Гольф добы: тарихы мен дамуы

Кіріспе

Гольф ойынында қолданылатын доп

Гольф доп – гольф ойынында қолдануға арналған арнайы доп. Гольф ережелеріне сәйкес, гольф допының массасы белгілі бір шектен аспауы тиіс, диаметрі белгілі бір өлшемнен кем болмауы керек, ал жылдамдығы, қашықтығы және симметриясы белгіленген шектерде болуы қажет. Гольф таяқшалары сияқты, гольф доптары да The R&A (бұрынғы Сент-Эндрюс Корольдік және ежелгі гольф клубының бөлігі) және АҚШ Гольф Ассоциациясының сынағынан өтеді және мақұлдауына жатады, ал ережелерге сәйкес келмейтін доптар жарыстарда қолданылмайды (5-бап).

Ертедегі доптар

Көптеген адамдардың пікірінше, 14-17 ғасырларда гольф ойнау үшін бук және шаған сияқты қатты ағаштардан жасалған, қатты, дөңгелек доптар қолданылған. Ағаш доптар сол кездегі басқа ұқсас таяқ пен доппен ойналатын ойындарда да қолданылғаны сөзсіз, бірақ олардың Шотландияда гольфте қолданылғанына нақты дәлел жоқ. Керісінше, 1486 жылдан бастап Нидерландтан әкелінген сиыр шашымен толтырылған былғары доптар қолданылуы ықтимал.

Қауырсын

Кейін немесе соңынан, қауырсынды шар жасалып, қолданысқа енгізілді. Қауырсын – тауық немесе қаз қауырсынымен толтырылған, бояумен қапталған, қолмен тігілген дөңгелек былғары қап. Әдетте, бір қауырсынға бір джентльменнің жоғары шапанынан алынған қауырсын мөлшері қолданылған. Қауырсындарды былғары қапқа салар алдында қайнатып, жұмсақ етіп қоятын. Қауырсын жасау – еңбекке толы, уақытты көп алатын процесс еді. Тәжірибелі шар жасаушы бір күніне бірнеше шар ғана жасай алатындықтан, олардың бағасы жоғары болды. Бір шардың құны 2-5 [[Шиллинг (Ұлыбритания)], қазіргі шақта 10-20 АҚШ долларына тең болатын.

Қатты

1848 жылы пастор, доктор Роберт Адамс Паттерсон (кейде Паттерсон деп те жазылады) гутта-перча допты (немесе гути, гутти) ойлап тапты. Гути Малайзияның саподилла ағашының кептірілген шырынынан жасалған. Шырын резеңкедей сезім беретін, оны қыздырып, қалыпқа салып шар тәрізді етуге болатын. Гути доптарын өндіру арзан болғандықтан, пішіні бұзылса немесе зақымдалса қайта жасауға болады, сондай-ақ аэродинамикалық қасиеттері жақсарғандықтан, олар тез арада қолдануға қолайлы допқа айналды. Кездейсоқ, гутиде пайдалану барысында пайда болған сызаттар, түгелдей тегіс бетке қарағанда, доптың тұрақтырақ ұшуын қамтамасыз ететіні анықталды. Сондықтан, өндірушілер жаңа доптардың бетіне қасақана түрде пышақ немесе балға мен кескішпен ойықтар жасауды бастады, осылайша гутиге текстуралы бет берді. Көптеген үлгілер сыналып, қолданылды. Шардың бетінде суретті жолдармен кесілген қалдықтар қалған бұл жаңа гути доптары, құлпынайға (қара жидекке) ұқсас болғандықтан "брамблз" деп аталды.

