Фионан Линч: Ирланд саяхатшы, судья және саяси қайраткер
Fionán Lynch
Фионан Линч (1889-1966) – ирландский революционер, политик, судья. Был министром, депутатом Dáil Éireann. Биография, карьера и вклад в историю Ирландии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық саясаткер және судья (1889–1966)
Irish politician and judge (1889–1966)
Фионан Линч (Fionán Ó Loingsigh; 17 наурыз 1889 – 3 маусым 1966) – ирландиялық революционер, адвокат, саясаткер және 1944 жылдан 1959 жылға дейін округтік сот судьясы, 1938 жылдан 1939 жылға дейін Dáil Éireann-ның орынбасар спикері, 1928 жылдан 1932 жылға дейін жер және балық шаруашылығы министрі, 1922 жылдан 1928 жылға дейін балық шаруашылығы министрі, 1922 жылдың тамыз айынан желтоқсан айына дейін портфелі жоқ министр және 1922 жылдың сәуірінен тамыз айына дейін білім министрі болды. Ол 1918 жылдан 1944 жылға дейін Teachta Dála (TD) депутаты болып қызмет етті.
Fionán Lynch (Fionán Ó Loingsigh; 17 March 1889 – 3 June 1966) was an Irish revolutionary, barrister, politician and judge of the Circuit Court from 1944 to 1959, Leas Cheann Comhairle of Dáil Éireann from 1938 to 1939, Minister for Lands and Fisheries from 1928 to 1932, Minister for Fisheries from 1922 to 1928, Minister without portfolio from August 1922 to December 1922 and Minister for Education from April 1922 to August 1922. He served as a Teachta Dála (TD) from 1918 to 1944.
Ерте өмір
Линч 1889 жылдың 17 наурызында Керри графтығының Кахерсивен қаласында дүниеге келді. Ол Финиан Линч пен Элли Маккартидің он бір баласының жетіншісі болды. Оның әкесі Финиан Линч, Парталан Линчтің кіші ұлы, тас қалаушы, фермер және тосқауыл мектеп мұғалімі, ол Керридегі Кеннидегі О'Коннелл иелігінен, Кахерсивен мен Уотервиллдің арасында, Баллинскеллигс жағындағы жол мен Инни өзенінің солтүстігінде жер сатып алған. Оның ағасы тас қалаушы болды, ал Финиан Дублинде мұғалімдікке оқыды. Оның анасы Элли Маккарти Уотервиллдің жанындағы Спанкендегі ұлттық мектеп мұғалімдерінің қызы болды. Ол 1853 жылы дүниеге келді және мұғалім болу үшін Дублинге оқуға кетті.
Lynch was born on 17 March 1889 in Cahersiveen, County Kerry. He was the seventh of eleven children to his parents Finian Lynch and Ellie McCarthy, the master and mistress of the new national school in the townland of Kilmakerrin, near Cahersiveen, in County Kerry. His father, Finian Lynch, was the younger son of Partalan Lynch, a stonemason, farmer and hedge school teacher, who had purchased some land from the O’Connell estate at Kenneigh in Kerry, between Cahersiveen and Waterville on the Ballinskelligs side of the road and north of the river Inny. His elder brother became a stonemason but Finian trained as a teacher in Dublin. His mother, Ellie McCarthy was the daughter of the teachers in the national school at Spunkane, near Waterville. She was born in 1853 and went to Dublin to train as a teacher.
Білім
Ол екі тілді болып өсті, үйде көбінесе ирланд тілінде сөйлеседі, ал мектепте ағылшын тілінде. Ол бастапқыда Килмакерриндегі ата-анасының мектебінде білім алды, бірақ кейіннен Килларнидегі Сент-Брендан колледжіне, содан кейін, шамамен 1903 жылдың қыркүйегінде 14 жасқа толғанда, Типперэри округіндегі Рокуэлл колледжіндегі Киелі Рух әулеттері мектебіне оқуға түсті. 1907 жылы ол Дублиндегі Блэкрок колледжінде Киелі Рух әулеттерімен бір жылдық білім алды. Ол медицинаны оқымақшы еді, бірақ 1907 жылы, 18 жасқа келгенде әкесі қайтыс болды және оның бұл мамандыққа қажетті қаржысы болмады. Оның орнына, 18 жасында ол Уэльстегі Суонсиге барып, білікті мұғалім ретінде емес, жақсы білімді жас адам ретінде жұмыс істеді, 1909 жылы Ирландияға оралғанға дейін Дублиндегі Сент-Патрик колледжінде мұғалімдік білім алуға кірісті. Ол 1911 жылы бастауыш мектеп мұғалімі дипломын алып, 1912 жылдың сәуір айында Дублинде, Солтүстік Король көшесіне жақын Холстон көшесіндегі Сент-Мичан мектебінде оқытушылық қызметке орналасты, бұл 1916 жылы оның қызмет еткен аймағының ішінде болды.
He grew up bilingual, speaking mostly in Irish at home, but in English at school. He was initially educated in the parent's school in Kilmakerrin but subsequently went to St Brendan's College, Killarney and then, at the age of 14 in about September 1903, to the Holy Ghost Fathers School at Rockwell College, County Tipperary. In 1907, he finished for one year with the Holy Ghost Fathers in Blackrock College, Dublin. He had planned to study medicine, but in 1907, when he was 18 years old his father died and he did not have the money to pursue this career path. Instead, when he was 18, he went to Swansea in Wales and taught in a parish school, not as a trained teacher, but as a well educated young man, before returning to Ireland in 1909, where he started training as a teacher in St Patrick's College, Dublin. He graduated in 1911 as a primary school teacher and took up a teaching position in Dublin in April 1912, in St. Michan's School, Halston Street near North King Street, Dublin, by chance, within the area of his activity in 1916.
