Уилсонс Промонтори – Австралияның оңтүстік мүйісі

Кіріспе

Вильсонс үстірт - Виктория штатында орналасқан Австралияның ең оңтүстік бөлігін құрайтын жартыарал. Саут-Пойнт – Вильсонс үстірттің және де Австралия құрлығының ең оңтүстік нүктесі. Жақын орналасқан Оңтүстік-Шығыс нүктесінде Вильсонс Промонтори маяғы орналасқан. Жартыаралдың көп бөлігі Вильсонс Промонтори ұлттық паркі және Вильсонс Промонтори теңіз ұлттық паркімен қорғалған.

Адамзат тарихы

Бұл жерді алғаш рет жергілікті халықтар кемінде 6500 жыл бұрын, еуропалықтар келгенге дейін мекендеген. Батыс жағалауындағы ошақтар тұрғындардың теңіз өнімдерімен қоректенгенін көрсетеді. Бұл жер туралы арман әңгімелерінде, оның ішінде Боллум Баукан, Лоуэрн және Тиддалик аңыздарында айтылады. Аймақ Гунай/Курнай және Бун Вуррунг халықтары үшін маңыздылығын сақтап келеді, олар бұл жерді өздерінің дәстүрлі елі/жері деп есептейді. Ол алғашқыда күнделігінде бұл жерді "Фурно жері" деп атаған, капитан Фурно бұл жерді бұрын көргенін ойлаған. Бірақ Порт-Джексонға оралғаннан кейін Мэтью Флиндерспен кеңескенде, бұл жердің мүлдем басқаша екеніне көз жеткізді. 19 ғасырда аймақта теңіз түлкілерін аулау жүргізілген. 1837 жылдан бастап Вильсонс мүйісіндегі шығанақта жағалаудан кит аулау да жүзеге асырылған. 1843 жылы Леди шығанағында (Refuge Cove) аулау әлі де жалғасып жатқан. 1880 және 90-жылдары аймақты ұлттық парк ретінде қорғау үшін халықтық науқан жүргізілді, оған Викторияның Далалық Табиғаттанушылар клубы да қатысты. Мүйіс 1898 жылдан бері ұлттық парк мәртебесіне ие. Жергілікті тұрғындар "Пром" деп те атайтын Вильсонс Промонтори ұлттық паркі Викториядағы ең ірі жағалаудағы жабайы табиғат аймағын қамтиды. 1930 жылға дейін, жол салыныс аяқталғанға дейін, оған тек қайықпен ғана жетуге болады еді. 2005 жылы қызметкерлердің салған өрті бақылаудан шығып, парк аумағының 13%-ын өртеді, нәтижесінде кемпингтегілер эвакуацияланды. 2009 жылы Силерс-Коув маңындағы молния шарпығаннан өрт шығып, аумақтың көп бөлігін өртеді, бұл жер 1951 жылдан бері өртенбеген еді. Өрт 8 ақпанда, "Қара сенбі" күнінен кейін басталды, сол күні қатты ыстық толқын, өрт сөндірудің нашарлығы, электр инфрақұрылымының бұзылуы және табиғи себептер Виктория штатында жүздеген орман өрттеріне әкелді. Өрт Тайдал өзенінің кемпинг аймағына жетпесе де, парк штаб-пәтері зардап шекпеді. Парк оқиғадан кейін бір айдан соң қайта ашылды, ал өртенген аймақтар тез жаңарып кетті. Зақымдарға қарамастан, аймақтың табиғи сұлулығы көбінесе сақталды. 2011 жылдың наурыз айында Tidal River кемпинг аймағында су тасқыны болды, себебі ауа райы нашар болды. Дарби өзенінің үстіндегі көпір қирады, Tidal River-ге көлікпен бару мүмкін болмады, нәтижесінде келесі күндері барлық келушілер тікұшақпен эвакуацияланды және парктің оңтүстік бөлігі жабылды. 2011 жылдың қыркүйегінде негізгі жол және Дарби өзеніндегі көпір жөнделгеннен кейін Tidal River-ге қоғамдық қолжетімділік қайта ашылды. Tidal River-ден оңтүстікке қарайғы парктің барлық бөліктері жолдар мен жаяу жолдары жөнделгенге дейін жабық қалды. Парк 2012 жылғы Пасхаға дейін толыққанды ашылды. Туристер Уилсонс Промонтори ұлттық паркінде тұруды қаласа, қарапайым немесе жайлы кабиналарды немесе кемпингті (электрмен жабдықталған/жабдықталмаған) таңдай алады. Алайда, көптеген адамдар Янакидегі парктің сыртындағы жатақханада тұруды жөн көреді, онда олар Вильсонс мүйісінің тауларын және пейзажын көре алады және паркке тегін кіруге бірнеше минут қашықтықта болады. Паркте солтүстік және оңтүстікке қарай екі негізгі маршрутпен жаяу саяхаттауға арналған жолдар бар. Оңтүстік маршруты түнгі саяхатшылардың арасында танымал, онда жабайы кемпингке қолайлы бірнеше кемпинг аймақтары бар. Бұталарды зақымдауды азайту үшін кемпингке тек белгіленген аймақтарда ғана рұқсат етіледі.

