеңінен танымал азаматтық қолдаумен билікке келді, бірақ партиялық базасы жоқ және парламенттік қолдаусыз үкіметке басшылық ету оған маневр жасауға мүмкіндік бермеді, өйткені оның мемлекеттік саясатты енгізу ұсыныстары дәстүрлі партиялар және кокальеро белсендісі және болашақ президент Эво Моралес бастаған аймақтық және әлеуметтік қозғалыстар бақылайтындықтан қатты шектелді. Уәде еткендей, ол газ туралы ұлттық референдум өткізді, ол барлық бес мәселе бойынша үлкен басымдықпен қабылданды. Дегенмен, кең таралған наразылық қайта жанданды, және оның автономиялар туралы міндетті референдум өткізуге және Конституцияны реформалау үшін құрылтай жиналысын шақыруға шақыруы тәртіпсіздікті басуға жеткіліксіз болды. Меса 2005 жылдың маусымында отставкаға кетті, бірақ екі заң шығарушы палатаның басшылары мұрагерлік құқықтарынан бас тартқанға дейін, бұл партиялық емес Жоғарғы сот судьясы Эдуардо Родригес Велцеге президенттікке жол ашты. Осыдан кейін Меса белсенді саясаттан шығып, әртүрлі медиа жобалары мен журналистік жұмыстарға қайта оралды. 2014 жылы, бұрынғы антагонизмге қарамастан, президент Эво Моралес оны Халықаралық сотта Чилиге қарсы теңіз дауы бойынша елдің халықаралық өкілі етіп тағайындады, ол 2018 жылы Гаагадағы соңғы шешім шығарылғанға дейін осы лауазымда болды. Месаның теңіз дауына жұмысы оны ұлттық санаға қайта әкелді және ол көп ұзамай Моралеске президенттікке балама ретінде көрінді, тіпті сайлаудағы қолдау көрсетуде президентті де басып өтті. Халықаралық соттың шешімінен кейін көп ұзамай Меса президенттікке үміткер екенін жариялады. 2019 жылғы сайлауда Меса Моралестен жеңілді, ол көпшілікті жинауға үлгермеді, бірақ екінші турдан аулақ болу үшін жеткілікті көпшілікке ие болды. Алайда, алдын ала дауыс берудегі бұзушылықтар Месаны сайлау алаяқтығын айыптап, жаппай демонстрацияларға шақыруға итерді, бұл ақыр соңында Моралестің отставкасына және одан кейінгі саяси дағдарысқа әкелді. Келесі жылы кезектен тыс сайлаулар өтті, бірақ көптеген кейінге қалдырулар мен танымал емес өтпелі үкімет Месаның науқанына кедергі келтірді, нәтижесінде ол бірінші турда Социализм үшін қозғалыс (MAS) үміткері Луис Арседен жеңілді. Меса сайлаудан кейін он жылдан астам уақыт ішінде алғаш рет MAS-тың басым көпшілігіне ие емес заң шығарушы органдағы ең үлкен оппозициялық блоктың басшысы ретінде шықты.
the Colombian Olympic cyclist
Carlos Diego de Mesa Gisbert (ˈkaɾlos ˈðjeɣo ˈmesa xisˈβeɾt; born 12 August 1953) is a Bolivian historian, journalist, and politician who served as the 63rd president of Bolivia from 2003 to 2005. As an independent politician, he previously served as the 37th vice president of Bolivia from 2002 to 2003 under Gonzalo Sánchez de Lozada and was the international spokesman for Bolivia's lawsuit against Chile in the International Court of Justice from 2014 to 2018. A member of the Revolutionary Left Front, he has served as leader of Civic Community, the largest opposition parliamentary group in Bolivia, since 2018. Born in La Paz, Mesa began a twenty three year long journalistic career after graduating from university. He rose to national fame in 1983 as the host of De Cerca, in which he interviewed prominent figures of Bolivian political and cultural life. His popular appeal led former president Gonzalo Sánchez de Lozada of the Revolutionary Nationalist Movement (MNR) to invite him to be his running mate in the 2002 presidential election. Though Mesa's moderate left wing sympathies contrasted with centre right policies of the MNR, he accepted the offer, running as an independent in a hotly contested electoral campaign. The Sánchez de Lozada Mesa ticket won the election, and, on 6 August, Mesa took charge of a largely ceremonial office that carried with it few formal powers save for guaranteeing the constitutional line of succession. Shortly into his term, conflict between Sánchez de Lozada and Mesa arose. By October 2003, the increasingly tense situation surrounding the ongoing gas conflict caused a definitive break in relations between the president and vice president, leading the latter to announce his withdrawal from government after clashes between protesters and military personnel led to several deaths. Crucially, Mesa opted not to resign from his vice presidential post and succeeded to the presidency upon Sánchez de Lozada's resignation. Mesa assumed office with broadly popular civic support but leading a government without a party base and devoid of organic parliamentary support left him with little room to maneuver as his public policy proposals were severely restricted by the legislature—controlled by traditional parties and increasingly organized regional and social movements spearheaded by the cocalero activist and future president Evo Morales. As promised, he held a national referendum on gas which passed with high margins on all five counts. Nonetheless, widespread dissatisfaction resurged, and his call for a binding referendum on autonomies and the convocation of a constituent assembly to reform the Constitution failed to quell unrest. Mesa resigned in June 2005, though not before ensuring that the heads of the two legislative chambers renounced their succession rights, facilitating the assumption of the non partisan Supreme Court judge Eduardo Rodríguez Veltzé to the presidency. With that, Mesa withdrew from active politics and returned his focus to various media projects and journalistic endeavors. In 2014, despite previous animosity, President Evo Morales appointed him as the international spokesman for the country's maritime lawsuit against Chile before the International Court of Justice (ICJ), a position he held until the final ruling at The Hague in 2018. Mesa's work for the maritime cause propelled him back into the national consciousness, and he soon emerged as a viable alternative to Morales as a contender for the presidency, even surpassing the president in electoral preference polls. Shortly after the ruling by the ICJ, Mesa announced his presidential candidacy. In the 2019 election, Mesa was defeated by Morales, who failed to garner a majority but won a wide enough plurality to avoid a runoff. However, irregularities in the preliminary vote tally prompted Mesa to denounce electoral fraud and call for mass demonstrations, ultimately ending in Morales' resignation and an ensuing political crisis. The following year, snap elections were held, but numerous postponements and an unpopular transitional government hampered Mesa's campaign, resulting in a first round loss to Movement for Socialism (MAS) candidate Luis Arce. Mesa emerged from the election as the head of the largest opposition bloc in a legislature that does not hold a MAS supermajority for the first time in over a decade.
Ерте өмір және білім
Карлос Меса 1953 жылғы 12 тамызда Ла-Пазда дүниеге келген. Әкесі Хосе де Меса арқылы ол испан тегінен. Оның атасы Хосе Меса Санчес 1910 жылы Испанияның Алкала-ла-Реал қаласынан Боливияға көшіп келген. Оның тегіне байланысты 2005 жылы қалалық кеңес бір ауыздан Месаны муниципалитеттің асырап алған ұлы деп жариялады. Анасы Тереза Гисберт каталондық тегінен; оның әкесі мен анасы Барселона және Аликантеден көшіп келген. Хосе де Меса мен Тереза Гисберт сол кездегі ең белгілі боливиялық сәулетшілер, тарихшылар және музей мамандарының қатарында болды. Оның үш кіші інісі бар: Андрес, Изабел және Тереза Гуиомар. 1959-1970 жылдар аралығында Меса Ла-Паз қаласының Сегуенкома ауданындағы жекеменшік католик және иезуит Сан-Каликсто мектебінде бастауыш және орта білімін аяқтады. 1970 жылы Испанияға сапар шегіп, Мадридтегі Сан-Эстанслао-де-Котска мектебінде орта білімін аяқтады. Бітірген соң Меса Мадридтегі Комплутенсе университетіне түсіп, саяси ғылымдар және әдебиет мамандықтарын оқыды. Үш жылдан кейін Боливияға оралып, Сан-Андрес жоғары университетіне (UMSA) түсіп, 1978 жылы әдебиет мамандығы бойынша диплом алды. Онда оқып жүргенде 1974 жылы UMSA гуманитарлық факультетінің журналын басқарды. Жиырма екі жасында Меса Патрисия Флорес Сотоға үйленді, бірақ үш жылдан кейін олар ажырасты. Екі жыл өткен соң, 1980 жылғы 28 наурызда психолог және экологиялық кеңесші Эльвира Салинас Гамарраға үйленді, олардан Борья Игнасио және Гуиомар есімді екі баласы бар.
Кино сыншысы және мұрағатшы
1976 жылы 12 шілдеде, әлі де UMSA студенті болған кезде, Меса Педро Сус және Амалия де Галлардомен бірге Боливиялық Кинотекті құруға көмектесті. Кинографиялық бағдарлау орталығының Ренцо Коттасы мен Ла-Паз қаласының әкімі Марио Меркадоның қолдауымен, топ өздерінің киноархивін бастау үшін Ла-Паз мәдениет үйінің бесінші қабатында шағын кеңістік алды. Жинаққа алғаш қосылған фильм – Хорхе Руис Ларедоның скрипкашы Хайме Ларедо туралы түсірген қысқаметражды фильмі, оны пианист Рауль Барраган сыйға берді. Суспен бірге Меса Кинотектің құрылған күнінен бастап 1985 жылға дейін атқарушы директоры болып қызмет етті, содан кейін директорлар кеңесінің мүшесі болып қалды.
