Кіріспе
Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының ұрыс крейсері
+ SMS Seydlitz
SMS Seydlitz – Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының Гамбургте салынған ұрыс крейсері. 1910 жылы тапсырыс беріліп, 1913 жылдың мамырында қолданысқа енгізілді, ол Ашық теңіз флоты үшін салынған төртінші ұрыс крейсері болды. Ол Фридрих Великтің билігінде болған және Жеті жылдық соғыс кезінде пруссиялық генерал болған Фридрих Вильгельм фон Сейдлицтің құрметіне аталған. Seydlitz – 1906 жылы «Mercedes» ұрыс крейсерімен басталып, 1907 және 1908 жылдары тапсырыс берілген «Moltke» классындағы кемелермен жалғасқан, неміс ұрыс крейсерлерінің бірінші буынының жетістігі болды. Seydlitz алдыңғы жобалармен салыстырғанда бірнеше жақсартуларға ие болды, оның ішінде жаңадан жобаланған қозғалтқыш жүйесі және жақсартылған броньдық схемасы бар еді. Кеме өз алдыңғы кемелерінен айтарлықтай үлкен болды – «Moltke» классындағы кемелерге қарағанда шамамен 3000 метрикалық тонна салмақты болды. Seydlitz Бірінші дүниежүзілік соғыстағы көптеген ірі флоттық шайқастарға қатысты, соның ішінде Солтүстік теңіздегі Доггер Банкі және Ютландия шайқастарына қатысты. Кеме екі шайқаста да ауыр зақымдар алды; Доггер Банкі шайқасында британдық ұрыс крейсерінен атылған 34,3 см калибрлі снаряд Seydlitz-тің артқы мұнарасына тиіп, кемені жоятын жарылысқа әкелуге шама келді. Ютландия шайқасында оған ірі калибрлі снарядтардың жиырма бірі тиді, олардың бірі артқы мұнараның жұмыс камерасына еніп өтті. Нәтижесінде мұнара өртенді, бірақ Доггер Банкі шайқасынан кейін қабылданған қауіпсіздік шаралары трагедияның алдын алды. Шайқас кезінде кемеге торпеда да тиді, нәтижесінде 5300 метрикалық тоннадан астам су ішке кірді және борттың биіктігі 2,5 метрге дейін төмендеді. Jade Bar-дан өту үшін кемені жеңілдету қажет болды. Кеме өз британдық қарсыластарына да ауыр зақым келтірді; шайқастың басында Seydlitz және басқа бір ұрыс крейсерінен атылған снарядтар британдық ұрыс крейсерін бірнеше секунд ішінде жойды. Seydlitz 1915 жылы Рига шығанағындағы шайқаста шығанақты тазартуға тырысқан неміс флотилиясын сүйемелдеу үшін Балтық теңізінде шектеулі әрекеттер жасады. Соғыстан аман қалған басқа неміс ұрыс крейсерлері сияқты, 1918 жылы Scapa Flow-та тұтқындалды. Кеме, Ашық теңіз флотының қалған бөлігімен бірге, 1919 жылдың маусымында британдық Корольдік теңіз флотының қолға түсіруіне жол бермеу үшін батырылды. 1928 жылдың 2 қарашасында судан көтеріліп, 1930 жылы Rosyth-те металлға тапсырылды.
SMS Seydlitz was a battlecruiser of the German Kaiserliche Marine (Imperial Navy), built in Hamburg. She was ordered in 1910 and commissioned in May 1913, the fourth battlecruiser built for the High Seas Fleet. She was named after Friedrich Wilhelm von Seydlitz, a Prussian general during the reign of King Frederick the Great and the Seven Years' War. Seydlitz represented the culmination of the first generation of German battlecruisers, which had started with the in 1906 and continued with the pair of s ordered in 1907 and 1908. Seydlitz featured several incremental improvements over the preceding designs, including a redesigned propulsion system and an improved armor layout. The ship was also significantly larger than her predecessors—at , she was approximately 3,000 metric tons heavier than the Moltke class ships. Seydlitz participated in many of the large fleet actions during World War I, including the battles of Dogger Bank and Jutland in the North Sea. The ship suffered severe damage during both engagements; during the Battle of Dogger Bank, a 13.5 in (34.3 cm) shell from the British battlecruiser struck Seydlitzs rearmost turret and nearly caused a magazine explosion that could have destroyed the ship. At the Battle of Jutland she was hit twenty one times by large caliber shells, one of which penetrated the working chamber of the aft superfiring turret. Although the resulting fire destroyed the turret, the safety measures imposed after the battle of Dogger Bank prevented a catastrophe. The ship was also hit by a torpedo during the battle, causing her to take in over 5,300 metric tons of water and her freeboard was reduced to 2.5 m. She had to be lightened significantly to permit her crossing of the Jade Bar. The ship inflicted severe damage on her British opponents as well; early in the battle, salvos from both Seydlitz and the battlecruiser destroyed the battlecruiser in seconds. Seydlitz saw limited action in the Baltic Sea, when she provided screening for the German flotilla that at Battle of the Gulf of Riga attempted to clear the gulf in 1915. As with the rest of the German battlecruisers that survived the war, the ship was interned in Scapa Flow in 1918. The ship, along with the rest of the High Seas Fleet, was scuttled in June 1919, to prevent her seizure by the British Royal Navy. She was raised on 2 November 1928 and scrapped by 1930 in Rosyth.
Даму
Бұрынғы неміс шайқас крейсерлерінің табысқа жеткеніне қарамастан, жаңа кемелердің қалай жасалуы керектігі туралы маңызды пікірталас жалғасты. 1909 жылы Рейхсмаринеамт (Теңіз департаменті) әскери-теңіз флотының мемлекеттік хатшысы адмирал Альфред фон Тирпицтен келесі шайқас крейсерінің жобасы үшін қажетті жақсартуларды ұсынуды сұрады. Тирпиц шайқас крейсерлерін флоттық барлаушылар ретінде ғана пайдалануды және британдық Корольдік теңіз флотының шайқас крейсерлері сияқты жау крейсерлерін жоюды жалғастырды; бұл ірі калибрлі қарулар, жоғары жылдамдық және жеңіл бронялық қорғаныс білдірді. Кайзер Вильгельм II және Теңіз департаментінің көпшілігі Германияның Корольдік теңіз флотына қарағанда сандық артықшылығы болмағандықтан, кемелер соғыс шебінде де күресуге тиіс екенін мәлімдеді. Бұл үшін Корольдік теңіз флотының шайқас крейсерлеріне қарағанда әлдеқайда ауыр бронялық қорғаныс қажет болды. Ақырында, Кайзер мен Теңіз департаменті пікірталасты жеңіп алды, ал 1909–1910 жылдардағы құрылыс кезеңіндегі шайқас крейсерлері бұрынғы «Вон дер Танн» және «Молтке» кластарының жобаларымен салыстырылатын болады. Қаржылық шектеулер жылдамдық, жауынгерлік қабілеттер және сусыру арасында компромисс жасау қажеттігін білдірді. Бастапқы жобалау талаптары жылдамдықтың «Молтке» класынан кем болмауы және кеменің сегіз немесе он калибрлі қарулармен жабдықталуын талап етті. Жобалаушылар үш қарулы мұнараны қарастырды, бірақ стандартты 28 см екі қарулы мұнара жеткілікті деп шешілген соң, олардан бас тарды. 1909 жылдың тамызында Рейхстаг (Германия империясы) (Императорлық диета) шығындардың «Молтке» класының шайқас крейсерлерінен артуына жол бермейтінін мәлімдеді, сондықтан Теңіз департаменті жаңа жобаны тоқтата тұрып, үшінші «Молтке» класының кемесін салуды қарастырды. Адмирал Тирпиц Крупп пен Диллинген компанияларынан бронялық плиталарға жеңілдік алуға келісті; Тирпиц кеме құрылысшысы Блохм & Восс компаниясына да жеңілдік беру үшін қысым жасады. Бұл шығындарды азайту жобаны жақсартуға жеткілікті қаражатты босатып берді. 1910 жылдың 27 қаңтарында Кайзер «Крейсер J» уақытша атауымен тапсырылған жаңа кеменің жобасын бекітті.
