Кіріспе
1923–2012 жылдардағы ағылшын комедияшысы, жазушысы және актері Эрик Сайкс (4 мамыр 1923 – 4 шілде 2012) – ағылшын радиосының, сахнаның, телевидениесінің және киноның авторы, комедияшысы, актері және режиссері. Оның өнер жолы 50 жылдан астамды құрады. Ол осы кезеңнің көптеген басқа да көрнекті комедия актерлерімен және жазушыларымен, соның ішінде Тони Хэнкок, Спайк Миллиган, Томми Купер, Питер Селлерс, Джон Антробус және Джонни Спейтпен бірге жиі жұмыс істеді және олар үшін жазды. Сайкс 1950-ші жылдары жазушы және актер ретіндегі көптеген радиолық жұмыстары арқылы танымал болды, оның ішінде "The Goon Show" бағдарламасының кейбір сценарийлерін жазуға қатысты. Ол 1960-шы жылдардың басында Хэтти Жакпен бірге бірнеше танымал BBC комедиялық телесериалдарында ойнағанда тележұлдызға айналды.
Eric Sykes (4 May 1923 – 4 July 2012) was an English radio, stage, television and film writer, comedian, actor and director whose performing career spanned more than 50 years. He frequently wrote for and performed with many other leading comedy performers and writers of the period, including Tony Hancock, Spike Milligan, Tommy Cooper, Peter Sellers, John Antrobus and Johnny Speight. Sykes first came to prominence through his many radio credits as a writer and actor in the 1950s, which include collaboration on some scripts for The Goon Show. He became a TV star in his own right in the early 1960s when he appeared with Hattie Jacques in several popular BBC comedy television series.
Ерте өмір
Сайкс 1923 жылдың 4 мамырында Ланкаширдегі Олдхэм қаласында дүниеге келді; анасы үш аптадан кейін қайтыс болып, оны және екі жасар інісі Вернонды анасыз қалдырды. Олардың әкесі мақта фабрикасында жұмыс істеген, сонымен қатар бұрынғы армия сержанты болған. Сайкс екі жасқа толғанда, әкесі қайта үйленді және оның Джон есімді жартылай бауыры болды. Сайкс Олдхэмдегі Уорд-стрит орталық мектебінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Корольдік әуе күштеріне қатысып, жетекші ұшқыш шенімен сымсыз байланыс операторы болып біліктілік алды.
Мансап
Сайкстың ойын-сауық мансабы Екінші дүниежүзілік соғыста арнайы байланыс бөлімінде қызмет еткенде басталды, сол кезде ол ұшу лейтенанты Билл Фрейзермен танысып, оныңмен жұмыс істеді. Сайкс RAF әріптестері Денис Норден және Рон Ричпен бірге әскерлерге арналған ойын-сауық шоуларын дайындауда ынтымақтасты. 1945 жылы мұндай бір шоуға дайындалып жатқанда, Сайкс Норден мен Ричпен бірге сахна жарығын іздеу үшін жақын маңдағы тұтқын лагеріне барды; лагерь одақтастар жақында азат еткен Берген-Белсен концлагері болып шықты. Сайкс, Норден және Рич өз әріптестері арасында азық-түлік жинап, ашқан тұтқындарды тамақтандыруды ұйымдастырды. Соғыс аяқталғаннан кейін Сайкс Лондонға барып өзін сынап көруге шешім қабылдады, ол өмірдегі ең суық қыстың (1946–47) ортасында келді. Ол жұмыс тез табылады деп ойлап, пәтер жалдады, бірақ бірінші аптаның соңында суықтап, аштыққа ұшырап, қаражаты қалмады. Оның өміріндегі және мансабындағы шешуші кезең Лондондағы алғашқы аптасының жұма күні кешке болды: ол көшеде Билл Фрейзермен кездесті, ол бұл кезде Playhouse театрында комедиялық рольде ойнап жүрді. Фрейзер кедей Сайксты театрға алып барып, оған тамақ-сусын ұсынды, содан кейін Сайкстың өзі үшін сценарий жазуын сұрады. Сайкс Фрейзер мен Фрэнки Ховердке сценарийлер жаза бастады және көп ұзамай комедия жазушысы ретінде үлкен сұранысқа ие болды. Сид Колинмен серіктестік құрып, 1950 жылы басталған BBC радиосындағы "Арчиді оқыту" шоусы мен "Variety Bandbox" бағдарламасында жұмыс істеді. "Арчиді оқыту" жобасымен жұмыс істеген кезде ол алғаш рет Хэтти Жакпен танысты.