Теледидар жүргізушісі
1982-1983 жылдары кешкі «Última Hora» газетінің қысқа мерзімді директордың орынбасары болғаннан кейін Меса алғаш рет теледидарға шықты. Сол кезде мемлекеттік телеарналарға басты бәсекелес – университеттердің телеарналары ғана болатын. Луис Гонсалес Квинтаньила басқарған 13-арна «Televisión Universitaria» (TVU) елдің саяси процесінде маңызды рөл атқарды. 1982 жылы ел демократиялық өзгерістер кезеңін басынан өткеріп, тәуелсіз БАҚ қайта ашылғанда, Гонсалес Месаны TVU бағдарламаларының біріне қатысуға шақырды. Жас журналистің қабілетіне тәнті болған Гонсалес оған мәдениет тақырыбындағы ток-шоуды жүргізуді ұсынды. «Diálogos en Vivo» бағдарламасы тек үш ай ғана көрсетілсе де, кейіннен Месаны ұлттық деңгейде танымал тележұлдыз еткен бағдарламаның негізі болды. Бұл бағдарлама «De Cerca» деп аталды. Боливияның Ұлттық теледидарының қызметкерлері Хулио Барраган мен Карлос Сория жасаған бағдарламаның идеясы боливиялық саяси қайраткерлермен ресми сұхбаттарды және қарапайым азаматтардың жазбаша сұрақтарын алып, оларды жүргізушінің қонаққа жеткізуін қамтыды. 1983 жылдың ортасында Меса бағдарламаны жүргізуге шақырылды, ол бұл ұсынысты «теріс жауап беру мүмкін емес» деп қабылдады. «De Cerca» бағдарламасының тұсаукесері 1983 жылдың 15 қыркүйегінде өтті, алғашқы қонағы – жоспарлау министрі Роберто Джордан Пандо болды. Бағдарлама елдегі ауыр гиперинфляциялық дағдарыс кезінде көрсетілді. Месаның жалақысы Қаржы министрлігінің бюрократиялық жүйесі арқылы ұзақ уақытқа созылып, көбінесе екі-үш ай кешігіп түсетін. 1985 жылдың шілдесінде компаниядан алған соңғы төлемі инфляцияға байланысты 63,5 миллион боливиялық песоны құрады. Месаның айтуынша, «бағдарламаның жалғасуын бұзған және әңгіменің тақырыбын тым шектеулі мәселелерге дейін тарылтқан» алдын ала дайындалған сұрақтарды алып тастаудан басқа, «De Cerca» бағдарламасының стилі мен форматы екі онжылдық бойына және төрт телеарнада негізінен өзгермеді, бұл оған «уақыттың өтуімен тұрақтылық» сезімін сыйлады. Бағдарламаның барлық кезеңінде сол заманның ең маңызды саяси тұлғалары көптеп көрсетілді. Бағдарламаға шақырылу – ұлттық деңгейде танымалдықтың белгісіне айналды. Сұхбаттасқандардың арасында бағдарлама көрсетілген кезеңде елді басқарған барлық президенттер, сондай-ақ кейбір бұрынғы президенттер де болды. Бірақ Виктор Паз Эстенсоро мен Эрнан Силес Зуазо, екеуі де сирек жағдайларды қоспағанда, теледидар бағдарламаларына шақырылуды қабылдамады. Меса үшін бұл екі тұлғаның қатыспауы «De Cerca» бағдарламасындағы үлкен кемшілік болды, ол оған өмір бойы өкініш тудырады.
PAT-тің құрылуы
1990 жылдың 1 тамызында Меса, әріптестері Марио Эспиноза және Амалия Пандомен бірге, Химена Вальдивияның қаржылық көмегімен Ассоциацияланған журналистер теледидары (Periodistas Asociados Televisión; PAT) құрылды. Бұл кезде аудиовизуалды өндіріс компаниясы болған арнаның идеясы, үкіметтік бақылау мен цензурадан еркін жаңалықтар таратуды құру үмітінен туындады. 15 қыркүйектен бастап PAT елдегі азаматтарға жаңалықтарды таратуды бастады. 1992 жылы Хайме Паз Замора үкіметі Гонсало Санчес де Лозаданың келесі үкіметі бекіткен PAT-пен шарт жасау үшін Мемлекеттік телекомпанияны жапты. Мемлекет тарапынан қаржылық қолдау көрсетілгеніне қарамастан, Месаның журналистер тобы хабарларын объективті ұсынуға бар күштерін салды. Пандто, бейтараптық туралы сұрақтарға жауап беріп, өзінің де, Месаның да Санчес де Лозаданың алғашқы мерзіміндегі көптеген саясатын қолдағанын мойындайды, бірақ бұл үкіметпен "байланыс" деп есептеуге болмайды дейді. Алғашқы табысқа қарамастан, арнада бірқатар мәселелер жиналып, күшейе бастады. Хабарларды оппозицияның платформасы ретінде қараған Уго Бансер үкіметі бойкот ұйымдастырды. Бұл, экономикалық дағдарыспен және жақсы жасалған, бірақ көбінесе танымал болмаған жаңа бағдарламалармен бірге PAT-ті қаржылық қиындыққа душар етті. Пандоның сөзінше, Месаның вице-президенттікке кандидат болуы арнаның тәуелсіз жаңалықтар көзі ретіндегі беделіне "зор зиян келтірді". 2007 жылы компания кәсіпкер Абдалла Дахерге сатылды, ол кейін оны Comercializadora Multimedia del Sur компаниясына өткізді. Қазіргі таңда тек арнаның аты ғана сақталған.
Жоқ дегеннен иәге: Меса қабылдайды
2002 жылдың маусым айында өтетін сайлауда Месаның саяси кандидат ретінде ұсынылу мүмкіндігі тағы да туды. 1997 жылғы жалпы сайлаудағы жеңілістен кейін MNR партиясы ұлттық басшысы, бұрынғы президент Санчес де Лозаданы партияның президенттік кандидаты ретінде қайта тағайындауды жөн көрді. Жаңа үміткерлігін іске асыру үшін Санчес де Лозада сайлауалды кампаниясын Гринберг Карвилл Шрум (GCS) стратегиялық тобының американдық саяси кеңесшілерімен қоршады. Олар қоғамдық беделін жақсарту үшін фокус-топтар мен қоғамдық пікірді зерттеулерді пайдаланды. Қаңтар айында Месаға бұрынғы президент телефон соғып, GCS командасының мүшелерімен кездесуге шақырды. Месаның күдігі, сауалнама саяси кандидаттарға қатысты болуы мүмкін деген ойы, екі кеңесші – Джереми Роснер мен Эми Уэббер PAT кеңсесінде кездесіп, журналиске ұлттық тұлғалардың тізіміндегі ең жоғары қолдау көрсетілген нәтижелерді ұсынғанда расталды. Меса үшін, жиырма бірінші ғасырдағы Боливиядағы әлеуметтік шиеленістер саяси жаңаруды қажет етті: «Пас Замора мен Санчес де Лозада тарихқа кетті, олардың саяси циклы аяқталды және олар оны жасанды түрде, қажетсіз созуда». Егер ол сайлау саясатына қатысса, онда ол өзінің жеке бастамасымен құрылған қозғалыс аясында қатысады, әрі вице-президенттік лауазымды – «бір ғана мақсаты мұрагерлік болуымен және нақты өкілеттігі жоқ, барлық лауазымдардың ең бессәулеттісі» деп сипаттады. Санчес де Лозадамен болған кездесулерде Меса бұл пікірін білдіріп, MNR партиясына жас буын қажет екенін айтты және өзін президенттікке балама кандидат ретінде ұсынды. Алайда MNR партиясы оның саяси және экономикалық тәжірибесіздігіне байланысты бұл идеяны қабылдамады. Месаны мазалаған басқа да мәселелердің бірі – журналистикадағы жиырма бес жылдық мансабынан бас тарту, соның ішінде PAT-тан айырылу және вице-президенттік лауазымның отбасына тигізетін зиянды әсері болды. Осы себептерге байланысты 31 қаңтарда Меса Санчес де Лозадаға бұрынғы президенттің сайлауалды серігі болмайтынын хабарлады. Бірақ екі күннен кейін Меса MNR партиясының сайлауалды кампаниясын басқаратын Карлос Санчес Берзаин шақырып, үш соңғы аргумент келтірді: Санчес де Лозада – ағымдағы экономикалық дағдарысты жеңілдетуге қабілетті жалғыз кандидат; Меса саясаттың шетінде бақылаушы болып қалудан бас тарта алмайды; MNR партиясының сайлауалды командасы Месаның қатысуын немесе қатыспауын партияның сайлау нәтижесін шешетін фактор деп есептейді. «Маған қосыл немесе менімен бірге бол, әйтпесе бәрі де апатқа ұшырайды». Бұл сөздер Месаның күмәнін қайта оятты. Соңында ол MNR партиясының Ұлттық съезі президенттік кандидаттар жұбын жариялауға бір күн қалғанда, шартын қабылдады.