Жарақатты гольф добы

Гольф доптарын жасаудағы келесі маңызды табыс 1898 жылы болды. Огайо штатының Кливленд қаласынан Кобёрн Хаскелл, Б. Ф. Гудрич компаниясының директоры Бертрам Уоркпен гольф ойнау үшін жақын маңдағы Огайо штатының Акронына сапарлады. Хаскелл Уорк күтіп тұрған кезде зауытта резеңке жіпті алып, оны шарға орады. Ол допты секірткенде, ол дерлік төбеге дейін ұшып кетті. Уорк Хаскеллге осы жаратылысты қаптауды ұсынды, осылай 20 ғасырдың оралған гольф доптары дүниеге келді, ол көп ұзамай құрттық доптардың орнын басты. Жаңа үлгі "Хаскелл" резеңке гольф добы деп аталды. Он жылдаған бойы оралған резеңке доптар сұйық толтырылған немесе қатты дөңгелек ядродан тұратын, үстіне резеңке жіп оралған, одан кейін жұқа сыртқы қабықпен қапталған болатын. Бұл қабық балатадан жасалған. Балата – Орталық және Оңтүстік Америка, сондай-ақ Кариб теңізінде өсетін ағаш. Ағаштан шырыш алынып, одан жұмсақ, қою сұйықтық шығады, ол гутта-перчаға ұқсас резеңке тәрізді материал, және гольф доптарының қабығы үшін өте қолайлы болып табылады. Алайда, балата салыстырмалы түрде жұмсақ. Егер көтерілу бұрышы жоғары қысқа темірдің алдыңғы жиегі балатамен қапталған допқа доптың төменгі бөлігінен басқа жерден тисе, кесік немесе "күлімдеу" пайда болып, допты ойнатуға жарамсыз етеді.

Қаңқаларды қосу

1900 жылдардың басында шардың бетін ойықтармен жасау оның траекториясын, ұшуын және айналуын одан да жақсырақ бақылауға мүмкіндік беретіні анықталды. Дэвид Стэнли Фрой, Джеймс Макхарди және Питер Г. Ферни 1897 жылы ойықтары бар шарға патент алды; Фрой 1900 жылы Сент-Эндрюс ескі алаңында өткен Ашық турнирде осы ойықтардың алғашқы прототипімен ойнады. Ойыншылар көбірек көлбеу клубтарды қолданғанда жаңа, оралған, ойықталған шарға қосымша кері айналыс бере алды, соның арқасында шарды жасыл алаңда тезірек тоқтатуға қол жеткізді. Өндірушілер жақын арада жаңа оралған гольф шарларының ұзындығын, траекториясын, айналысын және жалпы «сезімін» жақсарту үшін әртүрлі ойық үлгілері бар гольф шарларының түрлі-түрлерін сатуға кірісті. Оралған, балатамен қапталған гольф шарлары 20 ғасырдың соңына дейін қолданылып келді.

Ережелер

R&A және USGA бірлесіп басқаратын Гольф ережелері III қосымшада "сәйкес" гольф доптарының диаметрі белгілі бір шектен кіші болмауы және доптың салмағы белгілі бір шектен аспауы керек деп айтады. Доптың негізгі қасиеттері шар тәрізді симметриялық болуы керек, яғни доптың өзі шар тәрізді болуы керек және оның бетінде симметриялық шұңқырлар орналасуы керек. Доптың шұңқырлары симметриялы болуы керек, бірақ гольф доптарындағы шұңқырлардың санына шектеу қойылмаған. Қосымша ережелер ойыншылар мен өндірушілерді R&A және USGA жариялаған басқа техникалық құжаттарға, мысалы, шұңқырлардың радиусы мен тереңдігі, сынақ аппаратурасынан максималды іске қосу жылдамдығы (әдетте қайтару коэффициентін анықтайды) және сынақ аппаратурасынан іске қосылған кездегі максималды жалпы қашықтық сияқты қосымша шектеулерге бағыттайды. Жалпы алғанда, басқару органдары мен олардың ережелері ойынға қатысушылар үшін тең мүмкіндіктер жасауға және ойынның дәстүрлі формасын және оның жабдықтарын сақтауға тырысады, бірақ жабдықтарды жобалаудағы жаңа технологияларды толығымен шектемейді. 1990 жылға дейін R&A-ның қарауындағы турнирлерде диаметрі 1,68 дюймнен кем доптарды пайдалануға рұқсат етілді, бұл доптың техникалық талаптары USGA-ның талаптарынан өзгеше болды. Мұндай доптарды әдетте "британдық" доп деп атаса, USGA бекіткен гольф доптарын жай ғана "американдық" доп деп атады. Кіші диаметр ойыншыға, әсіресе күшті желде қашықтық бойынша артықшылық берді, себебі кіші доптың артында да кішірек "оян" пайда болатын.

