Кіріспе
Бір күкірт және бір сутек атомы бар бейорганикалық анион. Бисульфид (немесе британдық ағылшынша бисульфид) – химиялық формуласы HS− (SH− деп те жазылады) болатын бейорганикалық анион. Ол бисульфид тұздарына түс қосбайды, ал оның тұздарының ерекше шіріген иісі болуы мүмкін. Бұл күшті сілте. Бисульфид ерітінділері коррозиялық және теріге зиян келтіреді. Ол маңызды химиялық реагент және өнеркәсіптік химиялық зат, негізінен қағаз өндірісінде (Крафт процесі), тоқыма өнеркәсібінде, жасанды хош иістендіргіштерде, мыс қорытпаларын бояуда және темірді бақылауда қолданылады.
Bisulfide (or bisulphide in British English) is an inorganic anion with the chemical formula HS− (also written as SH−). It contributes no color to bisulfide salts, and its salts may have a distinctive putrid smell. It is a strong base. Bisulfide solutions are corrosive and attack the skin. It is an important chemical reagent and an industrial chemical, mainly used in paper pulp industry (Kraft process), textiles, synthetic flavors, coloring brasses, and iron control.
Қасиеттері
Тұздардың әртүрлі түрлері белгілі, соның ішінде натрий гидросульфиді және калий гидросульфиді. Аммиак гидросульфиді, "сасық бомбалардың" құрамына кіретін зат, таза қатты күйде бөлініп алынбаған. Сульфид дианионының тұздары деп сипатталатын кейбір қосылыстар көбінесе гидросульфидтен тұрады. Мысалы, натрий сульфидінің гидратталған түрі, формуласы Na2S * 9 H2O, NaSH * NaOH * 8 H2O ретінде дұрыс сипатталады. Сулы бисульфид ультракөк және көрінетін спектрде шамамен 230 нм толқын ұзындығындағы жарықты сіңіреді. Осы тәсілді пайдалану арқылы бисульфид мұхит суларында және канализацияда анықталды. Бисульфидті сульфид дианионымен (S2(2−) немесе -S–S-) шатастырмау керек.
Химиялық реакциялар
Қышқылмен әрекеттескенде бисульфид сутек сульфидіне айналады. Күшті қышқылдармен ол екі рет протонға түсуі мүмкін. Бисульфидтің тотығуы сульфатты береді. Қатты қыздырғанда бисульфид тұздары ыдырап, сульфид тұздары мен сутек сульфидін түзетіп шығарады.
Биохимия
Физиологиялық pH деңгейінде күкірттегіш газ әдетте толық ионданып, бисульфидке (HS−) айналады. Сондықтан биохимиялық зерттеулерде "күкірттегіш газ" термині көбінесе бисульфидті білдіреді. Бисульфид азот оксиді мен көміртек оксидімен қатар үшінші газтрансмиттер ретінде анықталды.
Басқа деривативтер
SH− – көптеген металл иондарымен кешендер түзейтін жұмсақ, анионды лиганд. Мысалдарға алтын(I) хлоридінен және титаноцен дихлоридінен алынған [Au(SH)2]− және (C5H5)2Ti(SH)2 жатады.
Қауіпсіздік
Бисульфид тұздары коррозиялық, күшті сілтілі және қышқылданғанда улы күкірттекті сутекті бөліп шығарады.