Кіріспе

Гольф клубының түрі, гольф жабдықтары

Құм клин немесе құм темір – гольф клубының бір түрі, негізінен құм тоғандарынан шығу үшін арналған ашық беті бар клин. Оның кез келген клинге қарағанда ең кең табаны бар, бұл ең көп серпіліс беруді қамтамасыз етеді, соның арқасында клуб басы құм арқылы сырғанап өтеді және қазылып қалмайды. 1932 жылы Жин Саразен құмда ойнау үшін өзі ойлап тапқан жаңа клубпен сәтті ойнағаннан кейін оның танымалдылығы жылдам өсті. Бұл клуб басқа жұмсақ беткейлерде де тиімді болуы мүмкін – мысалы, қалың шөп, сорлы немесе лайлы жерлерде, сондай-ақ қатты шөп беткейлерден лоб немесе чип ойнау үшін де қолданылады.

Тарих

Құм қиылысты төбешікті клубтарды жас Том Морриске дейін табуға болады, ол қиын жағдайлардан ойнау үшін "рут темірін" қолданған. Алайда, мұндай темірлер дәстүрлі құрылымға ие болған, қазіргі заманғы құм қиылыстарындағы сияқты кеңейтілген, ауыр табанға ие емес. Джин Саразен 1932 жылы құмда ойнауға арналған жаңа клубпен турнирлерді жеңе бастады. Ол құм қиылыстың ойлап тапқан авторы деп есептеледі, бірақ оның тарихы одан 4 жыл бұрын басталған. Қашық клубтар әртүрлі төбешілік бұрыштарын ұсынды және ойыншыларға допты құм тұзақтарынан және терең шөптерден шығаруға мүмкіндік берді. Клуб дизайнында өндірушілер инновациялық болған сайын, жаңа типтегі қиылыстар пайда болды. Кейбіреулерінің ішкі қуыс беттері, ал енді біреулерінің терең ойылған беттері болды, бірақ осы дизайнның бәрі USGA және R&A ережелеріне сәйкес келмеді, соның салдарынан көптеген түрлеріне тыйым салынды. 1931 жылы ішкі қуыс бетті қиылыстарға тыйым салынғаннан кейін, Саразен құм қиылысын тік бетпен жасады. Ол жасаған тағы бір өзгеріс – клуб бетінің алдыңғы жиегіне қосымша қорғасын қосу, бұл құмды тегіс кесуге мүмкіндік берді. Ол өзінің жаңа клубының көмегімен 1932 жылы Ұлыбритания және АҚШ ашық чемпионаттарында жеңіске жеткеннен кейін оның танымалдылығы күрт өсті.

Дизайн

Қазіргі кездегі құм соққысы ойыншының қапшығындағы ең ауыр темір болып табылады, көбінесе салмағы шамамен 16 унция (470 грамм) жетеді. Дәстүрлі түрде оның ең жоғары көлбеуі 56 градус (55–56 градус ең көп кездесетін) болды, бірақ қазір бұл айырмашылық лоб соққысына тән, оның көлбеуі көбінесе 60 градус немесе одан да жоғары болады. Оның шахтасы әдетте ең қысқаларының бірі, бірақ кейбір жиынтықтарда құм соққысының шахтасы питчинг соққысынан ұзын болады.

Қайту

Алайда, клубтың көптеген басқа клубтардан ерекшеленетін басты айырмашылығы – «секіру» деп аталатын қасиеті. Көптеген басқа темір клубтарда, клуб сабына табаны перпендикуляр болып орналасқан, яғни клуб тыныш тұрғанда жерге шамамен параллель болады, бұл алдыңғы жиегінің доп пен жердің арасына оңай кіруіне мүмкіндік береді. Ал құмға арналған клубта (sand wedge) табан солай орналасқан күйінде жерге бұрышпен орнатылған, бұл клубтың алдыңғы жиегін жерден көтереді. Бұл конструкция үш мақсатқа қызмет етеді: Біріншіден, мұндай конструкция көбінесе көбірек материалды қажет етеді, бұл клуб басының салмағын арттырып, инерцияны күшейтеді және салмақты клуб басының төменгі және алдыңғы бөлігіне орналастырады, бұл доптың жоғарырақ ұшуына ықпал етеді. Екіншіден, бұрышты табан алдыңғы жиекті тербелістің төменгі нүктесінде жерден көтереді, жұмсақ беткейлерге (мысалы, құм, лайлы жер, тығыз шөп) клубтың қазылып кіруіне кедері келтіреді, керісінше, беткейден сырғанап өтеді. Бұл ойыншыға допты орналастырғанда икемділік береді; ойыншы допты тұру позысының ортасына қойып, клубтың газонды допқа тиіспей бұрын сырғанап өтуіне мүмкіндік беретін қалыпты тербеліс жасауы мүмкін, немесе допты тұру позысында артқа жылжыта алады (оң жақтағы ойыншы үшін оң аяққа қарай) және тербелістің басында допты соғуы мүмкін. Мұндай дұрыс орындалған соққының табиғи салдары – клуб бетінің жанасу кезінде аз көлбеу болуы, сондықтан доп көбірек қашықтыққа төмен бұрышта ұшады. Егер соққы дұрыс орындалмаса, клуб допқа тигеннен кейін жерге қазылып кіруі мүмкін, тіпті дұрыс орындалған жағдайда да. Мұндай жоғары көлбеулі клуб ойыншыға тербелісті аяқтауға кедері келтіруі және жарақат алу қаупін тудыруы мүмкін. Соңында, құмнан ойнағанда, доп құмға терең сіңген болуы мүмкін (құмның құрамына және соққының күшіне байланысты, доп толығымен көмілуі мүмкін). Оны шығару үшін, клуб басы допқа төменнен тиюі керек, яғни клубтың алдыңғы жиегі кейде допқа тиген кезде құмның бетіне кіріп тұруы мүмкін. Табанның бұрышы клуб бетінің құмға тереңдей түсуіне қарсы әрекет етеді, клубты құмның астына түсіруді және содан кейін клубты – және допты – қайта көтеруді жеңілдетеді. Басқа клубтар, әсіресе қысқа темірлер мен басқа құмға арналған клубтар, қазір дөңгелек немесе басқа жұмсақ беткейлерден ойнауға көмектесу үшін аз мөлшерде секіруді қамтиды, бірақ құмға арналған клубта ойыншының жинағындағы кез келген клубтың ең жоғары секіру мөлшері болады. Дегенмен, ерекшеліктер де бар; мысалы, Callaway Golf «Big Bertha» атты темір клубтар сериясын ұсынады, онда лоб клин құмға арналған клубтан әлдеқайда жоғары секіреді.

Қолданылуы

Оның аты айтып тұрғандай, құм қиылысы көбінесе допты құм бункерінен шығару үшін қолданылады. Дегенмен, оны осы мақсатта тиімді ететін қасиеттері басқа жұмсақ жағдайларда да тиімді болады, мысалы, қалың шөп, сулы жер немесе лай. Ол сондай-ақ, көбінесе жасылға лоб немесе чип ойнау үшін, қаттырақ шөптен де қолданылады. Оны кез келген басқа қысқа темір сияқты пайдалануға болады; толық соққымен, тәжірибелі гольфшы құм қиылысын белгілі бір қашықтыққа соға алады. Тур ойыншылары көбінесе құмнан шығу үшін бақыланатын траекториямен және көп айналыммен лоб қиылысын (60° қиылысын) пайдаланады.