Аэродинамика

Гольф допқа соққанда, соққы бір миллисекундтан кем уақытқа созылады, бұл доптың жылдамдығын, ұшыру бұрышын және айналу жылдамдығын анықтайды, олардың барлығы доптың траекториясына және жерге тигендегі мінез-құлқына әсер етеді. Ауада қозғалатын доп екі негізгі аэродинамикалық күшке ұшырайды: көтерілу күші және қарсылық күші. Бұл екі күштің үйлесімінен шұңқырлы доптар, шұңқырсыз доптарға қарағанда әлдеқайда ұзаққа ұшады. Біріншіден, гольф допының бетіндегі шұңқырлар доптың алдыңғы жағындағы шекаралық қабатының ламинарлық ағыстан турбулентті ағысқа өтуіне себеп болады. Турбулентті шекаралық қабат ламинарлық қабатқа қарағанда доптың бетіне ұзақ уақыт жабысып тұрады, азырақ маңайлық және осылайша төмен қысымды ояны және, демек, қарсылық күшін азайтады. Қарсылық күшінің азаюы доптың ұзаққа ұшуына ықпал етеді. Екіншіден, кері айналу, ұшақ қанаты сияқты, доптың айналасындағы ауа ағынын өзгерту арқылы көтерілу күшін тудырады. Бұл Магнус эффектісі деп аталады. Гольф допының шұңқырлары допты қоршаған ауаны жылдам өзгертеді, нәтижесінде турбулентті ағыс пайда болады, бұл тегіс допқа қарағанда күшті Магнус көтерілу күшіне әкеледі. Гольф клубының бетінің бұрышы (клуб беті мен тік жазықтық арасындағы бұрыш) шамалы кері айналуды шарттайды. Кері айналатын допқа жоғары көтерілу күші әсер етеді, бұл оны айналмаған доптан биік және ұзаққа ұшырады. Доптың траекториясының қисықталуы клуб бетінің соққы кезінде доптың қозғалыс бағытына перпендикуляр болмауынан туындайды, бұл доптың айналу осінің бұрыштануына және соққы кезінде клуб бетінің бұрышы мен қозғалыс жолы арасындағы айырмашылыққа байланысты доптың бір жаққа немесе екінші жаққа қисықталуына әкеледі. Доптың ұшу кезіндегі айналуы бұрышты болғандықтан және Магнус эффектісінің әсерінен, доптың траекториясы қисық болады. Кейбір шұңқыр дизайндары бүйіндік айналу эффектін азайтып, доптың тікелей ұшуын қамтамасыз етуді мақсат етеді. Басқа факторлар да доптың ұшу мінез-құлқын өзгерте алады. Оларға динамикалық жатқан жағдай (соққы кезінде шахтаның жерге қатысты бұрышы және оның жасалған бейтарап бұрышы), ойыншы ағаштан соққанда қисық бетке байланысты соққы орны, сондай-ақ жел және қоқыстар сияқты сыртқы факторлар жатады. Аэродинамикалық жағдайды оңтайлы деңгейде ұстау үшін гольф допының, барлық шұңқырларымен бірге, таза болуы керек. Сондықтан, гольфшылар гольф ережелеріне сәйкес рұқсат болған жағдайда доптарын жуулары тиіс. Гольфшылар доптарын ылғал сүлгімен қолмен немесе қандай да бір доп жуғыш құралды пайдаланып жуа алады.

