Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
Он мыңдаған жылдар бойы абориген тайпалары Ооднадатта орналасқан жерді сауда жолындағы сенімді су көзі ретінде пайдаланды; Ооднадаттаның өзінде ешқандай елді мекен болған жоқ. Джон Макдуол Стюарт 1859 жылы осы аймақты зерттеді. Оның жолы 1872 жылы құрылысы аяқталған Жер үсті телеграф желісінің шешушілері үшін негізгі бағыт болды. Алфред Джайлс Ооднадаттаға жақын, Сары су тобы немесе Бұрыштық бағана деп аталған, кейін Хукидің су тобы және Пик деп белгілі болған жерді атап өтті.
For tens of thousands of years, Aboriginal tribes visited the place where Oodnadatta is located as a reliable source of water on their trade route; there was no settlement at Oodnadatta itself. John McDouall Stuart explored the region in 1859. His route was generally followed by the surveyors of the Overland Telegraph Line, completed in 1872. Alfred Giles referred to a place called the Yellow Waterhole, or Angle Pole, later known as Hookey's Waterhole and The Peake, near Oodnadatta.
Телеграфтар, түйелер және теміржолдар
Бұрыштық полюс – Ооднадаттаға жақын жерде телеграф желісінің бағыты солтүстікке қарай өзгерген нүкте. Ол "Пейк" немесе "Фрилинг Спрингс" деп те аталатын Пейк мал шаруашылығы орнының жанында орналасқан. Альфред Джайлс 1870 жылдары "Пейк" қаласында саяхатшы Эрнест Джайлзбен (туыс емес) болған жалғыз кездесуін еске алады. Ооднадатта мен Марриде көптеген түйешілер қоныстанды, олардың кейбіреулері отбасымен келді, ал кейбіреулері, көбінесе абориген әйелдеріне үйленді. 1880 жылдары Бұрыштық полюс Ұлы Солтүстік темір жолын ұзартудың жоспарланған соңғы станциясы ретінде белгіленді. Темір жол салынғаннан кейін, мұнда қала құрылып, 1890 жылдың қазан айында үкіметтік қалашық деп жарияланып, Ооднадатта деп аталды. 1889 жылы Бұрыштық полюс Батыс Австралиядағы Роубк шығанағынан басталатын жер берілімімен салынған темір жолдың оңтүстік-шығыс соңғы станциясы ретінде де ұсынылды. Бұл темір жол Лондон синдикатымен ұсынылған және шамамен 1600 шақырым (1000 миль) ұзындықта, 1600 мм кеңдігімен салынбақ болған. Алайда, ол ешқашан салынбады. Қала 1929 жылы темір жол Алис-Спрингске дейін созылғанға дейін Ұлы Солтүстік темір жолының соңғы станциясы болып қала берді, содан кейін темір жолдың атауы Орталық Австралия темір жолы деп өзгертілді. Темір жол тар рельстермен (1067 мм) салынды, және пойыз қозғалысы жиі су шаюлар мен рельс төсегінің басқа да зақымдануынан тоқтатылып, баяу және сенімсіз қызмет көрсетуге әкелді. Ооднадатта арқылы өтетін темір жол жабылып, батысқа қарай жаңа стандартты рельс салынып, Ооднадаттаны айналып өтіп, 1980 жылдың қазан айында пайдалануға берілді.
Angle Pole is the point near Oodnadatta where the direction of the telegraph line changed to a more northerly direction. It is near the Peake cattle station, also known as "The Peake", or Freeling Springs. Alfred Giles refers to his only meeting with the explorer Ernest Giles (no relation) at "the Peake" in the 1870s. Many of the cameleers settled in Oodnadatta and Marree, some with families and some marrying, mainly Aboriginal women. In the 1880s, Angle Pole was identified as the proposed terminus for the extension of the Great Northern Railway. When the railway was built, a town was established here, and in October 1890 was proclaimed a government township and renamed Oodnadatta. In 1889, Angle Pole was also proposed as the south eastern terminus of a land grant railway from Roebuck Bay in Western Australia. This railway was proposed by a London syndicate and would have been about 1000 miles (1600 km) long, with the wider 1600 gauge. However this was never built. The town remained the terminus of the Great Northern Railway until the line was extended to Alice Springs in 1929 and the railway's name was changed to the Central Australia Railway. The railway was built with narrow gauge (1067) tracks, and train traffic was frequently disrupted by washouts and other damage to the trackbed, leading to a slow and unreliable service. The railway through Oodnadatta was closed and a new standard gauge line was built to the west, bypassing Oodnadatta, and opening in October 1980.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Ооднадаттаның ең қарбалас кезеңі Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары болды, сол кезде Австралия армиясы мен Австралия Корольдік әуе күштері Дарвинге жол тартқан әскер пойыздары мен ұшақтарды қамтамасыз ету үшін жергілікті құрылыстарды орнатты.
Oodnadatta's busiest era was World War II when the Australian Army and the Royal Australian Air Force set up local facilities to service troop trains and aircraft en route to Darwin.
21 ғасыр
Ооднадатта жолындағы туристік ағын мен кен өнеркәсібі ауылдың тіршілігін қамтамасыз етеді. Аборигендер мектебі ең ірі жұмыс беруші болып табылады. 2023 жылы қалаға кері осмостық әдіспен суды тұщыландыратын қондырғы орнатылды, соның арқасында тұрғындар алғаш рет тазартылған ішу суына қол жеткізді. Бұрын қаланың ауыз суы Ұлы Артезиан алабынан алынған тазартылмаған жер асты суларынан тұрды, ал штат үкіметі 1980 жылдары тұрғындарды осы суды ішуден сақтандырды, себебі ол сирек кездесетін, өмірге қауіпті ми инфекциясы – біріншілік амебалық менингоэнцефалитке шағу қаупін тудыратын.