Жалпы сипаттамалары
Сейдлиц су сызығы бойынша де, жалпы ұзындығы бойынша да ұзын болды. Кеменің ені , ал торпедаға қарсы торлармен жабдықталғанда ені -қа дейін артты. Оның алдыңғы бөлігіндегі суDraftы - , ал артқы бөлігіндегі суDraftы - тең болды. Сейдлиц жобаланғанда салмағы , толық жүктелгенде салмағы -қа дейін жетті. Сейдлицтің корпусының 76 пайызын қамтитын қос түбі болды. Кемеде бір күзет қайығы, үш баржа, екі мотор қайық, екі ял және екі шағын қайық сияқты бірнеше кіші қайықтар болды. Сейдлиц теңізде жақсы жүзетін, тыныш қозғалысы бар кеме ретінде сипатталды. Кеме тізгінмен күшті бұрылғанда жылдамдығының 60 пайызын жоғалтып, 9 градусқа дейін еңкейтін. Кеменің штаттық құрамы 43 офицер және 1025 матростан тұрды, ал I-ші барлау тобының флагманы ретінде қызмет еткенде, ол қосымша 13 офицер және 62 матросқа артты.
Қозғалтқыш
Сейдлицті екі топқа бөлінген төрт Парсонс тікелей жететін бу турбинасы қозғалтқан. Әр топтамада сыртқы жоғары қысымды турбина және одан төмен қысымды ішкі турбинаға ағатын құрылым болған. Әр турбина диаметрі белгілі бір шамада 3 қанаты бар бұрандалы винтті итеруге арналған. Турбиналарға бу жиырма жеті кішкентай түтікшелі Шульц Торникрофт қазандығы арқылы берілді, әр қазандықта екі оттық болған. Қазандықтар үш бөлікке бөлінді және кең аралықта орналасқан екі түтікшеге құйылды. Электр қуатын 220 В кернеуде 1800 кВт қуат өндіретін алты турбогенератор қамтамасыз етті.
Қозғалтқыштар белгілі бір қуатты және ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етуге арналған. Сынақтар кезінде мәжбүрлі желдетумен қозғалтқыштар белгілі бір қуатқа дейін және ең жоғары жылдамдыққа дейін жеткізілді. Кемі 3000 тоннаға дейін көмір тасыды. Толық отын қорымен, Сейдлиц 12 теңіздік тоғанға дейін круиздік жылдамдықпен жүзе алатын. Басқару үшін қатар орналасқан екі руль қолданылды.
Қару-жарақ
Сейдлицке бұрынғы Мольтке класының кемелеріне ұқсас негізгі батарея орнатылды: бес қос мұнарада он SK L/50 зеңбірегі. Зеңбіректер де осыған ұқсас орналастырылды, бір мұнара алдыңғы жағында, екі бүйірлік мұнара ортаңғы бөлігінде және екі жоғары көтерілетін мұнара артқы жағында. Олар жаңа Drh. L C/1910 орнатуларында орналастырылды, бұл зеңбіректерді -8 градусқа дейін түсіруге және 13,5 градусқа дейін көтеруге мүмкіндік берді – бұрынғы Drh. L C/1908 мұнараларының қозғалыс диапазоны. 1916 жылы Сейдлиц өзінің негізгі мұнараларын 16 градусқа дейін көтерілуіне мүмкіндік беру үшін модификациялады. Әр мұнара, артқы мұнарадан басқа, қашықтық өлшегішпен жабдықталды, ал артқы мұнарадан тікелей артта орналасқан зеңбірек басқару мұнарасына қосымша 3 метрлік қашықтық өлшегіш орнатылды. Негізгі батарея әр зеңбірекке 87 бронебойғыш снарядпен, барлығы 870 снарядпен жабдықталды. Снарядтан басқа, әр зеңбірек камерасында жібек қапшақтағы алдыңғы итергіш заряд және латунь корпустағы негізгі заряд болды. Зеңбіректер снарядтарды оқпанның жылдамдығымен атып шығарды. Зеңбіректер қолмен зарядталды, бұл қайта зарядтау үшін стволды 0 градусқа дейін көтеруді талап етті. Көлденең және тік бұрылу гидравликалық түрде басқарылды. Сейдлицке Мольтке класының алдыңғы үлгісіне ұқсас қосалқы батарея берілді. Ол кеме ортасының бойындағы казематтарда он екі SK L/45 жылдам атушы зеңбіректі орнатты. Бұл зеңбіректер минутына 4-5 бронебойғыш снарядты атып отырды. Зеңбіректер -7 градусқа дейін төмендеп, 20 градусқа дейін көтерілуі мүмкін, ең көп қашықтығы . 1916 жылғы жөндеуден кейін қашықтық артты. Снарядтар салмағы және оқпанның жылдамдығы болды. Зеңбіректер қолмен көтеріліп, бұрылды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс үшін кемеде он екі SK L/45 жылдам атушы зеңбірек те орнатылды. Бұл зеңбіректер 590 м/с (1936 фут/сек) жылдамдықпен атылды. Оқ ату жылдамдығы минутына шамамен 15 снарядқа тең болды; зеңбіректер нысаналарды дейін атып тастай алды. Зеңбірек орнатулары қолмен басқарылды. 1916 жылы екі зеңбірек алынып тасталды және олардың орнына 8,8 см Flak L/45 зениттік зеңбірек орнатылды. Ол кездегі барлық неміс капиталдық кемелері сияқты, Сейдлиц төрт суасты торпеда түтігімен жабдықталды. Кемелердің бірінің алдына, екіншісінің артына және әр жағына бір-бір түтік орнатылды. Торпедалардың диаметрі және барлығы он бір торпеда сақталды. Бастапқыда ол G6 нұсқасымен жабдықталған, ол жарылыс басын алып жүретін және әртүрлі қашықтықтар үшін екі жылдамдықпен орнатылуы мүмкін. 1913 жылдан бастап, олар G7 типімен ауыстырылды, ол жарылыс басын алып жүрді. Олардың қашықтығы 27 түйінде және жылдамдығы .
Қару-жарақ
Ол кездегі неміс әскери кемелеріне тән болғандай, "Сейдлиц" кемесінің бронясы Крупп цементтелген және никельді болаттан жасалған. Кемеде цитадельдегі ең қалың бөлігінде қалың, ал бау және корма бөліктерінде қалыңдығы азаятын броньды белдік болған. Негізгі белдік торпедадан қорғайтын қалың қабырғамен күшейтілген. Алдыңғы бақылау мұнарасының қабырғаларында қалың, ал төбесінде қалың броня болған. Мұнаралар қабырғаларында қалың, ал төбелерінде қалыңдығы әртүрлі бронямен қорғалған. Казематтардағы броня жеңілірек болды, қабырғаларында қалың, ал төбелерінде қалың броня болған. Палубаның бронясы қорғалатын аймаққа байланысты қалыңдығы өзгерген. Ең маңызды аймақтарда палубаның бронясы қалың болды, ал кеменің маңызды емес бөліктері тек 50 мм қалыңдығында көлбеу броньды белдікпен жабылған. Мұнараның барбеттері қалың пластиналармен қорғалған. Басты белдіктің артындағы барбеттердің бөліктері салмақты азайту үшін жіңішкерек болды, бұл сол кездегі көптеген неміс және британ кемелерінде қолданылған практика еді.