Мунстер қонақ үйі
Оқу кезінде ол Скиббериннен, Корк округінен келген Героид О'Салливанмен танысып, өмір бойына дос болды. Екеуі де Дублинде жұмыс тауып, 44 Маунтджой көшесінде орналасқан Мунстер қонақ үйінде (сонымен қатар "Грианна на нГаидхел" немесе "Арас на нГаел" деп те аталады) тұруға келісті, бұл қонақ үйді және жатақхананы оның тәтесі Мира Маккарти басқарды. Бұл мекенжай кейіннен Майкл Коллинз, Героид О'Салливанның бірінші туысы, 1916 жылдың желтоқсанында Фронгох тұтқындық лагерінен босатылғаннан кейін Линчпен бір бөлмеде тұрып, 1922 жылға дейін оның негізгі мекені болғандықтан, кеңінен танылды. Коллинз қашқаннан кейін де ол таңғы ас ішуге және кір жуындыруын алуға соғып тұратын. Линчтің сөзіне қарағанда, 1920 жылы Дублиндегі ең көп шабуылға ұшыраған үй осы болды. 1918 жылы британдық тышқысы Тимоти Квинлиск осы жерде тұрды.
While in training he met and became a lifelong friend of Gearóid O'Sullivan, a fellow student from Skibbereen, County Cork. Both having got jobs in Dublin, they arranged to stay at the Munster Hotel (also known as "Grianan na nGaedheal" or "Aras na nGael"), 44 Mountjoy Street, Dublin, the hotel and lodgings run by his aunt Miss Myra McCarthy. This address would later become well known because Michael Collins, a first cousin of Gearóid O'Sullivan, stayed there after his release from Frongoch internment camp in December 1916 sharing a room with Lynch, with it remaining his base until 1922. Even after Collins went on the run he would still call in for breakfast and to collect his laundry. According to Lynch it was probably the most raided house in Dublin during 1920. During 1918, the British spy Timothy Quinlisk stayed.
Гел лигасы
Суонсиде болғанда Линч ирланд тілін, жазу және сөйлеу арқылы дамытуға құлшынды болды. Ол 1912 жылы Дублинге оралған соң Линч, Гейр О'Салливан және оның досы Диармуид О'Гегарти Гейл лигасының өте белсенді және ықпалды Китинг бөлімшесіне қосылды, онда IRB-ның ықпалы зор болды. Бөлімше төрағасы Катал Бруга, ал мүшесі Пьярас Беаслай болды, Сеан Мак Диармада жиі келіп тұратын. Линч, О'Салливан және О'Гегарти жақын арада бөлімше комитетіне еніп, ересектер мен балаларды оқытуға кірісті. Линч Ирландия Корольдік Университетінде және Дублин Университет колледжінде 1913 жылы кельттанудан бакалавр дәрежесін, ал 1914 жылы білім беру саласындағы жоғары дипломды алды. Ол кельттанудан алған бакалаврлық дәрежесі туралы әңгіме айтты, онда университет ирланд тілін білетін емтиханшы таппады және көмек сұрады, мүмкін Гейл лигасынан. Ол өзінің аты-жөнінің ағылшынша нұсқасы Финиан Линч ретінде студент ретінде тіркелді, ал Гейл лигасы ұсынған емтиханшы Фионан О Лоингсиг болды.
While in Swansea, and keen on fostering the Irish language both written and spoken, Lynch had formed a branch of the Gaelic League. When he returned to Dublin in 1912 Lynch, Gearóid O'Sullivan and his friend Diarmuid O'Hegarty joined the very active and influential Keating Branch of the Gaelic League, where IRB influence was strong. The chairman of the branch was Cathal Brugha and Piaras Béaslaí was a member, with Seán Mac Diarmada a frequent visitor. Lynch, O’Sullivan and Ó Hegarty were soon brought onto the committee of the branch and undertook teaching of both adults and children. Lynch proceeded to the Royal University of Ireland and University College Dublin, where he got a BA in Celtic studies in 1913 and a Higher Diploma in Education in 1914. He had a story about his BA in Celtic studies whereby the university was short of an examiner fluent in the Irish language and sought the help, probably of the Gaelic league. He was registered as a student as Finian Lynch, the anglicised version of his name, and the recommendation from the Gaelic league for a suitable examiner was one Fionán Ó Loingsigh.
Құлақтандырушылар
Пиарас Беаслаи "Актерлер" деп аталатын драмалық қоғам құрды және үшеуі де оған қосылды. Олар Оирехтас сияқты қоғамдық шараларда ел бойынша спектакльдер қойды. Линч осы мақсат үшін Мольердің "Le Maladie Imaginaire" пьесасын ирланд тіліне аударды. 1914-1915 жылдары олар Дублинде үзіліс-үзіліспен ирланд тілінде пьесалар қойды, ал 1914 жылдың жазында Корк пен Керри аймақтарын аралап, әр түні әртүрлі қалаларда пьесалар қойып, Килларнидегі Оирехтаста екі-үш түнді аяқтады. 1914 жылдың шілдесінде олар Дрогедадағы Оирехтаста ирланд пьесаларын қойып жатқанда, Сеан Мак Диармада Хоуттағы қару жөнелтуімен келіспесе де, олардың жұмысын жалғастыруын талап етті.
Piaras Béaslaí established a dramatic society which was called Na hAisteoirí (The Actors) and all three joined. They undertook plays around the country at social events such as the Oireachtas. Lynch translated Molière's “Le Maladie Imaginaire” into the Irish language for the purpose. During 1914 to 1915, they produced plays in Irish at intervals in Dublin and in the summer of 1914 they did a tour of Cork and Kerry producing plays in different towns each night and finishing off with two or three nights at the Oireachtas in Killarney. In July 1914, they were producing Irish plays at the Oireachtas in Drogheda and Seán Mac Diarmada insisted that they go ahead even though it clashed with the Howth gun running.