1950 жылдар
Сайкс 1948 жылдан бастап теледидарға арнап жазуды қолға алған, бірақ 1950 жылдардың басында Сайкс радиодан теледидарға сәтті көшуді бастады, Би-би-си үшін бірқатар сериялық эпизодтар мен жеке шоулар жазды. Осы кезеңдегі оның жұмыстарының ішінде "Хауэрд тобы" (1952), "Фрэнки Хауэрдтің корейлік кеші", "Мамырдағы жаңғақтар" және "Фрэнки Хауэрд шоуы", сондай-ақ Фред Эмни мен Эдвин Стайлзбен түсірілген "Үлкен адам" (1954) фильмі бар. Сайкс осы уақытта "Бұйрықтар – бұйрықтар" (1954) армиялық комедиясында да алғаш рет экранда пайда болды, онда Сид Джеймс, Тони Хэнкок, Питер Селлерс, Билл Фрейзер және Дональд Плесенс те ойнады. 1953 жылдан бастап Сайкстің 130 Uxbridge Road, Shepherd's Bush мекенжайындағы бақшадағы азық-түлік дүкенінің үстіндегі шағын кеңсесін Спайк Миллиганмен бөлісіп пайдаланды. (Кейін Сайкс пен Миллиган Рей Галтон мен Алан Симпсонмен бірлесіп Associated London Scripts (ALS) құрды, бұл жазушылар агенттігі 1967 жылы таратылғанға дейін он жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеді). 1954 жылдың соңында Сайкс Спайк Миллиганмен "The Goon Show" сериалдарының сценарийлерін жазуға кірісті, бұл Миллиганның жұмыс жүктемесін азайтты. Олардың алғашқы бірлескен сценарийі "Goonland-тағы Арчи" атты "The Goon Show" мен "Educating Archie" арасындағы арнайы бағдарлама болды. Бұл бағдарлама 1954 жылдың маусымында көрсетілді және тұрақты "Goon Show" актерлері (Гарри Секомб сол кезде екеуінде де ойнады), сондай-ақ Питер Броу, оның қуыршағы Арчи Эндрюс және Хэтти Жак қатысты. Алайда, бұл бағдарлама сәтті болмады, сондықтан оның жазбасы мен сценарийі сақталған жоқ. Сайкс пен Миллиган 5-ші сериядағы (1954–55) 26 эпизодтың алғашқы алтауынан басқа барлығының, сондай-ақ 6-шы серияның (1955–56) үш эпизодының авторлары ретінде есептеледі; Сайкс сонымен қатар 15 минуттық "The Missing Christmas Parcel" атты "Goon Show" Рождестволық арнайы бағдарламасын жазды, ол 1955 жылдың 8 желтоқсанында Балалар сағатында көрсетілді. 