PAT коэффициенті
Маурисио Балкасардың сөзіне қарағанда, МНР 2002 жылғы сайлау кампаниясы мен 2003 жылғы қазан аралығында Мессаға вице-президенттікке кандидат болуы үшін он төлеммен 800 000 АҚШ долларынан астам төлеген. Балкасардың мәлімдемесіне сәйкес, МНР конвенциясы күні Меса өзінің PAT телеарнасына 200 000 АҚШ доллары төлеуді және бастапқы кепілдік чекін талап еткен, партия осы талаптарды орындамаса, кандидаттығын қайтарып алатынымен қорқытқан. Балкасар үшін бұл – «қорқыту» құрады, бірақ ол сол кезде оны осылай түсінбеген, себебі МНР-де басқа кандидат табуға уақыт болмады. Аналитик Карлос Вальверде жүргізген тергеу 2002 жылдың ортасынан бастап 2003 жылғы қазанға дейін PAT банктік шотына 6 миллион боливиялық песосы (831 454 АҚШ доллары) сомасында депозиттер салынғанын растайтын құжаттарды ашты. Транзакциялардың көп бөлігі PAT-ке Itaca компаниясы берген несиелер ретінде тіркелді, бұл компания телеарна акцияларының 99 пайызына иелік етеді; бұл, әдетте, ақшаны жылыстату туралы алаңдаушылықтарды тудырды. Меса өзінің 2019 жылғы президенттік үміткерлігі кезінде бұл айыптамаларға нақты жауап беруден бас тартты, бұл оның сайлау қарсыластары жүргізіп жатқан «кір соғысқа» жауап бермейтінін мәлімдеді. Сонымен қатар, ол мұның «жалған куәліктерге, жалған тергеулерге негізделгенін және егер бұл заңсыз әрекет болса, онда ол он алты жылдан астам бұрын жасалғандығын» айтты.
2002 жылғы жалпы сайлау
3 ақпанда МНР өзінің кезектен тыс ұлттық съезін Гонсало Санчес де Лозаданы партияның президенттікке үміткері ретінде, ал Карлос Месаны партиялық емес өкілі ретінде жариялаумен аяқтады. Тағайындауды қабылдаған Меса экономикалық дағдарысты шешу және институционалдық жемқорлыққа қарсы күресу сайлау жұбына қосылу шешімінің басты себептері екенін айтты. Көрінерінде, 30 маусымдағы сайлау күні Санчес де Лосада – Меса жұбының жеңісімен аяқталды, бұл жақсы ұйымдастырылған және тәртіпті процесс болды, оны бәсекелес партиялар мен олардың қолдаушылары қабылдады. Бірақ 22,5 пайыз дауыспен МНР ғана халықтың шағын қолдауын алатын дәстүрлі партия болып қана қоймай, оны иеленді. Екінші орынды жергілікті кока өсіруші белсендісі Эво Моралестің Социализм үшін қозғалысы (MAS IPSP), ал үшінші орынды Кочабамба қаласының әкімі Манфред Рейес Вилланың Жаңа Республикалық күші (NFR) иеленді, олардың әрқайсысы дауыс берудің 20 пайызын алды. Паз Замораның Революциялық солшыл қозғалысы (МИР) 16,3 пайызбен төртінші орынға табан тіреп, ал қазіргі президенттік партия – Ұлттық демократиялық әрекет (АДН) 4 пайыздың өзіне де жете алмады. Елдің дәстүрлі партиялық жүйесіне келген соққы нәтижесінде, Санчес де Лозада Конгресте көпшілік қолдау алу үшін Паз Заморамен күмәнді коалиция құруға мәжбүр болды. 84 дауыспен Конгресс 4 тамызда Санчес де Лозада мен Месаны конституциялық президент және вице-президент етіп сайлады, олар екі күннен кейін қызметке кірісті.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес
Өзінің сайлауалды уәдесіне сәйкес, жемқорлықпен күресу әкімшілігінің басты мақсаты болды. 2002 жылғы 11 тамызда Меса журналист Лупе Кахиас басшылығымен Жемқорлыққа қарсы техникалық бөлімді құрды. Бұл бөлім Прокуратурадан тәуелсіз жұмыс істейтін Вице-президенттің құрамына енгізілді. Кахиасқа қоса, бөлім Хосе Галиндо, Хорхе Кортес және Альфонсо Ферруфинодан тұратын "кішкентай алқаптан" құралды. 2003 жылғы 12 тамызда бұл лауазым Жемқорлыққа қарсы күрес хатшылығы болып қайта құрылды, және Меса оны «өз [вице-президенттік] қызметімнің ең маңызды жетістігі» деп атады. Президенттікке кіріскеннен кейін екі күн өткен соң, Меса хатшылықты жоғары атқарушы деңгейге көтерді, оны Президенттік Жемқорлыққа қарсы делегациясы деп тағайындады. Месаның жемқорлыққа қарсы күресі сынсыз өтті. Әкімшілікке кіріскеннен бір жыл өткен соң, Кахиас командасының «жемқорлықты жартылай ғана жойғанын» және лауазымның «құрылымдық мәселелерге» тап болғанын мойындады. Мұндай мәселелердің бірі – хатшылық пен сот жүйесінің басқа бөлімдері арасындағы координацияның жоқтығы еді; прокурорлар оның кеңсесі ұсынған бірнеше істерді қабылдамады, ал кеңсе функцияларының беленділігі оны пікір білдіруге және жемқорлыққа қатысты айыптаулар туралы мерзімді түрде есептер жариялауға жеткізді. Меса жемқорлыққа қарсы жұмысының жетіспеушіліктерін президенттің көмектеспеуімен байланыстырды. Мысалы, 2003 жылғы шілдеде хатшы Кахиас №13 есепті жариялады. Онда Боливия армиясының 180 сарбазы мен мерзімі өткен әскери қызметшілері Санта-Крус провинциясының Чикитос аймағындағы Санта-Моника шаруашылығында ешқандай жалақысыз және жалпы құлдық жағдайында макороро жинауға мәжбүр болды. Бұл оқиғада Қорғаныс министрі Фредди Теодович және Санта-Крус префекті Марио Юстиниано кінәлі деп танылды. Осы себепті 10 шілдеде Меса Санчес де Лозадамен кездесіп, Теодовичті қызметтен босатуды сұрады, бірақ президент министрдің кабинет пен МНР-дің ықпалды мүшесі болғандықтан бұл талапты қабылдаудан бас тартты. Меса мұны президенттің жемқорлыққа қарсы шараларды еркін қабылдауға рұқсат беру туралы уәдесін бұзу деп есептеді, және бұл жағдай екеуінің арасындағы ашу-ызаны одан әрі күшейтті.
Қара ақпан
2003 жылдың ақпан айында Месаның үкіметке деген сенімін күйретіп, тұңғыш маңызды сынақ болды. Тоғызыншы күні Президент Санчес де Лозада Халықаралық валюта қорының қысымымен елдің бюджет тапшылығын күрт азайту мақсатында жаңа салық заң жобасын ұсынды, ол бірқатар факторлардың ішінде, белгілі бір деңгейден асып түсетін табысқа ие жұмыскерлерге жалақы салығын енгізді. Бұл шараға елден кеңінен наразылық білдірілді және бірнеше күннен кейін Ұлттық полиция корпусы да наразылыққа қосылды. Құқық тәртібінің жоқтығынан кейін, наразылықтар тез арада тәртіпсіздікке ұласты, нәтижесінде үкімет шенеуніктері кеңселерінен қашуға мәжбүр болды. Меса оқиғаны баяндап жатып, "Мен тозақты көрдім" деді. 12 ақпан күні сағат 17:00-де президенттің жеке резиденциясында уақытша жасырынып отырған Месаға вице-президенттіктің вандалдар тарапынан өртке тонатылғаны туралы хабар жетті, ол бұл оқиғаны "менің апокалипсисім" деп сипаттады. "Менің ойымша, 6 тамызда қызметке кіріскен кезде берген мемлекеттік қызмет туралы барлық үміттерім құлап түсті".