Ирландиялық еріктілер және Ирландиялық республикалық бауырлас
1913 жылғы 25 қарашада Линч, Гераид О'Салливан және Диармуид О'Гегартимен бірге Ротонда рингінде Ирландиялық еріктілердің құрылтай жиналысына қатысты және сол түні олар қатарға қосылды. Бірнеше аптадан кейін Парнелл алаңындағы (сол кездегі Расселл алаңы) Форестерлер залында жаттығулар басталды, нұсқаушылар таңдалды және Линч бір отрядты даярлауға тағайындалды. 1914 жылдың жазында еріктілердің офицерлерін алғашқы рет сайлау өтті, нәтижесінде Линч 1-ші батальонға қарасты F компаниясының 2-ші лейтенанты болып сайланды. Батальон құрылғаннан кейін F компаниясының капитаны Пьярас Беаслай батальон командирінің орынбасары болып тағайындалды. Бірінші лейтенант болған Шон (Джек) Шоулдис капитандыққа келіспегендіктен, Линч F компаниясының капитаны болды. Оның Гейл лигасынан танысы Диармуид О'Хегарти екінші лейтенант болып тағайындалды. Одан кейін жақын досы Сеан Мак Диармада және Кон Коллинзбен бірге Ирландия Республикалық бауырластығына (IRB) қосылуға шақырылды. IRB жоғарғы кеңесі еріктілердің офицерлері бауырластықтың мүшелері болуын қамтамасыз етуге тырысты, ал Линчтің Сеан Мак Диармадамен жақын қарым-қатынаста болуы оны қабылдауға ыңғайлы жағдай жасады. Ол сәуір айының басында ант берді. Ол Гардинер көшесіндегі топқа бекітілді, ал Диармуид О'Хегарти мен Геароид О'Салливан да сол топтың мүшелері болды. 1914 жылдың соңынан бастап Линч және Ирландиялық еріктілердің басқа мүшелері Дублин қалалық полициясының бақылауында болды. Ол кезде Линч Сент-Михан мектебінде көмекші мұғалім болып жұмыс істеді, ал 1916 жылдың басында Ұлттық білім беру комиссарлары мектепті оның іс-әрекеттері оның оқытушылық міндеттерімен үйлеспейтіні туралы ескертті. Линчтің мектеп директоры оған оның жұмысына араласуын жалғастырса, жалақысы тоқтатылатынын айтты, бұл Линчті таң қалдырды, өйткені ол бұл мәселе бойынша жоғары офицерлерімен кеңесетінін мәлімдеді. Ол солай істеді және Том Макдонаг оған жасырынып, еріктілермен байланысын тоқтатуды бұйырды. Алайда, осы уақыт ішінде ол Гейл лигасының штаб-пәтерінде, 25 Парнелл алаңында, жексенбі күні таңертеңгілік жаттығулар жасауға арналған орталық ұйымдастырды, оған лауазымы бойынша еріктілермен ашық байланысуға мүмкіндік болмайтын мүшелер қатысты. Бірақ ол батальон кеңесінің отырыстарына қатысуын жалғастырды, онда оның ротасы алдағы көтерілісте қай аймақты басып алуы керектігі айтылды.
On 25 November 1913, Lynch, together with Gearóid O'Sullivan and Diarmuid O'Hegarty attended the meeting at the Rotunda Rink for the founding of the Irish Volunteers and they joined on that first night. Drilling started within a couple of weeks, at the Foresters Hall on Parnell Square (Russell Square at the time) and instructors were chosen and Lynch was chosen to train a squad. In summer 1914, there was the first election of volunteer officers and Lynch was elected 2nd lieutenant of F Company, which would be placed in 1st Battalion. With the formation of the battalion the captain of F Company, Piaras Béaslaí, was promoted to second in command of the battalion and, as Sean (Jack) Shouldice who was the first lieutenant couldn't accept the captaincy, Lynch was promoted to captain of F Company. His friend from the Gaelic League Diarmuid Ó Hegarty was made second lieutenant. Soon after this he was asked by his close friend Seán Mac Diarmada, along with Con Collins, to join the Irish Republican Brotherhood. The IRB supreme Council were trying to ensure volunteer officers were members of the brotherhood and the fact that he was already friendly with Seán MacDiarmada made him acceptable. He subsequently took the oath and was sworn in around spring 1915. He was allocated to the Circle in Gardiner Street, with Diarmuid Ó Hegarty and Gearoid O’Sullivan members of the same circle. From late 1914, Lynch and the other members of the Irish Volunteers came under observation by the Dublin Metropolitan Police. At the time, Lynch was an assistant teacher in St. Michan's School, and at the beginning of 1916 the Commissioners of National Education notified the school that his activities were not compatible with his teaching duties. Lynch's schoolmaster told him that his salary would be withdrawn if he continued his involvement to which Lynch surprised him by replying that he would consult with his superior officers about it. He did so and was ordered by Tom McDonagh to lie low and formally sever his connections with the Volunteers. However, during this time he organised a Sunday morning training squad centre at the headquarters of the Gaelic League, 25 Parnell Square, for members whose positions made it impossible for them to be openly associated with the Volunteers. However, he continued to attend the meetings of the battalion council, where he was told which area would be occupied by his company at the forthcoming rising.
1916 жылғы Пасхалық көтеріліс
Линч 1916 жылы Дублиндегі Пасхалық көтерілісте Төрт сот гарнизонында, командир Эдвард Дейлимен бірге Солтүстік Кинг-стритте шайқасты. Ұлы бейсенбіде ол қайтадан формация парадына қатысып, F ротасының ресми басшылығын қайта алды. Бұрын ол өзінің әскерлеріне «бірдеңе болғанда» оларды жетекшілік ететінін айтқан еді. Пасхалық көтеріліс туралы шешім қабылданғаннан кейін, бірінші батальон командир Нед Дейли басшылығымен Пасха дүйсенбісі күні таңертең Блэкхолл-плейс қаласында жиналды. Линч Солтүстік Кинг-стритте, Төрт соттың жанында орналасқан, олар бұрын Ұлы жұма күні аймақты танысқаннан кейін, өздері таңдаған үйлерді тез басып алып, бекіністер құрып, бастапқы жоспарларына сәйкес азық-түлікпен қамтамасыз етті. F ротасы Солтүстік Кинг-стриттен бастап Черч-стрит арқылы Мей-Лейнге дейінгі аумақты басып алды, онда ол Төрт сотты қорғаған C ротасымен бірікті. 26 сәуірге дейін аймақта көп шайқас болған жоқ, содан кейін шайқастар қызу болды, әсіресе Солтүстік Кинг-стрит бойында, сенбі күні капитуляция бұйрығы берілгенге дейін. Оның соңғы қақтығысы сенбі күні түстен кейін францискан шіркеуінің Мей-Лейн жағындағы бекіністе болды, сол кезде Шон Херли қаза тапты. Соғыстан шаршаған Линч және оның әскерлері сенбі күні кешке Төрт сотқа қайтысты, онда оларға дереу капитуляция бұйрығы берілді. Линч өзінің әскерлерінің батырлығын сипаттап: «Мен тек олардың капитаны болу кез келген адам үшін үлкен мәртебе екенін айтамын. Олардың қалай соғысқандарына келсек, сол кездегі жауларымыздың сөздері бізге ең үлкен құрмет көрсетуі мүмкін» деді. Генерал сэр Джон Максвелл Солтүстік Кинг-стрит туралы: «Шервуд орманшыларына шабуыл жасалған Баллсбридждегі орынды есептемегенде, бұл Дублин қаласындағы ең қатты шайқас болды. Әскерлер көшенің бір жағынан келгенде бастапқыда кері қайтарылды. Тек екі жақтан шабуыл жасағанда ғана біз 24 сағатқа созылған шайқастан кейін көшені басып алуға қол жеткіздік. Бұл шайқаста көптеген адамдар қаза тапты» деді. Капитуляциядан кейін Линч Килменхам түрмесіне жіберілді, онда 1916 жылдың 4 мамырында капитан Линч әскери сотта сотталды, өлім жазасына кесілді, бірақ жазасы дереу 10 жылға бас бостандығынан айыруға ауыстырылды. Ол Маунтджой түрмесіне ауыстырылды, содан кейін Дорсет жағалауындағы Портленд аралындағы Портленд түрмесінде біраз уақыт өтті, кейін Льюис түрмесіне ауыстырылды. 1917 жылдың маусым айында жалпы кешіріммен ол басқа ирланд тұтқындарымен бірге босатылды.
