Кіріспе

ДНК-ға байланыстыратын құрылымдық мотив - ДНК-ға байланыстыратын домен (ДБД). Геликс бұрылу гелисі (ГТБ) ДНК-ны байлауға қабілетті маңызды құрылымдық мотив. Әрбір мономер екі α-спиральдан тұрады, олар аминқышқылдарының қысқа тізбегімен байланысып, ДНК-ның үлкен ойығына (негізгі саңылауына) бекінеді. HTH мотиві гендік экспрессияны реттейтін көптеген ақуыздарда кездеседі. Оны спираль-ілмек-спираль мотивімен шатастырмау керек.

Ашылу

Шеңбер бұрылысы шеңбер мотивінің табылуы бактериофаг лямбда және Escherichia coli бактериясынан алынған транскрипцияны реттейтін Cro, CAP және λ репрессор ақуыздарын кодтайтын бірнеше геннің ұқсастығына негізделген. Олар ДНҚ-ны тану процесін жеңілдететін ортақ 20-25 аминқышқылынан тұратын тізбекке ие болды.

Функция

Геликс бұрылысы геликс мотиві – ДНК-мен байланысатын мотив. Геликс бұрылысы геликс ақуыздарының ДНК-ны тануы және оған байланысуы екі α-спираль арқылы жүзеге асырылады, біреуі мотивтің N-терминальдік бөлігінде, екіншісі C-терминальдік бөлігінде орналасқан. Көп жағдайларда, мысалы, Cro репрессорында, екінші спираль ДНК-ны тануға көбірек үлес қосады, сондықтан оны көбінесе "тану спиралі" деп атайды. Ол сутекті байланыстар тізбегі және ашық негіздермен түрлі Ван-дер-Ваальс өзара әрекеттесулері арқылы ДНК-ның үлкен ойығына (негізгі саңылауына) байланысады. Басқа α-спираль ақуыз бен ДНК арасындағы байланысты тұрақтандырады, бірақ оның танудағы рөлі айқын емес.

Шеңберлі-бұрылыс-шеңберлі мотивтердің жіктелуі

Геликс бұрылысы мотивтері олардың құрылымы және тікұшақтарының кеңістіктегі орналасуы негізінде жіктеуге бірнеше рет тырысылды. Ең басты түрлері төменде сипатталған.

Диэликті

Диэликалық спираль-бұрылу-спираль мотиві – ең қарапайым спираль-бұрылу-спираль мотиві. Екі спираль мен бұрылыстан ғана тұратын Engrailed homeodomain фрагменті, өзінен-өзі жылдам бүгілетін ақуыз домені екені анықталды.

Үш спиральді

Бұл мотивтің мысалы транскрипциялық активатор Myb-де табылады.

Тетра-хеликалық

Тетра спиральді спираль-бұрылыс мотиві три спиральді мотивтерге қарағанда қосымша C-терминалды спиральға ие. Мұндайларға бактериялық транскрипция факторларында табиғаттан кездесетін LuxR типіндегі ДНҚ-ға байланысатын HTH домені және TetR репрессорларында кездесетін спираль-бұрылыс спиральді мотив жатады. Қосымша спиральдармен жабдықталған көп спиральді нұсқалар да болады.

Қанатты спираль-кері-спираль

Қанатты спираль-бұрылыс-спираль (wHTH) мотиві 3 спиральді жиынтықтан және 3 немесе 4 жіпті бета-парақтан (қанат) тұрады. wHTH мотивтеріндегі спиральдар мен жіптердің топологиясы өзгеріп отыруы мүмкін. Транскрипция факторы ETS-те wHTH, α1 β1 β2 α2 α3 β3 β4 ретімен орналасқан төрт жіпті антипараллель бета-парақ қаңқасында спираль-бұрылыс-спираль мотивіне жиналады, мұнда үшінші спираль ДНК-ны тану спиралі болып табылады.

Қалта-бұрақты-бұрақты басқа да модификацияланған мотивтер

Геликс бұрылу мотивінің басқа туындыларына MarR-де кездесетін ДНК байланыстыру домені жатады, ол көптеген антибиотиктерге төзімділікті реттейтін және қосымша C-терминалды альфа-геликспен қанатталған геликс бұрылу геликсін құрайтын регулятор болып табылады.