Қара қазан: Меса кері шегінеді
Қыркүйекте, негізінен Чили арқылы АҚШ-қа табиғи газ экспортына байланысты, сол кездегі қызу қызып тұрған халық наразылығы бүкіл елдегі әлеуметтік тәртіпсіздікке ұласты. 12 қазанда Меса Ла-Пасқа президентпен кездесуге келді, ол тікұшақпен ұшып келді, себебі жалғасып жатқан блокадалар елордаға құрлықпен кіруді мүмкін емес етті. Сағат 1:34-те Меса Сан-Хорхедегі президент резиденциясында Санчес де Лозадамен бірге түскі тамақтанып, президентке газ туралы референдум шақыруды және конституциялық жиналыс құру мүмкіндігін ашуды өтінді. Меса "мен кездестірген ең өсексұрын адам" деп сипаттаған Санчес де Лозада әлеуметтік талаптарға берілмеуінде табанды болды, бұл вице-президенттің оған "өлілер сені жерлеуге барады" деп қатаң айтуына себеп болды. Олардың қызу талқылауының ортасында үкіметтің Эль-Альтодағы демонстрацияларды қанды түрде басуы алғашқы өлім-жітімге әкеліп соқты. Мәскеуде болған наразылық акциясына қатысушылар қаза тапқандығы туралы ақпарат оның Санчес де Лозадамен қарым-қатынасын бұзды. Келесі күні вице-президент үкіметке деген қолдауын жариялады. Өзінің мәлімдемесінде Меса адам өмірінің құнын "адамдық ар-ожданы төзбейтін" нәрсе деп атап өтті және үкіметтен "диалогты іздеп, бейбітшілік орнатуды" өтінді. Үш күннен кейін өткен баспасөз конференциясында ол өзінің ынтымақтастықтан бас тартуын растап: "Менің өлтіруге батылым жоқ, ертең де өлтіруге батылым болмайды. Сондықтан менің үкіметке қайта оралуымды ойлау мүмкін емес". Он үшінші мен он жетінші күндері Меса жеке үйіне қайтты. Алайда, ең бастысы, ол вице-президенттік қызметінен кетпеуге бел буды. Кейін ол бұл шешімнің аргентиналық 2001 жылғы дағдарысты еске түсіргенінен туындағанын айтты. Сол уақытта президент Фернандо де ла Руа отставкаға кетті, бұл орынбасарлық дағдарысын тудырды, өйткені вице-президент Карлос Альварес наразылық білдіріп, өткен жылы кеңседен кетті. Месаның айтуынша: "Егер бұл позицияның қандай да бір құндылығы болса, менің ойымша, ол өте қиын жағдайларда демократиялық сабақтастықты қамтамасыз ету еді". Месаның бұл шешімі Санчес де Лозадаға адал секторлардың қатаң сын-пікірлеріне ұшырады. МНР басшылығы партияның "Карлос Месаға ашулы" екенін, ал МИР заң шығарушылары оны Конгресс пен үкімет арасындағы арадасушы ретінде өз міндеттерін орындамауда деп айыптады. Эдгар Зегарраның айтуынша: "Ол өзі қабылдайтын шешімдер туралы бізге ештеңе айтпады", бұл факт МНР депутаты Месаның "теңізге адал еместігінің" белгісі деп мәлімдеді. Сонымен қатар, 14 қазанда АҚШ Мемлекеттік департаменті Мессаға АҚШ "бірде-бір жағдайда оның басшылығымен болатын үкіметті қолдамайтынын" мәлімдеді. Екі күннен кейін АҚШ елшісі Дэвид Гринли Мессамен оның үйінде жеке кездесіп, үкіметке қайта оралуын сұрады, ол бұдан бас тартты. Осыған байланысты Гринли Мессадан: "Егер сіз президентті қолдамай қалсаңыз, неге отставкаға кетпейсіз?" деп сұрағанын айтады. Елші үшін бұл сұрақ "саяси емес, философиялық мәселе" болды, алайда ол екеуінің арасындағы сенімсіздік қарым-қатынасын күшейтті. Талқылау соңында баспасөз Гринлидің радио байланысын тыңдап, Месаның үйінің алдына жиналған екен. Теледидар ұжымдарының алдында екеуі "достық және конструктивті әңгіме" туралы айтты, бірақ Гринли "ондай емес" деп мәлімдеді. Келесі күні Санчес де Лозаданың жуырда орнынан түсуі анық болған кезде, Мемлекеттік департамент келісіп, АҚШ оның орнын алмастыруды қолдайтынын Месаға хабарлады. Вице-президент Меса бұдан кейін Боливияның 63-ші президенті ретінде ант берді. Меса өзінің инаугурациялық сөзін "Боливия әлі теңдер арасындағы ел емес" деп атап, татуластырушылық тонмен бастады. Ол газ экспорты бойынша міндетті референдум өткізуге шақыру ниеті туралы айтты, көмірсутектерді жекешелендіруді қайта қарауға уәде берді және этникалық және аймақтық бөлінуді шешу үмітімен Конституцияны қайта қарау үшін құрылтай жиналысын шақыруға уәде берді. Бұл тармақтар "Октябрь күн тәртібі" деп аталып, президент болған кезінде Месаның үкіметтік бағдарламасының өзегін құрады. Оның билікке келуін елдің әлеуметтік салалары жақсы қабылдады, олар оның демобилизация және блокадаларды тоқтату туралы өтінішіне құлақ асты. Месаның сайлануы дәстүрлі партиялар арасында әлдеқайда күмәнмен қаралды. Оның партиялық емес, саяси партияның мүшелері қатыспайтын кабинет құру туралы уәдесі, Меса оны "жұмысы" деп атады, бұл олардың ықпалына үлкен соққы болды, бір МНР депутаты оны "саяси өзін-өзі өлтіру" деп сипаттады. Паласио Кемадоға кірген Месаны қызметтік штаб толығымен адамсыз күтіп алды, оның отбасы мен оны көруге келген бірнеше достары болды. Сол жерде ол Епископ Хесус Хуареспен сөйлесті, ол елдің тыныштығын қамтамасыз ету үшін оның ертең Эль-Альтода болуы керектігін айтты. Меса кеңеске құлақ салып, президенттің алғашқы толық күнінде бұрынғы әлеуметтік қақтығыстардың орталығына сапар шегіп, қаланың зорлықпен басып алынуының құрбандарына арналған рәсімге қатысты. Шамамен 8000 адамның алдында ол өзінің үкіметінің қаза тапқандардың туыстарына 50 000 боливиялық песо төлейтінін және ең бастысы, өткен аптадағы репрессиялар үшін кінәлілерді анықтауға сауал қоятынын мәлімдеді. "Еске алу үшін емес, кек алу үшін емес: әділет!" слоганымен Меса Конгреске қазан айындағы дағдарыс кезінде Санчес де Лозада мен оның үкімет мүшелерінің тудырған көптеген өлімдері үшін жауапкершілікті анықтайтын "жауапты тергеуді" бастауды сұрайтынын уәделеді. Шамамен бір жылдан кейін, 2004 жылдың 14 қазанында Ұлттық Конгресс 126 дауысқа 13 қарсы Санчес де Лозада мен оның бүкіл кабинетіне Жалдыздылық Заңымен (Заң № 2445) қарастырылатын жауапкершілікке тартылуына рұқсат берді. Меса оның қабылдануын "тарихи шешім" деп бағалап, "демократияны күшейтеді және институтарына азаматтық сенімін жаңартады" деді.
Экономика
Ең шұғыл мәселелердің бірі, жаңадан құрылған Меса үкіметінің алдында тұрған экономикалық төмендеу болды – 2003 жылдың басында бюджет тапшылығы ЖІӨ-нің 8,7 пайызын құрады. 2004 жылдың 1 ақпанында Меса мемлекеттік шығыстарды қысқартуға бағытталған экономикалық бағдарламасын ұсынды, ол қаржылық сақтық шаралары мен елдің ең жоғары табыс иелеріне жаңа салықтар салу арқылы іске асырылды. Мемлекеттік қызмет саласында ол президент ретінде өзінің жалақысын он пайызға, ал барлық жоғары лауазымды шенеуніктердің жалақысын бес пайызға төмендетті, сондай-ақ министрлерге, вице-министрлерге және заң шығарушыларға төленген, жалақыларын шамамен екі есеге арттырған 4000 АҚШ долларына дейінгі "премияларды" жойды. Бұл мәселе бойынша Меса үкімет қызметкерлерінің жалақысы президенттің жалақысынан аспауын қамтамасыз ететін шаралар енгізді. Жеке секторда ол банк операцияларына салық салды және 50 000 АҚШ долларынан жоғары табыс тапқандардың таза активтерінің 1,5 пайызын жинады. Месаның толық бір жылдық қызметінің соңында бюджет тапшылығы 5,5 пайызға дейін төмендеді, ал 2005 жылдың соңына қарай 2,4 пайызға жетті.
Сот жүйесі
1999 жылдан бері Жоғарғы Сот шектеулі режимде жұмыс істеп келді. Конгресс екі үштен бір бөлігі заң шығарушылардың қолдауын алатын судьяларды ұсына алмағандықтан бірнеше лауазымды бос қалдырды, бұл сот жүйесінде кешігулерге себеп болды, өйткені Сот қаулылар қабылдау үшін қажетті көпшілік дауысқа жете алмады. Парламенттік демалыс кезінде 2004 жылдың 31 шілдесінде Жоғарғы Декрет № 27650 арқылы Меса Жоғарғы Соттың алты жаңа судьясын, екі сот кеңесшісін және тоғыз аудандық прокурордың қызметке кірісуіне ант берді. Меса бұл қадаммен "партиялардың күшті бақылауындағы сот билігінің тәуелсіздігін қамтамасыз еткенін" түсіндірді. Конгресс Месаның билік бөлінісін бұзғаны үшін Конституциялық сотқа шағымданып, талап арыз берді. 11 қарашада Сот Месаның әрекетін мойын соқпады және тағайындауларды жойды.
Конституциялық реформа
Месаның қазан айындағы күн тәртібіндегі басты кедергі, әсіресе референдум мен конституциялық жиналыс уәдесіне қатысты, мемлекеттің Саяси Конституциясы ешқандай механизмдерді қарастырмады, олардың көмегімен осы екі шараны іске асыруға болар еді. Сондықтан президенттік бағдарламаның бірінші қадамы – аталған Конституцияға түзетулер енгізу болды. Осы мақсатта, 2002 жылы президент Хорхе Кирога қол қойған «Конституцияны реформалау қажеттілігі туралы» №2410 заңы, жаңа өзгерістерге заңдық негіз беру үшін мұрағаттан шығарылды. 2004 жылдың 20 ақпанында Конгресс мақұлдады, ал Меса Конституцияны конституциялық жиналыс өткізуге және азаматтардың заңнамалық бастамасын немесе референдумды ұйымдастыру мүмкіндігін беру үшін өзгертетін №2631 заңын жариялады. Басты мәселелермен қатар, депутаттық иммунитетті жою және екі ел азаматтығын рұқсат ету мүмкіндігі де пайдаланылды.