Lynch fought in the Easter Rising in Dublin in 1916 in the Four Courts garrison with Commandant Edward Daly in North King Street. On Holy Thursday he again went to the formation parade and re took formal command of F Company. He was greeted back with cheers and excitement having previously told his men that he would be back to lead them when there was ‘anything doing’. The decision to proceed with the Easter Rising having been taken, the First Battalion mobilised in Blackhall Place on the morning of Easter Monday under the command of Commandant Ned Daly. Lynch was stationed in North King Street, adjacent to the Four Courts, having previously reconnoitred the area on Good Friday, they were rapidly able to occupy their chosen houses, create barricades and arrange food supplies in line with their original plans. F Company occupied the area from North King St. along Church St. to May Lane where it was joined to C Company which held the Four Courts. There was little fighting in the area until the Wednesday 26 April, from which point the fighting was intense, especially along North King Street, until the order for surrender on the Saturday. His final engagement was on Saturday afternoon at the barricade on the May Lane side of the Franciscan Church, during which Seán Hurley was fatally wounded. Lynch and his men, who were worn out from fighting, retreated to the Four Courts on Saturday evening where they received the order to surrender shortly afterwards. Lynch, describing the valour of his men said: "I shall merely say that it was a great honour for any man to be their captain. As to how they fought, the words of our enemies at the time are the greatest tribute we could call for". General Sir John Maxwell said of North King Street: "With the one exception of the place at Ballsbridge, where the Sherwood Foresters were ambushed, this was by far the worst fighting that occurred in the whole of Dublin. At first the troops, coming from one end of the street, were repulsed. And it was only when we made an attack from both sides that we succeeded, after twenty four hours fighting, in capturing the street. The casualties were very heavy during this fighting". After the surrender Lynch was sent to Kilmainham Gaol, where, on 4 May 1916, Captain Lynch was tried by Field General Court martial, sentenced to death but immediately had his sentence commuted to 10 years penal servitude. He was transferred to Mountjoy Prison and then spent a period in Portland Jail, on Portland Isle off the Dorset coast, after which he was transferred to Lewis Prison. He was released in June 1917 with the other Irish prisoners under the general amnesty.
1917-1918 жылдар
1917 жылғы маусымда босатылғаннан кейін оны қайта жұмысқа алудан бас тартты. Ол еріктілер атқару комитетінің ұйымдастырушысы болды, Оңтүстік Керри, Арма және Оффалиде әскери және саяси тұрғыдан Синн Фейн үшін жұмыс істеді. Ол Ирландияның республика болу артықшылықтары туралы үгіт айтуын жалғастырды және жақын арада 1917 жылғы шілдедегі Шығыс Клэрдегі маңызды сайлау кампаниясы үшін Шығыс Клэрге жіберілді, онда Синн Фейн атынан Эмон де Валера Ирландия парламенттік партиясының үміткерін жеңіп шықты. Ол 1917 жылғы 11 тамызда Керри графтығындағы Банна Страндта өткен алғашқы Роджер Касментті еске алу рәсіміне қатысты, онда Томас Эш және Остин Стакпен бірге 12 000 адамдық көрермен алдында сөз сөйледі. Линч 1917 жылғы 13 тамызда Томас Эш және Остин Стакпен бірге, науқас сөздер айтқандығы және еріктілердің формасын кигені үшін тұтқындалды. Олардың әрқайсысы екі жылға бас бостандығынан айырылып, қарапайым қылмыскерлердей қаралып, Маунтджой түрмесіне қамалды. Олар бірнеше республикашылдармен бірге аштық жариялады. Айыққыш жағдай, 1917 жылдың қыркүйегінде Томас Эш мәжбүрлі тамақтандыру кезінде тамақ өкпесіне түсіп қайтыс болғанда туды. Линч өзінің мәжбүрлі тамақтандырудан қайтып келгенде, Эшпен жолығу кезінде: «Тұр, Том, жігіт!» деді, ол оған: «Мен тұрам, Фин!» деп жауап берді. Фионан Линч Эштің өлімінен бұрын соңғы сөйлескен адам екенін жазды, себебі бұл Эштің соңғы сөздері болды. Тұтқындар 1917 жылдың қарашасында босатылды, бірақ Линч 1918 жылғы 18 мамырда бұрынғы босатылғандардың көпшілігімен бірге қайтадан тұтқындалды, бұл жолы себеп «неміс қастандығы» деп көрсетілді.