When a golf ball is hit, the impact, which lasts less than a millisecond, determines the ball's velocity, launch angle and spin rate, all of which influence its trajectory and its behavior when it hits the ground. A ball moving through air experiences two major aerodynamic forces, lift and drag. Dimpled balls fly farther than non dimpled balls due to the combination of these two effects. First, the dimples on the surface of a golf ball cause the boundary layer on the upstream side of the ball to transition from laminar to turbulent. The turbulent boundary layer is able to remain attached to the surface of the ball much longer than a laminar boundary with fewer eddies and so creates a narrower low pressure wake and hence less pressure drag. The reduction in pressure drag causes the ball to travel further. Second, backspin generates lift by deforming the airflow around the ball, in a similar manner to an airplane wing. This is called the Magnus effect. The dimples on a golf ball deform the air around the ball quickly causing a turbulent airflow that results in more Magnus lift than a smooth ball would experience. Backspin is imparted in almost every shot due to the golf club's loft (i. e., angle between the clubface and a vertical plane). A backspinning ball experiences an upward lift force which makes it fly higher and longer than a ball without spin. Curvature of the ball flight occurs when the clubface is not aligned perpendicularly to the club direction at impact, leading to an angled spin axis that causes the ball to curve to one side or the other based on difference between the face angle and swing path at impact. Because the ball's spin during flight is angled, and because of the Magnus effect, the ball will take on a curved path during its flight. Some dimple designs claim to reduce the sidespin effects to provide a straighter ball flight. Other effects can change the flight behaviour of the ball. Factors such as dynamic lie (The angle of the shaft at impact relative to the ground and its manufactured neutral angle), strike location if the player is using a wood due to the curved face, and external factors such as wind and debris. To keep the aerodynamics optimal, the golf ball needs to be clean, including all dimples. Thus, it is advisable that golfers wash their balls whenever permissible by the rules of golf. Golfers can wash their balls manually using a wet towel or using a ball washer of some type.

Дизайн

Шұңқырлар алғаш рет гольф доптарының ерекшелігі болды, өйткені ағылшын инженері және өндірушісі Уильям Тейлор, Тейлор Хобсон компаниясының негізін қалаушы, 1905 жылы шұңқыр дизайнына патент алды. Уильям Тейлор гольф ойнаушыларының доптарына өзгерістер енгізуге тырысып, пайдаланылған доптар жаңаларына қарағанда әлдеқайда алысқа ұшатынын байқаған. Сондықтан ол қандай беттік құрылым ең жақсы ұшуды қамтамасыз ететінін анықтау үшін жүйелі түрде сынақтар жүргізуді шешті. Ол бүкіл бетінде бір-бірінен тең арақашықтықта орналасқан шұңқырлардан тұратын үлгіні және мұндай доптарды сериямен шығаруға көмектесетін құралдарды жасады. Сол кезде басқа да үлгілі қаптар қолданыста болды, оның ішінде "тор" және "бұта" деп аталатындары бар, бірақ "ұшу кезінде шұңқырлы қаптың артықшылығы" болғандықтан шұңқырлы дизайн басымдыққа ие болды. Көптеген қазіргі заманғы гольф доптарында 300–500 шұңқыр болады, бірақ 1000-нан астам шұңқырлы доптар да кездеседі. Рекордты 1070 шұңқырлы доп иеленген, оның ішінде 414 үлкенірек (төрт түрлі өлшемде) және 656 кішкентай шұңқырлар болған. Ресми түрде бекітілген доптар мүмкіндігінше симметриялық болуы тиіс. Бұл симметрия 1970-ші жылдардың соңында сатылатын Polara добынан туындаған даудың нәтижесі, оның экваторында алты қатар қалыпты шұңқырлар, ал қалған бөлігінде өте жақсы байқала бермейтін шұңқырлар болған. Бұл асимметриялық дизайн доптың ұшу кезінде айналу осін өздігінен реттеуіне көмектесті. USGA оны турнирде пайдалануға рұқсат бермеді және 1981 жылы аэродинамикалық асимметриялық доптарды тыйым салатын ережелерді өзгертті. Polara өндірушісі USGA-ны сотқа берді, ал қауымдастық 1985 жылы соттан тыс келісім бойынша 1,375 миллион АҚШ долларын төледі. Гольф доптары дәстүрлі түрде ақ түсті, бірақ басқа да түстерде де қол жетімді, олардың кейбіреулері допты жоғалтқанда немесе нашар жарық немесе мұзды жағдайда ойнағанда табуға көмектеседі. Доптардың үстіне өндірушінің атын немесе логотипін қоса, оларды ойыншылардың өз доптарын анықтауға көмектесетін нөмірлер немесе басқа да белгілермен де таңбалайды.