Автономиялар
Меса үкіметінің басты қиындықтарының бірі Санта-Крус департаментіндегі бизнес және азаматтық секторлардан орталықсыздандыруға қатысты талаптардың күшеюі болды. Ұлттық үкімет жылдар бойы департаменттік автономия және префекттерді демократиялық жолмен сайлау мәселесін жүйелі түрде тоқтатты. Бансер және Кирога әкімдіктері осы мәселені мүлдем назарға алмады, ал Санчес де Лозада осы перспективаға белсенді түрде қарсы болды, оны унитарлық мемлекеттің құлауына әкелетін фактор деп қарады. Меса бұл мәселеге басқаша көзқарас танытты және 2004 жылдың 20 сәуірінде аймақтық автономияны қолдайтынын жариялады. Ол үкіметінің Конституцияның тиісті баптарына түзетулер енгізу үшін конституциялық ассамблея шақыру арқылы осы мәселені шешуге ниеттенгенін мәлімдеді, бұл елдің орталықсыздандырылуына және префекттер мен департаменттік кеңесшілердің халықтың тікелей дауысымен сайлануына мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ол сол айда екі жарлыққа қол қойды: біреуі департаменттік кеңестерді күшейтуге, екіншісі аймақтық денсаулық сақтау және білім беру қызметтерін әкімшілік тұрғысынан орталықсыздандыруға бағытталған. Алайда, Санта-Крустың азаматтық лидерлері Месаның ұсынысын қолдамады. 22 маусымда Рубен Костас – Санта-Крус комитетінің төрағасы басшылығымен азаматтық кеңес шақырылды, ол блокадаларға, орталықтандыруға және зорлық-зомбылыққа қарсы "маусымдық күн тәртібі" деп аталған он бір тармақты құжатты бекітті. Онда автономия мәселесі бойынша ұлттық референдум өткізу талап етілді және конституциялық ассамблея шақырылғанға дейін департаменттік плебисцит үшін қол жинау наурызы басталды. Бұл жағдай Меса әкімшілігі мен Санта-Крустың азаматтық лидерлері мен бизнес элитасы арасындағы қарым-қатынасты шиеленістірді, бұл оның өкілеттік мерзімі бойына сақталды. Месаның саяси ұсыныстары автономияға қарай бағытталғанмен, оның департаменттегі беделі маусым айында алпыс бір пайызды құрағаннан 2004 жылдың соңына қарай отыз алты пайызға дейін төмендеді. Бұл жағдайдың шиеленісуі 30 желтоқсанда үкімет контрабанданың деңгейін төмендету мақсатында отынға берілетін субсидияны тоқтату туралы шешім қабылдағанда одан әрі күшейді. Нәтижесінде дизель бағасы 23 пайызға, ал бензин бағасы 10 пайызға өсті. Бұл танымал емес шара – "дизельазо" деп аталды – солшыл және еңбекші топтардың, сондай-ақ оңшыл бизнес секторларының бүкіл ел бойынша наразылықтарын тудырды. Ең маңыздысы, Санта-Крустағы автономистер, кейіннен Тарихадағы азаматтық топтар қосылды, олар осы департаменттердегі наразылықтарды өздеріне қосып алды және үкімет дизель бағасын он бес пайызға төмендетуге келіскеннен кейін де автономия талабын өз талаптарының тізіміне қосты. 21 қаңтарда Қарулы Күштер президентке Санта-Крус Конституцияны бұза отырып, өзін автономды деп жарияласа, араласуға дайын екенін хабарлады. 2003 жылдың қазан айындағы қарулы қақтығыс сияқты жағдайдың тууы мүмкін екенін сезген Меса 26 қаңтарда кабинетімен бірге Крусеньолардың өзін-өзі басқаруын кедергісіз жүзеге асыруға рұқсат беру туралы шешім қабылдады. Келесі күні Санта-Крус жастар одағы Санта-Крус-де-ла-Сьеррадағы барлық мемлекеттік мекемелерді басып алу туралы шешім қабылдағаннан кейін Меса қарулы қақтығыстан аулақ болу үшін барлық азаматтық және полиция қызметкерлерін қоғамдық ғимараттардан, соның ішінде префектурадан шығаруға бұйрық берді. 28 қаңтарда Санта-Крус Мәсіх Құтқарушы ескерткішінің табанында өткен кабилдода автономды департамент деп жарияланды. Декларациямен бірге жаңа билікті заңды ету үшін департаменттік автономиялық референдум өткізу үшін үкіметпен келіссөздер жүргізетін уақытша ассамблея құрылды, бұл қазіргі уақытта Конституцияға қайшы келеді. Сол күні Меса барлық тоғыз департаментте префекттерді сайлауды талап ететін № 27988 Жоғарғы Жарлыққа қол қойды. Конституция префекттерді тағайындау құқығын тек президентке бергендіктен, жарлық осы құқықты айналып өтіп, мемлекет басшысын халықтың көпшілік дауысымен сайланғандарды ғана тағайындаумен шектеді. Жарлық 8 сәуірде Конгресс қабылдаған қосымша заңмен ресмиленді. 11 ақпанда Меса Конгресске автономиялар референдумының күнін белгілеу міндетін жүктеді.
Аргентина
2004 жылдың 15 сәуірінде Меса Аргентина президенті Нестор Киршнермен боливиялық газды тәулігіне төрт миллион текше метрден алты айға сатуға рұқсат беретін келісімді мақұлдады. Бұл келісімді Тарихадағы азаматтық топтар қолдады, себебі елдің табиғи газының 85 пайызы осы аймақта өндіріледі, бірақ кейбір еңбек ұйымдары оған күдікпен қарады. Олар бұл келісімді Боливия газын Аргентина арқылы Чилиге экспорттаудың жанама жолы деп санайтын. Осыған байланысты Меса әкімшілігі сату шартын, боливиялық газдың "бір молекуласы" да Чилиге экспортталмайды деген шартымен бекітті. Бұл Аргентина тарапынан шарттың бұзылуы болар еді. Меса президенттігі кезеңінде Киршнермен тағы екі рет кездесті, бұл жолы Боливияда, шілдеде қысқаша талқылау үшін және 2004 жылдың қазан айында тағы бір рет. Соңғы кездесуде екі президент Аргентинаның энергетикалық дағдарысын азайту мақсатында Боливия газ экспортының көлемін тәулігіне 6,5 миллионнан 26,5 миллион текше метрге дейін ұлғайту туралы келісімге қол қойды.
Чили мен теңіз сұранысы
Барлық бұрынғы үкіметтердегідей, Боливия мен Чили арасындағы қарым-қатынас Меса әкімшілігі кезінде негізінен Боливияның Тынық мұхитқа егемендік құқығымен кіру туралы талабына негізделген. Бұл дау 2004 жылға қарай бір ғасырға жуық уақыттан бері ешқандай келісімге келмей, созылып келді. Месаның президенттік билікке келгеніне бір ай болмай-ақ теңіз мәселесі бойынша алғашқы талқылаулар өтті. 2003 жылдың 14 қарашасында Месса Санта-Крус-де-ла-Сьеррадағы Лос-Таджибос қонақ үйінде Чили президенті Рикардо Лагоспен жеке кездесті. Екі мемлекет басшысы арасындағы диалог Чили мен Перу шекарасындағы жер суы арқылы Боливияны Тынық мұхитпен байланыстыратын егеменді дәліз туралы принциптік келісіммен аяқталды. Анкон шартына сәйкес, бұрын Перуға тиесілі болған жерді беру үшін Перудің келісімі қажет болғандықтан, Лагос "егер Перу келіссе, Чили де келіседі" деп мәлімдеді. Меса 2004 жылдың қаңтар айында Американың Монтеррейдегі арнайы саммитінде теңіздік талапты қайта көтерді. Ол екі ел арасындағы жақсы қарым-қатынасты атап өтті, бірақ бұл қарым-қатынастар "әділеттілік тұрғысынан" шешілуі тиіс мәселелерді шешуді талап ететінін айтты. Месаның бұл мәлімдемесі оның мен Лагостың арасындағы келіспеушілікке әкелді, Лагос "Монтеррейде болған оқиғаға өкініш білдірді", себебі бұл орын көпжақты және ұжымдық мәселелерді ілгерілетуге арналған. Дегенмен, Меса Ұлттық конгресс тарапынан мақталып, президентке "ең күшті және ең қатаң қолдауын" білдірді. Сол айда парламенттің жеті сағаттық отырысында Конгресс теңіздік талапты "Боливия халқының ажырамас құқығы" деп жариялады және осы талапты көпжақты ету стратегиясын, яғни мүмкіндігінше көп елдің қолдауын алу мақсатындағы Месаның әрекетін мақұлдады. Америка мемлекеттері ұйымының 34-ші Бас ассамблеясында, Эквадордың Кито қаласында Боливия делегациясы өзінің "Libro Azul" атты кітабын таратты, онда Тынық мұхит соғысының оқиғаларын үкіметтің түсіндіруі және елдің тарихи талабының негіздемесі баяндалған. 2005 жылдың 5-7 маусымында Форт-Лодердейлде 35-ші Америка мемлекеттері ұйымының Бас ассамблеясы өтті. Меса 6 маусымда өзінің отставкаға кететінін мәлімдеді. Бұл бұрынғы үкіметтің теңіздік талаптарды талқылаған соңғы реті болды және Месаның Чилиге қарсы стратегиясына нүкте қойды.
Перу
Перу, Бразилия және Боливия президенттері Бразилия мен Перуды байланыстыратын көпірді ашып, 11 тамыз 2004 жылы қолдау көрсетті. 2003 жылғы 4 қарашада Лимада өткен кездесуде Меса және Перу президенті Алехандро Толедо Анд қауымдастығы қолдаған мәдени, сауда және экономикалық интеграцияны арттыру мақсатында екі мемлекет арасындағы ортақ нарық аясын келісіп белгіледі. Газ экспорттауды ұлттық саясаттың бір бөлігі ретінде бекітетін газ референдумынан кейін бірнеше күн өткен соң, Боливия үкіметі Перудегі әріптестерімен осы мәселені талқылау үшін келісімдер ұйымдастырды. 2004 жылғы 4 тамызда Меса мен Толедо табиғи газды бірлесіп экспорттауды талдауға уәде беретін ниет хатына қол қойды. Келісім Боливияға Оңтүстік порты Илоның төңірегіндегі арнайы экономикалық аймақ құруға мүмкіндік берді, осы арқылы ол газды Мексика мен АҚШ-тың тиімді нарықтарына экспорттай алатын болды. Бұл келісім Боливияға бір ғасырдан астам уақыттан бері алғаш рет Тынық мұхитына қол жеткізуге жол ашты. Бірнеше күннен кейін екі президент, Бразилия президенті Луис Инасио Лула да Силвамен бірге Боливия мен Перуді Бразилиямен байланыстыратын екі көпірдің ашылуына қатысты. Осы арқылы Толедо үш елдің арасындағы үшжақты нарық континенттік интеграцияның кеңейтілуіне негіз болатынына үміттенді.