On his release in June 1917, his re‐employment was refused. He became an organiser for the Volunteer Executive, working in South Kerry, Armagh and Offaly, militarily as well as politically for Sinn Féin. He continued to preach about the benefits of Ireland becoming a republic and was soon drafted to East Clare for electioneering in the hugely significant campaign for the July 1917 East Clare by election where Éamon de Valera, for Sinn Féin, beat the Irish Parliamentary Party candidate. He attended the first Roger Casement Commemoration in Banna Strand, County Kerry, on 11 August 1917 where he gave a speech along with Thomas Ashe and Austin Stack before a crowd of 12,000. Lynch was arrested on 13 August 1917 along with Thomas Ashe and Austin Stack under the charge of making seditious speeches and wearing the Volunteer uniform. They were each sentenced to two years’ jail and ended up in Mountjoy Prison, being treated as common criminals. With a few other republicans, they undertook a hunger strike. Unfortunately, this had a tragic outcome when, in September 1917, Thomas Ashe died after food was fed into his lungs during forced feeding. Lynch, returning from his own forced feeding had said to Ashe as they crossed paths ‘Stick it Tom boy’ to which he replied ‘I’ll stick it Fin’. Fionán Lynch records the fact that he was the last person to speak to Ashe before his death, as these were Ashe's last words. The prisoners were released in November 1917, but Lynch was re‐arrested on 18 May 1918, along with most of those previously released on licence, this time the reason given was a ‘German Plot’.
Бірінші Дал және Тәуелсіздік соғысы (1918-1921)
1918 жылдың желтоқсанында Линч Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда үміткер ретінде қатысты, Керри Оңтүстік округінен Синн Фейн партиясынан қарсылық білдірмейтін депутат болып сайланды және 1-ші Дэйлдің мүшесі атанды. Оның үміткерлігі таңқаларлық болды, себебі түрмеде отырғандықтан Линч өзінің кандидатурасына қол қоя алмады, бұл жұмысты Майкл Коллинз атқарды, тіпті досының рұқсатынсыз осыны істеді. 1918 жылғы Вестминстер сайлауында Синн Фейн Ирландияда үлкен көпшілік дауысқа ие болды, бірақ наразылық ретінде Вестминстердегі орындарын қабылдамады. Парламент 1919 жылдың қаңтар айында Дублинде жиналды, бірақ Линч, көптеген мүшелер сияқты, сол кезде түрмеде болғандықтан қатыса алмады. 1919 жылдың сәуір айында Линч саяси тұтқын ретінде Манчестердегі Стрэнджвейс түрмесіне ауыстырылды. Ол 1919 жылдың 19 тамызында аштық жариялап, түрмеден босатылды. Босатылғаннан кейін Пэдди О'Донохью оны күтіп алып, Майкл Коллинстің бұйрықтарын жеткізді. Линч түрменің нашар күзетілген жерлерін көрсетті, тіпті арқан баспалдақтарының биіктігін анықтау үшін қабырғадағы кірпіштердің санын санады. Бұл сегіз аптадан кейін Остин Стэк және Стэктің әкесі соның ішінде, қалған саяси тұтқындардың сәтті қашуына әкелді. Керри Оңтүстік округінің депутаты ретінде ол көп уақытын округте парламенттік және жартылай әскери іс-шаралармен өткізді. Көптеген кездесулер оның туған қаласындағы белсенді республикашыл Томас Слаттеридің үйінде, Тралиде өтті. 1919 жылдың қарашасында Линч Том Слаттеридің қызы Бриджит Слаттериге үйленді, олар 1917 жылдың тамызында Том Слаттери ұйымдастырған республикалық жиында танысқан. Некеге тұрғаннан кейін, оны ағасы, әке Джон Линч тойға шақырып, олар Бриджитпен бірге 98 Pembroke Road, Дублин мекенжайына көшіп, 44 Mountjoy Street-тен шықты. 1919 жылдың қыркүйегінен кейін Дэйл заңсыз деп жарияланды, содан кейін ол сирек жиналатын болды, бірақ оның кабинеті Дублин қаласының әртүрлі жерлерінде британдықтарға қарсы жүргізілген партизан соғысын бақылап отырды. Олар Бриджитпен бірге Пемброк жолындағы пәтерінде кабинет отырыстарын өткізді. 1920 жылдың басында Линч Диармайд О Хейгертайдың басшылығымен ИРА бас штабында ұйымдастыру жөніндегі директордың көмекшісі болып тағайындалды. Осы уақытта Линч сақтандыру бизнесін ашып, 1921 жылдың 8 қаңтарында қайта тұтқындалғанға дейін жарты күндік ұйымдастырушы болып жұмыс істеді. Ол Даун округіндегі Балликинлар тұтқын лагерінде тұтқындалды, онда оның қарындасы қайтыс болды және 1921 жылдың 12 тамызында басқа депутаттармен бірге 1921 жылдың 16 тамызында Дублинде Дэйлдің отырысына қатысу үшін босатылды. Оның тұтқынға алынуы салдарынан бизнесі құлдырады.
In December 1918, Lynch stood as a candidate in the United Kingdom general election, being elected unopposed as an abstentionist Sinn Féin MP for Kerry South, becoming a Member of the 1st Dáil. Apparently his candidature was a surprise as, being imprisoned, Lynch had not been available to sign his assent to his nomination which had been done for him by Michael Collins, without troubling to notify his friend that he had done so. Sinn Féin won an overwhelming majority in Ireland at the 1918 Westminster election, but did not take up their seats in Westminster in protest. The parliament met in Dublin in January 1919, but Lynch, along with many other members, was unable to attend being imprisoned at the time. In April 1919, Lynch was transferred to Strangeways Prison, Manchester as a political prisoner. He was released from Manchester Jail “time served”, again while on hunger strike, on 19 August 1919, and was met upon release by Paddy O'Donoghue, who passed onto him orders from Michael Collins. Lynch pointed out areas of the prison that were weakly guarded inside, including counting the number of bricks in the walls to estimate the height for the rope ladders. This led to the successful escape of the remaining political prisoners eight weeks later, including Austin Stack and Stack's father. As TD for Kerry South he spent much time in the county on parliamentary and paramilitary activities. Many meetings were held in Tralee, in the premises of Thomas Slattery an active republican in his hometown who figured prominently in the movement. In November 1919, Lynch married Bridget Slattery, daughter of Tom Slattery, having met at a republican meeting hosted by Tom Slattery in August 1917. After the marriage, which was conducted by his brother, Father John Lynch, he and Bridget got a flat at 98 Pembroke Road, Dublin leaving 44 Mountjoy Street. After September 1919 the Dáil was declared illegal following which it met rarely, but its cabinet held meetings in various different locations across the city of Dublin, overseeing the guerrilla war that was being fought at that time against the British. He and Bridget hosted some of these cabinet meetings at their flat on Pembroke Road. He was appointed to the GHQ Staff of the IRA as assistant director of organisation under Diarmaid Ó Heigeartaigh in early 1920. Around this time Lynch set up an insurance business and worked part time as an organiser until his re‐arrest on 8 January 1921. He was interned in Ballykinlar internment Camp in County Down, where he was when his father in law died, and was released with the other TDs on 12 August 1921 to attend a meeting of the Dáil in Dublin on 16 August 1921. His business collapsed as a result of his internment.