Мінез-құлық

Бүгінгі таңда гольф доптары әртүрлі материалдардан жасалады, ойыншының қабілеттеріне және қалауынша ұшу және қону сипаттамаларына сай келетін ойын мүмкіндіктерін ұсынады. Маңызды фактор – «сығу», ол әдетте доптың негізгі қабаттарының қаттылығымен анықталады. Қаттырақ «жоғары сығымды» доп, энергияны допқа тиімдірек жеткізу арқасында, әлдеқайда ұзаққа ұшады, бірақ соққы кезінде ойыншының қолына күшті соққы береді («қатты сезім»). «Төмен сығымды» жұмсақ доп керісінше әрекет етеді. Гольфшілер көбінесе жұмсақ сезімді жақсы көреді, әсіресе «қысқа ойын» кезінде, себебі жұмсақ доп көбінесе жоғары тісті темірлермен кері айналуға ие болады. Дегенмен, жұмсақ доптың ұшу қашықтығы төмендейді, себебі ол сығу кезінде көбірек энергияны ысыраптайды. Бұл ойыншыларға құс немесе бүркіт алуды қиындатады, себебі гринге жету үшін көп соққы қажет болуы мүмкін. Тағы бір маңызды фактор – «айналу», ол сығуға және қаптама материалдарына байланысты. «Жоғары айналу» доп, соққы кезінде доп бетінің үлкен бөлігін клуб бетімен жанастырады, бұл клуб бетінің ойықтарына допты «ұстап алуға» және ұшыру кезінде көбірек кері айналуға мүмкіндік береді. Кері айналу көтеруді қамтамасыз етеді, бұл ұшу қашықтығын арттырады, сондай-ақ «ұстау» мүмкіндігін береді, доп бастапқы соққы нүктесінде алға жылжуын тоқтатып, тік жоғары немесе тіпті артқа қарай секіреді, бұл допты гринге дәл орналастыруға мүмкіндік береді. Алайда, жоғары айналуға арналған қаптама материалдары көбінесе жұмсақ болады, бұл доптың қызмет ету мерзімін қысқартады, ал ұзақ қашықтыққа соққанда, мысалы, драйвермен, кері айналу қажет емес, себебі ол доптың «көтеріліп», содан кейін фервейде тоқтауына себеп болады, ал қосымша ұшу қашықтығы қажет болғанда, бұл жағдайдан аулақ болу керек. Соңында, шұңғырлардың пішіні де маңызды рөл атқарады. Ереже бойынша, доптағы шұңғырлардың орналасуы мүмкіндігінше симметриялық болуы керек. Алайда, шұңғырлардың барлығы бірдей өлшемде немесе біркелкі орналасуы міндетті емес. Бұл дизайнерлерге шұңғырлардың пішінін айналу осінің белгілі бір бөліктерінде айналуға қарсы кедергісі төмен, ал басқаларында жоғары болатындай етіп орналастыруға мүмкіндік береді. Бұл допты төмен кедергілі осьтердің біріне «қоныстануға» мәжбүр етеді, ол (гольфшілер үміттенеді) жерге параллель және қозғалыс бағытына перпендикуляр болады, осылайша сәл қателік салдарынан туындайтын «жанама айналуды» жояды, бұл доптың жоспарланған ұшу жолынан бұрылуына себеп болады. Дұрыс соқпаған доп әлі де қисық болуы мүмкін, себебі доп жерге параллель емес айналу осіне орналасады, бұл ұшақтың қанаттары сияқты, соққыны солға немесе оңға бұруға әкеледі.