Түпкілікті орнынан түсу
Алтымыш пайыздан астам қолдауына қарамастан, Месса Ұлттық конгреспен келісімге келе алмады, әсіресе MAS-пен қарым-қатынасын үзгеннен кейін, ол өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатуды сұрады. 2005 жылдың 15 наурызында, Конгресс оның отставкасын қабылдамағаннан кейін бір аптадан да аз уақыт өткен соң, Месса жалпы сайлауды 28 тамызға белгілейтін заң жобасын ұсыну ниетін жариялады, бұл оның өкілеттігін екі жылға қысқартты. Екі күннен кейін Конгресс оның ұсынысын «заңдық негізі жоқ» деген сылтаумен қабылдамады. Көмірсутектер туралы заң жобасын Конгреске қайтарғаннан кейін, Месса 16 мамырда Сукреде «Бірлік үшін ұлттық кеңес» шақырып, ішкі саясатын сақтап қалуға тырысты. Конференция көмірсутектер заңын келісуге және автономия жөніндегі референдум мен конституциялық құрылтай мен префекттер сайлауын өткізу күндерін белгілеуге бағытталған еді. Шақырылғандардың қатарында үкіметтің үш саласы, бұрынғы президенттер, саяси партиялардың басшылары, тоғыз облыстың орталықтарының және Эль-Альто қаласының әкімдері, муниципалитеттер қауымдастығы, тоғыз облыстық азаматтық комитеттердің төрағалары, төрт түпкілікті ұйымның өкілдері, екі кәсіби одақ өкілі және екі ірі бизнес өкілі болды. Католик шіркеуі, Адам құқықтары ассамблеясы және бірнеше азаматтық топтар қатысуға келіссе де, МНР және MAS-ты қоса алған көптеген саяси партиялар кеңеске қатысудан бас тартты. Конгресс қатысудан бас тартқаннан кейін Месса іс-шараны тоқтатуға мәжбүр болды. Осы кезде елде қарама-қайшы мақсаттармен күрескен оппозициялық топтардың наразылықтары мен демонстрациялары күшейді. MAS Конституцияны жаңарту үшін конституциялық құрылтайды дереу шақыруды талап етті. Оларды кәсіби одақтар қолдады, олар газды дереу мемлекеттендіруді талап етті. Шығыс облыстарында автономия жөніндегі референдумды талап ететін наразылықтар өтті. Конгрестің шешімсіздігі жағдайды ушықтырды, ол конституциялық құрылтайды шақырып, кейін автономия жөніндегі референдум өткізуге, немесе екі сайлауды бірден өткізуге келісе алмады. Соңында, 2 маусымда Месса заң шығарушы органды айналып өтіп, Жоғарғы жарлық арқылы конституциялық құрылтайға сайлау мен референдумды 16 қазанға белгіледі. Мессаның әрекеттері тәртіпсіздікті басуға көмектеспеді және елдегі сол және оңшыл топтар тарапынан қабылданбады. Саяси жағдайдың шиеленісуіне және наразылық білдірушілерге қарсы әскери күш қолдануға дайын болмаған Месса 6 маусымда отставкаға кетті. Осылайша, жаңа президентті тағайындау және оның отставкасын қабылдау жауапкершілігі Конгреске жүктелді. Мессаның орнын басуға ең жақын үміткер Сенат төрағасы Хормандо Вака Диес, одан кейін Депутаттар палатасының төрағасы Марио Коссио болды. Ел дәстүрлі саяси партиялардың өкілдерінен осындай мұрагерлікті қабылдамайтынын сезінген Месса Вака Диес пен Коссиодан елде «жарылыс» болдырмау үшін мұрагерлік құқықтарынан бас тартуды сұрады. Вака Диес бұл өтінішті қарастырмады және Ла-Паз толығымен блокадаланған Сукреде Конгресс сессиясын шақыру ниетін жариялады, ол Мессаның отставкасын қабылдап, өзін президент етіп тағайындамақ. Үш күндік қарсылықтан кейін Вака Диес халықтың қысымына көнді және Коссиомен бірге екі заң шығарушы басшы мұрагерлік құқығынан бас тартты. 2005 жылдың 9 маусымында сағат 11:45-те Жоғарғы Сот төрағасы Эдуардо Родригес Велце Сукреде өткен Конгрестің кезектен тыс отырысында Боливияның 64-ші президенті ретінде ант берді. Келесі күні Месса Родригес Велцені Ла-Пазда қабылдады. Месса үшін «сол сәт өте зор символдық мағынаға ие болды. Мен алдыңғы есіктен кірдім және алдыңғы есіктен шығып, маңдайымды жоғары көтеріп, елге тіке қарадым».
Президенттікке дейінгі кезең (2005-2018)
Карлос Меса Сан-Паулудағы Global Rule of Law Exchange панелінде микрофонға сөйлейді. Паласио Кемадодан кеткеннен кейін Меса саясаттан шеттеліп, журналист ретінде жұмысын жалғастырды. 2008 жылы ол "Presidencia Sitiada" атты естеліктер кітабын жариялады. Келесі жылы Марио Эспинозамен бірге "Bolivia Siglo XX" атты, XX ғасырдың Боливия тарихындағы ең маңызды оқиғаларды қамтыған деректі фильмдер сериясын түсірді, сценарийін жазды және дауыстады. 2012 жылдың 7 желтоқсанында Ла-Пас журналистер қауымдастығы Месаға Боливияның медиасына қосқан зор үлесі үшін Ұлттық журналистика сыйлығын табыс етті.
Теңіз сұранысының өкілі
2014 жылдың 28 сәуірінде қазіргі президент Эво Моралес Месаны Теңіз талаптарының стратегиялық дирекциясы (DIREMAR) командасының мүшесі етіп тағайындағанын жариялады. Президент атап өткендей, Месаның міндеті – Боливияның теңіз мәселесі бойынша талабын барлық халықаралық форумдарда көрсету, Чилиге қарсы елдің талабының құқықтық және тарихи негіздерін ұсыну. Осы үшін ел Халықаралық сотқа шағымданыпты. Месаны тағайындау шешімі күтпеген оқиға болған жоқ; өткен апталарда бірнеше саясаткерлер, оның ішінде Депутаттар палатасының төрағасы Марсело Элио Чавес, оның тарихи біліміне орай DIREMAR командасына қосылуын ұсынған еді. Тіпті, оның Перудегі елші болып тағайындалуы мүмкін деген де болжамдар айтылды. Бірақ бұл Моралеске ұнаған жоқ, ол Месаның жаңа лауазымы ресми дипломатиялық кеңсе емес екенін нақтылады, себебі «оған мұндай лауазымның қажеті жоқ, өйткені ол бұрынғы президент және бұрынғы вице-президент ретінде осы жауапкершілікті өз мойнына алуға толық құқылы». Бұл фактіні Меса да қайталап, президентпен келіскенін айтты: «Мен мемлекеттік қызметкер емеспін, тағайындалмаймын, ант беру рәсімі де болмайды». Ол лауазымын құрметпен атқаратынын және еңбегі үшін жалақы алмайтынын мәлімдеді. Алайда, экономист Альберто Бонадона атап өткендей, Меса тағайындалғаннан кейін үкімет оған бұрынғы президент ретінде тиіс өмір бойына берілетін жәрдемақыны төлеуді бастады, бұрын оның берілуін тоқтатқан еді. «Оған сөзсіз, кейіннен төленгені анық», – деді Бонадона. 16 маусымда Меса мен Моралес «El Libro del Mar» кітабын Quemado сарайында өткен салтанатты шарада бірлесіп таныстырды. Бұрын G77 саммитіне қатысушыларға таратылған кітапта Боливия халықаралық қауымдастыққа ұсынғысы келген маңызды аргументтер жазылған. Осы кезеңде Месаның Моралеспен халықаралық және ішкі қарым-қатынасында көзге түсетін қарама-қайшылық пайда болды. Бір жағынан, ол теңіз дауына қатысты мәселелерде президентті қолдап, тығыз ынтымақтастық жасады. Екінші жағынан, ол үкіметтің демократияға қарсы бейімділіктерін қатаң сынады, ал үкіметтік партия оған қарсы бірнеше заңдық шағымдар түсірді, оның ішінде ең маңыздысы – Квиборакс ісі, онда ол президенттік лауазымында болған кезінде жасаған әрекеттері үшін қызметтік міндеттерін бұзғаны айыпталды. Дегенмен, 2019 жылы Меса егер теңіз мәселесі бойынша өкілдік етуге қайта шақырылса, «оны бір, екі, бес, жүз, екі жүз рет қайта істеуге дайынмын» деді. 2018 жылдың қыркүйек айының соңында Меса Халықаралық соттың соңғы шешімін тыңдау үшін Гаагаға сапарлады. Чилидің «La Tercera» газетіне берген сұхбатында Меса «Боливия халқы шешімнің мазмұнына қарамастан, оны қабылдауға дайын» екенін мәлімдеді және екі елді де сот шешіміне бағынуға шақырды. 2018 жылдың 1 қазанында Халықаралық сот он екі дауысқа үш дауыспен Чилидің Боливиямен Тынық мұхитына егемендікпен кіру туралы келіссөздер жүргізуге міндетті емес екенін шешті. Содан кейін Меса боливиялықтарды «шешім әділ болмаса да, оны қабылдауға» шақырды. Ол үкіметті шешімді құрметтеуге шақырды және келіссөздерге міндетті емес екенін түсініп, Чилиге қатысты жаңа саясатты ілгерілетуін сұрады.