Екінші Дэйл және ағылшын-ирландтық келісім
1921 жылдың мамыр айындағы сайлауда Линч Оңтүстік Ирландияның Төменгі палатасына қайта сайланды және 1921 жылғы сайлауда Керри – Лимерик-Весттен Синн Фэйн депутаты (TD) ретінде 2-ші Дэйлдің мүшесі болды. 1921 жылдың қазанында ол Ұлыбританиямен ағылшын-ирланд келісімін келісу үшін Лондонға барған делегация құрамында болды, және келісімнің бірлескен хатшысы қызметін атқарды. Линч, дерлік барлық IRB мүшелері сияқты, ағылшын-ирланд келісімін қолдады және Dáil отырыстары кезінде келісімге қарсы депутаттарды (Anti-Treaty TDs) сынады. Линч келісімді іс жүзіндегі шешім деп есептеді және Дэйл отырыстарында оны қорғады, былай деді:
In the May 1921 elections, Lynch was re elected as an abstentionist member of the House of Commons of Southern Ireland and a Member of the 2nd Dáil as a Sinn Féin TD for Kerry–Limerick West at the 1921 elections. In October 1921, he was a member of the delegation that went to London to negotiate the Anglo Irish Treaty with the UK, serving as joint secretary. He supported the Anglo Irish Treaty like almost all IRB members and during the Dáil Debates criticised some Anti Treaty TDs. Lynch believed the Treaty to be the practical solution, arguing for it in the Dáil debates, saying that
Келісім шарттарына сәйкес 1922 жылдың қаңтарында келісімді іске асыруды бақылау үшін Уақытша үкімет құрылды, ол келісімге қол қойылғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1922 жылдың 5 желтоқсанында таратылуға тиіс болды. 1922 жылдың сәуірінен тамызына дейін ол осы үкіметте Білім министрі қызметін атқарды. Бұл үшінші Дэйл кабинетімен бірге болды, және Линч сол кездегі Білім министрі Майкл Хейспен өзара келісімге келді, оған сәйкес рөлдер екеуінің арасында бөлінді, ал Линч бастауыш білім беруге жауапкершілікті алды. Линчтің міндеті – Пасха көтерілісінен кейін оны оқытушылық қызметінен босатқан білім беру кеңесін тарату болды.
Under the terms of the Treaty a Provisional Government was established in January 1922, with the task of overseeing the implementation of the Treaty and to be dissolved on 5 December 1922, one year after the signing of the treaty. His position in this government from April 1922 to August 1922 was Minister for Education. This overlapped with the cabinet of the third Dáil and Lynch came to a pragmatic arrangement with Michael Hayes, the other Minister for Education at that time, whereby roles were divided between them, with Lynch taking responsibility for primary education. Lynch had the task of dissolving the education board which had sacked him from his teaching job after the Easter Rising.
Ирландиялық Азамат соғысы (1922-1923) және Үшінші Дэйл
Англо-ирландтық шарттың талаптарына сәйкес, шартты халықтың дауысы арқылы бекіту қажет болды және Екінші Дайл 1922 жылғы 16 маусымдағы жалпы сайлаудың шартты ратификациялау болады деп шешім қабылдады. Сәуір айында үкіметтік әскерлер мен бейресми жасақтар арасындағы қақтығыстар күшейді, ал сәуірдің соңында Линч Килларни мен Тралиде Майкл Коллинзбен бірге шартқа қарсылардың қысымына қарамастан, шартты қолдау үшін өткен митингтерге қатысты. Синн Фейн маусым сайлауы партияны бөліп тастайтынын білді және бірлік сақтау үшін 1922 жылғы мамырда шартқа қолдау көрсетуші және қарсы депутаттар коалициялық үкімет құруға келісетін Пакт жасалды. 1922 жылғы маусымдағы сайлаудың нәтижесі шартты қабылдауға күшті қолдау көрсетті, сайлауға қатысқан шартты жақтаушы депутаттардың саны мен дауыс беру нәтижелері бойынша. Алайда, англо-ирландтық шарт бойынша келіспеушіліктер жалғасты, сонымен қатар шартты қолдаушыларға жасалған көптеген шабуылдар мен Ұлттық күштерге қарсы әрекеттер азамат соғысына әкеп соқты, 1922 жылғы 28 маусымда Төрт сотқа шабуыл жасау оқиғасы маңызды шешімді кезең болды. Азамат соғысы кезінде ол Ирландия Ұлттық армиясымен соғысып, бригадир-генерал шеніне дейін көтерілді. 1922 жылғы 12 шілдеде Портобелло казармасында Ұлттық армияға штаб офицері ретінде қатысты. Жаздың ортасында ірі қалалар үкімет бақылауына көшті, ал бейресми жасақтар Мюнстер провинциясының ауылдық аймақтарында, әсіресе Типперри, Корк және Керри округтерінде шоғырланды. 