Қызмет тарихы
Сейдлиц 1912 жылғы 30 наурызда суға түсірілді және Германияның кавалерия генералы Карл Вильгельм Генрих фон Клейстпен баулы болды. 1913 жылғы 22 мамырда кеме неміс флотына қабылданып, экипажы жақында резервтік флотқа жіберілген ескі бронекруизерден алынды. Сынақтан өткен соң Сейдлиц Хельголанд жағалауындағы маневрлерге қосылды. I-ші шалқу тобының командирі контр-адмирал Франц фон Хиппер 1914 жылғы 23 маусымда кемеде өзінің туын көтерді. 1917 жылғы 26 қазанға дейін кеме Хиппердің флагманы ретінде қызмет етті.
Хелиголанд шығанағы шайқасы
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай, 1914 жылғы 28 тамызда неміс жеңіл крейсерлері мен британдық крейсерлер мен ұрыс крейсерлерінің шабуыл тобы арасында қысқаша шайқас болды. Таңертең британдық крейсерлер Харвич күшінен Хелиголанд шығанағында патрульдік жүрген неміс эсминецтеріне шабуыл жасады. Алты неміс жеңіл крейсері – , , , , және – шабуылға жауап берді және британдық шабуылшыларға елеулі зиян келтірді. Британдық 1-ші ұрыс крейсерлік эскадрильясының вице-адмирал Дэвид Битти басшылығымен шамамен 13:37-де келуі неміс кемелерін тез арада қиын жағдайға түсірді. I-ші барлау тобының қалған ұрыс крейсерлерімен бірге Сейдлиц шайқас басталған күні таңертең Вильгельмшафен жолдарында орналасты. 08:50-ге дейін Хиппер ашық теңіз флотының бас қолбасшысы адмирал Фридрих фон Ингенольден өзінің кемелерін қоршауға алынған неміс крейсерлерін құтқаруға жіберуге рұқсат сұрады. Von der Tann және Moltke әскери крейсерлері 12:10-да теңізге шығуға дайын болды, бірақ судың төмендеуі кемелердің Жейд сағасының аузындағы құм бардан қауіпсіз өтуіне кедергі келтірді. 14:10-да Moltke және Von der Tann Жейд барынан өтті; Хиппер неміс жеңіл крейсерлеріне өзінің кемелеріне қайтуға бұйрық берді, ал Хиппер өзі Сейдлицте бір сағатқа қалып қойды. 14:25-те қалған жеңіл крейсерлер – Страсбург, Штетин, Фрауенлоб, Стральзунд және Ариадна – ұрыс крейсерлерімен кездесті. Сейдлиц оқиға орнына сағат 15:10-да келді, ал Ариадна шайқаста алған зақымдардан батып кетті. Хиппер екі жоғалған жеңіл крейсерді іздеуге сақтықпен кірісті, және , олар бұған дейін батып кеткен еді. 16:00-ге дейін неміс флотилиясы Жейд сағасына қайту үшін бұрылды, шамамен 20:23-те жетті.
Ярмуттың бомбалануы
1914 жылы 2 қарашада «Сейдлиц» кемесі, одан кейін «Мольтке», «Фон дер Танн» және бронекер, сондай-ақ төрт жеңіл крейсер «Джейд» сағасынан шығып, ағылшын жағалауына қарай бағытталды. Флотилия келесі күні таңертең «Ұлы Ярмут» портына жетіп, оны бомбалады, ал «Стралсунд» жеңіл крейсері мина өрісін орнатты. Британдық суасты қайығы бомбалауға жауап берді, бірақ «Стралсунд» салған миналардың біріне шағылысып, батып кетті. Содан кейін Хиппер кемелеріне Германия суларына қайта оралуға бұйрық берді. Хиппердің кемелері Германия суларына қайтып келе жатқанда, «Хелиголанд» шығанағын қалың тұман жауып, кемелерге көріну жақсарғанша тоқтауға бұйрық берілді, осылайша олар қорғаныс мина өрістерін қауіпсіз айналып өте алатын болды. «Йорк» бронекері навигациялық қателік жіберіп, неміс миналы алаңдарының біріне түсіп қалды. «Йорк» екі минаға шағылысып, жылдам батып кетті; жағалау қорғау кемесі экипаждың 127 адамын құтқара алды.
Скарборо, Хартлпул және Уитби қалаларын бомбалау
Ингенол Ұлы флоттың бір бөлігін шайқасқа тарту үшін ағылшын жағалауына тағы бір рейд жасау керек деп шешті. 15 желтоқсанда сағат 03:20-де «Сейдлиц», «Мольтке», «Фон дер Танн», жаңа шайқас крейсері және «Блюхер», сондай-ақ «Кольберг», «Страсбург», «Стральзунд» және «Грауденц» жеңіл крейсерлері, екі торпедалық катер эскадрильясы «Жейд» портынан шықты. Кемелер Хелиголанд аралынан солтүстікке қарай жүзіп, Хорнс Риф маяғына жеткен соң, батысқа қарай Скарбороға бұрылды. Гиппер «Жейдтен» шыққаннан кейін 12 сағаттан соң, 14 дредноуттан және 8 эскадралық кемеден, 2 бронекер, 7 жеңіл крейсер және 54 торпедалық катерден тұратын Ашық теңіз флоты алыстан қорғау үшін жолға шықты. 1914 жылдың 26 тамызында неміс жеңіл крейсері Фин шығанағында қағылып қалды; оның қираған қалдықтарын ресейлік теңізшілер басып алды, олар неміс теңіз күштері қолданған код кітаптарын және Солтүстік теңіздің навигациялық карталарын тапты. Бұл құжаттар Корольдік теңіз күштеріне жеткізілді. 40-шы бөлім неміс сигналдарын шифрлауды бастады және 14 желтоқсанда Скарбороға бомбалау жоспарына қатысты хабарламаларды ұстады. Жоспардың толық мәліметтері белгісіз болды, және Ашық теңіз флоты бұрынғы бомбалау сияқты портта қауіпсіз күтеді деп болжалды. Битидің төрт шайқас крейсері, 3-ші крейсерлік және 1-ші жеңіл крейсерлік эскадрильялардың қолдауымен, 2-ші шайқас эскадрильясының алты дредноуы Хиппердің шайқас крейсерлеріне тұзақ құруға дайын болды. 15 желтоқсан түнінде Ашық теңіз флотының негізгі бөлігі британдық эсминстермен кездесті. Түнгі торпедалық шабуылдан сескенген Ингенол кемелерге кері шегінуге бұйрық берді. Хиппер Ингенолдың бұрылуын білмеді, сондықтан бомбалауды жалғастырды. Британ жағалауына жеткен соң, Хиппердің шайқас крейсерлері екі топқа бөлінді. «Сейдлиц», «Мольтке» және «Блюхер» Хартлпулді атқылау үшін солтүстіске, ал «Фон дер Танн» және «Дерффлингер» Скарборо мен Уитбиді атқылау үшін оңтүстіске бет бұрды. Хартлпулді атқылау кезінде «Сейдлицке» үш рет, ал «Блюхерге» алты рет жағалау батареясынан оқ тиді. «Сейдлиц» минимал зақым алды және жандар жоқ болды. 16 желтоқсан күні сағат 09:45-ке қарай екі топ қайтадан бірігіп, шығысқа қарай шегіне бастады. Осы кезде Битидің шайқас крейсерлері Хиппердің таңдаған жолын кесіп, басқа күштер қоршауды аяқтауға бет алды. 12:25-те II барлау тобының жеңіл крейсерлері британдық күштердің арасынан өтіп, Хипперді іздеуге кірісті. 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильяның крейсерлерінің бірі «Стральзундты» көріп, Битиге хабарлады. 12:30-да Бити өзінің шайқас крейсерлерін неміс кемелеріне бұрды. Бити неміс крейсерлері Хиппердің кемелерінің алғы шебі деп ойлады, бірақ шайқас крейсерлері олардан бұрын болды. Битидің кемелерін күзеткен 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрилья неміс крейсерлерін қуып жетуге аттанды, бірақ британдық шайқас крейсерлерінен келген қате сигнал оларды күзет позицияларына қайтарды. Бұл шатасу неміс жеңіл крейсерлеріне қашып кетуге және Хипперді британдық шайқас крейсерлерінің орналасқан жеріне ескертуге мүмкіндік берді. Неміс шайқас крейсерлері британдық күштердің солтүстік-шығысына бұрылып, қашып кетті. Британдықтар да, немістер де қарсыластарын тиімді шайқасқа шақыра алмағанына көңілі қалды. Ингенолдың тайсалғандығы оның беделін қатты құлатты. «Мольтке» капитаны ашуланып, Ингенолдың «он бір британдық эсминецтерден қорқып кері бұрғанын» айтты. «Осы басшылықпен біз ештеңе жасай алмаймыз». Неміс тарихында Ингенол британдық флоттың мөлшерін анықтау үшін жеңіл күштерін пайдаланбағаны үшін сынға алынды: «Ол ағылшын жағалауындағы алға жылжу күштеріне қауіп төндіріп қана қоймай, сонымен қатар неміс флотына сигналдық және нақты жеңістен айырды».