The promontory was first occupied by indigenous Koori people at least 6,500 years prior to European arrival. Middens along the western coast indicate that the inhabitants subsisted on a seafood diet. The promontory is mentioned in dreamtime stories, including the Bollum Baukan, Loo errn and Tiddalik myths. The area remains highly significant to the Gunai/Kurnai and the Boon wurrung people, who consider the promontory to be their traditional country/land. He initially referred to it as "Furneaux's Land" in his diary, believing it to be what Captain Furneaux had previously seen. But on returning to Port Jackson and consulting Matthew Flinders he was convinced that the location was so different it could not be that land. Seal hunting was conducted in the area in the 19th century. Shore based whaling was also carried out in a cove at Wilsons Promontory from at least 1837. It was still underway in 1843 at Lady's Bay (Refuge Cove). Throughout the 1880s and '90s a public campaign to protect the area as a national park was waged, including by the Field Naturalists' Club of Victoria. The promontory has been a national park, to one degree or another, since 1898. Wilsons Promontory National Park, also known locally as "the Prom", contains the largest coastal wilderness area in Victoria. Until the 1930s, when the road was completed, it was accessible only by boat. In 2005 a burn started by staff got out of control and burnt 13% of the park, causing the evacuation of campers. In 2009, a lightning strike near Sealer's Cove started a fire that burned over Much of the area had not been burned since 1951. The fire began on 8 February, the day after "Black Saturday", where an intense heat wave, combined with arson, faulty electrical infrastructure and natural causes, led to hundreds of bushfires burning throughout the state of Victoria. Although the fire burned to within , the Tidal River camping area and park headquarters were unaffected. The park reopened to the public one month after the incident and the burned areas quickly regrew. Despite the damage, the natural beauty of the area remained largely intact. In March 2011 a significant rainfall event led to major flooding of the Tidal River camping area. The bridge over Darby River was cut, leaving no vehicle access to Tidal River, leading to the evacuation of all visitors by helicopter over the following days, and the closure of the southern section of the park. In September 2011 public access to Tidal River was reopened following repair of the main access road, and the bridge at Darby River. All sections of the park south of Tidal River were closed while further repairs of tracks and footpaths were undertaken. The park was fully re opened by Easter of 2012. Tourists may choose basic or glam, cabins or camping (powered/unpowered) if they wish to stay inside Wilsons Promontory National Park. Many however choose to stay in accommodation just outside the Park in Yanakie, where they can still view the Wisons Promontory mountains and scenery and be only minutes from the Park's free entrance. There are overnight hiking tracks with two key circuits, one in the north and one in the south. The southern circuit is more popular with overnight hikers with several camping areas suited to wild camping. Camping is only allowed in the designated areas to reduce damage to the bush.

Атауы

Кейбір дәстүрлі меншік топтары бұл жерді "Йирук" немесе "Вамуон" деп те атайды. XIX ғасырдың басынан бері ол Вильсонс үстірт деп те белгілі. Бұл атауды Мэтью Флиндерс пен Джордж Басс ұсынған Губернатор Хантер берді:

"Біздің ұсынымымыз бойынша губернатор Хантер оны Уилсон мүйісі деп атады, Лондондық досым Томас Уилсонға құрмет көрсету мақсатында."