1955 жылы Сайкс BBC Рождестволық қойылымында, "Pantomania" атты пародиалық пантомимада жазды және ойнады, онда сол дәуірдің көптеген танымал BBC тұлғалары қатысты; режиссураны Эрнест Максин жасады, ол кейін Морекэмб пен Уайз үшін ең танымал комедиялық бағдарламалардың кейбірін жасады. Сол жылы Сайкс жаңа құрылған тәуелсіз ATV телекомпаниясымен сценарий жазушы және эстрадалық шоу жүргізуші ретінде келісімшартқа қол қойды, сонымен бірге BBC үшін жазуды және ойнауды жалғастырды. Жаңа тұжырымдамада Сайкс өзінің қалыптасқан сахналық бейнесінің нұсқасын ойнады, ол 24 Себастополь террасасында, Шығыс Актонда тұратын, үйленбеген егіз қарындасы Харриетпен бірге тұратын, жұмыстан қашатын, апатқа ұшырайтын Эрик Сайкс есімді бакалаврді сомдады, Харриеттің рөлін Жак ойнады. Басқа тұрақты актерлер қатарында Деррик Гайлер, жергілікті констебль Уилфред "Корки" Тернбулл және Ричард Уоттис, олардың снобтық, тыңшы көршісі Чарльз Браун болды. Уоттис 3-ші сериядан кейін шоудан кетті, оның кетуі Браунның Австралияға көшіп кетуімен түсіндірілді. Қонақтардың арасында Хью Ллойд, Джон Блутал, Лео МакКерн және Артур Муллард болды. Бірінші серия (бес эпизод, барлығы Джонни Спейт жазған) 1960 жылдың 29 қаңтарында көрсетілді және бірден сәтті болды, "Эрик пен Хэтти" есімді комедиялық дуеттің Ұлыбританиядағы ең танымал және ұзақ өмір сүрген серіктестіктерінің бірі ретінде танылды. Алты эпизодтан тұратын екінші серияның сюжеттері (Спейттің ұсынысы бойынша жазылған) негізінен Сайкс жазды, бірақ ол Джон Антробус пен Спайк Миллиганмен бірлесіп бір-бір эпизодты жазды. Барлық келесі эпизодтарды тек Сайкс жазды. Сайкс 1969 жылы "Монте-Карло немесе Бюст!" комедиясында да тағы бір шағын рөлде ойнады, ол сондай-ақ "Жастық шақтағы батыл жігіттер" деп аталды.
1970 жылдар
1970 жылы Сайкс BBC теледидарына қонақ ретінде «Till Death Us Do Part» атты эпизодта оралып келді. 1971 жылы BBC үшін алты сериядан тұратын «Sykes and a Big, Big Show» сериасы және «Thames Television» үшін «Sykes: With the Lid Off» атты арнайы бағдарлама жарық көрді. 1972 жылы «Сайкс және А» сериалы тоқтатылуынан жеті жыл өткен соң, BBC осы сериалды «Сайкс» деген жаңа атпен қайта жаңғыртты. 1973 жылы Сайкс Дуглас Хикокстың «Қан театры» триллерінде полиция сержанты рөлінде шағын эпизодта ойнады. 1977 жылы Сайкс «Эрик Сайкс сүйікті нәрселерімізді көрсетеді» атты тағы бір телеарналық арнайы бағдарламаның авторы және жұлдызы болды. Ол сондай-ақ 1977 жылы «Йоркшир телевидениесі» үшін «Шарлидің әпкесі» туындысының сценарийін жазып, Брассетт рөлінде өнер көрсетті. «The Plank» сериалының үшінші нұсқасы 1979 жылы Thames TV үшін жарты сағаттық арнайы телебағдарлама ретінде түсірілді.