Саясатка оралу (2018 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2018 жылдың ортасында Меса ертерек дауыс беру ниеттерін көрсететін сауалнамаларда Моралеске қарсы басты үміткер ретінде көзге түсті. 2018 жылдың 29 шілдесінде Mercados y Samples компаниясы Página Siete үшін жүргізген сауалнамада Месаның бірінші турда 25 пайыздық қолдауы көрсетілді, бұл Моралестің 27 пайызынан екі пайызға кем. Мұндай нәтиже сайлаудың екінші турындағы бәсекеге жол ашар еді, онда сауалнамалар Месаға Моралестен оннан астам пайызбен басымдық берді – 48 пайызға қарсы 32 пайыз. MAS сенаторы Сиро Забала бұл сауалнамадағы жеңісті оппозицияның Месаны Киборакс ісі арқылы "құрбандыққа шалуға" тырысқандарымен байланыстырды. Бұл пікірді депутат Эдгар Монтаньо да қолдап, даудың "Месаның беделін арттыратынын" мойындады. Ал оппозиция жетекшілері Месаның танымалдығының себебін үкімет тарапынан оған жасалған саяси қуғын-сүргінге байланысты деп мәлімдеді. 19 қыркүйекте Erbol телеарнасына берген сұхбатында Меса "теңіз мәселесі шешілгенге дейін" ешқандай саяси мәлімдеме жасамайтынын және өзінің үміткерлігіне қатысты пікір білдірмейтінін айтты, сондай-ақ Гаага сотының 1 қазан күні шығаратын шешіміне дейін өзінің міндеттеріне толыққанды берілгенін жеткізді. 5 қазанда Революциялық солшыл фронт (FRI) Месаны 2019 жылғы сайлауда партияның президенттік кандидаты болуға ресми түрде шақырды. Меса "бірнеше сағат ішінде" шешім қабылдайтынын мәлімдесе де, FRI бас хатшысы Уолтер Виллагра және Месаның адвокаты Карлос Аларкон оның келісім бергенін растады. Келесі күні Меса 2019 жылғы президенттік үміткерлігін ресми түрде жариялады. "Азаматтардың үкіметі үшін" деген тақырыппен жарық көрген бейнеүндемесінде Меса: "Мен Мемлекет Президентігіне үміткер болу туралы шешім қабылдадым. Бұл шешімнің себебі өте анық, өйткені бұл тарихи бетбұрыс кезеңі, жаңа дәуірдің басталуы" деді. Ол сондай-ақ он жылдан астам билікте болған MAS үкіметінің "тоқыраған айналымын" бұзатын "азаматтық қозғалыс" құру ниетін білдірді. Месаның бұл жарияланымын Ұлттық Бірлік Фронты (ҰБФ) және Социал-демократиялық қозғалыс (СДҚ) сияқты түрлі оппозициялық топтардың жетекшілері құттықтады және FRI-мен одақ құру мүмкіндігіне үміттенді.
Азаматтық қоғамдастықтың басшысы
24 қазанда Ла-Пас қаласының әкімі Луис Ревилья өзінің Егемендік және Бостандық (SOL. bo) азаматтық тобының Мессаның кандидатурасын қолдауға шешім қабылдағанын мәлімдеді. 30 қазанда Ла-Пастың Орталық қалалық паркінде 26 минуттық сапардан кейін Меса мен Ревилья бұқаралық ақпарат құралдарына екі партия арасында коалиция құруға келіскендерін хабарлады. Келісім келесі күні ресми түрде бекітіліп, 2018 жылдың 13 қарашасында Жоғарғы сайлау трибуналында (ЖСТ) «Азаматтық қоғамдастық» (АҚ) деген атпен тіркелді. Одаққа бастапқыда FRI, SOL. bo және 50-ден астам азаматтық платформалар кірді. Алайда, АҚ толыққанды біріңғай оппозициялық келісімге келе алмады, себебі БҰҰ және МДС өз одақтарын ресмилендірді, ал басқа партиялар жеке тіркелді. UCS жетекшісі Джонни Фернандес келісімге қол жеткізудің қиын болғанын түсіндірді, өйткені FRI «бұрынғы үкіметтерде саяси және әкімшілік лауазымдарда болған басшылармен жұмыс істеуге мүдделі емес еді».
2019 жылғы президенттік сайлау
thumb cuŋalt=2019 жылғы Боливия жалпы сайлауының нәтижелері 2019 жылғы облыстық сайлау нәтижелері жойылды. Ревилья мен Меса жасасқан келісімдердің бірі – Меса өзінің кандидаттығын еркін ұсына алуы керек еді. 27 қарашада Меса өзінің бұрынғы тұрақты даму министрі Густаво Педразаның вице-президенттікке кандидат ретінде онымен бірге болатынын мәлімдеді. "Азаматтық Біріккендік" сайлау науқанын Тариха қаласында "есіктен-есікке" үгіт жұмыстарымен және бүкіл ел бойынша саяхатты жариялаумен бастады. Месаның негізгі сайлауалды тактикасының бірі – 2016 жылы сайлаушылар мерзімдік шектеуді жоюға қарсы дауыс бергендіктен Моралестің төртінші мерзімге кандидат болуын заңсыз деп айыптау болды. Осыған байланысты, ол демократиялық институттарды күшейтуді, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау және жемқорлыққа қарсы күресті де насихаттады.
Mesa: дағдарыс - алаяқтық
Жалпы сайлау 20 қазанда өтті. Келесі күні, дауыстардың 83 пайызы саналғаннан кейін, Моралес пен Меса желтоқсанда екінші турға дайындалып отырғандай болды. Меса өзінің қозғалысының "күдіксіз жеңісін" құттықтап, екінші турда "шешуші жеңіске" қол жеткізу үшін басқа оппозициялық партиялардың қолдауын алу үшін дереу шаралар қолданды. Бірақ, көп ұзамай ол үкіметтің ресми тікелей санағы 27,14 пайыз деңгейінде тоқтағанын білдірді және алаяқтықтан сақтану үшін TSE және оның аймақтық бөлімшелері алдында азаматтық жұмылдырулар мен оппозициялық демонстрацияларға шақырды. Тікелей нәтижелер бір күн бойы жарияланбағаннан кейін, TSE өзінің жаңартылған санағын жариялады, онда Моралес 46,86 пайыз, Меса 36,72 пайыз дауыс алғандығы көрсетілді, дауыстардың 95 пайызы саналған. Бұл нәтиже президентке 0,1 пайыздық айырмашылықпен оннан астам басымдық берді, бұл екінші турдан қашуға жеткілікті болды. Меса күтпеген нәтижені "бұрмаланған және жасалған" деп айыптады және "үлкен алаяқтық болып жатыр" деді. Ол өзінің жақтастарына екінші тур келісілгенге дейін "тұрақты түрде жұмылдыруға" шақырды. 3 қарашада, саяси жағдай нашарлап бара жатқанда, Меса TSE мүшелерінің отставкаға кетуін және жаңа сайлау органдарының бақылауымен жаңа жалпы сайлау өткізуді талап етті. Ол екінші турды ұстау мүмкін емес деп мәлімдеді, сонымен бірге Санта-Круздың азаматтық лидерлері, мысалы Луис Фернандо Камачо, Моралестің отставкаға кетуін талап етуін тікелей қолдамады. Бірақ 10 қарашада Меса Моралеске "егер оның патриотизмі болса" орнынан кетуге шақырды. Күн бұрын ол оппозициямен диалогқа шақыруын қабылдамады: "Менің келіссөздерге түсетін ештеңем жоқ". Елдегі билік күші жойылып, жиырма күнге созылған наразылықтардан кейін, Моралес 10 қарашада вице-президентімен бірге отставкаға кететінін жариялады. Президенттік тағайындама бойынша бірнеше отставкалардан кейін және екі күндік беймәлімдіктен кейін, оппозициялық сенатор Жанин Анез алдымен Сенат төрағасы, содан кейін мемлекет президенті болып жарияланды. Екі күннен кейін Меса ауыспалы үкіметке қолдау білдірді, бірақ өзінің одағы оған қатыспайтынын, оның назары жақын арада өтетін сайлауға аударылатынын мәлімдеді. 2021 жылдың 8 маусымында Анез прокуратураға Месаның 2019 жылғы дағдарыс кезінде MAS заң шығарушысының президенттікке өтуіне кедергі келтіргенін айтты. Елдегі қаулы мәселелерді талқылау үшін өткізілген қосымша заң шығарушы кеңесінің отырысында Сенат төрағасы Адриана Сальватиерра Моралестің мүмкін болатын отставкасын күтіп, конституциялық мұрагерлікке талап етуін көтеріп, оппозиция оны қабылдай ма деп сұрады. Анездің айтуынша: "Кирога мырза Карлос Месаға телефон арқылы кеңес сұрап, ол наразылық акциялары жалғасатынын, сондықтан халық бұл мұрагерлікті қабылдамайтынын айтады". Сальватиерра Моралес өзінің отставкасын бергеннен бір сағат өткен соң өзінің отставкасын жариялады. Меса Анездің куәлігіне қатысты ешқандай пікір білдірмеді, бірақ қазан айында Католик шіркеуі мен Еуропалық Одақ демеушілік еткен кездесулерде Сальватиерра өзінің билікке өту құқығын көтермегенін растады. Ол сондай-ақ 2020 жылдың қаңтарында Лос-Темпосқа өзінің отставкасы Моралеспен жасалған саяси келісімнің бөлігі болғанын хабарлаған кезде айтты. сурет|alt=2020 Боливия жалпы сайлауының нәтижелері|2020 жылғы облыстық сайлау нәтижелері.