География және жануарлар дүниесі

Жағалау ерекшеліктеріне кең аралық саздықтар, құмды жағажайлар және қорғалған шығанақтар кіреді, олар оңтүстікте биік гранитті жартастармен және үлкен басқарылған құм төбелерімен және батпақтармен бөлінеді. Аралдың айналасын ұсақ гранит аралдар қоршап тұрады, олар бірлесіп Вильсонс Промонтори аралдарының маңызды құс аймағын құрайды, BirdLife International оны теңіз құстарының көбейуі үшін маңызды деп таныды. Tidal өзені – Вильсонс Промонторидегі негізгі өзен. Өзен Норман шығанағына құйылып, толқындармен бірге көбейеді. Өзеннің түсі өте ерекше, қызғылт сары. Бұл аймақтағы шай ағаштарының көптігіне байланысты, олар суды танинмен бояп, шайға ұқсас түс береді. Дарби өзені – кең суағарлы жазықтар мен иректерге ие екінші ірі өзен. 1909 жылдан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ол парктің бастапқы кіреберісі және тұру орны болды. Вильсонс Промонториде көптеген торсықтар, жергілікті құстар және басқа да жануарлар мекендейді. Промонториде ең көп кездесетін торсық – жалпы вамбат, оны парктің көп бөлігінде кездестіруге болады (әсіресе кемпингтер маңында, ол азық іздеп тіккен шатырларға кіретіні белгілі). Жарым аралда кенгурулар, жыландар, валлабилер, коалалар, ұзын мұрынды поторулар, ақ аяқты дунарттар, кең тісті егеуқұйрықтар, қауырсынды желкендер және эмулар да бар. Промонториде ең көп кездесетін құстардың ішінде қызыл розеллалар, сары құйрықты қара какадулар және керемет жұлдыздар бар. Сонымен қатар, қасқыр шошқалары, түлкілер, жабайы мысықтар, қоянтар, қара қарғалар және қара құстар сияқты зиянкестер де көп. Вильсонс Промонтори теңіз ұлттық паркі мен Корнер-Инлет теңіз ұлттық паркі құрылғандықтан, бұл аймақта теңіз жануарлары мен коралл рифтерінің алуан түрлілігі бар. Соңғы жылдары, ұзақ жылдардан кейін, Кеңес Одағының (Жапонияның көмегімен) заңсыз аң аулауынан кейін, оңтүстік жорлан киттері осы аймаққа қайта оралып, қорғалған шығанақтарда демалып, бала туа бастады, сондай-ақ жорлан киттері де осында келеді. Бұл аймақтан қасқыр киттерінің де өтіп кеткені белгілі, ал дельфиндер, тюлендер, теңіз арыстандары мен пингвиндер әлі де кездеседі. Жарым аралда екі үлкен құм төбелері де бар – Үлкен Дрифт және Кішкентай Дрифт. Олар көпшілікке аса танымал емес, бірақ кейде жаяу жүргіншілер келіп, құммен сырғанауға жарамды.

Coastal features include expansive intertidal mudflats, sandy beaches and sheltered coves interrupted by prominent headlands and plunging granite cliffs in the south, backed by coastal dunes and swamps. The promontory is surrounded by a scatter of small granite islands which, collectively, form the Wilsons Promontory Islands Important Bird Area, identified as such by BirdLife International because of its importance for breeding seabirds. Tidal River is the main river in Wilsons Promontory. The river runs into Norman Bay and swells with the tide. The river is a very fascinating colour, a purple yellow. This is due to the large number of tea trees in the location, which stain the water with tannin, giving it a tea like appearance. Darby River is the second major river, with extensive alluvial flats and meanders. It was the site of the original park entrance and accommodation area from 1909 to the Second World War. Wilsons Promontory is home to many marsupials, native birds and other creatures. One of the most common marsupials found on the promontory is the common wombat, which can be found in much of the park (especially around campsites where it has been known to invade tents searching for food). The peninsula is also home to kangaroos, snakes, wallabies, koalas, long nosed potoroos, white footed dunnarts, broad toothed rats, feather tailed gliders and emus. Some of the most common birds found on the promontory include crimson rosellas, yellow tailed black cockatoos and superb fairywrens. There are also many pests, including hog deer, foxes, feral cats, rabbits, common starlings, and common blackbirds. As the Wilsons Promontory Marine National Park and Corner Inlet Marine National Park have been established, the area holds a variety of marine life and coral reefs. In recent years, after a long disappearance, due to illegal hunting by the Soviet Union with help by Japan, Southern right whales started to return to the area to rest and calve in the sheltered bays along with Humpback whales. Killer whales are also known to pass the area, and dolphins, seals, sea lions, and penguins still occur today. The peninsula is also home to two large sets of dunes, the Big Drift and Little Drift. They are not very well known but sometimes visited by hikers and suitable for sandboarding.

Климат

Уилсонс-Крепостінің мұхиттық климаты «Қырықжылдық желдердің» күшті әсеріне тап болады, осының салдарынан жазғы температура теңіз деңгейіндегі Австралияның бас бөлігіндегі қалыпты температурадан төмен болады. Қыс және көктем айларында төмен қысымдық жүйелер мен мол жауын-шашын басым болады.