Жаңа жердің соңғы беотук әйелі: Демасдуит тағдыры

Кіріспе

Беотхак әйелі

Демасдуит (1796 – 8 қаңтар 1820) – Ньюфаундлендтегі халықтарының соңғыларының бірі болған Беотхак әйелі.

Өмірбаян

Демасдуит шамамен 1796 жылы, 18 ғасырдың соңында дүниеге келген. Бұрын беотхұқтардың саны еуропалықтармен болған қақтығыстардан азайып кеткен деп есептелген. Алайда, қазіргі ең сенімді зерттеулер беотхұқ халқының саны өте аз болғанын көрсетеді – еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде 500 мен 1000 адам арасында. Еуропалықтар тұрақты түрде қоныстанған кезде беотхұқтар дәстүрлі жағалау аңшылық алқаптарынан үзіліп қалды. Беотхұқтар мен қоныс аударушылар арасында бейбіт қатынас орнатуға ешкім көмектеспеді. Ньюфаундленд халқының саны аз болғандықтан, миссионерлік жұмысты қолдау мүмкін болмады, ал еуропалық үкіметтер көбінесе теңіз ресурстарына қызығушылық танытқандықтан, жергілікті халықпен жұмыс істеу үшін агенттер тағайындалмады. Беотхұқтардың құлдырауына еуропалық аурулардың Солтүстік Америкаға келуі де себеп болды. 1818 жылдың күзінде беотхұқтардың шағын тобы Эксплойтс өзенінің сағасына жақын жерде қайық пен балық аулау құралдарын тартып алды. Колония губернаторы сэр Чарльз Гамильтон ұрланған мүлікті қайтаруға рұқсат берді. 1819 жылдың 1 наурызында Джон Пейтон және сегіз қарулы адам беотхұқтарды және олардың құралдарын іздеу үшін Экплойтс өзенімен Беотхак көліне дейін жол тартты. Бірнеше беотхұқ лагерден қашып кетті, олардың арасында Демасдуит те болды. Қарға батып, ол өзінің кеудесін ашып, бала емізуші анадай, мейірімділік сұрап жалбарынды. Оның күйеуі Неосабасут, топтың басшысы, Демасдуитті босату үшін келіссөздер жүргізу кезінде қаза тапты. Оның нәрестесі ұрланғаннан екі күн өткен соң қайтыс болды. Пейтон мен оның серіктері Сент-Джонстағы қазылар алқасымен Ноносабасутты өлтіргені үшін кінәсіз деп танылды, судья “[Пейтон тобының] [үндістерді] қантөгіске әкелетін зорлықпен иеленуге ешқандай қатыгез ниеті болмағанын” айтты. Демасдуит Твиллингетке әкелінді және біраз уақыт бойы ол жердегі англикан діни қызметкері, пастор Джон Лимен бірге тұрды. Ол оның Шендорет және Ваунатоке деп те аталғанын білді, бірақ оны Мэри Марч деп атады – Мәриямның құрметіне және оны ұрлаған айға байланысты. Демасдуит Сент-Джонсқа жеткізілді және 1819 жылдың көктемінде Ли мен Джон Пейтонның қосымша көмегімен онда көп уақыт өткізді. Сол жерде Леди Гамильтон оның портретін салды. 1819 жылдың жазында оны өз халқына қайтаруға бірнеше әрекет жасалды, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Капитан Дэвид Бьюхан қараша айында Демасдуитпен Беотхак көліне құрлықпен баратын болды, Сент-Джонс және Нотр-Дам шығанағының тұрғындары беотхұқты үйіне қайтару үшін ақша жинады. Алайда, ол ауырғаннан кейін 1820 жылдың 8 қаңтарында Буханның "Грассоппер" кемесінде Шип Ков (қазіргі Ботвуд) қаласында туберкулезден қайтыс болды. Оның денесі көл жағасындағы табытқа салынды, оны руының мүшелері тауып, ақпан айында ауылына қайтарды. Демасдуиттің денесі күйеуі мен баласының қасындағы жерлеу шатырына қойылды, бірақ кейін оның сүйектері Уильям Кормак алып, Шотландияға әкелді, онда олардың қалдықтары Шотландияның Ұлттық мұражайында сақталды. Сол кезде беотхұқтардың саны отыз бір адамды құрады.

