«Гаджет жасаушы»: 1940-жылдардағы MIT және қару жасау сырлары»
The Gadget Maker
1954 жылғы «Гаджет жасаушы» романында MIT студенттік өмірі мен қару жасау саласы көркем бейнеленген. Суық соғыс кезеңіндегі технологиялық даму тақырыбы қамтылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Гаджет жасаушы" - Максвелл Гриффиттің 1954 жылы жарық көрген романы. Ол көбінесе сирек суреттелетін ортаны – 1940 жылдардағы МТИ-дегі студенттік өмірді ерекше көркемдікпен бейнелеуімен көзге түседі. Бұдан өзге, ол Батыс жағалауындағы әуе-ғарыш компаниясындағы басқарылатын зымырандарды әзірлеу процесіне инженерлік тұрғыдан назар аударады, бұл суық соғыстың басындағы оқиға. "Нью-Йорк Таймс" газеті "Гаджет жасаушыны" "білімді дамытуға бойын берген, жаңылысқан фанаттың тарихы" деп сипаттап, оны "Массачусетс технология институтының түлегі болған автордың стильдік жеңілдікпен және ағымдылықпен жазған, технологиялық мәселені анық баяндайтын тартымды повесть" деп атады.
The Gadget Maker is a 1954 novel by Maxwell Griffith. It is notable for its vivid depiction of an otherwise rarely described milieu: campus life at MIT in the 1940s. It also presents a striking engineers eye view of guided missile development at a West Coast aerospace firm during the early days of the cold war. On its appearance, The New York Times described The Gadget Maker as "the story of a misguided zealot devoted body and soul to the advancement of knowledge" and called it "an absorbing narrative [and] a clear presentation of technological subject matter, written with stylistic ease and fluidity by an author who is himself a graduate of the Massachusetts Institute of Technology."
Қысқаша мазмұны
Роман Стэнли Брактың өмірін баяндайды, бала кезінен ұшақ үлгілеріне ғашы болған. Ол MIT-ге түседі, және есте қаларлық бір көріністе, Аэротехника мектебінің меңгерушісі, әйгілі неміс аэродинамигі онымен сұхбаттасады. Профессордың басты уайымы күтпеген нәрсе болады. "Шашыңыз бен жалпы түсінен", - деді ол баяу, "сіздің еврей болуыңыз мүмкін деп ойладым". Брак оған өзінің де, ата-анасының да баптист екенін және шотланд-ирландтық тегінен екенін айтады. "Біз сақтық танытуымыз керек", - деп сендіреді профессор; "Әуе кемелерін жасау өнеркәсібі - олар әлі қолға алмаған санаулы салалардың бірі", - деп Стенлиді курсқа қабылдағаны үшін құттықтайды. Бұл оқиға Брактың наразылық білдіруге тырыспай, жағдайға бейімделіп өмір сүруге дайын екенін көрсетеді. Бітіргеннен кейін ол Лос-Анджелестегі Amcraft компаниясына жұмысқа орналасады. Бұл компания ұшақ құрауыштарын шығарады және алғашқы толыққанды ұшағын – көліктің прототипін ұсынуға дайындалып жатыр. Компанияны жеке басқарады Дейв Хумблер, "президент, компанияның негізін қалаушы, бас инженер – бірінші тұлға. Дэйв өте жақсы жігіт", - дейді әріптесі. (Бұл компанияның Douglas Aircraft Company-ға ұқсас екенін байқауға болады.) Брак компанияда жоғарылайды және оның өсімімен бірге дамиды. Соғыстан кейін Amcraft Гюнтер Рауштің қызметін пайдаланады, ол "соғыс олжасы" және Пенемундеден келген ракета сарапшысы. Оның қатысуы компанияға ракета жасауға қатысуға мүмкіндік береді. Рауш өте талантты, бірақ мақтанқор, және Брак оны жек көреді. Дегенмен, кітаптың кульминациялық сатысында ол онымен бірлесіп басқарылатын ракетаны жетілдіруге тырысады. Брак жобаның жетекшісі, ал жоба қиындыққа тап болып, жоспардан қалып қояды. Ол досы мен әріптесіне Раушпен бірге қауіпті ракеталық сынақтар жүргізуге қысым жасайды. Рауш ширылдап, шаршаңқы көрінеді және әріптестеріне осындай сынақтарды жүргізуде тәжірибесіз екенін жасыруға тырысады. Жарылыс болады, және Брактың досы Сим ауыр жарақат алады: денесі мен химиялық күйіктер, сондай-ақ өкпесі зақымданады, оның өміріне қауіп туады. Брактың никесіндегі әйелі, куәгер болып, Бракқа