2020 жылғы президенттік сайлау
Өткінші үкімет құрылғаннан кейін бір ай өткен соң, Меса жалпы сайлауға үміткер боларына бекітті. MAS-қа қарсы біріккен күштерді басқару үмітіне қарамастан, Месаның сайлау кампаниясы көптеген президенттік үміткерлерге, оның ішінде президент Анестің өзінің кандидатурасына соқтығысты, ол оны "үлкен қателік" деп есептеді. 3 ақпанда жаңа сайлауға барлығы жеті оппозициялық күш тіркелді, олардың ішінде Месаның Азаматтық қоғамдық қозғалысы, Анестің Juntos альянсы, Луис Фернандо Камачоның Creemos және Хорхе Кироганың Libre21, сондай-ақ бірнеше шағын партиялар бар еді. Оппозицияның ыдырауы дауыстың шашырауына әкелуі мүмкін еді. Әртүрлі партиялар сайлау циклының соңғы апталарында Анес пен Кироганың үміткерліктен бас тартуымен біріккенімен, Месаның кампаниясына бұл кедергі келтірді. 18 қазанда өткен сайлауда осы факторлар MAS пен оның үміткері Луис Арсенің бірінші турда жеңіске жетуіне себеп болды. Меса 28,83 пайыз дауыспен екінші орынды иеленді, ал үшінші орынды алған Камачоға (14 пайыз) маңызды үлесте дауыс жоғалтты. Меса сайлаудан кейін күні жеңілісін мойындап, коалициясының Заң шығарушы жиналыстағы оппозицияның жетекшісі екенін атап өтті. Сарапшылар Месаның сайлаудағы сәтсіздігін оның кампаниясының "бейтараптығымен" түсіндірді. COVID-19 пандемиясының салдарынан Месаның кампаниясы көбінесе онлайн форматта өтті және әлеуметтік топтарға жетуге қабілетсіз болды. Сонымен қатар, уақытша үкіметтің беделінің төмендеуі және Санта-Круздан қолдау жинаған Камачоның үміткерлігі сияқты сыртқы факторлар Месаның жеңілісіне әсер етті.
Саяси ұстанымдар
Техас A&M саяси талдаушысы Диего фон Вакано саясатқа қайта кіргеннен бері Месаның "солға қарай жылғанын" айтты, бұл негізінен "Моралес Боливия саясатының барлық спектрін солға жылдырды" себебінен болды. 2020 жылы Меса гейлердің некесі, аборт және марихуананы заңдастыру сияқты мәселелер бойынша ұлттық пікірталас ұйымдастыруға дайындығын білдірген жалғыз президенттік үміткер болды. Америкааралық диалогтың президенті Майкл Шифтер Месаны "демократиялық құндылықтарға берілген, алға жылжу үшін келісімнің маңыздылығын түсінетін орталықшыл" деп сипаттады. Өзінің жеке пікірін айтқанда Меса бұрын өзін әлеуметтік демократ санағанын, бірақ енді ешқандай бір идеологиялық бағытқа толығымен мойын бұрмайтынын мәлімдеді. Сонымен қатар, ол "70-ші жылдардың оңшыл және марксистік солшыл емесімін, тіпті одан да аз" деді. Меса иезуиттер мектебінде білім алған кезінде "рухани көзқарасым әрқашан берік болды" дейді, бірақ ол "бірнеше жыл бойы діни мәселелерге күдікпен қарағанын, осы тақырыпты қаншалықты терең зерттеген сайын, соншалықты күдікпен қарағанын" айтады. 2018 жылдың соңында ол 2009 жылғы Конституцияда көзделгендей, шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне кепілдік беретін заң қабылдауды ұсынды. Халықаралық қатынастарда Меса саяси идеологиясына қарамастан, егер бұл "Боливияның ең жақсы мүддесіне" және "демократия мен адам құқықтарын құрметтеу" шеңберінде болса, кез келген елмен жақсы қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Ол АҚШ-пен екіжақты қарым-қатынасты жаңартпақ және Қытай мен Ресеймен экономикалық келісімдерді кеңейтуді жақтады. 2022 жылы Ресей Украинаға басып кірген кезде Меса бұл әрекетті "империалистік" деп айыптады және үкіметті ресми айыптау жариялауға шақырды. Меса елдегі сот реформасын қолдады және MAS-ты "адам құқықтарына қауіп тудыратын" әділдікті бұрмалауда айыптады. Ол әсіресе үкіметтің тұтқынындағы көптеген саяси тұтқындарға және билік партиясына қарағанда оппозициялық саясатшылар жасаған құқық бұзушылықтардың қатаң қудалануына назар салды. Боливиядағы тәуелсіз сарапшылар тобы соттың тәуелсіздігінің жоқтығын анықтағаннан кейін Меса Конституцияға және прокуратураның органикалық заңына түзетулер енгізуді, судьяларды сайлау және ұлттық және облыстық прокурорларды тағайындау жүйесін өзгертуді көздейтін 90 күндік сот реформасы жоспарын ұсынды. 2022 жылдың ақпанында CC сот тәуелсіздігіне кепілдік беру үшін Конституцияның тоғыз бабын өзгертетін сот реформасы туралы заң жобасын ұсынды. Қоршаған орта мәселелеріне қатысты Меса елдегі жаңбырлы ормандарды 2019 жылы болған өрттер сияқты сыртқы факторлардан қорғауға жақсы кепілдік беруге уәде берді. Ол сондай-ақ ауыл шаруашылығы жерлерін қорғалатын аумақтарға кеңейтуге қарсы, бірақ прогресс пен дамуды қоршаған ортаны қорғаумен үйлестіретін шешімдерді іздеуге уәде берді. 2019 және 2020 жылдары коммерциялық емес ұйым Sachamama, WWF сияқты жетекші экологиялық ұйымдармен серіктестікпен Месаны "Климаттық әрекетке ең көп бейім 100 латиноамерикандықтардың" тізіміне енгізді. Хуан Карлос Энрикес, Рамиро Молина Барриос және Маркос Лоайзамен бірге ол елдегі 21 ғасырдағы маңызды экологиялық проблемаларды қамтыған бес деректі фильмнен тұратын Planeta Bolivia жобасын жасады. 2017 жылы ол Перудың Арекипа қаласында өткен 13-ші Inkafest тау кинофестивалінде көрсетілді.
Тұлға
Президент аппаратының ресми фотографы Хосе Лизаур Месаны "әдістемелі" деп сипаттап, ол президент болған кезде қағидаларды бұзып, Паласио Куэмадоны көшеде "халықты қарсы алу" үшін тастап кететінін айтады. 2003 жылы президенттік лауазымға келгеннен кейін Лупе Кахиас Месаны "көңілді, қатесін мойындайтын және түзетуге тырысатын" адам деп сипаттады, бірақ ол "надан және тым адал" екенін де атап өтті. Ол "өз ойын ашық жариялайды, бірақ саясатта есептей білу керек" деді. Бұл пікірді Месаның жақын досы және серігі Хосе Антонио Кирога да қолдады, ол оны "партиясыз саясаткер" деп атап, оған "үлкен тәуелсіздік" бергенін, бірақ ұсыныстарын жеке қабілетімен шектегенін айтты. La Pública басылымының мәліметінше, Месаның интеллектуалдық және ғылыми деңгейі оны "әр нәрсе туралы сөйлеуге" мүмкіндік береді; алайда, "ол өзін өте жақын серіктерінен тұратын кішкентай топпен қоршауға бейім". Осы себепті көптеген баспасөз өкілдері оны "алыс" немесе "мақтанқор" деп сипаттады. 2019 және 2020 жылғы президенттік сайлау кампанияларында Меса сайлау науқаны үшін әлеуметтік желілерді пайдалануға бейімделген, қолдаушыларына сөйлеу және сұрақтарға жауап беру үшін Facebook және Twitter-де жиі тікелей эфирде сөйлеген санаулы саясаткерлердің бірі ретінде танылды.
Сайлау тарихы
Жыл Лауазымдық партиялық одақ Бірінші кезең Екінші кезең Нәтиже 2=Дереккөз (Ref). Дауыстар % 2=Орын (П). Дауыстар % 2=Орын (П). 2002 Вице-президент Тәуелсіз МНР MBL 624,126 22.5% 1-орын 84 54.19% 1-орын 2019 Президент Революциялық сол жақ майдан Азаматтық қоғамдық бірлестік 2,240,920 36.51% 2-орын 2020 Революциялық сол жақ майдан Азаматтық қоғамдық бірлестік 1,775,943 28.83% 2-орын Дереккөз: Көпұлтты сайлау органы Сайлау атласы
Ресми
. Карлос Д. Месаның виртуалды кітапханасының спорт блогы.
Басқа
. Карлос Меса, Элиас Бланко Маманиның Боливия мәдени сөздігінде. The Dialogue сайтындағы жеке профилі. Карлос Д. Месаның виртуалды кітапханасындағы «Президент қоршауда» (Presidencia Sitiada).