Demasduit was born around 1796, near the end of the 18th century. It was once believed that the Beothuk population had been decimated by conflict with European settlers. However, the most reliable research today suggests instead that the Beothuk population was very small, between 500 and 1,000 people at the time of European contact, and when European settlers arrived permanently, the Beothuk were cut off from their traditional coastal hunting grounds. Furthermore, there was no one to promote peaceful relations between the Beothuk and the settlers. As Newfoundland's population was so small, a missionary effort could not be supported, and the European governments were mainly interested in marine resources, so no agents were appointed to deal with the native population. Further contributing to the Beothuk's demise was the arrival of European diseases in North America. In the fall of 1818, a small group of Beothuks had captured a boat and some fishing equipment near the mouth of the Exploits River. The governor of the colony, Sir Charles Hamilton, authorized an attempt to recover the stolen property. On March 1, 1819, John Peyton Jr. and eight armed men went up the Exploits River to Beothuk Lake in search of the Beothuks and their equipment. A dozen Beothuk fled the campsite, Demasduit among them. Bogged down in the snow, she exposed her breasts, a nursing mother, begging for mercy. Nonosabasut, her husband and the leader of the group, was killed while attempting to negotiate for Demasduit’s release. Her infant son died two days after she was taken. Peyton and his men were absolved of the murder of Nonosabasut by a grand jury in St. John's, the judge concluding that "[there was] no malice on the part of Peyton's party to get possession of any of [the Indians] by such violence as would occasion bloodshed". Demasduit was taken to Twillingate and for a time lived with the Anglican priest there, Rev. John Leigh. He learned that she was also called Shendoreth and Waunathoake, but he renamed her Mary March, after the Virgin Mary and the month in which she was kidnapped. Demasduit was brought to St. John's and spent much of the spring of 1819 in St. John's, brought there by Leigh and John Peyton Jr. While there, Lady Hamilton painted her portrait. During the summer of 1819, a number of attempts were made to return her to her people, without success. Captain David Buchan was to go overland to Beothuk Lake with Demasduit in November, the people of St. John's and Notre Dame Bay having raised the money to return the Beothuk to her home. However, she was taken ill and died of tuberculosis at Ship Cove (now Botwood) aboard Buchan's vessel Grasshopper, on 8 January 1820. Her body was left in a coffin on the lakeshore, where it was found by members of her tribe and returned to her village in February. Demasduit’s body was initially placed in a burial hut beside her husband and child, before her remains and her husband's were later removed by William Cormack and brought to Scotland, where eventually their remains were held in the National Museum of Scotland. There were only thirty one of the Beothuk remaining at that time.