1922 жылғы шілдеде Коллинз Линчті Оңтүстік-Батыс дивизиясының вице-командирі етіп тағайындады, ол 1922 жылғы 13 желтоқсанға дейін дивизияның бас қолбасшысы генерал Эон О'Даффиге бағынды. Ол Керридегі және округтің қалған бөлігіндегі сайлау округтеріне сапар жасады, бірақ округ халқы шартқа қарсы болды және қауіп-қатер көп болды. Кейде ол тұтқынға түсіп, бір тұтқынға түскен кезде оның өмірін сақтап қалған металл темекі қапшығына тиді. 1922 жылғы тамызда ол Майкл Коллинзбен бірге Лимерикке дейін көлікпен сапар шекті, онда Линч Керри сайлау округіне, ал Коллинз Коркқа бағыт алды, бірақ 1922 жылғы 22 тамызда Коллинз тұтқынға түсіп, қаза тапты. 1922 жылғы 25 тамызда Линч Дублин гвардиясының үлкен күшін басқарып, Том О'Коннор Скартиннің осы айдың басында құрған гарнизонын нығайту үшін Кенмареге аттанды. Географиялық жағдайға байланысты Кенмаре теңіз арқылы ғана жабдықталуы мүмкін болды және құрлықта байланыс қажет болды. Линчтің колоннасы Килларни-Килгарван жолымен жылжуда, Гленфлеск маңындағы Филадаун қаласынан шартқа қарсы күштердің атысына ұшырады. Бұл Линчке, аймақтың депутаты ретінде, оның сайлаушылары оны жақсы бағаламағандай сезілдірді. Түн құлып, бірнеше жараланғандардан кейін, еркін мемлекеттің колоннасы кері шегінді және келесі күні аймаққа оралды. Ол 1922 жылғы жалпы сайлауда 3-ші Дайлға шартты жақтаушы Синн Фейн депутаты ретінде сайланды және 1922 жылғы 9 қыркүйекте Линч Үшінші Дайл үкіметінде портфелі жоқ министр болып тағайындалды, өйткені ол әрекетте болғандықтан үкіметте дереу қызмет ете алмады. 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ирландия еркін мемлекеті құрылған күні оның заң шығарушы органының екі мүшесі бейресми жасақтар тарапынан атып өлтірілді, олардың бірі Сеан Хейлс бірнеше апта бұрын басталған әскери соттың жазалау шараларының бөлігі ретінде қаза тапты. Төрт сот ИРА мүшелерін өлтіргеннен кейін, барлық шартты жақтаушы депутаттарды өлтірудің заңды мақсаты деп жарияланды. Алайда, бұрынғы әріптестерінің оған шабуыл жасаудан тартынғандығы соғыста оның аман қалуын қамтамасыз еткен болуы мүмкін. Дублиннің №1 бригадасының мүшесі Фрэнк Хендерсон Эрні О'Мэллиге еркін мемлекеттің жазалау шараларынан кейін жазалау атуларына қатысуға қарсы екенін айтты: "Маған бұл бұйрық ұнамады. Мен Эмон Дуган мен Фионан Линчті өлтіре алатын едім, өйткені олар әр түнде мас күйінде үйлеріне қайтатын, бірақ мен оларды жалғыз қалдырдым". Ол азамат соғысынан кейінгі татуласуға көмектесті және 1924 жылғы қазаннан 1928 жылғы қазанға дейін Линч әскери қызмет зейнетақысын тағайындау жөніндегі кеңесшілер кеңесінің мүшесі болып қызмет етті, Эмонн Дуган мен Гераод О'Салливан хатшылық қызметін атқарды. Линч 1923 жылдан 1937 жылға дейін Керри сайлау округінің және 1937 жылдан 1944 жылға дейін Керри Оңтүстік сайлау округінің депутаты болып сайланды. Линч 1922 жылғы сәуірден тамызға дейін білім министрі, 1922 жылдан 1928 жылға дейін балық шаруашылығы министрі және 1928 жылдан 1932 жылға дейін жер және балық шаруашылығы министрі болып қызмет етті. 1932 жылы ол Керри сайлау округінен қайта сайланды, бірақ үкімет Эмон де Валеранның Фианна Фейл партиясымен жеңіліске ұшырады. Ол 1930 жылы Ирландия адвокатурасына қабылданды және Ирландияның орталық аймағында адвокат ретінде практикалық жұмыс істеді. Ол екі тараптың өкілдерімен де достық қарым-қатынас сақтап, 1937 жылы өте ауыр жүрек шабуына ұшырады. 1938 жылғы сайлауға ол науқан жүргізуге және сайлау шараларын жүзеге асыруға жарамсыз болды. Партиялар депутаттардың санына сай кандидаттарды ұсынуға келісті және ол қарсылықсыз сайланды. 1938 жылы ол Дайл Эйреннің вице-спикері (орынбасар төрағасы) болып тағайындалды, бірақ ауыр науқасқа шалдығып, 1939 жылғы мамырда лауазымынан бас тартты. Ол 1944 жылға дейін депутат болып қызмет етті. Заңдық тәжірибесін құрғаннан кейін, ол 1944 жылғы қазанда Слайго және Донегал округтерінің сот судьясы болып тағайындалып, саясаттан кетті. Оның бұрынғы қарсыласы Эмон де Валеран тағайындады. Шарт бойынша айырмашылықтарына қарамастан, олар жақсы достас болды және де Валеран 1966 жылғы маусымда оның қазасына қатысты. 1959 жылы ол судьялық қызметтен кетті.