Today, golf balls are manufactured using a variety of different materials, offering a range of playing characteristics to suit the player's abilities and desired flight and landing behaviours. A key consideration is "compression", typically determined by the hardness of the ball's core layers. A harder "high compression" ball will fly further because of the more efficient transfer of energy into the ball, but will also transmit more of a shock through the club to the player's hands (a "hard feel"). A softer "low compression" ball will do just the opposite. Golfers typically prefer a softer feel, especially in the "short game", as the softer ball typically also has greater backspin with lofted irons. However, a softer ball reduces drive distance, as it wastes more energy in compression. This makes it more difficult for players to get a birdie or eagle, as it can take more strokes to get on the green. Another consideration is "spin", affected by compression and by the cover material – a "high spin" ball allows more of the ball's surface to contact the clubface at impact, allowing the grooves of the clubface to "grip" the ball and induce more backspin at launch. Backspin creates lift that can increase carry distance, and also provides "bite" which allows a ball to arrest its forward motion at the initial point of impact, bouncing straight up or even backwards, allowing for precision placement of the ball on the green with an approach shot. However, high spin cover materials, typically being softer, are less durable which shortens the useful life of the ball, and backspin is not desirable on most long distance shots, such as with the driver, as it causes the shot to "balloon" and then to bite on the fairway, when additional rolling distance is usually desired. Lastly, the pattern of dimples plays a role. By regulation, the arrangement of the dimples on the ball must be as symmetrical as possible. However, the dimples do not all have to be the same size, nor be in a uniform distribution. This allows designers to arrange the dimple patterns in such a way that the resistance to spinning is lower along certain axes of rotation and higher along others. This causes the ball to "settle" into one of these low resistance axes that (golfers hope) is close to parallel with the ground and perpendicular to the direction of travel, thereby eliminating "sidespin" induced by a slight mishit, which will cause the ball to curve off its intended flight path. A badly mishit ball will still curve, as the ball will settle into a spin axis that is not parallel with the ground which, much like an aircraft's wings, will cause the shot to bank either to the left or to the right.

Таңдау

Нарықта гольф доптарының көптеген түрлері бар, және тұтынушылар көбінесе қиын таңдауға кезеседі. Гольф доптары екі санатқа бөлінеді: ойын-сауық және кәсіби. Ойын-сауық доптары әдетте төмен соғу жылдамдығымен (немесе одан да төмен) және гольф алаңында допты оңай жоғалтатын қарапайым гольфшыларға арналған. Бұл доптар екі қабаттан тұрады, мұнда қаптамасы өзегінен қаттырақ болады. Олардың төмен қысылымы және бүйірлік айналуды азайту қасиеттері орташа гольфшылардың төмен соғу жылдамдығына өте жақсы сай келеді. Бұған қоса, олардың бағасы көбінесе кәсіби доптарға қарағанда төмен, допты қауіпті жерге немесе алаңнан шығарып жіберудің қаржылық салдарына азайтады. Кәсіби доптар бірнеше қабаттан (үш немесе одан да көп) жасалған, жұмсақ қаптамасы және қатты өзегі бар. Олар көтерілген соққыларда (әсіресе ведждерде) көп айналуға, сондай-ақ жақын қашықтықтағы соққыларда қолда жұмсақтық сезіміне ие болады. Дегенмен, бұл доптар соққы кезінде дұрыс қысылуы үшін әлдеқайда жоғары соғу жылдамдығын және демек, күшті физикалық күшті талап етеді. Егер гольф допының қысылымы гольфшының соғу жылдамдығына сәйкес келмесе, қысылыстың жетіспеуі немесе артық қысылуы болады, нәтижесінде қашықтық төмендейді. Тұтынушылар таңдауы керек басқа нәрселерге бренд және түс кіреді, түсті доптар мен танымал брендтер көбінесе қымбатқа түседі.