Доггер жағалауы шайқасы
1915 жылдың қаңтар айының басында британдық кемелер Доггер Бэнк аймағында барлау жұмыстарын жүргізіп жатқаны белгілі болды. Ингенол бастапқыда бұл күштерді жоюға құлшынбады, себебі I скаутингтік тобы уақытша әлсіреген еді, ал «Фон дер Танн» кемесі кезекті жөндеу үшін құрғақ докқа қойылған болатын. Ашық теңіз флотының штаб бастығы контр-адмирал Ричард Экерманн операцияны талап етті, сондықтан Ингенол келісіп, Хипперге өзінің шайқас крейсерлерін Доггер Бэнкке алып баруды бұйырды. 23 қаңтарда Хиппер «Молтке», «Дерфлингер» және «Блюхер» жеңіл крейсерлері «Грауденц», «Росток», «Стральзунд» және «Колберг» және V флотилияның 19 торпедалық катерімен, сондай-ақ II және XVIII жартылай флотилиялармен бірге теңізге шықты. «Грауденц» және «Стральзунд» алдыңғы қапталда, ал «Колберг» және «Росток» тиісінше оң және сол жақта орналасты. Әр жеңіл крейсердің жартылай флотилиясы торпедалық катерлермен жабдықталған. Осы ретте неміс сымсыз байланыс сигналдарын тыңдау және шифрлау да маңызды рөл атқарды. 40-шы бөлменің криптографтары нақты жоспарларды білмегенімен, Хиппердің Доггер Бэнк аймағында операция жүргізетінін анықтады. Оған қарсы тұру үшін Беттидің 1-ші шайқас крейсерлік эскадрильясы, контр-адмирал Арчибальд Мурдың 2-ші шайқас крейсерлік эскадрильясы және коммодор Уильям Гудонофтың 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильясы 24 қаңтардың сағат 8-де, шамамен Доггер Бэнктың солтүстігінде, коммодор Реджинальд Тайрвиттің Харвич күштерімен кездесуі керек еді. Сағат 08:14-те «Колберг» жеңіл крейсерді және Харвич күшінің бірнеше эсминецін байқады. «Аврора» «Колбергке» іздеу шаммен қарсы шықты, сол кезде «Колберг» «Аврораға» шабуыл жасап, екі рет соқты. «Аврора» да соққыға жауап қайтарып, «Колбергке» екі рет соқты. Хиппер дереу өзінің шайқас крейсерлерін атыс позициясына бұрды, бірақ сол кезде «Стральзунд» өзінің солтүстік-батысында көп мөлшерде түтін байқады. Бұл Хиппердің кемелеріне қарай келе жатқан көптеген ірі британдық әскери кемелер екені анықталды. Хиппер оңтүстікке қарай қашуға тырысты, бірақ жылдамдығы 23 км/сағатқа дейін шектелді, бұл ескі бронекрейсер «Блюхердің» ең жоғары жылдамдығы еді. Британдық шайқас крейсерлері неміс кемелерін қуа бастады. Сағат 09:52-де «Блюхерге» шамамен 19 км қашықтықтан оқ ашылды; көп ұзамай «Лайон» және «Тигр» тағы да атыс бастады. Сағат 10:09-да британдықтар «Блюхерге» алғашқы соққысын берді. Екі минуттан кейін неміс кемелері, негізінен «Лайонға» бағытталған, атысқа қайта кірісті. Сағат 10:28-де «Лайон» су желісіне соқтығысты, ол кеменің бүйірінде тесік жасап, көмір бункерін су басты. Сағат 10:30-да Беттидің төртінші кемесі «Блюхердің» қақпасына жетіп, оқ ашты. 10:35 шамасында қашықтық 15 км-ге дейін қысқарды, сол кезде бүкіл неміс желісі британдық кемелердің оққа тию қашықтығында болды. Бетти өзінің крейсерлеріне неміс кемелеріне қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді. «Тигр» кемесіндегі шатасу капитаны «Сейдлицке» оқ ату керек деп ойлады, бұл «Молткеге» алаңдамай оқ атуға мүмкіндік берді. «Сейдлицке» 10:25-те «Лайонның» снаряды тиді, бірақ бұл соққы аз зақым келтірді. Сағат 10:40-да «Лайон» «Сейдлицке» тағы 330 мм снарядпен соқты, ол палубаны тесіп, артқы барбетті бұзды. Снарядтың өзі барбетке енбеді, бірақ жарылыс жұмыс камерасына кірді және ішіндегі қозғалтқыш зарядтарды жарылдырды. Жарылыстан 159 адам қаза тауып, екі артқы мұнарасы да қирады. Өрттің кемеге зақым келтіретін снарядтық журналдарға таралуына жедел әрекет жасаған офицердің тез әрекет етуі кедергі болды. «Пумпенмейстер» Вильгельм Хайдкамп журналдарды суға батыру үшін қызыл қызған клапандарды бұрғанда ауыр жарақат алды. 11:01-де «Сейдлиц» «Лайонға» қарсы соққы берді және бір ғана 280 мм снарядпен «Лайонның» екі қозғалтқышын тоқтатты. Көп ұзамай «Дерфлингердің» 305 мм снарядтары «Лайонға» тиіп, біреуі су деңгейіне жетті. Бұл соққы ақырында «Лайонды» мүгедек етті, теңіз суының ластануы кеме экипажын порттың қозғалтқышын сөндіруге мәжбүр етті. Сағат 11:25-те «Сейдлицке» үшінші және соңғы снаряд соқты, ол аз зақым келтірді. Бұл кезде «Блюхер» ауыр снарядтардың соққысынан қатты зақымдалған болатын. Қуалау ағылшын кемелерінің алдында бірнеше рет U- қайықтар туралы хабарлар болған кезде аяқталды; Бити тез арада жалтару маневрлерін бұйырды, бұл неміс кемелеріне өздерінің қуғындарына дейінгі қашықтықты ұлғайтуға мүмкіндік берді. Осы уақытта «Лайонның» соңғы операциялық динамосы сәтсіз аяқталды, бұл оның жылдамдығын төмендетті. Бити, зардап шеккен «Лайонда» қалған шайқас крейсерлеріне «Дұшпанның артқы жағын ұстауға» бұйрық берді, бірақ сигналдың шатасуы кемелердің «Блюхерді» ғана нысанаға алуына әкелді, бұл «Молтке», «Сейдлиц» және «Дерфлингерге» қашып құтылуға мүмкіндік берді. Бити кемелеріне бақылауды қайта алғаннан кейін, «Принцесса Рояльға» отырып, неміс кемелері британдықтардың қайтадан шабуыл жасауына мүмкіндік бермейтіндей қашықтыққа жетті; сағат 13:50-де ол қуалауды тоқтатты. «Сейдлиц» 1915 жылдың 25 қаңтарынан 31 наурызына дейін Вильгельмсхавендегі [[Kaiserliche Werft Wilhelmshaven (Императорлық кеме жасаушылық зауытында)] жөнделді, содан кейін ол қайтадан флотқа қосылды.