Under the terms of the Anglo Irish Treaty, the Treaty had to be ratified by popular vote and the Second Dáil had decided that the 16 June 1922 general election, campaigned on the Treaty, would be that ratification. By April, there were increasing clashes between government troops and irregulars and, in late April, Lynch attended public rallies with Michael Collins in Killarney and Tralee to argue for the Treaty, despite significant harassment from anti treaty activists. Sinn Féin knew that the June election would split the party and in an effort to retain unity a Pact was drawn up in May 1922 under which it was agreed that both Pro and Anti Treaty TDs would form a coalition government. The outcome of June 1922 election was strongly in favour of acceptance of the Treaty, both in the number of Pro Treaty TDs elected and the votes cast. However, there were continuing disagreements about the Anglo Irish Treaty, combined with many acts of aggression against treaty supporters as well as National Forces leading ultimately to the civil war, with the shelling of the Four Courts on 28 June 1922 being a significant watershed moment. During the Civil War he fought with the Irish National Army and rose to the rank of Brigadier General. He enlisted in the National Army at Portobello Barracks on 12 July 1922, as a General Staff Officer in the General Headquarters Staff. By mid summer the major cities were under government control and the Irregulars were concentrated in the rural areas of the province of Munster, particularly in the counties of Tipperary, Cork, and Kerry. In July 1922, with the sub division of the original military districts, Lynch was appointed by Collins a vice commandant of the South Western Division with the rank of commandant general, commanding a unit of Dublin soldiers in County Kerry. He served in that appointment under General Eoin O'Duffy, General Officer Commanding the Division, up to 13 December 1922. He undertook trips to his constituency in Kerry and the rest of the county but the population of the county was heavily anti treaty and there was considerable danger. On occasion he had to endure being ambushed and, during one ambush, he was hit on a metal cigarette case which saved his life. In August 1922, he travelled by car with Michael Collins as far as Limerick, where Lynch headed for his constituency of Kerry and Collins for Cork, but on 22 August 1922 Collins was ambushed and assassinated. On Friday, 25 August 1922, Lynch, in command of a large force of Dublin Guards, set out for Kenmare to relieve and strengthen the garrison that had been established earlier in the month by Tom O’Connor Scarteen. The geography meant that the Kenmare could only be supplied by sea and a land link was necessary. As Lynch's column advanced along the Killarney Kilgarvan road it came under fire from anti treaty forces at Filadown, near Glenflesk. This brought an ironic comment to Lynch, TD for the area, that his constituents did not seem to think much of him. As night fell, and following a number of wounded, the Free State column retreated, returning to the area the next day. He was elected to the 3rd Dáil at the 1922 general election as a Pro Treaty Sinn Féin TD and on 9 September 1922, Lynch was appointed as a Minister without Portfolio in the government of the Third Dáil, being unavailable for immediate service in the Government as he remained on active service. On 6 December 1922, the day the Irish Free State came into being, two members of its legislature were shot by the Irregulars, one of whom, Seán Hales, was killed, as part of a retaliatory policy for the military court executions that had started a few weeks earlier. Following the execution of the Four Courts IRA members, a threat was published that all pro treaty TDs were legitimate targets for assassination. However, the reluctance of former colleagues to attack him may have ensured his survival during the war – Frank Henderson of Dublin's No. 1 brigade of the IRA told Ernie O'Malley of his reluctance to become involved in reprisal shootings after Free State executions, commenting: ‘I didn't like that order. I could have shot Eamon Duggan and Fionán Lynch, for they went home every night drunk, but I left them alone.’ aided post Civil War reconciliation and, from October 1924 until October 1928, Lynch acted as a member of the Board of Assessors for the adjudication of military service pensions, along with Eamonn Duggan and Gearóid O'Sullivan acting as Secretary. Lynch was re elected at each subsequent general election as a Cumann na nGaedheal and later Fine Gael TD for the constituencies of Kerry from 1923 to 1937 and Kerry South from 1937 until 1944. Lynch served as Minister for Education from April to August 1922, as Minister for Fisheries from 1922 to 1928, and as Minister for Land and Fisheries from 1928 to 1932. In 1932, he was re elected to his constituency of Kerry but the government was defeated by Éamon de Valera's Fianna Fáil. He had been called to the Irish Bar in 1930 and practised as a barrister in the Irish Midlands Circuit. He managed to remain friendly with members of both sides and in 1937 he suffered a very severe heart attack. For the 1938 election he was unfit to canvas or undertake electioneering. The parties agreed to put forward only the number of candidates for which there were seats and he was elected unopposed. In 1938, he was appointed Leas Cheann Comhairle (deputy chairperson) of Dáil Éireann but suffered serious illness and relinquished the post in May 1939. He continued as a TD until 1944. Having built up a legal practice, he retired from politics in October 1944 when he was appointed a Judge of the Circuit Court, in Sligo and Donegal Circuit Court by his old adversary Éamon de Valera. Despite their differences on the Treaty, they remained good friends and de Valera attended his funeral in June 1966. He retired from the bench in 1959.
Отбасы
1919 жылы 26 қарашада Бриджит Слэттериге үйленді. Бриджит Трейлидегі Рок-стриттің Том Слэттеринің қызы еді. Олардың алты ұлы мен бір қызы болды, соның біреуі одан бұрын қайтыс болды. Том медициналық білім алып, психиатр болып жұмыс істеді және Дублиндегі Сент-Стефанс-Гриндегі Корольдік хирургтар колледжінде психиатрия профессоры болды. Кевин Линч гуманитарлық ғылымдарда біліктілік алып, ирландиялық адвокаттар қатарына қабылданды. Ол мансабын Жоғарғы сот судьясы ретінде аяқтады және 1984 жылдың желтоқсанында Керри бебелері ісі бойынша комиссия төрағасы болып тағайындалды, онда Джоан Хейс, Стивен Фуллердің туысы, 1923 жылғы наурызда Дублин күзетшілері жасаған Баллисиди қырғынынан жалғыз аман қалған адам, сәби өлтіру ісі бойынша тергеудің орталық тұлғасына айналды. Фионан Линч 1966 жылғы 3 маусымда 77 жасында Дублиндегі Дартридегі үйінде, Пасха көтерілісінің 50 жылдығын тойлағаннан кейін қайтыс болды. Одан соң әйелі, бес ұлы мен бір қызы қалды. Оның құжаттары Керри округі кітапханасының архивіне тұрақты түрде тапсырылған.
He married Bridget Slattery on 26 November 1919. Bridget was the daughter of Tom Slattery of Rock Street, Tralee. They had six boys and one girl; with one son predeceasing him. Tom qualified in medicine and practiced psychiatry and was Professor of Psychiatry at the Royal College of Surgeons, St. Stephen's Green, Dublin. Kevin Lynch qualified in arts and was called to the Irish bar. He finished his career as a Judge of the Supreme Court and in December 1984, was appointed the chair of the tribunal into the Kerry Babies case, in which Joanne Hayes, a collateral descendant of Stephen Fuller, only survivor of the March 1923 Ballyseedy massacre by the Dublin Guard, was wrongly made the centre of the inquiry into the murder of a baby. Fionán Lynch died at his home in Dartry, Dublin, on 3 June 1966, aged 77, shortly after celebrating the 50th anniversary of the Easter Rising. He was survived by his wife, and their five sons and one daughter. His papers are on permanent loan to Kerry County Library archives.