Тәжірибелік/сайыс топтары

Жаттығу допы немесе дала допы демалысқа арналған гольф добына ұқсас, бірақ арзан, берік болуы және ұшу қашықтығы қысқарақ болуы үшін жасалған. Сонымен қатар, ол "нағыз" гольф добының негізгі қасиеттерін сақтайды, соның арқасында ойыншыларға пайдалы ақпарат береді. Мұндай қасиеттер, мысалы, далалық жаттығу алаңында маңызды, онда қашықтық шектеулі болуы мүмкін, және қызмет ету мерзімі ішінде жүздеген рет соққыға ұшырайтын мыңдаған доптар болуы керек. Осы мақсаттарға жету үшін жаттығу доптарының ішкі бөлігі тіпті демалыс доптарынан да қаттырақ, жабыны берік және тозуға төзімді болуы керек, себебі гольф клубының бетінен туындайтын сыртқы әсерге ұшырайды. Сондай-ақ, олар сапалы өнімді сақтап, мүмкіндігінше арзанға жасалады. Жаттығу доптары әдетте "ЖАТТЫҒУ" деген жазумен қалың әріптермен белгіленеді, және оларға бір немесе бірнеше сызықтар салынады, бұл ойыншыларға (және жоғары жылдамдықты бейнелеу құралдарына) доптың айналуын оңай көруге мүмкіндік береді. Жаттығу доптары Гольф ережелерінің барлық талаптарына сәйкес келеді, сондықтан оларды алаңда пайдалануға болады. Бірақ, олардың соққы беру қасиеттері идеалды болмағандықтан, ойыншылар көбінесе нақты ойын үшін сапалырақ допты таңдайды.

Қайта өңделген шарлар

Ойыншылар, әсіресе жаңа бастаған және кездейсоқ ойыншылар, бір ойын раундының барысында көптеген доптарды жоғалтады. Су тосқауылдарына, айыптық аймақтарға тиген, құмға терең сіңген, немесе ойын кезінде жоғалған немесе тастап кетілген доптар – алаңды күтушілердің күресуі тиіс қоқыс көзі болып табылады, сондай-ақ ойыншыларды шатастыруы мүмкін, олар тастап кетілген допты соғып жіберсе (қатаң ережелер бойынша айып төлеуге мәжбүр болады). Жыл сайын шамамен 1,2 миллиард доп өндіріледі, ал тек АҚШ-та 300 миллион доп жоғалады деп есептеледі. Алаңды күтушілерге осы доптарды жинауда көмектесетін түрлі құрылғылар бар, мысалы, желілер, шұңғырлар, құм аралағыштар және т.б. Жиналғаннан кейін, оларды тастап жіберуге, алаңды күтушілер өздері пайдалану үшін сақтап қоюға, клубтың жаттығу алаңында қайта пайдалануға немесе көтерме саудаға қайта өңдеу фирмасына сатуға болады. Бұл фирмалар доптарды тазалап, сызаттар мен дақтарды жояды, оларды сапасы бойынша бағалайды және әртүрлі сападағы ойнауға жарамды доптарды саудагерлер арқылы жеңілдетілген бағамен сатады. Беті анық деформацияланған, сызылған немесе басқа да зақымдалған пайдаланылған немесе қайта өңделген доптарды бейресми түрде "шагтар" деп атайды. Олар түрлі жаттығулар үшін пайдалы болып қала береді, мысалы, соққы жасау, путинг және драйвинг, сонымен қатар кездейсоқ ойын үшін де қолданылуы мүмкін, бірақ ойыншылар көбінесе жарыстарда жоғары сапалы пайдаланылған доптарды немесе жаңа доптарды таңдайды. Басқа санаттар әдетте әріптермен немесе авторлық шарттармен белгіленеді және жаңа доптың құны мен сапасымен, сондай-ақ фирманың допты "жаңадай" күйге келтіру қабілетімен ерекшеленеді. "Жоғары сападағы" доптар әдетте қазіргі заманғы технология саналады және тазалаудан және сыртын жаңартудан кейін өндіруші сатқан жаңа доптан көзге көрінбейді.