Рига шығанағындағы шайқас
1915 жылы 3 тамызда «Сейдлиц», «Мольтке» және «Фон дер Танн» кемелері 1-ші барлау тобымен (АГ) бірге Рига шығанағына жоспарланған шабуылға қатысу үшін Балтық теңізіне жіберілді. Мақсаты – аймақтағы ресейлік әскери-теңіз күштерін, соның ішінде ресейлік «Слава» броненосецін жою және мина тастаушы кемені пайдаланып, Ай сағасына кіруді теңіз миналарымен жабу. Гиппердің басқаруындағы неміс күштеріне төрт және төрт «S» (эсминці), «Сейдлиц», «Мольтке» және «Вон дер Танн» жауынгерлік крейсерлері, сондай-ақ бірқатар кіші кемелер кірді. Операция бойында «Сейдлиц» және тағы екі жауынгерлік крейсер Балтық теңізінде қалып, Рига шығанағына жасалған шабуылды қамтамасыз етті. Операциядан кейін «Сейдлиц» және Ашық теңіз флотының басқа ауыр бөлімдері Солтүстік теңізге қайта оралды. 11-12 қыркүйекте «Сейдлиц» және I скаутинг тобының қалған бөлігі Тершеллинг жанында мина орнату операциясын жапты. 24 қарашада кеме Кайзер Вильгельм каналында жерге отырды, бірақ жылдам қайтадан суға шығарылды. 4 желтоқсанда Кайзер Вильгельм каналынан шығып бара жатқанда «Сейдлиц» тор кедергілерінің біріне ілігіп қалды. Суға түсушілер оң жақ бұрандаларына оралған торларды алып тастауға мәжбүр болды.
Ярмут пен Лоустофт қалаларын бомбалау
1916 жылдың 24-25 сәуірінде I скаутинг тобы ағылшын жағалауын бомбалау үшін тағы бір операция жүргізді, бұл жолы Ярмут және Лоустофт қалаларын нысанаға алды. Гиппер ауру демалысында болғандықтан, неміс кемелері Контр-адмирал Фридрих Боедикердің басқаруында болды, ол «Сейдлиц» кемесінде туын көтерді. Неміс броненосцы «Дерффлингер», «Мольтке», «Сейдлиц» және «Фон дер Тан» 24 сәуірде сағат 10:55-те Жейд сағасынан шығып, 6 жеңіл крейсер және екі торпедалық катер эскадриласымен сүйемелденді. Ашық теңіз флотының ауыр бөлімдері Боедикердің кемелеріне қашықтықтан қолдау көрсету мақсатымен сағат 13:40-та іске қосылды. Британдық Адмиралтейство неміс радиохабарларын ұстау арқылы неміс шабуылы туралы хабардар болды және сағат 15:50-де Ұлы флотты жұмылдырды. 14:00-ге қарай Боедикердің кемелері Нордернейден тысқары аймаққа жетіп, Тершеллинг аралындағы голландтық бақылаушылардан аулақ болу үшін кемелерін солтүстікке бұрды. 15:38-де «Сейдлиц» минаға түсіп, корпусында 15 метрлік (50 футтық) тесік пайда болды, ол оң жақтанғы торпедалық түтіктердің артында орналасқан. Он бір адам қаза тауып, кемеге су кірді. Кеменің суға батып кетуі кеме басында күшейді. «Сейдлиц» жеңіл крейсерлердің қорғауымен кері бұрылды, ал қалған төрт броненосец Нордерней бағытына дереу оңтүстікке бұрылды, қосымша миналық зақымдардан сақтану үшін. Сағат 16:00-ге қарай «Сейдлиц» тікелей қауіптен құтылды, сондықтан кеме Боедикердің кемеден түсуіне мүмкіндік беру үшін тоқтады. Торпедалық катер Боедикерді «Лютцовқа» жеткізді, ал операция жоспарланғандай жалғасты. Боедикер кемені тастап кеткеннен кейін «Сейдлиц» екі торпедалық катермен бірге Жейдке қарай оңтүстікке шегінді. Мина зақымына байланысты жөндеу жұмыстарына бір айдан астам уақыт кетті.
Қатысу
Лоустофт шабуылынан кейін дереу вице-адмирал Рейнхард Шер Солтүстік теңізге тағы бір шабуыл жасауды жоспарлай бастады. Ол бастапқыда операцияны мамыр айының ортасында бастауды ниеттенген, бірақ «Сейдлицке» тиген мина зақымын жөндеу қиынға соқты. Шер өзінің жеңіл крейсерлік күштері толық құрамымен болмаса, ірі шабуылға шығуға дайын емес еді. 22 мамырда Вильгельмсхавен кемежайы кеме жарамды деп хабарлады, бірақ сол түні жасалған сынақтар минадан зақымдалған борлық торпедалық бөлігі әлі де су өткізбейтінін, ал алдыңғы және артқы көлденең бөлімдерде әлі де ақаулар бар екенін көрсетті. Қосымша жөндеу жұмыстары қажет болды, сондықтан операция тағы бір аптаға кейінге шегерілді. Осы уақытқа дейін Вильгельмсхавен кемежайы Шерге кеме дайын болатынын уәделеді. 28 мамыр күні сағат 12:00-де «Сейдлицке» жөндеу жұмыстары аяқталып, кеме I скаутингтік тобына қайтарылды. 1916 жылдың 30 мамыр күні «Сейдлиц» және I скаутингтік тобының қалған төрт жеңіл крейсері Джейд жолдарында бекінді. Келесі күні таңертең, сағат 02:00-де (Орталық Еуропа уақыты), кемелер Skagerrak-қа қарай баяу жылдамдықпен бет алды. Осы кезде Хиппер өзінің штаб-квартирасын «Сейдлицтен» жаңа «Лютцов» жеңіл крейсеріне көшірді. «Сейдлиц» саптың ортасында, «Дерффлингердің» артында және «Мольткедің» алдында орналасты. II скаутингтік тобы, құрамында жеңіл крейсерлер, Бодикердің флагманы, , , және , сондай-ақ II, VI және IX флотилияларының 30 торпедалық катері Хиппердің жеңіл крейсерлерін сүйемелдеді. Бір жарым сағаттан кейін Шер басқаратын Ашық теңіз флоты «Жейдтен» шықты. Флотка 16 дредноут кірді. Ашық теңіз флотына IV скаутингтік тобы сүйемелдеді, оған «Стеттин», , «Фрауенлоб» және жеңіл крейсер «Росток» басшылық етті, сондай-ақ I, III, V және VII флотилияларының 31 торпедалық катері кірді. II жеңіл крейсерлік эскадрильясының алты ескі дредноуты Эльба жолдарынан 02:45-те шығып, 05:00-де ұрыс флотымен кездесті.
Оңтүстікке қарай жүгіріңіз .