1980 жылдар
Сайкс 1980 жылы «The Likes of Sykes» және «Rhubarb Rhubarb» телеарнасы арқылы екі арнайы бағдарламаға сценарий жазып, түсірілді. Соңғы бағдарлама – Сайкс режиссерлік еткен 1969 жылғы «Rhubarb» қысқаметражды фильмінің қайта түсірілімі. Онда Джимми Эдвардс, Боб Тодд, Чарли Дрейк, Билл Фрейзер, Рой Киннер, Берил Рид және Норман Россингтон сияқты көптеген ескі достары қатысты. Бұл Хэтти Жакпен бірге түскен соңғы жұмысы болды. Фильм британдық шоу-бизнес дәстүрінен алынған идеяны пайдаланды, онда массовка актерлары төменгі деңгейдегі әңгімелерді имитациялау үшін «рүберек» сөзін қолданды, бұл «Goon Show» бағдарламасында да жиі кездесетін әзіл еді. 1981 жылы Сайкс «Егер бүгін орманға барсаңыз» комедиялық фильмін жазып, режиссерлік етіп, басты рөлде ойнады. Фильмде Рой Киннер, Фултон Маккей және Джордж Сеуэлл де қатысты. 1982 жылы Сайкс Джон Пертуимен бірге комедиялық дуэт Кэннон мен Боллдың қатысуымен түсірілген «The Boys in Blue» полициялық комедиялық фильмінде бас инспектор рөлін ойнады. Сол жылы Thames TV үшін ол Томми Купер және Денди Николспен бірге «The Eric Sykes 1990 Show» бағдарламасына қатысып, сценарийін жазды, сондай-ақ «It's Your Move» атты сөзсіз комедияда түсті. Бұл комедияда Ричард Брайерс және Сильвия Симс жаңа үйге көшіп келе жатқан жұбайлардың басынан кешетін қиындықтар көрсетілген. Олар үйін көшірумен айналысатын, апатқа бейім фирманы жалдайды, оның басшысы Сайкс еді. Фильмде Томми Купер, Бернард Крипбинс, Джимми Эдвардс, Айрин Хэндл, Боб Тодд және Эндрю Сакс сияқты жұлдызды актерлер қатысты. 1988 жылы Сайкс Thames арнасы үшін тағы бір үнсіз фильм түсірді – «Мистер Х. Кешіксіз», оқиғасы жерлеу рәсімінде өтеді. 1984 жылы Сайкс «Габриэль және Doodleman» балалар фильмінде Жин рөлін ойнады, онда Виндзор Дэвис (ол 2000 жылы Сайкспен бірге BBC-нің «Gormenghast» сериалында да түсті), Боб Тодд, Линси де Пол және Гарет Хант қатысты. 1985 жылы ол «Алиса Әдемі елде» сериалында Шапақ шешуші рөлін ойнады, онда Майкл Бентин, Лесли Кроутер және Леонард Росситер сияқты жұлдызды актерлер қатысты. Сондай-ақ, ол Пэтси Кенсит бас рөлде ойнаған Джулиен Темплдің «Absolute Beginners» (1986) мюзиклінде (аркада қызметкері ретінде) эпизодтық рөлде ойнады. 1986 жылы Сайкс Джереми Бретттің қатысуымен Шерлок Холмс әңгімелерінен Гранада телеарнасының «Алты Наполеон» эпизодында Хорас Харкер рөлін ойнады. 1987-88 жылдары Сайкс «Run for Your Wife» пьесасымен Австралияға гастрольдік сапар жасады, онда Джек Сметерст, Дэвид Маккалум және Кэти Мэннинг қатысты. 1989 жылы, 1979 жылы аяқталған «Sykes» сериалынан кейінгі алғашқы жобасында Сайкс Джонни Спейт жазған «The Nineteenth Hole» ITV комедиясында гольф клубының хатшысы рөлін ойнады. Бұл жоба сәтті болмады және күлкісіз, нәсілшіл және сексистік деп танылғандықтан бір маусымнан кейін тоқтатылды.
1990 жылдар
1994 жылы Сайкс Пол Мертонның «Палладиум тарихы» атты деректі фильмдер сериясының екі эпизодында да түсті, бұл серия Лондон Палладиомының тарихын тойлайды. 1997 жылдың наурызынан бастап Сайкс, Тим Уитналл, Тоя Уиллкокс және Марк Хинехан бірге BBC-нің мектепке дейінгі балаларға арналған «Телетуббилер» телесериалына дауыс берді. «Телетуббилер!» деп дауыстаған дауыс оныкі, сонымен қатар «Телетуббилер» тобының «Eh oh!» әнінің тақырыптық музыкасында да оның дауысы естіледі, бұл ән 1997 жылдың желтоқсан айында бірінші орынға шықты. Ол сонымен қатар «Арыстан мен аюдың сиқырлы оқиғасы» фильміндегі Қорқынышты Арыстанға дауыс берді. 1998 жылы Сайкс «Dinnerladies» сериалының бір эпизодында Стэннің (Дункан Престон) әкесі рөлінде пайда болды.