Рауштың сынақ кезінде үрейленгенін және "ол тоқтамайтын болған, ол қосқыштармен ойнаған, машинасы іске қосылмайтын, бірақ ол тұрақты түрде тұтану кілтін бұра беретін адам сияқты", - дейді. Ол Рауш жарылысқа себеп болуы мүмкін деп санайды (бірақ бұл алаңдау негізсіз болып шығады). Брак Раушпен қызу дауласады, содан кейін жобаның болашағы және кім басшылық етуі керек деген мәселелер бойынша жоғары лауазымдағы басшысымен пікір алысады. Брак жоғары лауазымдағы басшысын жобаны басқаруды жалғастыруға көндіреді. Талқылау аяқталғанда, басшысы: "Жарайды, бәрі шешілді" дейді. Бірақ ол "Бір нәрсе бар – мен осы қызды жұмыстан шығарамын" деп қосады. Брактың наразылығы тамағына тікелей келеді: "ұялып, аяғына қарады, содан кейін мақұлдап иесін иді". Кітап Брак пен Рауштың қолдары ұстасып, сәтті ракеталық сынақтың аяқталуын бақылап тұрғанымен аяқталады. "Көріп қалдың ба, Гюнтер?" дейді Брак. "Иә", - деді Рауш тынышалап, "жұлдыз сияқты. Құлайтын жұлдыз". "Біз оны жасадық", - дейді Брак мақтанышпен, осылайша әңгіме аяқталады. The New York Times-тың рецензенты былай дейді: "Бракты кез келген және барлық кедергілерге қарамастан, өз тағдырына ерлікпен ұмтылатын идеалдық адам ретінде қарастыру керек пе? Әлде ол өзінің амбициялары үшін этикалық принциптерден бас тартатын, жағымсыз тұлға ма?" Газет "керемет повесть" деп сипаттаса да, қазіргі оқырман үшін қызығушылықтың көп бөлігі кең сюжеттік желіде емес, сонымен қатар басқа жерде жақсы құжатталмаған уақытты, жерді және жағдайларды жандандыратын ондаған ұсақ-түйектер мен ерекшеліктерде жатыр.
The novel traces the life of Stanley Brack, captivated by model aircraft as a child. He enters MIT, and in a memorable scene, is interviewed by the head of the School of Aeronautical Engineering, a legendary German aerodynamicist. His main concern is unexpected. "From your hair and general coloring," he said slowly, "I thought you might perhaps be Jewish." Brack reassures him that he and both his parents are Baptists and of Scots Irish descent. "We have to be careful," the professor confides; "The aircraft industry is one of the few they haven't managed to take over yet," and congratulates Stanley on his acceptance into the course. The incident turns out to be one of many in which Brack swallows any thought of protest and goes along to get along. After graduation, he joins Amcraft, the Amalgamated Aircraft Corporation, in Los Angeles. It is a manufacturer of aircraft components that is just about to unveil its first complete airplane, a transport. The company is run personally by Dave Humbler, "president, founder of the company, chief engineer—big wheel number one. Real nice guy, Dave," a colleague explains. (Resemblances can be seen to the Douglas Aircraft Company.) Brack rises through the ranks and grows with the company. After the war Amcraft acquires the services of Gunther Rausch, "a spoil of war" and a rocket expert from Peenemünde. His presence gives the company an edge in picking up missile work. Rausch is brilliant but arrogant and Brack detests him. Nevertheless, as the book draws to a climax, he makes common cause with him in an effort to perfect a guided missile. Brack is the project manager, and the project is in trouble and behind schedule. He pressures a friend and colleague into conducting some dangerous rocket tests with Rausch. Rausch is tense and jittery and gives coworkers an impression that he is concealing personal inexperience in conducting such tests. There is an explosion, and Brack's friend Sim suffers terrible injuries: physical and chemical burns and lung damage that leaves him close to death. Brack's fiancée, a witness, tells Brack that Rausch was panicky during the test and "never stopped fiddling with the switches he was like some