Кешке 16:00-ге дейін Хиппердің күштері Биттидің шайқас крейсерлері эскадрильясымен кездесті. Неміс кемелері бірінші болып атыс ашты, шамамен қашықтықта. Британдық далалық қадағалаушылары неміс нысандарына қашықтықты дұрыс өлшемеді, сондықтан британдық кемелерден атылған алғашқы оқтар неміс шайқас крейсерлерінен бір шақырым артық түсті. Екі шайқас крейсерлерінің қатары бір-бірімен қақтығысу үшін орналасқанда, Сейдлиц британдық Queen Mary-мен дуэльге түсті. 16:54-ке дейін кемелер арасындағы қашықтық дейін қысқарды, бұл Сейдлицтің қосалқы батареясын қосуға мүмкіндік берді. Ол британдық 9-шы және 10-шы эсминецтер флотилияларының кемелеріне жеткілікті жақын болды, сондықтан оның қосалқы зеңбіректері оларды тиімді түрде нысанаға ала алды. Қалған төрт неміс шайқас крейсері британдық шайқас крейсерлеріне қарсы қосалқы батареяларын қолданды. 16:55 пен 16:57 аралығында Сейдлицке Queen Mary-ден екі ауыр калибрлі снаряд тиді. Бірінші снаряд кеменің бортына, бас батарея палубасынан бес фут биіктікте еніп, бірнеше кішігірім өрттерді тудырды. Екінші снаряд артқы суператқылау мұнарасының барбетіне тиді. Жұмыс камерасында төрт оқ-дәрі жанып кетті; от мұнараға және боеприпас қоймасына тарады. Доггер Банктегі жарылыстан кейін жасалған жарылысқа қарсы шаралар одан әрі оқ-дәрілердің жарылуына жол бермеді. Дегенмен, мұнара қирады және қару-жарақ экипажының көп бөлігі өрттен қаза тапты. 17:25-ке қарай британдық шайқас крейсерлері неміс қарсыластарынан ауыр соққы алды. Von der Tann-нан атылған оқтан шамамен 20 минут бұрын құлаған, және Битти кемелерін 2 градусқа бұрып, қайта топтастыруға тырысты, ал 5-ші шайқас эскадрильясының кемелері оқиға орнына жетіп, жабу атысын жасады. Британдық шайқас крейсерлері бұрыла бастағанда, Сейдлиц пен Дерффлингер Queen Mary-ге атысын шоғырландыра алды. Көзі куәгерлері екі залптан кем дегенде бес снаряд кемеге тиіп, Queen Mary-ді екіге бөлген күшті жарылыс болғанын хабарлады. Queen Mary-дің жойылғаннан кейін көп ұзамай, екі британдық және неміс эсминецтері қарсыластардың қатарына торпедалық шабуыл жасауға тырысты. 17:57-де бір британдық торпеда Сейдлицке тиді. Торпеда кемеге алдыңғы мұнараның астынан, бір ай бұрын миналанған жерінен сәл артқа қарай тиді. Жарылыс 12 метрге 4 метр болатын тесік жасады және кеменің сәл қисайғанын тудырды. Зақымға қарамастан, кеме өзінің ең жоғары жылдамдығын сақтап, қатардағы орнын ұстады. Неміс әскери флотының жетекші кемелері 18:00-ге дейін британдық кемелердің тиімді қашықтығына жетіп, британдық шайқас крейсерлерімен және Queen Elizabeth класындағы соғыс кемелерімен атыс алмасты. 18:09 мен 18:19 аралығында Сейдлицке немесе снарядтан оқ тиді. Бұл снаряд сол жақ қанат мұнарасына тиіп, зеңбіректерді істен шығарды. Екінші 380 мм снаряд бұрын зақымдалған артқы суператқылау мұнарасына еніп, әлі жанбай қалған кордит зарядтарын жарылдырды. Кемеде британдық атыстан 150 мм-лік екі зеңбірегі істен шықты, ал артқы мұнара оң жақ зеңбірегінен айырылды. Кешкі сағаттарда неміс кемелері үшін көріну бірте-бірте нашарлады. Сейдлицтің командирі, Капитан зур Зее фон Эгиди кейін былай деп еске алды:
Ұрыс флоттары
Сағат 19:00 шамасында Беттидің күштері Ұлы флоттың негізгі бөлігіне жақындады. Неміс флотының Ұлы флоттың орналасқан жерін анықтауын кешіктіру үшін, ол кемелерін неміс желісіне бұрып, оларды да бұруға мәжбүрледі. Бұл британдық және неміс шайқас крейсерлері арасындағы қашықтықты қысқартты. Көріну британдықтар үшін жақсы болды, ал неміс шайқас крейсерлері оның құнын төледі. Келесі бірнеше минутта Сейдлицке негізінен кеменің алдыңғы бөлігіне алты рет оқ тиді. Кеменің маңдайшасының астында өрт шықты. Беттидің кемелерінен болған қарқынды ату Хипперді шайқас крейсерлерін оңтүстік-батысқа уақытша кері шегінуге мәжбүр етті. Кемелер шегіне бастағанда, Сейдлицке су жинала бастады және оң жаққа қарай еңкейіп, жағдайы нашарлады. Кеменің алдыңғы бөлімдеріндегі ортаңғы палубадан жоғары суға толып, жүзу қабілетін жоғалтты. 19:30-ға қарай британдық шайқас крейсерлерін қуған Ашық теңіз флоты әлі Ұлы флотқа кездеспеген еді. Шир қараңғылық түскенге дейін кемелерін торпедалық қайықтардың шабуылына ұшырату мүмкіндігін қарастырды. Ол шешім қабылдамас бұрын, оның жетекші соғыс кемелері Ұлы флоттың негізгі бөлігімен кездесті. Бұл Ширге кері шегінуге мүмкіндік бермеді, себебі бұл II шайқас эскадрильясының ескі соғыс кемелерін құрбан етуге келер еді. Ал доредноуттары мен шайқас крейсерлерін олардың кері шегінуін қамтамасыз ету үшін қолданса, ең күшті кемелерін британдықтардың қатты атуына ұшыратар еді. Оның орнына Шир кемелеріне 16 градус оңға бұруға бұйырды, бұл ескі соғыс кемелерін неміс желісінің қауіпсіз жағына жеткізер еді. Сейдлиц және басқа шайқас крейсерлері де Кёнигтің соңынан ілесіп, одан кейін қалды. Хиппердің қираған кемелері уақытша демалыс алды, ал Ширдің кемелерінің нақты орны мен бағыты туралы белгісіздік Адмирал Джелликоуді кемелерін шығысқа қарай, немістердің кері шегіну жолы деп ойлаған бағытқа бұруға мәжбүр етті. Неміс флоты батысқа қарай жүзіп бара жатқанда, Шир екінші рет 16 градус бұрылыс жасады, бұл бағытын өзгертті және кемелерін британдық флоттың ортасына бағыттады. Неміс флоты британдықтардың қатты атуына түсті, ал Шир Сейдлиц, Фон дер Танн, Мольтке және Дерффлингерді британдық флотқа қарсы жоғары жылдамдықпен жіберді, олардың құрамын бұзуға және негізгі күштеріне кері шегіну үшін уақыт беруге тырысты. 20:17-ге қарай неміс шайқас крейсерлері британдық желінің алдыңғы кемесіне жақын келді, сонда Шир кемелерді британдықтардың жетекші кемесіне шабуыл жасауға бұйырды. Сейдлиц Colossus-қа бір рет оқ тигізіп, кеменің құрылысына аз ғана зақым келтірді. Үш минуттан кейін неміс шайқас крейсерлері торпедалық қайықтардың шабуылымен қамтамасыз етіліп, кері шегінді.