Маркауттар/Х-ауттар

Қайта өңделген доптардан басқа, сапалы доптарды арзан бағамен алуға ниеттенген кездейсоқ гольфшылар "X out" доптарын сатып ала алады. Бұл – "зауыттың екінші сорты" доптары, яғни өндірушінің сапаны бақылау стандарттарына сай келмеген және сондықтан өндіруші өз брендімен сатқысы келмейтін доптар. Бірақ материалдар мен еңбектің құнына келген шығынды болдырмау үшін, әдетте ережелерге сәйкес келетін доптардың бренді жасырылады (көбінесе "X" әріптерімен белгіленеді, содан "X out" атауы кең таралған), олар қарапайым қораптарға салынып, айтарлықтай төмен бағамен сатылады. Көбінесе доптың сапаны бақылаудан өтпеуіне себеп болған кемшілік оның ұшу қасиеттеріне елеулі әсер етпейді (сертсіз ақаулары бар доптар өндіріс орнында бірден істен шығарылады), сондықтан мұндай "X out" доптары компанияның сапаны бақылаудан өткен доптарынан айырмасыз болып көрінеді. Олар демек кездейсоқ ойынға жақсы таңдау. Дегенмен, доптар өндіруші тарапынан құқықтық және практикалық тұрғыдан "қолдан шығарылғандықтан", олар АҚШ Гольф қауымдастығы (USGA) жариялаған "Сәйкес келетін гольф доптары тізіміндегі" брендтік доптармен теңестірілмейді. Сондықтан, турнирде немесе ойыншы қолданатын доптың осы тізімде "жарыс шарты" ретінде болуын талап ететін басқа да іс-шараларда, кез келген "X out" доптарын пайдалануға рұқсат жоқ.

Таңбалау және жекелендіру

Гольф ойнаушылары өз доптарын басқа ойыншылардың доптарынан ажыратуы керек, соның арқасында бұрыс доппен ойнамайтынына көз жеткізеді. Бұл көбінесе Sharpie сияқты тұрақты маркермен допқа белгі қою арқылы жасалады. Әртүрлі белгілер қолданылады; көптеген ойыншылар өз әріптерін нақты бір түсте немесе доптың ойықтарының белгілі бір орналасуын бояйды. Көптеген ойыншылар бірнеше белгі салады, сонда кем дегенде біреуін допты қолына алмай-ақ көруге болады. Белгілеу процесін жылдамдату үшін мөрлер мен трафареттер сияқты құралдар қолжетімді. Сондай-ақ, доптар көбінесе маркасы мен үлгісімен, сондай-ақ әріп, сан немесе символмен алдын ала белгіленген күйде сатылады. Бұл комбинацияны әдетте (бірақ әрқашан емес) ойыншының доптарын өзге доптардан және алаңдағы жоғалған немесе тасталған доптардан ажырату үшін пайдалануға болады. Компаниялар, гольф клубтары және іс-шара ұйымдастырушылар көбінесе жарнамалық мақсатта өз логотипімен басылған доптарды пайдаланады, ал кейбір кәсіби ойыншыларға олардың демеушілері сол ойыншыға тән нәрселермен (аты, қолы немесе жеке символ) басылған доптарды ұсынады.

Радио орналасуы

Жоғалған доптарды табуға мүмкіндік беретін радио хабар таратушылары бар гольф доптары алғаш рет 1973 жылы пайда болды, бірақ жарыстарда қолдануға тыйым салынды. Соңғы кезде осы мақсатта RFID транспондерлері қолданылып келеді, алайда олар да турнирлерде рұхсат етілмейді. Дегенмен, бұл технологияны кейбір компьютерлендірілген оқу алаңдарында кездестіруге болады. Мұндай форматта, оқу алаңында қолданылатын әрбір допқа өзіне тән RFID коды бар транспондер орнатылған. Доптар берілген кезде, оқу алаңы әр допты ойыншыға тіркейді, ал ойыншы оларды алаңдағы нысаналарға соғады. Ойыншы допты нысанаға тигізгенде, компьютер есептеп шығарған қашықтық және дәлдік туралы ақпаратты алады. Бұл технологияны алғаш рет World Golf Systems Group компаниясы TopGolf брендін құру үшін коммерцияландырды, қазір бұл бренд пен компьютерлендірілген оқу алаңдарының желісі Callaway Golf компаниясына тиесілі.

Әлемдік рекордтар

Канадалық ұзын соққы чемпионы Джейсон Зубак «Спорттық ғылым» бағдарламасының бір бөлімінде гольф добының жылдамдығы бойынша әлемдік рекордты жаңартты. Оның гольф добының жылдамдығы болды. Бұрынғы рекордты хай-алаи ойыншысы Хосе Рамон Ареитио ұстаған.