hot head whose car won't start but who keeps on turning the ignition switch." She thinks Rausch could have caused the explosion (a concern which ultimately turns out to be unfounded). Brack furiously argues with Rausch, then debates with his superior about the project's future and who should lead it. Brack convinces his superior to let him continue as leader. As the discussion closes, his superior says "Okay, it's all settled." But he adds "One other thing—I'm firing the girl." Brack's protest sticks in his throat; "ashamed, he looked at his feet, and then he nodded." The book closes with Brack and Rausch standing together literally arm in arm, watching the conclusion of a successful missile test. "Did you see it, Gunther?" Brack says. "Yah," breaths Rausch, "Just like a star. A shooting star." "And we made it," says Brack, proudly, as the tale ends. The New York Times reviewer says that "the question arises whether Brack is to be regarded as an all wool idealist pursuing heroically his destiny despite any and all distractions tossed in his way. Or is he a less desirable type, possessed of the ability to abandon all pretense to ethical conduct in his ambitious pursuit after self advancement?" Although the Times calls it an "absorbing narrative," to a modern reader much of the interest lies, not in the broad story outline, but in the dozens of little details and circumstantial touches which bring times, places, and situations—not well documented elsewhere—to life.
Цитаталар
Түнде өнермен жасырылған бұталардан нұр шашылып, негізгі ғимаратты ақ жарықпен жабады, қара жиекті үш қабатты терезелерді ерекшелеп көрсетеді. Терезелер үзіліссіз, көзді жоғары көтеретін тік сызықтармен көтеріліп, ежелгі Римнің классикалық құрылыстарынан алынған әсем, қатаң күмбезге ұласады. Әр қабаттың қабырғасында, түсіндіруді қажет етпейтін сенімнің жариялануындай, Дарвин, Ньютон, Аристотель және кіші әріптермен химиялық элементтерді ашқан, теңдеулерді дамытқан немесе табиғаттың негіздерін тапқан Лавуазье, Эйлер және Фарадейлердің есімдері қашалған. Шындығында, бұл – техниктер мен инженерлердің дамып өсетін ошағы, үлкен, жолақты бағаналардың үстінде тасқа жазылғандай, МАССАЧУСЕТС ТЕХНОЛОГИЯ ИНСТИТУТЫ. "Менен не күтесің, ғажайыптарды қой!" – ашуланып сұрады Рауш. "Менен қозғалтқыш жасауды күтесің бе?" – ол саусақтарын щық еткізіп айтты. "Мен ғалыммын, емеспін колдовник! Жаңа қозғалтқыш жасау үшін сынақ стендтерін бірінен кейін бірі тәжірибелік қозғалтқыштармен қамтамасыз ететін ұйым керек. Қозғалтқышты жасап, бұзып, қайта жасау керексің, жұмыс істейтінін тапқанша."
At night, floodlights glare from artfully concealing shrubbery and lave the main building with a white light that emphasizes black trimmed, three story windows rising in uninterrupted, eye leading verticals toward a dominant, austere dome mimicked from some classic pile of ancient Rome. On every slab sided cornice, like proclamations of faith needing no explanation, are chiseled Darwin, Newton, Aristotle and, in lesser letters, the names of the more numerous Lavoisiers and Eulers and Faradays who have discovered the chemical elements or evolved the equations or stumbled upon the fundamentals of nature. Indeed, not unlovely is the breeding ground of technicians and engineers which, as announced in stone above great, fluted columns, is the MASSACHVSETTS INSTITVTE OF TECHNOLOGY. "What do you expect from me—miracles!" Rausch demanded angrily. "Do you expect me to build an engine—" he snapped his fingers—"like so? I am a scientist, not a magician! To develop a new engine you must haf an organization that can supply the test benches with one experimental engine after the other. You must make, break and remake engines until you get one that works."