Қайтарып алу
Кешкі сағаттағы шайқастағы үзіліс Сейдлицке және басқа неміс броненосец крейсерлеріне басты қаруларға кедергі келтіретін қирандыларды жоюға, өртті сөндіруге, өртке қарсы басқару және сигнал жабдықтарын жөндеуге, түнгі шайқасқа дайындалып, жарық шамдарын іске қосуға мүмкіндік берді. Осы кезеңде неміс флоты кері ретпен жақсы ұйымдасқан формацияға қайта құрылды, содан кейін неміс жеңіл күштері 21:00-ден кейін британдық күзет тобымен кездесті. Бетти жаңадан басталган оқ атылысын естіп, броненосец крейсерлерін батысқа бұрды. 21:09-да ол неміс броненосец крейсерлерін көріп, 20:20-да атыс ашу алдында ішке қарай жылжыды. Соңғы қақтығыста Сейдлиц бірнеше рет зақымдалды; бір снаряд артқы мұнараға, екіншісі кеменің көпіріне тиді. Көпірдегі барлық экипаж қаза тапты, ал басқару мұнарасындағы бірнеше теңізші жарақат алды. Неміс кемелері барлық қаруларын қолданып жауап берді, 21:32-де қараңғыда «Лайон» және «Принцесса Рояль» кемелерін атты. Неміс броненосец крейсерлерінің маневрлері бірінші «I» шайқас эскадрильясын соқтығысудан сақтау үшін батысқа бұруға мәжбүр етті. Бұл «II» шайқас эскадрильясының ескі броненосецтерін крейсерлердің тікелей артына орналастырды және неміс броненосец крейсерлері оңтүстікке бұрылғанда британдық кемелердің оларды қууын болдырмады. Британдық броненосец крейсерлері ескі броненосецтерге оқ ашты; неміс кемелері британдық кемелерге барлық қаруларын жұмсау үшін оңтүстік-батысқа бұрылды. 22:15-те Хиппер ақыры «Мольткеге» ауысып, кемелеріне неміс формациясының басына қарай жылдамдықпен жүруге бұйрық берді. Тек Сейдлиц пен «Мольтке» ғана бұл бұйрықты орындауға дайын болды; «Дерфлингер» және «Фон дер Танн» ең көп дегенде жылдамдыққа жете алды, сондықтан олар артта қалды. Сейдлиц пен «Мольтке» кемелері Штеттинге жақын өткен кезде, соқтығысудан сақтау үшін кемені күрт баяулатуға мәжбүр болды. Бұл «Фрауенлоб», «Штутгарт» және «Мюнхен» кемелерін солға бұруға мәжбүр етті, нәтижесінде олар 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильямен кездесті; 1,5 шақырым қашықтықта екі жақтағы крейсерлер бір-бірін атып-соқты. Контр-адмирал Людвиг фон Ройтер британдық крейсерлерді «Мольтке» мен Сейдлицке қарай итермелеуге тырысты. Сол кезде британдық крейсерлер шабуылды тоқтатты. Жеңіл крейсерлер шегінісіп бара жатқанда, «Фрауенлобқа» атылған торпеда тиді, нәтижесінде кеме жарылды. Неміс формациясы дүрлікке ұшырады, ал осы дүрлікте Сейдлиц «Мольткеден» жаңылып қалды. Кеме енді «Мольтке» жылдамдығының 22 теңіз шақырымын ұстай алмады, сондықтан ол Хорнс Риф маяғына жеке жүруге кетті. 00:45-те Сейдлиц британдық флоттан өтуге тырысты, бірақ оны дредноут байқап, «кеме немесе эсминец» деп белгіледі. «Агинкурт» капитаны кемесінің орнын ашып беруге батыл болмады, сондықтан оған өтуге рұқсат берді. 01:12-ге дейін Сейдлиц британдық флоттан өтіп, Хорнс Рифтің қауіпсіздігіне қарай бет алды. 03:40 шамасында ол Хорнс Рифінің үстінен өтті. Кеменің екі гирокомпасы да істен шыққандықтан, Pillau жеңіл крейсері кемеге үйге бағдар беру үшін жіберілді. 1 маусымда сағат 15:30-да Сейдлицтің жағдайы ауыр болды; кеменің мұрты толығымен суға батып, кеменің алдыңғы бөлігінде қалған жалғыз қалықтау күші – бортындағы торпедалық бөлім болды. Жарақат алған экипажды эвакуациялауға дайындық жүргізіліп жатқанда, оқиға орнына екі сорғыш кеме келді. Кемелер Сейдлицтегі су басуды тұрақтандыра алды, және кеме портқа қайтып оралды. Ол 2 маусым күні таңертең сыртқы Жаде өзеніне жетіп, 3 маусымда Вильгельмсхавен шлюзінің ІІІ кіреберісіне кірді. Ең көп дегенде, Сейдлицке су басып кеткен. Соғыстың соңына қарай, 03:55-те Хиппер Ширге кемелеріне тиген үлкен залал туралы хабарлама жіберді. Сол кезде «Дерфлингер» және «Фон дер Танн» әрқайсысында тек екі ғана қару жұмыс істеді, «Мольтке» 1000 тонна сумен толған, ал Сейдлицке ауыр зақым келген. Хиппер хабарлады: «I-скаутингтік топ енді кез келген маңызды шайқас үшін ешқандай құндылығы жоқ, сондықтан бас қолбасшы оны портқа қайтаруға бұйрық берді, ал ол өзі шайқас флотымен Хорнс Рифтегі жағдайды күтуге бел буды». Шайқас барысында Сейдлиц 21 рет ауыр калибрлі снарядтарға, екі рет қосымша қару снарядтарына және бір рет торпедаға ұшырады. Кемеде 98 адам қаза тауып, 55 адам жарақат алды. Сейдлиц өзі 376 басты қару снарядын атып, шамамен 10 рет соқты.
Кейінгі операциялар
1916 жылы 15 маусымда Сейдлицке жөндеу жұмыстары Вильгельмшафендегі Императорлық кемежайда басталды және 1 қазанға дейін жалғасты. Содан кейін кеме жеке жаттығудан өтті және қарашада флотқа қайта қосылды. Бұрынғы флагманы "Люц" Солтүстік теңіздің түбінде болғандықтан, Хиппер Сейдлицте тағы да өз туын көтерді. 4 қарашада Сейдлиц пен Мольтке II дивизиямен, I ұрыс эскадрильясымен, III ұрыс эскадрильясымен және жаңа соғыс кемесімен бірге Дания жағалауындағы Бовбьергке кемелерін қайтару үшін жорыққа шықты. Соның нәтижесінде Корольдік флот конвойларды қорғау үшін линкорлар эскадрильясын бекітті, бұл Шеерге Ұлы флоттың бөлінген эскадрильясын жою мүмкіндігін ұсынды. Шеер: «Осындай конвойға сәтті шабуыл жасау тек көп тоннаждың батуына ғана емес, сонымен қатар үлкен әскери жетістікке әкеледі және ағылшындарды солтүстік суларға көбірек соғыс кемелерін жіберуге мәжбүр етеді» деп атап өтті. Шеер жоспарланған шабуылға дайындық ретінде қатаң сымсыз байланыс үнсіздігін орнатты. Бұл британдықтардың неміс сигналдарын ұстап алып, шифрлау мүмкіндігін жойды, бұл бұрын маңызды артықшылық болған. Операция барысында Хиппердің ұрыс крейсерлері 23 сәуірде конвойға және оның эскорттарына шабуыл жасауға тиіс болды, ал Ашық теңіз флотының линкорлары қолдау көрсетуге дайын тұрды. 1918 жылы 23 сәуірде сағат 05:00-де Ашық теңіз флоты портынан қатты күзетілген конвойлардың бірін ұстап алу ниетімен жорыққа шықты. Хиппердің күштері 24 сәуірде сағат 05:20-де Норвегияның Эгеро қаласынан батысқа қарай жетті. Конвой бағытына байқаусыз жеткеніне қарамастан, операция қате барлаудың салдарынан сәтсіз аяқталды. U-кемелерінен алынған хабарламалар бойынша Шеерге конвойлар әр аптаның басында және ортасында жүзіп кететін болған, бірақ батысқа бағытталған конвой 22 сәуірде сейсенбі күні Бергеннен, ал шығысқа бағытталған топ 24 сәуірде бейсенбі күні Шотландияның Метхил қаласынан кеткен. Нәтижесінде Хиппердің шабуылдайтын конвойы болмады. Сол күні Мольтке винттерінің бірі сырғып кетті, бұл электр стансасына ауыр зақым келтіріп, кемеге су кірді. Мольтке кеменің жағдайы туралы Шеерге хабарлау үшін радиотыныштықты бұзуға мәжбүр болды, бұл Корольдік флотты Ашық теңіз флотының әрекеттері туралы ескертті. Бити 31 линкор және төрт ұрыс крейсерінен тұратын күшпен жорыққа шықты, бірақ кері шегініп келе жатқан немістерді тосқауылға алу үшін кеш қалды. Немістер 25 сәуірде қорғаныс мина өрістеріне жетті, бірақ шамамен Хелголандтан Мольтке су асты кемесімен торпедаланды, бірақ ол портқа сәтті оралды.