Мұра

2020 жылы Демасдуит пен оның күйеуі Ноносабасуттың қалдықтары жылдар бойы қолдау көрсеткеннен кейін Шотландиядан елге қайтарылды. Олардың қалдықтары Шотландияда 191 жылдан кейін Ньюфаундлендке жеткізіліп, Сент-Джонс қаласындағы провинциялық мұражай және мұрағат – The Rooms-та сақталды. Бұл оқиғаны Канада саясаткерлері, оның ішінде премьер-министр Болл және Канада мұрасы министрі Стивен Гилбо, сондай-ақ Миавупек, Инну, Нуньациавут, НуньатуКавут және Калипу тайпаларының басшылары жоғары бағалады. 2022 жылы CBC News Ньюфаундленд және Лабрадор үкіметі Беотхак көлінде Демасдуиттің қалдықтарына арналған мәдени орталық құруды жоспарлап отырғанын хабарлады. Демасдуиттің немересі, Шанаудитхит (1801–1829) есімді жас әйел соңғы белгілі Беотхұқ тайпасының өкілі болды. Гранд-Фоллс Виндзор қаласындағы Ньюфаундленд және Лабрадордағы Демасдуит аймақтық мұражайы, бұрын Мэри Марч провинциялық мұражайы деп аталған, оның құрметіне аталған. Мұражайдағы көрмелер «Беотхұқтардың, алғашқы еуропалықтардың тарихын және осы аймақтағы өркендеген Микмак халқының өмірін» көрсетеді. 2006 жылдың мамыр айында Конор О'Дрисколл басқаратын жергілікті 2-сынып оқушыларының тобы мұражайды Демасдуиттің тұтқынға алынғаннан кейін берілген есімінен гөрі, оның бастапқы атымен атау туралы петицияға 500-ден астам қол жинауға көмектесті. Музейді иеленуші және басқарушы The Rooms директоры 2021 жылдың желтоқсанында мұражайдың атын Мэри Марш емес, Демасдуиттің бастапқы атымен атауды жариялады. Музейдің атын өзгертудің бірнеше нұсқасын қарастырғаннан кейін, олар Демасдуит аймақтық мұражайы деген жаңа атты таңдады. 2022 жылдың қараша айында Канада және Ньюфаундленд және Лабрадор үкіметтері COVID-19 пандемиясы салдарынан кейінге шегерілген Демасдуиттің қайтыс болғанына 200 жыл толуына арналған еске алу жобасының жоспарларын жариялады. Жоба COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге шегерілді. Жобаға Демасдуит, Ноносабасут және олардың баласының қоладан жасалған мүсіні, сондай-ақ Ботвудта орналасатын емдік бақ кіреді. Бұл жобаға Канада мұрасы министрлігі арқылы федералды және провинциялық үкіметтер, сондай-ақ Ботвуд қаласы, Миавупек тайпасы, Ботвуд мұрасы қоғамы, Ботвуд суретшілер одағы және Канада Біріккен шіркеуі қаржы бөлді.

In 2020, the remains of Demasduit and her husband Nonosabasut were repatriated from Scotland after years of advocacy. Their remains had been in Scotland for 191 years when they were returned to Newfoundland and were stored at The Rooms, a provincial museum and archive in St. John's. This return was praised and recognized by Canadian politicians including Premier Ball and Minister of Canadian Heritage Steven Guilbeault, as well as by leaders from the Miawpukek First Nation, Innu Nation, Nunatsiavut, NunatuKavut, and Qalipu First Nation. In 2022, CBC News reported that the government of Newfoundland and Labrador was planning a new cultural centre at Beothuk Lake to serve as a final resting place for the remains. Demasduit's niece, a young woman named Shanawdithit (1801–1829), was the last known Beothuk. The Demasduit Regional Museum, formerly known as the Mary March Provincial Museum, in the town of Grand Falls Windsor, Newfoundland and Labrador, is named after her. The museum's exhibits "look at the history of the Beothuk, early European settlers, and the stories of a thriving, vibrant Mi’kmaq population in this area." In May 2006, a group of local grade 2 students, led by student Conor O'Driscoll, helped collect more than 500 signatures on a petition to rename the museum to Demasduit's original identity, rather than the name she was given after her capture. The director of The Rooms, which owns and operates in the museum, announced in December 2021, that they would rename it using Demasduit's original name rather than Mary March. They considered multiple options for renaming the museum, including the Demasduit Regional Interpretation Centre, before deciding on the new name of Demasduit Regional Museum. In November of 2022, the governments of Canada and Newfoundland and Labrador announced plans for a commemoration project recognizing 200 years since the death of Demasduit, having been delayed due to the COVID 19 pandemic. The project was delayed due to the COVID 19 pandemic. The plans include a bronze statue of Demasduit, Nonosabasut, and their child, as well as a surrounding healing garden, to be located in Botwood. Funding from this project was contributed by the federal and provincial governments through the Department of Canadian Heritage, as well as additional funding from the Town of Botwood, Miawpukek First Nation, Botwood Heritage Society, Botwood Mural Arts Society and the United Church of Canada.

Генетикалық тестілеу

2007 жылы Демасдуит пен оның күйеуі Ноносабасуттың тістерінен алынған материалға ДНК-тестілеу жүргізілді. Нәтижелер оларды Х гаплотобына (мтДНК) және С гаплотобына (мтДНК) жатқызды, бұл гаплотоптар қазіргі Ньюфаундленд Микмак халқында да табылады.