Кіріспе
ДНК-ға байланыстыратын құрылымдық мотив - ДНК-ға байланыстыратын домен (ДБД). Геликс бұрылу гелисі (ГТБ) ДНК-ны байлауға қабілетті маңызды құрылымдық мотив. Әрбір мономер екі α-спиральдан тұрады, олар аминқышқылдарының қысқа тізбегімен байланысып, ДНК-ның үлкен ойығына (негізгі саңылауына) бекінеді. HTH мотиві гендік экспрессияны реттейтін көптеген ақуыздарда кездеседі. Оны спираль-ілмек-спираль мотивімен шатастырмау керек.
Helix turn helix is a DNA binding domain (DBD). The helix turn helix (HTH) is a major structural motif capable of binding DNA. Each monomer incorporates two α helices, joined by a short strand of amino acids, that bind to the major groove of DNA. The HTH motif occurs in many proteins that regulate gene expression. It should not be confused with the helix–loop–helix motif.
Ашылу
Шеңбер бұрылысы шеңбер мотивінің табылуы бактериофаг лямбда және Escherichia coli бактериясынан алынған транскрипцияны реттейтін Cro, CAP және λ репрессор ақуыздарын кодтайтын бірнеше геннің ұқсастығына негізделген. Олар ДНҚ-ны тану процесін жеңілдететін ортақ 20-25 аминқышқылынан тұратын тізбекке ие болды.
Функция
Геликс бұрылысы геликс мотиві – ДНК-мен байланысатын мотив. Геликс бұрылысы геликс ақуыздарының ДНК-ны тануы және оған байланысуы екі α-спираль арқылы жүзеге асырылады, біреуі мотивтің N-терминальдік бөлігінде, екіншісі C-терминальдік бөлігінде орналасқан. Көп жағдайларда, мысалы, Cro репрессорында, екінші спираль ДНК-ны тануға көбірек үлес қосады, сондықтан оны көбінесе "тану спиралі" деп атайды. Ол сутекті байланыстар тізбегі және ашық негіздермен түрлі Ван-дер-Ваальс өзара әрекеттесулері арқылы ДНК-ның үлкен ойығына (негізгі саңылауына) байланысады. Басқа α-спираль ақуыз бен ДНК арасындағы байланысты тұрақтандырады, бірақ оның танудағы рөлі айқын емес.
Шеңберлі-бұрылыс-шеңберлі мотивтердің жіктелуі
Геликс бұрылысы мотивтері олардың құрылымы және тікұшақтарының кеңістіктегі орналасуы негізінде жіктеуге бірнеше рет тырысылды. Ең басты түрлері төменде сипатталған.
Диэликті
Диэликалық спираль-бұрылу-спираль мотиві – ең қарапайым спираль-бұрылу-спираль мотиві. Екі спираль мен бұрылыстан ғана тұратын Engrailed homeodomain фрагменті, өзінен-өзі жылдам бүгілетін ақуыз домені екені анықталды.
Үш спиральді
Бұл мотивтің мысалы транскрипциялық активатор Myb-де табылады.
Тетра-хеликалық
Тетра спиральді спираль-бұрылыс мотиві три спиральді мотивтерге қарағанда қосымша C-терминалды спиральға ие. Мұндайларға бактериялық транскрипция факторларында табиғаттан кездесетін LuxR типіндегі ДНҚ-ға байланысатын HTH домені және TetR репрессорларында кездесетін спираль-бұрылыс спиральді мотив жатады. Қосымша спиральдармен жабдықталған көп спиральді нұсқалар да болады.
Қанатты спираль-кері-спираль
Қанатты спираль-бұрылыс-спираль (wHTH) мотиві 3 спиральді жиынтықтан және 3 немесе 4 жіпті бета-парақтан (қанат) тұрады. wHTH мотивтеріндегі спиральдар мен жіптердің топологиясы өзгеріп отыруы мүмкін. Транскрипция факторы ETS-те wHTH, α1 β1 β2 α2 α3 β3 β4 ретімен орналасқан төрт жіпті антипараллель бета-парақ қаңқасында спираль-бұрылыс-спираль мотивіне жиналады, мұнда үшінші спираль ДНК-ны тану спиралі болып табылады.
Қалта-бұрақты-бұрақты басқа да модификацияланған мотивтер
Геликс бұрылу мотивінің басқа туындыларына MarR-де кездесетін ДНК байланыстыру домені жатады, ол көптеген антибиотиктерге төзімділікті реттейтін және қосымша C-терминалды альфа-геликспен қанатталған геликс бұрылу геликсін құрайтын регулятор болып табылады.