Scheer had begun to use light surface forces to attack British convoys to Norway beginning in late 1917. As a result, the Royal Navy attached a squadron of battleships to protect the convoys, which presented Scheer with the possibility of destroying a detached squadron of the Grand Fleet. Scheer remarked that "A successful attack on such a convoy would not only result in the sinking of much tonnage, but would be a great military success, and would force the English to send more warships to the northern waters." Scheer instituted strict wireless silence in preparation for the planned attack. This denied the British the ability to intercept and decrypt German signals, which had previously been a significant advantage. The operation called for Hipper's battlecruisers to attack the convoy and its escorts on 23 April while the battleships of the High Seas Fleet stood by in support. At 05:00 on 23 April 1918, the High Seas Fleet left harbor with the intention of intercepting one of the heavily escorted convoys. Hipper's forces were west of Egerö, Norway, by 05:20 on 24 April. Despite the success in reaching the convoy route undetected, the operation failed due to faulty intelligence. Reports from U boats indicated to Scheer that the convoys sailed at the start and middle of each week, but a west bound convoy had left Bergen on Tuesday the 22nd and an east bound group left Methil, Scotland, on the 24th, a Thursday. As a result, there was no convoy for Hipper to attack. The same day, one of Moltke screws slipped off, which caused serious damage to the power plant and allowed of water into the ship. Moltke was forced to break radio silence in order to inform Scheer of the ship's condition, which alerted the Royal Navy to the High Seas Fleet's activities. Beatty sortied with a force of 31 battleships and four battlecruisers, but was too late to intercept the retreating Germans. The Germans reached their defensive minefields early on 25 April, though approximately off Helgoland Moltke was torpedoed by the submarine , though she successfully returned to port.
Тағдыр
Сейдлиц Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға аздай қалғанда, Ашық теңіз флотының «өлім сапарына» қатысуға тиіс болды. Ашық теңіз флотының басым бөлігі Вильгельмсхавендегі базасынан Ұлыбританияның Ұлы флотына қарсы шабуылға шығуға жоспарланған; Шеер – енді флоттың Грос-адмиралы – Германия үшін жақсы келіссөздік позицияны сақтау үшін, флоттың бағасы қандай болса да, британдық флотқа мүмкіндігінше көп зиян келтіруді көздеді. Флот Вильгельмсхавенде бекітіліп жатқанда, соғыстан шаршаған теңізшілер жаппай дезертирлікке көшті. «Фон дер Танн» мен «Дерффлингер» Вильгельмсхавеннің ішкі порты мен рейдті бөліп тұрған шлюздерден өткенде, екі кемеден де 300-ге жуық адам жағаға секіріп, жоғалып кетті. 1918 жылдың 24 қазанында Вильгельмсхавеннен шығуға бұйрық берілді. Соғыстан шаршаған көптеген теңізшілер бұл операцияның бейбіт процесті бұзып, соғысты ұзартады деп ойлады. 29 қазан күні түнінен бастап бірнеше соғыс кемесіндегі теңізшілер бүлік көтерді; III эскадрильяның үш кемесі якорь көтеруден бас тартты, ал соғыс кемелерінде саботаж актілері жасалды. Тәртіпсіздіктер Хиппер мен Шеерді операцияны тоқтатуға мәжбүр етті. Жағдай туралы хабардар болған кайзер: «Менде енді флот жоқ» деді. Вильгельмсхавендегі бүлік Кильге тарады және соғыс аяқталғаннан кейін жалғасқан үлкен неміс революциясын тудырды. Германияның әскери жағдайы үмітсіз болды, сондықтан генералдар Пол фон Гинденбург пен Эрих Людендорф үкіметті соғысты аяқтау үшін қарулы келісімге қол қоюға көндірді. 1918 жылдың қарашасында Германияның капитуляциясынан кейін Рейтердің басшылығындағы Ашық теңіз флотының көп бөлігі Ұлыбританияның Скапа-Флоу әскери-теңіз базасында интернировкаланды. Неміс флотының кетер алдында адмирал Адольф фон Трота Рейтерге одақтастардың кемелерді кез келген жағдайда басып алуына жол беруге болмайтынын айтты. Флот британдық жеңіл крейсермен кездесті, ол кемелерді Scapa Flow-ға дейін, немістерді күтіп алатын одақтастар флотына бастап барды. Бұл үлкен флотилияға 370-ке жуық британдық, американдық және француздық әскери кемелері кірді. Кемелер интернировкаланғаннан кейін, олардың қарулары бұғатталған блоктарын алып тастау арқылы жарамсыз етілді, ал экипаж 200 офицер мен сарбазға дейін қысқартылды. Флот Версаль келісімін жасасқан келіссөздер кезінде тұтқында болды. Рейтер британдықтардың 1919 жылдың 21 маусымында, Германияның бейбітшілік шартына қол қою мерзімінде, неміс кемелерін басып алуды көздегенін айтты. Рейтер екі күнге мерзім ұзартылғанын білмей, кемелерді алғашқы мүмкіндікте батыруға бұйрық берді. 21 маусым күні таңертең британдық флот Скапа-Флоудан оқу маневрлерін өткізу үшін кетіп қалды, ал 11:20-де Рейтер кемелеріне бұйрық берді. «Сейдлиц» 13:50-де су астына кетті. Оның борты мен 22 метр тереңдіктегі түбі жиі кішкентай арал деп қате түсірілді және Эрнест Кокс басқарған «Кокс пен Данкс» құтқару фирмасына, сонымен бірге бір соғыс кемесі мен жиырма алты эсминецке қоқыс ретінде сатылды. «Сейдлицті» құтқару да қиын болды, өйткені кеме көтеруге жасалған алғашқы әрекетте қайтадан суға батып, құтқару жабдықтарының көп бөлігін жойды. Еңбек етпей, Кокс тағы да сынап көрді, келесі жолы көтерілгенде, оны сол сәтте түсіру үшін жаңалық камераларын әкелуге бұйырды. Жоспар «Сейдлиц» Кокс Швейцарияда демалып жатқанда кездейсоқ қайтадан суға шығарылғанда, сәл іске аспауға жақындады. Кокс жұмысшыларға оны қайтадан батыруды бұйырды, содан кейін «Сейдлицтің» үшінші рет қайтадан суға түсірілуіне қатысу үшін Ұлыбританияға оралды. Кеме 1928 жылдың 2 қарашасында көтерілді және бұрылып тұрған күйінде 1930 жылға дейін Роситте атып тастау үшін оңтүстікке сүйретілді. «Сейдлицтің» қоңырауы Лабое теңіз ескерткішінде қойылған. 1916 жылы алынып тасталған 15 см-лік зеңбіректердің бірі кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде саудалық рейдер «Kormoran» неміс көмекші крейсеріне орнатылды.