Tourist traffic along the Oodnadatta Track and the mining industry keep the village alive. The Aboriginal school is the biggest employer. In 2023, a reverse osmosis water desalination plant was installed in the town, giving it access to treated drinking tap water for the first time. The town's drinking water supply was previously untreated groundwater from the Great Artesian Basin, which the state government warned residents to avoid as early as the 1980s due to the risk of the rare life threatening brain infection primary amoebic meningoencephalitis.
Кіру, құрылғылар, көрікті жерлер
Ооднадаттаға Кубер-Педиден немесе Марриден Марлаға дейінгі толыққанды емес Ооднадатта тас жолымен, немесе солтүстіктен Финке/Апутула, NT арқылы ("Ескі Ган мұра жолы") баруға болады. "Пинк Роудхаус" (ашық қызғылт түске боялғандықтан осылай аталады) жанармай, жалпы дүкен, тамақ, түрлі жатақтар және пошта қызметтерін ұсынады. 1890 жылдары салынған "Трансконтинентальдық" қонақ үйі мен тұрақ жайлары да сол жағында орналасқан. Ооднадаттаға Кубер-Педи – Ооднадатта бір күндік пошта маршруты аптасына екі рет қызмет көрсетеді. "ОКА" пошта машинасы сонымен қатар жүк пен жолаушыларды тасиды. Қаланың жанындағы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған әуежайдың ұшу-қону жолағы асфальтталған.
Oodnadatta can be reached by an unsealed road from Coober Pedy or via the unsealed Oodnadatta Track from Marree to Marla or from the north via Finke/Aputula, NT (on the "Old Ghan Heritage Trail"). The Pink Roadhouse (so called because it is painted bright pink) provides petrol, a general store, meals, a variety of accommodation, and post office facilities. The Transcontinental Hotel, built in the 1890s, is on the same side of the road, as is the caravan park. Oodnadatta is serviced twice weekly by the Coober Pedy Oodnadatta One Day Mail Run. The OKA mail truck also carries some general freight and passengers. The air strip adjacent to the town, originally built during World War II, has a sealed surface.
Тарихи ғимараттар
Тарихи Ооднадатта теміржол станциясы, қазір мұражай, Оңтүстік Австралияның мұра тізіліміне енгізілген.
The historic Oodnadatta railway station, now a museum, is listed on the South Australian Heritage Register.
Ооднадатта аборигендер мектебі
Ооднадатта аборигендік мектебі Кутая террасасында орналасқан және Оңтүстік Австралия үкіметі басқаратын, бастауыш сыныптан 12-ші сыныпқа дейін білім беретін мектеп. 2018 жылы мектепте барлығы 14 оқушы оқыды, олардың 86%-ы аборигендер, ал оқытушылар құрамы үш адамды құрады.
The Oodnadatta Aboriginal School, located in Kutaya Terrace, is a school operated by the Government of South Australia offering education from Reception to Year 12. In 2018, the school had a total enrolment of 14 students, of whom 86% were indigenous, and a teaching staff of three.
Климат
Ооднадатта ыстық шөлді климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелуі BWh) және Австралиядағы ең жоғары сенімді өлшенген максималды температура осы қалада тіркелген: 1960 жылдың 2 қаңтарында 50,7 °C (123,3 °F). Бұл рекорд 2022 жылдың 13 қаңтарына дейін бұрынғыдан асып түспеді, сол күні Батыс Австралиядағы Онслоу қаласында 50,7 °C (123,3 °F) температура өлшенді, осылайша Ооднадаттаның рекордымен теңесті. Бұл сондай-ақ Оңтүстік Австралияда тіркелген ең жоғары температура. 1889 жылы Клонкеррида одан да жоғары температура тіркелген; алайда, ол стандартты емес жағдайда өлшенгені және алғашқыда ойланғаннан әлдеқайда төмен болғаны кейіннен дәлелденді. Ооднадаттада қаланың "Ең құрғақ қала, ең құрғақ континенттегі ең құрғақ штат" екенін жариялайтын үлкен тақта орнатылған.
Oodnadatta has a hot desert climate (Köppen climate classification BWh) and has also recorded the highest reliably measured maximum temperature in Australia: 50.7 °C (123.3 F) on 2 January 1960. This record stood unequalled until 13 January 2022, when a temperature of 50.7 °C (123.3 °F) was measured in Onslow, Western Australia, thus equalling Oodnadatta's record. This is also the highest temperature recorded in the South Australia. A higher temperature was recorded at Cloncurry in 1889; however, this has since been shown to have been recorded in a non standard enclosure and likely to have been considerably cooler than first believed. There is a large sign in Oodnadatta claiming the town is "The driest town, the driest state of the driest Continent".
Басқару
Ооднадатта федералдық Грей округінде, Стюарт штатының сайлау округінде, Оңтүстік Австралияның мал шаруашылығымен айналысатын инкорпорацияланбаған аймағында және штаттың Солтүстік аймағында орналасқан.
Oodnadatta is located within the federal Division of Grey, the state electoral district of Stuart, the Pastoral Unincorporated Area of South Australia and the state's Far North region.
Марстағы Ооднадатта
Ооднадатта деген атау Марс планетасындағы бір кратерге берілген.
The name Oodnadatta has been used as a name for a crater on the planet Mars.