2000 жылдар
2000 жылы Сайкс Мервин Пиктің «Горменгест» туындысының BBC мини-сериалында доктор Прунескуаллордың қызметшісі Молокс рөлінде ойнады, бұл Меллиган мен Сайкстың соңғы бірлескен жұмысы болды (бірақ олар экранда бірге көрінбеді). 2001 жылы ол Николь Кидманның басты рөлде ойнаған «Басқалар» блокбастерлік мистикалық триллерінде қызметші рөлін сомдады, бұл оның сирек кездесетін маңызды рөлдерінің бірі болды. 2005 жылы ол «Гарри Поттер және От тостағаны» фильмінде Фрэнк Брайс рөлінде ойнады. 2007 жылы «Жазғы шараптың соңғысы» және «Жаңа әуендер» сериалдарында, сондай-ақ «Менің отбасым» ситкомының бір эпизодында шағын рөлдерді ойнады. Сол жылы ол «Рэмбоудың ұлы» фильмінде де эпизодтық рөлде ойнады. 2010 жылдың қазан айында Сайкс Агата Кристидің «Пуаро» сериалының он екінші маусымындағы «Хэллоуин кешінде» атты эпизодта пайда болды. Оның автобиографиясы «Егер мен жазбасам, ешкім жазбас» деген атпен 2005 жылы Harper Perennial баспасында жарық көрді. Ол «Кейбір ұшқыштар сәрсенбі күні келеді» (1995, Virgin Publishing), «Гүлдің хош иісі» (1997, Virgin Publishing), «Грапплвиктің үлкен қылмысы» (1984, MacMillan London Ltd) сияқты романдардың авторы болды. Бұл үш кітап 1997 жылы Virgin Publications баспасында «Эрик Сайкс жинағы» деген атпен жарияланды.
Жеке өмір
Сайкс ересек болғаннан кейін жартылай саңырау болып қалды. Оның есту қабілеті Екінші дүниежүзілік соғыста нашарлай бастады, 1952 жылы операция жасалды, содан кейін екі жыл өткен соң тағы бір операция жасалды. Екінші операциядан кейін ол толық саңырау екенін анықтады. Оның көзілдірігінде линзалар болған жоқ, бірақ ол сүйек арқылы дыбысты жеткізетін есту аппаратын қолданды. Жасының ұлғаюы және мүмкін, темекі шегу салдарынан туған дискоформалық макулярлық дегенерация Сайкстың көру қабілетін нашарлатты, ол соқыр ретінде тіркелді. Ол Макулярлық аурулар қоғамының демеушісі болды. 1966 жылдың қараша айында темекі шегуді тоқтатты, бірақ 1998 жылға дейін сигар тартуын жалғастырды. 1997 жылы төрттік коронарлық айналма операциясы жасады, ал 2002 жылы инсульт алды. 1952 жылдың 14 ақпанында Эдит Элеонора Милбрандтқа үйленді, олардың үш қызы мен бір ұлы болды. Сайкс қайтыс болған жылы олар 60 жылдық тойларын атап өтті. 1970 жылдары Сайкс пен оның досы Джимми Эдвардс Родезиядағы Ян Смит үшін шоуға қатысты. Сайкс 1986 жылы Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды және 2005 жылғы Жаңа жылдық құрметте драма саласына қосқан үлесі үшін Командор (CBE) дәрежесіне көтерілді, бұл Парламент депутаттарының (MP) өтініші бойынша жасалды. Сайкс Goon Show сақтау қоғамының құрметті президенті болды. Сайкс «Олдхэм Атлетик» клубының жанкүйері және 1970 жылдары клубтың құрметті директоры болды.
Өлім
Сайкс 2012 жылдың 4 шілдесі күні, 89 жасында, қысқа аурудан кейін Суррейдегі Эшердегі үйінде дүние салды. Ол қайтыс болғанда отбасы мүшелері жанында болды. Ковент-Гардендегі Әулие Павел шіркеуінде оның естелік тақтасы орнатылған.